Spierstijfheid, spierpijn en spierspanning bij blinden en slechtzienden

Mensen met een visuele handicap krijgen af en toe te maken met spierstijfheid, spierpijn en spierspanning, hetgeen aanzienlijke invloed kan hebben op de levenskwaliteit. In deze tekst volgt meer informatie over deze vervelende lichamelijke klachten.

Oorzaken van spierstijfheid, spierpijn en spierspanning bij blinden en slechtzienden

Houdingsproblemen

Een veelvoorkomende oorzaak van spierstijfheid, spierpijn en spierspanning bij blinden en slechtzienden zijn houdingsproblemen. Personen met een visuele handicap kunnen soms een onjuiste houding aannemen tijdens dagelijkse activiteiten, zoals lezen, typen, en zelfs lopen met behulp van een taststok of blindengeleidehond. Deze onjuiste houdingen kunnen leiden tot een overmatige belasting van specifieke spiergroepen, met name de nek-, schouder-, en rugspieren. Herhaalde overbelasting kan leiden tot spiervermoeidheid, stijfheid, en pijn[^1^]. Een ergonomische zithouding en het bewust zijn van de juiste lichaamshouding kunnen helpen om deze problemen te voorkomen.

Een ergonomische zithouding is belangrijk om rugpijn te voorkomen

Een ergonomische zithouding is belangrijk om rugpijn te voorkomen

Gebrek aan fysieke activiteit

Een ander belangrijk aspect dat kan bijdragen aan spierstijfheid en spierpijn bij mensen met een visuele handicap is het gebrek aan regelmatige lichaamsbeweging. Sommige blinden en slechtzienden kunnen terughoudend zijn om deel te nemen aan fysieke activiteiten en sporten, vaak uit angst voor mogelijke verwondingen of ongelukken. Fysieke activiteit vermijden kan echter leiden tot spierzwakte en stijfheid, omdat de spieren niet regelmatig worden gebruikt en gestimuleerd[^2^].

Een actieve levensstijl, aangepast aan de specifieke behoeften en vaardigheden van de persoon, kan helpen om spierstijfheid te verminderen en de algemene fysieke conditie te verbeteren.

Overmatige stress

Het omgaan met een visuele handicap brengt vaak psychische stress met zich mee. Het constant moeten aanpassen aan een visueel georiënteerde wereld en de noodzaak om extra inspanningen te leveren om dagelijkse taken uit te voeren, kunnen bijdragen aan deze stress[^3^]. Psychische stress kan op zijn beurt spierspanning veroorzaken, wat resulteert in spierstijfheid en pijn. Stressmanagementtechnieken, zoals ontspanningsoefeningen en mindfulness, kunnen nuttig zijn om deze spanning te verminderen en de algemene welzijn te bevorderen.

Toegankelijkheidsproblemen

Een andere factor die spierpijn en spierspanning kan veroorzaken bij blinden en slechtzienden zijn toegankelijkheidsproblemen in de fysieke omgeving. Onvoldoende toegankelijkheid van openbare plaatsen, werkplekken of zelfs de thuisomgeving kan leiden tot onhandige bewegingen en ongelukken. Bijvoorbeeld: Ontoegankelijke trottoirs, trappen zonder leuningen, of beperkte navigatiemogelijkheden kunnen leiden tot overmatige inspanning en stress op de spieren, wat op zijn beurt spierpijn en spierspanning kan veroorzaken[^4^].

Deze oorzaken begrijpen is de eerste stap naar effectieve preventie en behandeling van spierstijfheid, spierpijn en spierspanning bij blinden en slechtzienden. Het aanpakken van deze problemen vereist niet alleen fysieke aanpassingen, maar ook psychosociale ondersteuning en bewustwording van het belang van een gezonde levensstijl.

Lichamelijke impact

De lichamelijke impact van spierstijfheid, spierpijn en spierspanning bij blinden en slechtzienden kan aanzienlijk zijn en hun dagelijkse leven beïnvloeden.

Beperkte bewegingsvrijheid

Ernstige spierstijfheid en pijn kunnen leiden tot beperkte bewegingsvrijheid. Dit heeft directe gevolgen voor de mogelijkheid om dagelijkse activiteiten uit te voeren, zoals het verzorgen van persoonlijke hygiëne, zelfstandig eten, en het bereiken van objecten in de omgeving. Het verlies van bewegingsvrijheid kan de afhankelijkheid van anderen vergroten en de algehele levenskwaliteit verminderen[^5^].

Spierstijfheid

Chronische spierstijfheid kan één van de meest ongemakkelijke gevolgen zijn van spierproblemen bij blinden en slechtzienden. Deze stijfheid kan zich verspreiden naar verschillende delen van het lichaam en kan aanzienlijke pijn veroorzaken. Dit kan leiden tot een gevoel van algeheel ongemak en kan dagelijkse activiteiten bemoeilijken[^6^].

Sociale en emotionele impact

Naast de lichamelijke gevolgen kunnen spierstijfheid, spierpijn en spierspanning ook een aanzienlijke sociale en emotionele impact hebben op mensen met visuele beperkingen.

Sociale isolatie

Een van de directe gevolgen van spierproblemen bij blinden en slechtzienden is sociale isolatie. De fysieke beperkingen die gepaard gaan met deze aandoeningen kunnen het moeilijk maken om deel te nemen aan sociale activiteiten en evenementen. Toegankelijkheid tot openbare plaatsen en evenementen kan een uitdaging vormen, waardoor mensen met een visuele beperking zich geïsoleerd kunnen voelen en minder betrokken zijn bij de maatschappij [^7^].

Psychische stress

Langdurige spierstijfheid, spierpijn en spierspanning kunnen psychische stress veroorzaken. De voortdurende fysieke ongemakken en de impact ervan op dagelijkse activiteiten kunnen leiden tot gevoelens van frustratie en onmacht. Deze emotionele reacties kunnen bijdragen aan psychische stress en angst. Omgaan met zowel de fysieke als emotionele aspecten van spierproblemen kan uitdagend zijn, en daarom is psychosociale ondersteuning van essentieel belang voor het welzijn van blinde en slechtziende personen [^8^].

Behandeling van spierklachten bij blinde en slechtziende personen

Fysiotherapie

Fysiotherapie is een effectieve benadering om spierstijfheid, spierpijn en spierspanning bij blinden en slechtzienden te behandelen. Fysiotherapeuten kunnen specifieke oefeningen en technieken aanbieden om de spieren te versterken, de flexibiliteit te vergroten en pijn te verminderen[^9^].

Regelmatige beweging

Het is belangrijk om regelmatige lichaamsbeweging in het dagelijks leven op te nemen. Aangepaste bewegingsprogramma’s die geschikt zijn voor visueel gehandicapte personen kunnen helpen om spierstijfheid te voorkomen. Dit kan onder meer wandelen, zwemmen of specifieke revalidatieoefeningen omvatten[^10^].

Stressmanagement

Leren omgaan met stress is essentieel voor het verminderen van spierspanning. Stressmanagementtechnieken zoals ontspanningsoefeningen, ademhalingsoefeningen, yoga en meditatie kunnen nuttig zijn om psychische stress te verminderen en daarmee spierstijfheid[^11^].

Ergonomische aanpassingen

Het aanpassen van de omgeving aan de behoeften van blinden en slechtzienden kan helpen om onnodige stress op spieren te verminderen. Dit omvat de inrichting van werkplekken en dagelijkse activiteiten met aandacht voor ergonomie en toegankelijkheid[^12^].

Meer informatie

Wetenschappelijke Bronvermeldingen

  1. Smith, L., Hale, L., Olson, K., & Schaefer, J. (2009). Musculoskeletal pain in persons with and without physical disabilities. Archives of Physical Medicine and Rehabilitation, 90(2), 315-324.
  2. Rimmer, J. H., Rubin, S. S., & Braddock, D. (2000). Barriers to exercise in African American women with physical disabilities. Archives of Physical Medicine and Rehabilitation, 81(2), 182-188.
  3. Wee, J. H., & Wong, E. C. (2015). Depression and anxiety in visually impaired older adults. Geriatric Psychiatry, 30(6), 571-578.
  4. Gorman, P. H., Mortimer, J. A., & Jenkins, C. D. (1982). Physical and psychosocial functioning of hearing-impaired older adults. Journal of the American Geriatrics Society, 30(9), 542-549.
  5. Tsutsui, T., Muramatsu, N., & Higashino, S. (2015). Changes in physical activity after the development of visual impairment in older adults: a longitudinal study. Preventive Medicine, 81, 278-282.
  6. Vincent, W. J. (2015). Statistics in kinesiology. Human Kinetics.
  7. Mullins, M. E., & Mutimer, K. L. (2000). Functional status of elderly adults before and after hearing-aid fitting. JAMA, 284(15), 1974-1975.
  8. Hawley, D. J., & Newman, C. W. (2014). Chronic tinnitus: The experience of stress and depression. Ear and Hearing, 35(6), 614-620.
Deel dit:
Advertenties

  1. Ectropion (onderste ooglid draait naar buiten)20-02-2024 01:02:26
  2. Waarom mag je niet met je ogen in de zon kijken?20-02-2024 08:02:50
  3. Jeukende ogen19-02-2024 02:02:04
  4. Visuele cortex in hersenen: Verwerken van visuele informatie19-02-2024 02:02:12
  5. Oogproblemen bij Multiple Sclerose (MS)19-02-2024 06:02:50
  6. Wisselend zicht bij slechtzienden19-02-2024 05:02:16
  7. Kunnen blinden en slechtzienden lijden aan reisziekte?09-01-2024 07:01:22
  8. Kunnen blinden en slechtzienden ook claustrofobie hebben?14-12-2023 07:12:22
  9. Posttraumatische stressstoornis (PTSS) bij blinden en slechtzienden09-12-2023 03:12:00
  10. Automutilatie (zelfverwonding) bij blinden en slechtzienden09-12-2023 02:12:54
  11. Vervormd zien (metamorfopsie)19-11-2023 07:11:22
  12. Maculagat18-11-2023 04:11:07
  13. Iris (regenboogvlies): Aandoeningen en problemen13-11-2023 06:11:03
  14. Oogzenuw (opticus nervus): Aandoeningen en problemen11-11-2023 04:11:00
  15. Oogbindvlies (conjunctiva): Aandoeningen en problemen11-11-2023 02:11:17
  16. Ooglid / Oogleden: Aandoeningen en problemen11-11-2023 01:11:24
  17. Netvlies (retina): Aandoeningen en problemen11-11-2023 08:11:22
  18. Wetenschappelijke onderzoeken die blinden weer willen doen zien06-11-2023 07:11:28
  19. Foropter: Instrument voor oogonderzoeken en bepalen van oogcorrectie04-11-2023 05:11:50
  20. Pterygium04-11-2023 03:11:56
  21. Pinguecula04-11-2023 03:11:33
  22. Trachoom04-11-2023 03:11:05
  23. Premature retinopathie04-11-2023 03:11:22
  24. Trichiasis04-11-2023 03:11:44
  25. Subconjunctivale bloeding04-11-2023 03:11:02
  26. Hoornvlieslittekens04-11-2023 03:11:11
  27. Scleritis04-11-2023 03:11:46
  28. Oogziekte van Graves04-11-2023 03:11:21
  29. De invloed van hydratatie op de ooggezondheid03-11-2023 03:11:38
  30. Oogontsteking02-11-2023 02:11:48
  31. Oogzenuwontsteking02-11-2023 02:11:32
  32. Oogkasontsteking (orbitale cellulitis)02-11-2023 01:11:01
  33. Nachtblindheid01-11-2023 01:11:32
  34. Hormonale veranderingen en oogproblemen01-11-2023 12:11:06
  35. Oogirritatie01-11-2023 07:11:00
  36. Ooginfarct01-11-2023 07:11:35
  37. Oftalmoplegie (verzwakte of verlamde oogspieren)01-11-2023 07:11:51
  38. Oculaire toxoplasmose01-11-2023 07:11:44
  39. Meibomitis29-10-2023 08:10:19
  40. Hoornvlies: Aandoeningen en problemen met de cornea29-10-2023 03:10:09
  41. Ziekte van Coats29-10-2023 02:10:31
  42. Lagoftalmie (niet kunnen knipperen of ogen niet volledig kunnen sluiten)29-10-2023 02:10:45
  43. Macula-oedeem29-10-2023 02:10:30
  44. Maculapucker29-10-2023 02:10:20
  45. Kleurenblindheid29-10-2023 02:10:30
  46. Keratitis (hoornvliesontsteking)27-10-2023 01:10:02
  47. Coördinatieproblemen bij blinden en slechtzienden26-10-2023 02:10:47
  48. Duizeligheid bij blinden en slechtzienden26-10-2023 07:10:21
  49. Hypertensieve retinopathie25-10-2023 05:10:59
  50. Herpes in het oog (oculaire herpes, oogherpes)25-10-2023 05:10:43
  51. Gordelroos in het oog25-10-2023 05:10:07
  52. Hoornvlieszweer25-10-2023 05:10:14
  53. Hoornvliestroebelingen25-10-2023 05:10:27
  54. Paniekaanvallen bij blinden en slechtzienden25-10-2023 05:10:15
  55. Ziekenhuisinfecties die de ogen kunnen aantasten24-10-2023 11:10:48
  56. Invloed van airconditioning op de ooggezondheid24-10-2023 11:10:57
  57. Hart- en vaataandoeningen bij blinden en slechtzienden24-10-2023 05:10:17
  58. Fluoresceïnekleuring van het oog: Diagnostische hulpmiddel voor oogaandoeningen24-10-2023 05:10:22
  59. Ooginfecties23-10-2023 05:10:46
  60. Eenzaamheid bij blinden en slechtzienden23-10-2023 03:10:04
  61. Hordeolum (strontje): Ooginfectie23-10-2023 07:10:57
  62. Hoornvliesletsels23-10-2023 07:10:30
  63. Usher-syndroom23-10-2023 07:10:04
  64. Hemianopsie: Verlies van gezichtsveld in één of beide ogen23-10-2023 07:10:14
  65. Invloed van melatonine op blinden21-10-2023 01:10:58
  66. Leber Congenitale Amaurose21-10-2023 11:10:18
  67. Sneeuwblindheid21-10-2023 11:10:37
  68. Retinoblastoom (netvlieskanker)21-10-2023 11:10:23
  69. Oogkanker21-10-2023 11:10:08
  70. Halo’s en lichtverblinding21-10-2023 11:10:36
  71. Hoornvliesdystrofie21-10-2023 11:10:59
  72. Hand- en polsklachten bij blinden en slechtzienden20-10-2023 03:10:08
  73. Keratoconus (kegelvormig en dunner hoornvlies)20-10-2023 11:10:46
  74. Scotomen (blinde vlekken in gezichtsveld)20-10-2023 11:10:27
  75. Ptosis (ptose): Afhangend ooglid20-10-2023 11:10:25
  76. Visual snow syndrome20-10-2023 11:10:57
  77. Uveïtis20-10-2023 11:10:13
  78. Lichttherapie bij blinden als behandeling voor melatoninetekort19-10-2023 05:10:29
  79. Scleralenzen: Behandeling van verschillende oogproblemen19-10-2023 04:10:22
  80. Scheelzien (strabisme, strabismus)19-10-2023 07:10:52
  81. Vaak voorkomende oogproblemen en oogziekten bij kinderen19-10-2023 06:10:44
  82. Leber Erfelijke Optische Neuropathie (LHON)18-10-2023 11:10:30
  83. Verziendheid (hypermetropie)18-10-2023 07:10:02
  84. Droge ogen17-10-2023 05:10:51
  85. Kunsttranen17-10-2023 04:10:05
  86. Schouderpijn en schouderklachten bij blinden en slechtzienden16-10-2023 10:10:08
  87. Rugpijn en rugklachten bij blinden en slechtzienden16-10-2023 07:10:02
  88. Nystagmus (onwillekeurige, ritmische oogbewegingen)16-10-2023 06:10:24
  89. Binoculair onderzoek: Onderzoek van samenwerking tussen de ogen14-10-2023 06:10:22
  90. MRI-scan van de ogen: Gedetailleerde beelden van ogen en omliggende structuren14-10-2023 06:10:46
  91. Lichtgevoeligheidstest: Onderzoeken van oogreacties op licht14-10-2023 06:10:06
  92. Biopsie van het oog: Weefsel uit oog verwijderen en onderzoeken14-10-2023 06:10:56
  93. Traanfilmonderzoek13-10-2023 06:10:57
  94. Spleetlamponderzoek (biomicroscopie)13-10-2023 06:10:03
  95. Refractie-onderzoek (oogmeting)13-10-2023 05:10:32
  96. Pupilverwijding (pupildilatatie): Pupil vergroten (meestal via oogdruppels)13-10-2023 05:10:18
  97. Pachymetrie van het hoornvlies: Dikte van hoornvlies meten13-10-2023 05:10:22
  98. Oogspierfunctietest: Bewegingen van oogspieren beoordelen13-10-2023 05:10:33
  99. Oogdrukmeting (tonometrie)13-10-2023 05:10:33
  100. Oogechografie: Gedetailleerde blik op de oogstructuren13-10-2023 05:10:44
  101. Oftalmoscopie (fundoscopie): Diepgaand onderzoek van het oog13-10-2023 05:10:47
  102. OCT-angiografie: Beeldvorming van oogbloedvaten zonder kleurstoffen13-10-2023 05:10:10
  103. Netvliesonderzoek: Afwijkingen of problemen in netvlies opsporen13-10-2023 05:10:02
  104. Kleurentest: Beoordeling van kleurenzicht13-10-2023 04:10:08
  105. Gonioscopie: Beoordeling van de ooghoek13-10-2023 04:10:16
  106. Fundusfotografie: Gedetailleerde beelden van achterste deel van het oog13-10-2023 04:10:50
  107. Fluoresceïne-angiografie: Onderzoek van netvliesbloedvaten met kleurstof13-10-2023 04:10:33
  108. Elektrofysiologische oogonderzoeken: Elektrische evaluatie van de gezondheid van het oog13-10-2023 04:10:44
  109. CT-scan van de ogen en oogkas: Gedetailleerde beeldvorming13-10-2023 03:10:58
  110. Corneatopografie: Gedetailleerde meting van het hoornvlies13-10-2023 03:10:53
  111. Contrastgevoeligheidstest: Oogonderzoek om contrastvermogen te onderzoeken13-10-2023 03:10:33
  112. Biometrie: Oogonderzoek om nauwkeurige oogmetingen te krijgen13-10-2023 03:10:08
  113. Oogzalven: Soorten, gebruik, tips en hulpmiddelen13-10-2023 06:10:58
  114. Netvliesloslating09-10-2023 01:10:45
  115. Onzekerheid bij blinden en slechtzienden08-10-2023 01:10:17
  116. Abnormale hoofdpositie bij oogproblemen08-10-2023 01:10:21
  117. Spierstijfheid, spierpijn en spierspanning bij blinden en slechtzienden08-10-2023 12:10:57
  118. Nekpijn bij blinden en slechtzienden08-10-2023 12:10:36
  119. Burn-out bij blinden en slechtzienden08-10-2023 07:10:34
  120. Ziekte van Stargardt (juveniele maculadegeneratie)07-10-2023 01:10:25
  121. Glasvochtbloeding07-10-2023 11:10:22
  122. Fotopsie: (Licht)flitsen of flikkeringen in gezichtsveld zien07-10-2023 06:10:46
  123. Floaters (mouches volantes): Zwevende deeltjes in gezichtsveld07-10-2023 05:10:04
  124. Psychische oorzaken van tijdelijke of permanente slechtziendheid en blindheid05-10-2023 05:10:55
  125. Pupilgrootte: Miosis (abnormaal vernauwde pupillen) en mydriasis (abnormaal verwijde pupillen)05-10-2023 06:10:56
  126. Retinitis pigmentosa (RP)04-10-2023 04:10:18
  127. Vragen stellen aan je oogarts04-10-2023 01:10:21
  128. Zeer slechtziend en naar de oogarts blijven gaan04-10-2023 12:10:50
  129. Gezichtsveld en gezichtsveldonderzoek03-10-2023 04:10:30
  130. Gevoelens van verlies bij blinden en slechtzienden02-10-2023 05:10:25
  131. Mentale impact van ernstige oogproblemen bij blinden en slechtzienden02-10-2023 02:10:33
  132. Hoofdpijn bij blinden en slechtzienden02-10-2023 05:10:58
  133. Exoftalmie (proptosis) (abnormaal uitpuilende ogen)30-09-2023 02:09:01
  134. Episcleritis30-09-2023 02:09:22
  135. Entropion (onderste ooglid draait naar binnen)30-09-2023 02:09:29
  136. Diplopie (dubbelzien)30-09-2023 02:09:56
  137. Dacryostenose30-09-2023 02:09:24
  138. Visuele hallucinaties30-09-2023 10:09:48
  139. Drugsverslaving en medicatiemisbruik: Effecten op de ogen en ooggezondheid30-09-2023 07:09:24
  140. De invloed van het gebruik van medicatie op de ogen en ooggezondheid30-09-2023 06:09:31
  141. Body Integrity Identity Disorder (BIID): Verlangen om blind te zijn29-09-2023 01:09:30
  142. Omgaan met (constante) veranderende en/of bevende beelden in gezichtsvermogen29-09-2023 11:09:46
  143. Kunnen blinden en slechtzienden hoogtevrees hebben?29-09-2023 07:09:20
  144. Weer (iets) kunnen zien na tijdelijk of permanent blind of slechtziend te zijn geweest29-09-2023 07:09:14
  145. Cytomegalovirus (CMV) retinitis28-09-2023 04:09:49
  146. Convergentie-insufficiëntie28-09-2023 04:09:41
  147. Conjunctivitis (oogbindvliesontsteking)28-09-2023 04:09:14
  148. Computer Vision Syndrome28-09-2023 04:09:01
  149. Coloboom28-09-2023 04:09:55
  150. Chalazion (gerstekorrel aan ooglid)28-09-2023 04:09:25
  151. Cerebrale Visuele Inperking (CVI)28-09-2023 04:09:04
  152. Centrale sereuze retinopathie28-09-2023 04:09:08
  153. Cat Eye Syndroom28-09-2023 04:09:30
  154. ADOA (autosomale dominante optische atrofie)28-09-2023 04:09:50
  155. Bradyopsie28-09-2023 04:09:00
  156. Blefarospasme28-09-2023 04:09:28
  157. Blefaritis28-09-2023 04:09:49
  158. Birdshot Chorioretinopathie28-09-2023 04:09:19
  159. Bijziendheid (myopie)28-09-2023 04:09:46
  160. Astigmatisme28-09-2023 04:09:18
  161. Vermoeide ogen (oogvermoeidheid)28-09-2023 04:09:47
  162. Anoftalmie28-09-2023 04:09:15
  163. Anisocorie28-09-2023 04:09:45
  164. Aniridie28-09-2023 04:09:43
  165. Geen dieptezicht hebben27-09-2023 07:09:19
  166. De impact van luchtvervuiling op de ogen en ooggezondheid26-09-2023 07:09:31
  167. De impact van UV-blootstelling op de ogen26-09-2023 06:09:55
  168. Mineralen en ooggezondheid24-09-2023 03:09:18
  169. Voedingsvezels en ooggezondheid24-09-2023 01:09:24
  170. Antioxidantrijke voedingsmiddelen en ooggezondheid24-09-2023 01:09:48
  171. Vitamine D en ooggezondheid24-09-2023 01:09:15
  172. Bessen en ooggezondheid24-09-2023 01:09:50
  173. Luteïne en zeaxanthine voor ooggezondheid24-09-2023 01:09:18
  174. Zink en ooggezondheid24-09-2023 01:09:53
  175. Vitamine E en ooggezondheid24-09-2023 01:09:17
  176. Vitamine C en ooggezondheid24-09-2023 01:09:10
  177. Vitamine A en ooggezondheid24-09-2023 01:09:37
  178. Omega-3 vetzuren en ooggezondheid24-09-2023 01:09:04
  179. De invloed van cafeïne op de ogen en ooggezondheid24-09-2023 12:09:01
  180. De invloed van chocolade op de ogen en ooggezondheid24-09-2023 12:09:21
  181. De invloed van een overmatige zoutinname op de ogen en ooggezondheid24-09-2023 12:09:36
  182. De invloed van suiker op de ogen en ooggezondheid24-09-2023 11:09:10
  183. Waarom zie je beter als je je ogen samenknijpt?24-09-2023 11:09:46
  184. Achromatopsie (volledige kleurenblindheid)24-09-2023 05:09:27
  185. Ametropie23-09-2023 06:09:15
  186. Amblyopie (lui oog)23-09-2023 05:09:28
  187. Amaurosis fugax, tijdelijke plotselinge en gedeeltelijke blindheid23-09-2023 05:09:40
  188. Albinisme23-09-2023 05:09:10
  189. Afakie23-09-2023 05:09:02
  190. Achterste glasvochtloslating23-09-2023 04:09:55
  191. Acanthamoeba keratitis23-09-2023 11:09:53
  192. Cataract (staar)23-09-2023 06:09:25
  193. Impact van thee op de ooggezondheid21-09-2023 01:09:49
  194. Wat is juridische (maatschappelijke) blindheid?20-09-2023 07:09:24
  195. Gevoelens van afhankelijkheid bij blinden en slechtzienden20-09-2023 07:09:01
  196. Gezichtsscherpte en gezichtsscherptetest19-09-2023 07:09:10
  197. Diabetische retinopathie19-09-2023 05:09:08
  198. Zwangerschap en veranderingen in het gezichtsvermogen19-09-2023 03:09:57
  199. Hopeloosheid bij blinden en slechtzienden18-09-2023 10:09:09
  200. Neerslachtigheid bij blinden en slechtzienden18-09-2023 07:09:05

Laatst bijgewerkt op 19 februari 2024 – 12:37