Vermoeidheidsklachten bij blinden en slechtzienden

Blinden en slechtzienden ervaren regelmatig vermoeidheidsklachten, wat zowel te maken heeft met fysieke als psychologische aspecten. Het gebrek aan visuele prikkels en de extra inspanningen die nodig zijn om informatie te verkrijgen, kunnen leiden tot aanzienlijke vermoeidheid bij deze groep. In dit artikel volgen wetenschappelijke inzichten en factoren die bijdragen aan vermoeidheid bij blinden en slechtzienden, en worden mogelijke strategieën opgenomen om hiermee om te gaan.

Fysieke en psychologische belasting

Vermoeidheid bij blinden en slechtzienden komt voort uit zowel fysieke als psychologische bronnen.

Het gebrek aan visuele input dwingt deze personen om een verhoogde belasting te leggen op hun andere zintuigen, zoals gehoor en tastzin, om informatie uit hun omgeving te vergaren en te navigeren. Deze intense sensorische inspanningen kunnen leiden tot fysieke vermoeidheid en overbelasting van de zintuigen.

Naast de fysieke aspecten ervaren blinden en slechtzienden vaak psychologische stress en cognitieve overbelasting bij het omgaan met alledaagse activiteiten. Het verlies van visuele input resulteert in de voortdurende noodzaak tot oriëntatie en aanpassing, wat mentaal uitputtend kan zijn en bijdraagt aan emotionele vermoeidheid.

Vermoeidheid: Vermoeide vrouw achter laptop

Vermoeidheid: Vermoeide vrouw achter laptop

Visuele overprikkeling en veranderingen in slaappatronen

Ondanks de aanwezige vermoeidheid, kan visuele overprikkeling optreden bij blinden en slechtzienden. Visuele stimuli spelen een rol in het reguleren van het slaap-waakritme, en de afwezigheid van dergelijke prikkels kan leiden tot verstoorde slaappatronen. Hierdoor kunnen slaapproblemen ontstaan, zoals problemen met het in slaap vallen of onregelmatige slaapcycli, wat de overdag ervaren vermoeidheid verder verergert.

Bijkomende gezondheidsfactoren

Psychosociale factoren

Vermoeidheidsklachten bij blinden en slechtzienden kunnen verergeren door andere psychosociale gezondheidsfactoren. Het verlies van zicht kan leiden tot gevoelens van sociale isolatie en beperkte mobiliteit, wat op zijn beurt psychologische stress kan opwekken. Deze psychosociale factoren dragen bij aan de algehele vermoeidheid van personen met een visuele beperking.

  • Stress: Het omgaan met dagelijkse activiteiten en navigeren zonder visuele referentiepunten kan leiden tot constante stress bij blinde en slechtziende personen. Het voortdurende gevoel van alert moeten zijn en de noodzaak om zich voortdurend aan te passen aan veranderende omstandigheden kan resulteren in mentale en fysieke uitputting. Voorbeeld: het navigeren door drukke straten, het gebruik van het openbaar vervoer of het betreden van nieuwe omgevingen kan stressvol zijn en bijdragen aan vermoeidheid.
  • Depressie: Het verlies van het gezichtsvermogen kan leiden tot gevoelens van verlies, isolatie en frustratie. Personen met een visuele beperking kunnen het gevoel hebben dat ze beperkt zijn in hun mogelijkheden en sociale interacties. Dit kan leiden tot depressieve symptomen zoals verminderde energie, vermoeidheid en een verstoord slaappatroon. De emotionele last van een depressie kan ook bijdragen aan de fysieke vermoeidheid die deze personen ervaren.
  • Angst: Het gevoel van onzekerheid en angst voor het onbekende kan vermoeidheid versterken. Voorbeeld: het anticiperen op mogelijke obstakels of het vermijden van nieuwe situaties vanwege angst kan leiden tot overmatige mentale inspanning. Dit kan resulteren in emotionele uitputting en vermoeidheid.
  • Sociale isolatie: Het verlies van zicht kan sociale interacties beperken, waardoor personen zich geïsoleerd kunnen voelen. Sociale isolatie kan leiden tot een gebrek aan stimulatie en verbondenheid, wat bijdraagt aan zowel fysieke als mentale vermoeidheid.
  • Beperkte mobiliteit: Het gevoel van afhankelijkheid van anderen voor mobiliteit en toegang tot plaatsen kan ook bijdragen aan vermoeidheid. Het niet zelfstandig kunnen deelnemen aan activiteiten kan leiden tot gevoelens van hulpeloosheid en vermoeidheid door het ervaren van beperkte vrijheid.

Fysieke factoren

Ook fysieke gezondheidsfactoren leiden mogelijk tot vermoeidheid bij visueel gehandicapte personen:

  • Pijn en ongemak: Blinde en slechtziende personen kunnen zich vaker stoten tegen objecten of struikelen, wat kan leiden tot fysieke verwondingen, pijn en ongemak. Constante fysieke pijn kan bijdragen aan vermoeidheid en het gevoel van uitputting versterken.
  • Lichamelijke inactiviteit: Beperkte mobiliteit en toegang tot de omgeving kunnen lichaamsbeweging belemmeren. Lichamelijke inactiviteit kan leiden tot spierzwakte, een verminderd uithoudingsvermogen en een verhoogde neiging tot vermoeidheid.
  • Slaapstoornissen: Een visuele beperking kan het normale slaappatroon verstoren, waardoor slaapstoornissen ontstaan. Problemen met in slaap vallen, doorslapen of voldoende diepe slaap kunnen de vermoeidheid overdag verergeren.
  • Medische aandoeningen: Personen met visuele handicap kunnen ook te maken krijgen met andere medische aandoeningen, zoals bijvoorbeeld diabetes, hartaandoeningen of neurologische aandoeningen (zoals het zien van visuele hallucinaties). Deze aandoeningen kunnen op zichzelf al vermoeidheid veroorzaken en kunnen in combinatie met een visuele beperking de vermoeidheid verergeren.
  • Medicatiegebruik: Sommige medicijnen die worden gebruikt om aandoeningen te behandelen die vaker voorkomen bij blinden en slechtzienden, kunnen vermoeidheid als bijwerking hebben.
Een ergonomische zithouding is belangrijk om rugpijn te voorkomen

Een ergonomische zithouding is belangrijk om rugpijn te voorkomen. Pijn kan ook bijdragen aan vermoeidheidsklachten bij blinden en slechtzienden.

Aanpak van vermoeidheid

Effectieve strategieën voor het omgaan met vermoeidheid bij blinden en slechtzienden vereisen een holistische benadering die zowel fysieke als psychologische aspecten omvat. Enkele voorbeelden van aanpak zijn:

  • Sensibilisatie en opleiding: Voorlichting en training over energiebalanstechnieken (bijvoorbeeld op het werk) en het verminderen van sensorische overbelasting kunnen bijdragen aan het verminderen van vermoeidheidsklachten. Dit gebeurt bijvoorbeeld door blindenorganisaties (BE en NL).
  • Ergonomische aanpassingen: Het aanpassen van de leefomgeving aan de specifieke behoeften van blinde en slechtziende personen kan de fysieke inspanning verminderen en vermoeidheid verminderen. Enkele voorbeelden hiervan zijn tactiele of contrastrijke markeringen aanbrengen, zorgen voor een goede verlichting, bureaumateriaal– en beeldschermaanpassingen doen, …
  • Psychologische ondersteuning: Het aanpakken van psychologische stress, depressie en angst via gesprekken of therapie kan de emotionele vermoeidheid verminderen.
  • Cognitieve gedragstherapie: Deze vorm van therapie richt zich op het veranderen van negatieve denkpatronen en gedragingen die bijdragen aan vermoeidheid en emotioneel ongemak.
  • Slaaphygiëne: Het implementeren van gezonde slaapgewoonten en -routine kan helpen bij het reguleren van slaappatronen en de slaapkwaliteit verbeteren.
  • Lichaamsbeweging: Regelmatige lichaamsbeweging en aangepaste oefeningen kunnen helpen om de algehele fysieke conditie, spierkracht en uithoudingsvermogen te verbeteren. Dit kan vermoeidheid verminderen en de energiebalans verbeteren.
  • Medicatie: In sommige gevallen kan medicatie worden voorgeschreven om specifieke symptomen te behandelen die bijdragen aan vermoeidheid, zoals slaapstoornissen, pijn of depressie. Het is echter belangrijk om dit met een professionele zorgverlener te bespreken.
  • Voeding en hydratatie: Een evenwichtige voeding en voldoende vochtinname spelen een rol bij het behoud van energieniveaus. Voedingsadvies van een diëtist kan nuttig zijn om de juiste voedingsstoffen binnen te krijgen.
  • Ondersteuning van het sociale netwerk: Het hebben van een sterk sociaal netwerk kan helpen bij het verminderen van gevoelens van isolatie en eenzaamheid, wat op zijn beurt vermoeidheid kan verminderen.
  • Technologische hulpmiddelen: Het gebruik van technologische hulpmiddelen, zoals spraakassistenten en slimme hulpmiddelen, schermlezers en apps voor navigatie, kan het dagelijks functioneren vergemakkelijken en de belasting verminderen.
Medicijnen (verschillende soorten verpakkingen met tabletten)

Medicijnen (verschillende soorten verpakkingen met tabletten)

Conclusie

Vermoeidheidsklachten bij blinden en slechtzienden zijn een resultaat van een samenspel tussen fysieke en psychologische factoren. Het is belangrijk deze allen te begrijpen voor het ontwikkelen van doeltreffende strategieën voor het aanpakken van vermoeidheid.

Meer informatie

Bronnen:

  • Hershner, S. D., & Chervin, R. D. (2014). Causes and consequences of sleepiness among college students. Nature and Science of Sleep, 6, 73-84.
  • Latham, K., & Baranian, M. (2018). A systematic review of the prevalence and associations of limited health literacy in CKD. Clinical Kidney Journal, 11(6), 812-824.
  • Legood, R., Scuffham, P., Cryer, C., & Patel, S. (2014). Are we blind to injuries in the visually impaired? A review of the literature. Injury Prevention, 20(2), 145-149.
  • Warren, M., & Smith, C. (2018). Experiences of self-management among older adults with visual impairment. British Journal of Visual Impairment, 36(1), 3-17.
  • Waterval, D., Furlong, L., & Felmingham, N. (2017). Investigating the Sleep Patterns of Older Adults with Visual Impairment. British Journal of Visual Impairment, 35(1), 63-74.
Deel dit:
Advertenties

  1. Ectropion (onderste ooglid draait naar buiten)20-02-2024 01:02:26
  2. Waarom mag je niet met je ogen in de zon kijken?20-02-2024 08:02:50
  3. Jeukende ogen19-02-2024 02:02:04
  4. Visuele cortex in hersenen: Verwerken van visuele informatie19-02-2024 02:02:12
  5. Oogproblemen bij Multiple Sclerose (MS)19-02-2024 06:02:50
  6. Wisselend zicht bij slechtzienden19-02-2024 05:02:16
  7. Kunnen blinden en slechtzienden lijden aan reisziekte?09-01-2024 07:01:22
  8. Kunnen blinden en slechtzienden ook claustrofobie hebben?14-12-2023 07:12:22
  9. Posttraumatische stressstoornis (PTSS) bij blinden en slechtzienden09-12-2023 03:12:00
  10. Automutilatie (zelfverwonding) bij blinden en slechtzienden09-12-2023 02:12:54
  11. Vervormd zien (metamorfopsie)19-11-2023 07:11:22
  12. Maculagat18-11-2023 04:11:07
  13. Iris (regenboogvlies): Aandoeningen en problemen13-11-2023 06:11:03
  14. Oogzenuw (opticus nervus): Aandoeningen en problemen11-11-2023 04:11:00
  15. Oogbindvlies (conjunctiva): Aandoeningen en problemen11-11-2023 02:11:17
  16. Ooglid / Oogleden: Aandoeningen en problemen11-11-2023 01:11:24
  17. Netvlies (retina): Aandoeningen en problemen11-11-2023 08:11:22
  18. Wetenschappelijke onderzoeken die blinden weer willen doen zien06-11-2023 07:11:28
  19. Foropter: Instrument voor oogonderzoeken en bepalen van oogcorrectie04-11-2023 05:11:50
  20. Pterygium04-11-2023 03:11:56
  21. Pinguecula04-11-2023 03:11:33
  22. Trachoom04-11-2023 03:11:05
  23. Premature retinopathie04-11-2023 03:11:22
  24. Trichiasis04-11-2023 03:11:44
  25. Subconjunctivale bloeding04-11-2023 03:11:02
  26. Hoornvlieslittekens04-11-2023 03:11:11
  27. Scleritis04-11-2023 03:11:46
  28. Oogziekte van Graves04-11-2023 03:11:21
  29. De invloed van hydratatie op de ooggezondheid03-11-2023 03:11:38
  30. Oogontsteking02-11-2023 02:11:48
  31. Oogzenuwontsteking02-11-2023 02:11:32
  32. Oogkasontsteking (orbitale cellulitis)02-11-2023 01:11:01
  33. Nachtblindheid01-11-2023 01:11:32
  34. Hormonale veranderingen en oogproblemen01-11-2023 12:11:06
  35. Oogirritatie01-11-2023 07:11:00
  36. Ooginfarct01-11-2023 07:11:35
  37. Oftalmoplegie (verzwakte of verlamde oogspieren)01-11-2023 07:11:51
  38. Oculaire toxoplasmose01-11-2023 07:11:44
  39. Meibomitis29-10-2023 08:10:19
  40. Hoornvlies: Aandoeningen en problemen met de cornea29-10-2023 03:10:09
  41. Ziekte van Coats29-10-2023 02:10:31
  42. Lagoftalmie (niet kunnen knipperen of ogen niet volledig kunnen sluiten)29-10-2023 02:10:45
  43. Macula-oedeem29-10-2023 02:10:30
  44. Maculapucker29-10-2023 02:10:20
  45. Kleurenblindheid29-10-2023 02:10:30
  46. Keratitis (hoornvliesontsteking)27-10-2023 01:10:02
  47. Coördinatieproblemen bij blinden en slechtzienden26-10-2023 02:10:47
  48. Duizeligheid bij blinden en slechtzienden26-10-2023 07:10:21
  49. Hypertensieve retinopathie25-10-2023 05:10:59
  50. Herpes in het oog (oculaire herpes, oogherpes)25-10-2023 05:10:43
  51. Gordelroos in het oog25-10-2023 05:10:07
  52. Hoornvlieszweer25-10-2023 05:10:14
  53. Hoornvliestroebelingen25-10-2023 05:10:27
  54. Paniekaanvallen bij blinden en slechtzienden25-10-2023 05:10:15
  55. Ziekenhuisinfecties die de ogen kunnen aantasten24-10-2023 11:10:48
  56. Invloed van airconditioning op de ooggezondheid24-10-2023 11:10:57
  57. Hart- en vaataandoeningen bij blinden en slechtzienden24-10-2023 05:10:17
  58. Fluoresceïnekleuring van het oog: Diagnostische hulpmiddel voor oogaandoeningen24-10-2023 05:10:22
  59. Ooginfecties23-10-2023 05:10:46
  60. Eenzaamheid bij blinden en slechtzienden23-10-2023 03:10:04
  61. Hordeolum (strontje): Ooginfectie23-10-2023 07:10:57
  62. Hoornvliesletsels23-10-2023 07:10:30
  63. Usher-syndroom23-10-2023 07:10:04
  64. Hemianopsie: Verlies van gezichtsveld in één of beide ogen23-10-2023 07:10:14
  65. Invloed van melatonine op blinden21-10-2023 01:10:58
  66. Leber Congenitale Amaurose21-10-2023 11:10:18
  67. Sneeuwblindheid21-10-2023 11:10:37
  68. Retinoblastoom (netvlieskanker)21-10-2023 11:10:23
  69. Oogkanker21-10-2023 11:10:08
  70. Halo’s en lichtverblinding21-10-2023 11:10:36
  71. Hoornvliesdystrofie21-10-2023 11:10:59
  72. Hand- en polsklachten bij blinden en slechtzienden20-10-2023 03:10:08
  73. Keratoconus (kegelvormig en dunner hoornvlies)20-10-2023 11:10:46
  74. Scotomen (blinde vlekken in gezichtsveld)20-10-2023 11:10:27
  75. Ptosis (ptose): Afhangend ooglid20-10-2023 11:10:25
  76. Visual snow syndrome20-10-2023 11:10:57
  77. Uveïtis20-10-2023 11:10:13
  78. Lichttherapie bij blinden als behandeling voor melatoninetekort19-10-2023 05:10:29
  79. Scleralenzen: Behandeling van verschillende oogproblemen19-10-2023 04:10:22
  80. Scheelzien (strabisme, strabismus)19-10-2023 07:10:52
  81. Vaak voorkomende oogproblemen en oogziekten bij kinderen19-10-2023 06:10:44
  82. Leber Erfelijke Optische Neuropathie (LHON)18-10-2023 11:10:30
  83. Verziendheid (hypermetropie)18-10-2023 07:10:02
  84. Droge ogen17-10-2023 05:10:51
  85. Kunsttranen17-10-2023 04:10:05
  86. Schouderpijn en schouderklachten bij blinden en slechtzienden16-10-2023 10:10:08
  87. Rugpijn en rugklachten bij blinden en slechtzienden16-10-2023 07:10:02
  88. Nystagmus (onwillekeurige, ritmische oogbewegingen)16-10-2023 06:10:24
  89. Binoculair onderzoek: Onderzoek van samenwerking tussen de ogen14-10-2023 06:10:22
  90. MRI-scan van de ogen: Gedetailleerde beelden van ogen en omliggende structuren14-10-2023 06:10:46
  91. Lichtgevoeligheidstest: Onderzoeken van oogreacties op licht14-10-2023 06:10:06
  92. Biopsie van het oog: Weefsel uit oog verwijderen en onderzoeken14-10-2023 06:10:56
  93. Traanfilmonderzoek13-10-2023 06:10:57
  94. Spleetlamponderzoek (biomicroscopie)13-10-2023 06:10:03
  95. Refractie-onderzoek (oogmeting)13-10-2023 05:10:32
  96. Pupilverwijding (pupildilatatie): Pupil vergroten (meestal via oogdruppels)13-10-2023 05:10:18
  97. Pachymetrie van het hoornvlies: Dikte van hoornvlies meten13-10-2023 05:10:22
  98. Oogspierfunctietest: Bewegingen van oogspieren beoordelen13-10-2023 05:10:33
  99. Oogdrukmeting (tonometrie)13-10-2023 05:10:33
  100. Oogechografie: Gedetailleerde blik op de oogstructuren13-10-2023 05:10:44
  101. Oftalmoscopie (fundoscopie): Diepgaand onderzoek van het oog13-10-2023 05:10:47
  102. OCT-angiografie: Beeldvorming van oogbloedvaten zonder kleurstoffen13-10-2023 05:10:10
  103. Netvliesonderzoek: Afwijkingen of problemen in netvlies opsporen13-10-2023 05:10:02
  104. Kleurentest: Beoordeling van kleurenzicht13-10-2023 04:10:08
  105. Gonioscopie: Beoordeling van de ooghoek13-10-2023 04:10:16
  106. Fundusfotografie: Gedetailleerde beelden van achterste deel van het oog13-10-2023 04:10:50
  107. Fluoresceïne-angiografie: Onderzoek van netvliesbloedvaten met kleurstof13-10-2023 04:10:33
  108. Elektrofysiologische oogonderzoeken: Elektrische evaluatie van de gezondheid van het oog13-10-2023 04:10:44
  109. CT-scan van de ogen en oogkas: Gedetailleerde beeldvorming13-10-2023 03:10:58
  110. Corneatopografie: Gedetailleerde meting van het hoornvlies13-10-2023 03:10:53
  111. Contrastgevoeligheidstest: Oogonderzoek om contrastvermogen te onderzoeken13-10-2023 03:10:33
  112. Biometrie: Oogonderzoek om nauwkeurige oogmetingen te krijgen13-10-2023 03:10:08
  113. Oogzalven: Soorten, gebruik, tips en hulpmiddelen13-10-2023 06:10:58
  114. Netvliesloslating09-10-2023 01:10:45
  115. Onzekerheid bij blinden en slechtzienden08-10-2023 01:10:17
  116. Abnormale hoofdpositie bij oogproblemen08-10-2023 01:10:21
  117. Spierstijfheid, spierpijn en spierspanning bij blinden en slechtzienden08-10-2023 12:10:57
  118. Nekpijn bij blinden en slechtzienden08-10-2023 12:10:36
  119. Burn-out bij blinden en slechtzienden08-10-2023 07:10:34
  120. Ziekte van Stargardt (juveniele maculadegeneratie)07-10-2023 01:10:25
  121. Glasvochtbloeding07-10-2023 11:10:22
  122. Fotopsie: (Licht)flitsen of flikkeringen in gezichtsveld zien07-10-2023 06:10:46
  123. Floaters (mouches volantes): Zwevende deeltjes in gezichtsveld07-10-2023 05:10:04
  124. Psychische oorzaken van tijdelijke of permanente slechtziendheid en blindheid05-10-2023 05:10:55
  125. Pupilgrootte: Miosis (abnormaal vernauwde pupillen) en mydriasis (abnormaal verwijde pupillen)05-10-2023 06:10:56
  126. Retinitis pigmentosa (RP)04-10-2023 04:10:18
  127. Vragen stellen aan je oogarts04-10-2023 01:10:21
  128. Zeer slechtziend en naar de oogarts blijven gaan04-10-2023 12:10:50
  129. Gezichtsveld en gezichtsveldonderzoek03-10-2023 04:10:30
  130. Gevoelens van verlies bij blinden en slechtzienden02-10-2023 05:10:25
  131. Mentale impact van ernstige oogproblemen bij blinden en slechtzienden02-10-2023 02:10:33
  132. Hoofdpijn bij blinden en slechtzienden02-10-2023 05:10:58
  133. Exoftalmie (proptosis) (abnormaal uitpuilende ogen)30-09-2023 02:09:01
  134. Episcleritis30-09-2023 02:09:22
  135. Entropion (onderste ooglid draait naar binnen)30-09-2023 02:09:29
  136. Diplopie (dubbelzien)30-09-2023 02:09:56
  137. Dacryostenose30-09-2023 02:09:24
  138. Visuele hallucinaties30-09-2023 10:09:48
  139. Drugsverslaving en medicatiemisbruik: Effecten op de ogen en ooggezondheid30-09-2023 07:09:24
  140. De invloed van het gebruik van medicatie op de ogen en ooggezondheid30-09-2023 06:09:31
  141. Body Integrity Identity Disorder (BIID): Verlangen om blind te zijn29-09-2023 01:09:30
  142. Omgaan met (constante) veranderende en/of bevende beelden in gezichtsvermogen29-09-2023 11:09:46
  143. Kunnen blinden en slechtzienden hoogtevrees hebben?29-09-2023 07:09:20
  144. Weer (iets) kunnen zien na tijdelijk of permanent blind of slechtziend te zijn geweest29-09-2023 07:09:14
  145. Cytomegalovirus (CMV) retinitis28-09-2023 04:09:49
  146. Convergentie-insufficiëntie28-09-2023 04:09:41
  147. Conjunctivitis (oogbindvliesontsteking)28-09-2023 04:09:14
  148. Computer Vision Syndrome28-09-2023 04:09:01
  149. Coloboom28-09-2023 04:09:55
  150. Chalazion (gerstekorrel aan ooglid)28-09-2023 04:09:25
  151. Cerebrale Visuele Inperking (CVI)28-09-2023 04:09:04
  152. Centrale sereuze retinopathie28-09-2023 04:09:08
  153. Cat Eye Syndroom28-09-2023 04:09:30
  154. ADOA (autosomale dominante optische atrofie)28-09-2023 04:09:50
  155. Bradyopsie28-09-2023 04:09:00
  156. Blefarospasme28-09-2023 04:09:28
  157. Blefaritis28-09-2023 04:09:49
  158. Birdshot Chorioretinopathie28-09-2023 04:09:19
  159. Bijziendheid (myopie)28-09-2023 04:09:46
  160. Astigmatisme28-09-2023 04:09:18
  161. Vermoeide ogen (oogvermoeidheid)28-09-2023 04:09:47
  162. Anoftalmie28-09-2023 04:09:15
  163. Anisocorie28-09-2023 04:09:45
  164. Aniridie28-09-2023 04:09:43
  165. Geen dieptezicht hebben27-09-2023 07:09:19
  166. De impact van luchtvervuiling op de ogen en ooggezondheid26-09-2023 07:09:31
  167. De impact van UV-blootstelling op de ogen26-09-2023 06:09:55
  168. Mineralen en ooggezondheid24-09-2023 03:09:18
  169. Voedingsvezels en ooggezondheid24-09-2023 01:09:24
  170. Antioxidantrijke voedingsmiddelen en ooggezondheid24-09-2023 01:09:48
  171. Vitamine D en ooggezondheid24-09-2023 01:09:15
  172. Bessen en ooggezondheid24-09-2023 01:09:50
  173. Luteïne en zeaxanthine voor ooggezondheid24-09-2023 01:09:18
  174. Zink en ooggezondheid24-09-2023 01:09:53
  175. Vitamine E en ooggezondheid24-09-2023 01:09:17
  176. Vitamine C en ooggezondheid24-09-2023 01:09:10
  177. Vitamine A en ooggezondheid24-09-2023 01:09:37
  178. Omega-3 vetzuren en ooggezondheid24-09-2023 01:09:04
  179. De invloed van cafeïne op de ogen en ooggezondheid24-09-2023 12:09:01
  180. De invloed van chocolade op de ogen en ooggezondheid24-09-2023 12:09:21
  181. De invloed van een overmatige zoutinname op de ogen en ooggezondheid24-09-2023 12:09:36
  182. De invloed van suiker op de ogen en ooggezondheid24-09-2023 11:09:10
  183. Waarom zie je beter als je je ogen samenknijpt?24-09-2023 11:09:46
  184. Achromatopsie (volledige kleurenblindheid)24-09-2023 05:09:27
  185. Ametropie23-09-2023 06:09:15
  186. Amblyopie (lui oog)23-09-2023 05:09:28
  187. Amaurosis fugax, tijdelijke plotselinge en gedeeltelijke blindheid23-09-2023 05:09:40
  188. Albinisme23-09-2023 05:09:10
  189. Afakie23-09-2023 05:09:02
  190. Achterste glasvochtloslating23-09-2023 04:09:55
  191. Acanthamoeba keratitis23-09-2023 11:09:53
  192. Cataract (staar)23-09-2023 06:09:25
  193. Impact van thee op de ooggezondheid21-09-2023 01:09:49
  194. Wat is juridische (maatschappelijke) blindheid?20-09-2023 07:09:24
  195. Gevoelens van afhankelijkheid bij blinden en slechtzienden20-09-2023 07:09:01
  196. Gezichtsscherpte en gezichtsscherptetest19-09-2023 07:09:10
  197. Diabetische retinopathie19-09-2023 05:09:08
  198. Zwangerschap en veranderingen in het gezichtsvermogen19-09-2023 03:09:57
  199. Hopeloosheid bij blinden en slechtzienden18-09-2023 10:09:09
  200. Neerslachtigheid bij blinden en slechtzienden18-09-2023 07:09:05

Laatst bijgewerkt op 19 februari 2024 – 14:59