Machteloosheid en onmacht bij blinden en slechtzienden

Blinden en slechtzienden vormen een diverse groep mensen die, ondanks hun visuele beperking, veelal een actief en zelfstandig leven leiden. Desalniettemin worden sommige blinde en slechtziende personen geconfronteerd met uitdagingen en obstakels die gevoelens van machteloosheid en onmacht kunnen vergroten. Machteloosheid verwijst naar de overtuiging dat een persoon geen controle heeft over de gebeurtenissen in zijn of haar leven. In dit artikel volgt hierover meer informatie.

Oorzaken en risicofactoren

Machteloosheid bij blinden en slechtzienden kan voortkomen uit een complex samenspel van oorzaken en risicofactoren. Hieronder worden deze factoren uitgebreider beschreven, waarbij ook niet-wetenschappelijke inzichten worden meegenomen.

Impact van visuele beperking

De meest voor de hand liggende oorzaak van machteloosheid bij blinden en slechtzienden is de directe impact van hun visuele beperking op hun zelfstandigheid en mobiliteit. Het verlies van het vermogen om visuele informatie te verwerken, kan leiden tot gevoelens van afhankelijkheid en machteloosheid bij dagelijkse taken zoals het lopen in onbekende omgevingen of het herkennen van gezichten.

Sociale isolatie

Blinden en slechtzienden lopen vaak het risico om in een isolement terecht te komen, vooral wanneer de omgeving ontoegankelijk is. Het gebrek aan toegankelijkheid in openbare plaatsen, het ontbreken van tastbare informatie, of zelfs de angst voor potentieel gevaarlijke situaties kunnen leiden tot het vermijden van sociale interacties en activiteiten buiten de deur. Dit sociale isolement kan een gevoel van machteloosheid versterken.

Ontbreken van adequate ondersteuningssystemen

Wanneer een sterk ondersteunend netwerk ontberekt, kan een belangrijke risicofactor zijn voor machteloosheid bij blinden en slechtzienden. Als er geen partner, familieleden, vrienden of professionals beschikbaar zijn om praktische hulp en emotionele steun te bieden, kan de last van de visuele beperking zwaarder wegen en gevoelens van machteloosheid versterken.

Beperkte toegang tot onderwijs en werkgelegenheid

Het gebrek aan toegang tot kwaliteitsvol onderwijs en passende werkgelegenheid kan de mogelijkheden van blinden en slechtzienden beperken. Dit kan resulteren in economische afhankelijkheid en het gevoel van niet zelfstandig kunnen voorzien in de behoeften, wat bijdraagt aan hun gevoel van machteloosheid.

Gebrek aan toegankelijke technologie

In een steeds digitalere wereld kan het gebrek aan toegankelijke technologie en hulpmiddelen een belangrijke bron van machteloosheid zijn voor blinden en slechtzienden. Het niet kunnen gebruiken van moderne technologieën en communicatiemiddelen kan hen afsluiten van belangrijke informatie en kansen.

Sociale en omgevingsfactoren

De sociale en fysieke omgeving spelen een cruciale rol in de ervaring van machteloosheid en onmacht bij blinden en slechtzienden. Deze factoren kunnen aanzienlijk bijdragen aan de uitdagingen waarmee deze personen dagelijks worden geconfronteerd, en kunnen hun gevoelens van afhankelijkheid en frustratie vergroten.

Beperkte toegang tot openbare ruimtes

Onvoldoende toegankelijkheid van openbare ruimtes, zoals trottoirs, gebouwen en openbaar vervoer, kan de mobiliteit van blinden en slechtzienden beperken. Smalle of slecht onderhouden trottoirs, het ontbreken van tastbare markeringen (geleidelijnen) en ontoegankelijke gebouwen maken het moeilijk om zelfstandig te lopen. Dit gebrek aan toegang tot openbare ruimtes kan leiden tot gevoelens van machteloosheid, omdat het de mogelijkheid om deel te nemen aan de samenleving beperkt.

Ontoegankelijke technologie

In een wereld die steeds meer afhankelijk is van technologie, kunnen ontoegankelijke apparaten en software blinden en slechtzienden uitsluiten van essentiële informatie en communicatiemiddelen. Het ontbreken van schermuitleesprogramma’s, spraakherkenningstechnologie en andere hulpmiddelen kan de toegang tot digitale informatie beperken, wat leidt tot gevoelens van machteloosheid in een steeds gedigitaliseerde samenleving.

Onvoldoende ondersteuningssystemen

Een gebrek aan het krijgen van hulp van adequate ondersteuningssystemen, zoals revalidatietraining (BE en NL), sociale diensten en blindenorganisaties (BE en NL), kan de reeds bestaande uitdagingen voor blinden en slechtzienden vergroten. Deze systemen spelen een cruciale rol bij het bieden van praktische hulp en psychosociale ondersteuning. Wanneer deze systemen ontbreken of ontoereikend zijn, kunnen personen met een visuele beperking zich machteloos voelen in het aanpakken van hun unieke behoeften.

Lichamelijke en mentale gevolgen

Machteloosheid kan lichamelijke en mentale gevolgen hebben.

De machteloosheid die blinden en slechtzienden ervaren, kan aanzienlijke lichamelijke en mentale gevolgen hebben. Deze gevolgen kunnen variëren van psychische stress tot fysieke gezondheidsproblemen. Het is belangrijk om deze aspecten te begrijpen om passende ondersteuning en behandelingen te bieden (Van den Broek et al., 2018).

Psychische stress en depressie

Machteloosheid kan leiden tot chronische stress en een depressie bij blinden en slechtzienden. De voortdurende strijd om dagelijkse activiteiten uit te voeren, de behoefte aan constante afhankelijkheid van anderen en het gevoel buitengesloten te zijn van bepaalde aspecten van het leven kunnen psychische stressoren worden die de geestelijke gezondheid negatief beïnvloeden.

Vermoeidheid: Vermoeide vrouw achter laptop

Depressie: Depressieve vrouw achter laptop

Verlies van zelfstandigheid

Het gevoel van machteloosheid kan gepaard gaan met een verlies van zelfstandigheid. Blinde en slechtziende personen moeten mogelijk meer vertrouwen op anderen voor dagelijkse taken, mobiliteit en informatie. Dit verlies van zelfstandigheid kan leiden tot gevoelens van frustratie en verlies van eigenwaarde.

Fysieke gezondheidsproblemen

Machteloosheid kan ook lichamelijke gevolgen hebben, zoals verhoogde spierspanning, slaapstoornissen en verminderde immuunfunctie (Mullins, 2012). De stress die gepaard gaat met de voortdurende strijd om te functioneren in een visueel georiënteerde wereld kan leiden tot lichamelijke gezondheidsproblemen en een verminderde algehele gezondheid.

Copingmechanismen

Omgaan met gevoelens van machteloosheid is een cruciaal aspect van het leven van blinden en slechtzienden. Velen van hen ontwikkelen effectieve copingmechanismen om deze uitdagingen te overwinnen en een bevredigend en onafhankelijk leven te leiden. Hier zijn enkele positieve copingmechanismen die vaak worden toegepast:

Aanleren van zelfstandigheidsvaardigheden

Blinden en slechtzienden investeren vaak tijd en moeite in het leren van essentiële zelfstandigheidsvaardigheden, zoals oriëntatie en mobiliteitstechnieken, het gebruik van andere zintuigen zoals tast en gehoor, en het beheersen van dagelijkse taken zoals koken en schoonmaken. Deze vaardigheden vergroten hun zelfvertrouwen en geeft hen een gevoel van controle over hun leven.

Gebruik van hulpmiddelen en technologie

Blinde en slechtziende personen maken uitgebreid gebruik van hulpmiddelen en technologieën die speciaal zijn ontworpen om hen te ondersteunen. Dit omvat bijvoorbeeld werken met een brailleleesregel, spraakherkenningssoftware, witte stok, vergrotingsapparaten en smartphone-apps die specifieke taken toegankelijker maken. Het effectieve gebruik van deze hulpmiddelen vergroot hun onafhankelijkheid en vermindert gevoelens van machteloosheid.

Vingers lezen braille op een brailleleesregel

Vingers lezen braille op een brailleleesregel

Sterke sociale ondersteuning

Een sterk sociaal ondersteuningsnetwerk is essentieel voor het omgaan met gevoelens van machteloosheid. Partner, familieleden, vrienden, ondersteunende groepen en lotgenotencontact, en blindenorganisaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het bieden van emotionele steun, het delen van praktische tips en het aanmoedigen van zelfredzaamheid. Sociale interactie vermindert ook sociale isolatie en versterkt het gevoel van verbondenheid.

Positieve mindset en acceptatie

Een positieve mindset en de visuele beperking accepteren als een deel van zichzelf is een krachtig copingmechanisme. Blinden en slechtzienden kunnen hierdoor uitdagingen benaderen met veerkracht en vastberadenheid. Het omarmen van de eigen identiteit en het focussen op sterke punten kan helpen om gevoelens van machteloosheid te verminderen.

Behandeling en ondersteuningsvormen

Omgaan met gevoelens van machteloosheid bij blinden en slechtzienden vereist een uitgebreide en zorgvuldige aanpak. Hieronder worden enkele behandelingsopties en ondersteuningsvormen besproken:

Psychologische begeleiding

Psychologische begeleiding, met name cognitieve gedragstherapie (CGT), kan een effectieve benadering zijn om personen te helpen omgaan met gevoelens van machteloosheid (Peterson, Maier, & Seligman, 1993). CGT richt zich op het identificeren van negatieve denkpatronen en het aanleren van gezondere cognitieve strategieën. Bij blinden en slechtzienden kan dit helpen bij het ontwikkelen van een positiever zelfbeeld en het verbeteren van de veerkracht.

Toegankelijke technologie

De toegang tot toegankelijke technologie is van cruciaal belang om gevoelens van machteloosheid te verminderen, zoals werken met schermuitleessoftware, brailleleesregels, spraakherkenningssoftware en andere hulpmiddelen die dagelijkse taken toegankelijker maken. Deze technologieën vergroten de onafhankelijkheid van blinden en slechtzienden, waardoor ze meer controle over hun leven krijgen.

Revalidatieprogramma’s voor zelfstandig leven

Revalidatieprogramma’s bieden training en ondersteuning om essentiële vaardigheden voor zelfstandig leven aan te leren of te verbeteren. Dit kan oriëntatie en mobiliteitstraining omvatten, evenals dagelijkse levensvaardigheden zoals koken, schoonmaken en persoonlijke verzorging. Deze programma’s helpen personen om zelfvertrouwen op te bouwen en te functioneren met maximale onafhankelijkheid.

Sociale netwerken

Het opbouwen en onderhouden van sterke sociale netwerken is van groot belang voor het welzijn van blinden en slechtzienden. Partner, familie, vrienden, Lotgenoten-ondersteuningsgroepen en gemeenschapsorganisaties bieden emotionele steun en praktische hulp. Door deel uit te maken van een ondersteunende gemeenschap kunnen deze personen gevoelens van isolement verminderen en zich sterker voelen.

Prognose

De prognose hangt vaak af van het persoonlijke aanpassingsvermogen en de beschikbaarheid van ondersteuning. Velen vinden manieren om effectief om te gaan met gevoelens van machteloosheid en ontwikkelen veerkracht om hun visuele beperking te beheren. Met de juiste hulp en middelen kunnen velen een bevredigend en productief leven leiden.

Complicaties

Onbehandelde machteloosheid bij blinden en slechtzienden kan leiden tot ernstige complicaties:

Verminderde kwaliteit van leven

Gevoelens van machteloosheid kunnen de algehele kwaliteit van leven aantasten. Het kan leiden tot een gevoel van hopeloosheid en belemmeringen vormen voor het genieten van dagelijkse activiteiten.

Sociale isolatie

Machteloosheid kan leiden tot sociale isolatie. Personen kunnen zich terugtrekken uit sociale interacties en relaties vermijden vanwege de angst om anderen tot last te zijn of ongemakkelijke situaties te ervaren.

Verslechtering van de mentale gezondheid

Aanhoudende gevoelens van machteloosheid kunnen leiden tot depressie, angst en andere psychische problemen. Het is essentieel om psychische gezondheidsondersteuning te bieden aan degenen die hiermee te maken hebben.

Fysieke gezondheid

Machteloosheid kan ook invloed hebben op de fysieke gezondheid, omdat stress en emotioneel leed het immuunsysteem kunnen verzwakken en het risico op gezondheidsproblemen kunnen vergroten.

Preventie van onmacht bij mensenm et een visuele beperking

Het voorkomen van machteloosheid bij blinden en slechtzienden vereist een gecoördineerde inspanning op verschillende niveaus:

Toegankelijke omgevingen

Fysieke en sociale omgevingen die toegankelijk zijn voor mensen met een visuele beperking zijn van vitaal belang. Dit omvat het verwijderen van architecturale barrières, het implementeren van toegankelijke technologie en het waarborgen van gelijke toegang tot openbare voorzieningen en diensten.

Onderwijs en werkgelegenheid

Gelijke kansen in onderwijs en werkgelegenheid zijn essentieel. Onderwijsprogramma’s moeten toegankelijk zijn voor studenten met visuele beperkingen, en werkplekken moeten redelijke aanpassingen bieden om volledige deelname mogelijk te maken.

Technologische toegang

De ontwikkeling en beschikbaarheid van toegankelijke technologie zijn cruciaal, zoals screenreaders, spraakgestuurde apparaten en mobiele apps die het dagelijks leven vergemakkelijken.

Omgaan met machteloosheid in het dagelijks leven

Personen die blind of slechtziend zijn, kunnen effectieve tips ontwikkelen om met gevoelens van machteloosheid om te gaan:

Stel realistische doelen

Haalbare doelen helpen om een gevoel van controle te behouden. Nieuwe vaardigheden en persoonlijke mijlpalen bereiken kunnen het zelfvertrouwen vergroten.

Zoek ondersteuningsvormen

Ken de beschikbare hulpbronnen en ondersteuningssystemen. Dit omvat vrienden, familie, hulpverleners, en gemeenschapsdiensten. Weten waar je terecht kunt voor hulp is cruciaal.

Vraag om hulp indien nodig

Het is geen teken van zwakte om hulp te vragen. Blinden en slechtzienden moeten zich comfortabel voelen bij het vragen om assistentie wanneer dat nodig is, of het nu gaat om dagelijkse taken, mobiliteit of emotionele steun.

Zelfhulpgroepen en activiteiten met lotgenoten

Lid worden van zelfhulpgroepen voor mensen met visuele beperkingen kan enorm helpen. Dit biedt een kans om ervaringen te delen, advies te krijgen en sterke sociale banden te creëren. Deelnemen aan gemeenschapsactiviteiten kan ook bijdragen aan sociale integratie en het vergroten van het gevoel van eigenwaarde.

Meer informatie

Bronvermeldingen:

  • Papadopoulos, K., Papakonstantinou, D., Antonopoulos, N., Nikodelis, T., & Kalamaras, D. (2019). Psychological Impact on Visual Impairment: Psychological Reactions and Depression in Newly Diagnosed Patients with Low Vision. Psychiatry Journal, 2019.
  • Peterson, C., Maier, S. F., & Seligman, M. E. P. (1993). Learned helplessness: A theory for the age of personal control. Oxford University Press.
  • Seligman, M. E. P. (1975). Helplessness: On depression, development, and death. W. H. Freeman and Company.
  • Van den Broek, E. G. C., Scherder, E. J. A., & Pickering, G. (2018). ‘Onbewuste’ omgevingsfactoren voor mensen met een visuele beperking. Tijdschrift Voor Gerontologie En Geriatrie, 49(4), 151-162.
Deel dit:
Advertenties

  1. Betutteling van blinden en slechtzienden26-02-2024 06:02:36
  2. Overcompensatie van blind- of slechtziendheid25-02-2024 01:02:20
  3. Verlies van onafhankelijkheid bij blindheid of slechtziendheid24-02-2024 06:02:16
  4. Hoe leg ik mijn eigen blind- of slechtziendheid uit?19-02-2024 01:02:52
  5. Plots blind of slechtziend: Verlangen naar het leven van voor de visuele beperking03-02-2024 07:02:23
  6. Blind of slechtziend: Angst om buiten te komen18-01-2024 12:01:22
  7. Blind of slechtziend: Hoe kan je omgaan met onbedoelde goede adviezen?11-01-2024 06:01:48
  8. Vragen die je best niet aan een blinde of slechtziende persoon stelt09-01-2024 06:01:29
  9. Blind of slechtziend: Vaak meer tijd nodig13-12-2023 12:12:57
  10. Ongevraagd aanraken van blinden en slechtzienden11-12-2023 03:12:36
  11. Blind of slechtziend: Overgevoelig voor geluiden (hyperacusis)11-12-2023 01:12:00
  12. Blind of slechtziend en afspreken met andere blinde of slechtziende persoon09-12-2023 06:12:37
  13. Mensen moeten verder kijken dan de handicap06-12-2023 01:12:10
  14. Zelfredzaamheid bij blinden en slechtzienden05-12-2023 12:12:21
  15. Impact van tastzin voor blinden en slechtzienden04-12-2023 07:12:23
  16. Slechtzienden die dichtbij het televisietoestel plakken25-11-2023 08:11:48
  17. Kunnen blinden bang zijn in het donker?24-11-2023 04:11:00
  18. Aanpassen aan het verlies van het gezichtsvermogen24-11-2023 07:11:17
  19. Inclusieve beeldvorming van blinden en slechtzienden in de media22-11-2023 03:11:00
  20. Negatieve en positieve vraagstelling rond een visuele beperking22-11-2023 11:11:27
  21. Identiteitsvorming bij blinden en slechtzienden21-11-2023 07:11:38
  22. Waarom hebben sommige blinden en slechtzienden alleen contact met lotgenoten?20-11-2023 03:11:14
  23. Waarom kijken blinden en slechtzienden soms naar hun smartphonescherm?18-11-2023 01:11:01
  24. Slechtzienden die absoluut gedrukte tekst willen blijven lezen16-11-2023 06:11:02
  25. Gevoelens van onderhandeling bij blinden en slechtzienden16-11-2023 07:11:36
  26. Gevoelens van minderwaardigheid bij blinden en slechtzienden15-11-2023 05:11:58
  27. Existentiële crisis bij blinden en slechtzienden15-11-2023 04:11:47
  28. Radeloosheid / Besluiteloosheid bij blinden en slechtzienden15-11-2023 08:11:16
  29. Misvatting: Dichterbij staan voor communicatie met blinden en slechtzienden09-11-2023 06:11:09
  30. Misvattingen: Blinden en slechtzienden leven in een instelling en kunnen niet werken09-11-2023 04:11:02
  31. Anderen die het leven van blinden en slechtzienden overnemen06-11-2023 04:11:52
  32. Waarom laten blinde mensen soms het licht aan?06-11-2023 06:11:33
  33. Neuroplasticiteit bij blinden31-10-2023 08:10:17
  34. Stigmatisering van blinden en slechtzienden30-10-2023 05:10:05
  35. Woede bij blinden en slechtzienden30-10-2023 05:10:37
  36. Schaamte bij blinden en slechtzienden30-10-2023 04:10:15
  37. Copingmechanismen bij blind- of slechtziendheid of oogproblemen30-10-2023 04:10:38
  38. Blindgeboren en blind geworden personen: Overeenkomsten en verschillen27-10-2023 06:10:22
  39. Hoe leg je het concept van een regenboog uit aan blindgeboren personen?27-10-2023 05:10:37
  40. Verlies van controle als je blind of slechtziend bent26-10-2023 01:10:35
  41. Motivatie en demotivatie bij blinden en slechtzienden24-10-2023 07:10:20
  42. Hulpeloosheid bij blinden en slechtzienden24-10-2023 06:10:23
  43. Acceptatie van visuele handicap (leren omgaan met je beperking)19-10-2023 01:10:00
  44. Waarom houden blinden de ogen open of juist gesloten?15-10-2023 03:10:31
  45. Concentratieproblemen bij blinden en slechtzienden15-10-2023 02:10:23
  46. Verwardheid / Verwarring bij blinden en slechtzienden15-10-2023 06:10:05
  47. Ontmoediging bij blinden en slechtzienden15-10-2023 05:10:43
  48. Omgaan met vergelijkingen van blindheid of slechtziendheid14-10-2023 04:10:35
  49. Machteloosheid en onmacht bij blinden en slechtzienden10-10-2023 07:10:55
  50. Hoe kan je omgaan met ongepaste opmerkingen van kinderen over blinden en slechtzienden?08-10-2023 06:10:37
  51. Verdriet bij blinden en slechtzienden08-10-2023 05:10:55
  52. Zelfacceptatie, zelfbeeld en eigenwaarde: Omarmen van het blind of slechtziend zijn07-10-2023 06:10:57
  53. Twijfels bij blinden en slechtzienden07-10-2023 05:10:44
  54. Blind of slechtziend: Omgaan met overdreven nieuwsgierigheid van anderen07-10-2023 04:10:03
  55. Toestand van verlamming (freeze-situatie) na een oogdiagnose05-10-2023 01:10:36
  56. Loslaten van je blind of slechtziend kind04-10-2023 06:10:19
  57. Hooggevoeligheid bij blinden en slechtzienden03-10-2023 11:10:41
  58. Zichtbare afwijkingen aan oog of ogen03-10-2023 06:10:24
  59. Humor en zelfspot bij het omgaan met een visuele handicap02-10-2023 02:10:36
  60. Omgaan met je visuele beperking: Welke factoren spelen mee?02-10-2023 01:10:43
  61. Begrip van licht en kleuren voor personen zonder lichtperceptie29-09-2023 04:09:06
  62. De rol van opvoeding, omgeving en sociale factoren bij het omgaan met een visuele handicap27-09-2023 03:09:46
  63. Impact van privacyschending bij blinden en slechtzienden27-09-2023 03:09:22
  64. Inleefwandelingen: De wereld ervaren van blinden en slechtzienden27-09-2023 07:09:34
  65. Visuele herinneringen als je blind of slechtziend bent25-09-2023 02:09:06
  66. Validisme bij blinde en slechtziende personen24-09-2023 05:09:35
  67. Steungroepen en patiëntenverenigingen voor blinden en slechtzienden24-09-2023 06:09:23
  68. Oogcontact maken door blinden en slechtzienden22-09-2023 05:09:45
  69. Grenzen stellen als je blind of slechtziend bent22-09-2023 07:09:00
  70. Blind of slechtziend en over de eigen grenzen heen gaan22-09-2023 06:09:49
  71. Wat missen blinden en slechtzienden het meest?20-09-2023 04:09:06
  72. Discriminatie van mensen met een visuele beperking20-09-2023 03:09:24
  73. Andere zintuigen verbeteren bij blinden en slechtzienden20-09-2023 03:09:22
  74. Frustratie bij blinden en slechtzienden18-09-2023 05:09:07
  75. Dineren in het donker: Voordelen, kenmerken en locaties in België en Nederland17-09-2023 01:09:55
  76. Simulatietools (apps, websites en brillen) voor slechtziendheid17-09-2023 12:09:47
  77. Omgaan met (extreme) bewondering en adoratie vanwege een visuele handicap16-09-2023 05:09:29
  78. Omgaan met reacties en vragen rond visuele handicap en oogproblemen15-09-2023 05:09:22
  79. Omgaan met een visuele beperking: Een persoonlijke reis14-09-2023 02:09:30
  80. De schoonheid van het onzichtbare: Wat is mooi?13-09-2023 11:09:09
  81. Zelfstigmatisering bij personen met een visuele beperking12-09-2023 12:09:28
  82. Kwaliteit van leven bij blinden en slechtzienden09-09-2023 11:09:45
  83. Ontkenning van een visuele beperking09-09-2023 06:09:42
  84. Ongeloof over blind- of slechtziendheid: “Jij kan wel goed zien!”04-09-2023 01:09:35
  85. Het gebruik van de woorden “zien”, “kijken” en “lezen” bij communicatie met blinden en slechtzienden03-09-2023 04:09:11
  86. Alle mensen zijn anders en uniek, ook blinden en slechtzienden02-09-2023 05:09:03
  87. Hoe leg ik kinderen uit wat het is om blind of slechtziend te zijn?02-09-2023 12:09:19
  88. Sociale isolatie bij blinden en slechtzienden01-09-2023 02:09:17
  89. Emoties bij anderen herkennen als je blind of slechtziend bent31-08-2023 12:08:18
  90. Hoe reageer je wanneer je geliefde slecht nieuws kreeg van de oogarts?31-08-2023 06:08:33
  91. Blind of slechtziend en weinig zelfvertrouwen31-08-2023 05:08:34
  92. De oogarts kan mij niet meer helpen en mijn zicht is of wordt heel slecht. Wat nu?30-08-2023 04:08:30
  93. Omgaan met de visuele wereld als je slechtziend of blind bent30-08-2023 08:08:11
  94. Blind of slechtziend: Eigen uiterlijk en zich opmaken27-08-2023 03:08:41
  95. Revalidatietraining voor blinden en slechtzienden26-08-2023 01:08:55
  96. Ervaren wat het is om slechtziend of blind te zijn25-08-2023 02:08:05
  97. Begrijpen en aanleren van kleuren aan blinde personen22-08-2023 02:08:13
  98. Werken de zintuigen van blinden en slechtzienden beter?22-08-2023 01:08:43
  99. Positieve aspecten aan leven met een visuele beperking17-08-2023 04:08:46
  100. Blind of slechtziend geboren en rouwproces rond afwezig of slecht gezichtsvermogen16-08-2023 01:08:35
  101. Ouderschap als je blind of slechtziend bent14-08-2023 07:08:48
  102. Blind of slechtziend: Hoe kan je een sociaal netwerk opbouwen en wat zijn de obstakels?11-08-2023 04:08:22
  103. Hoe leg je slechtziendheid uit en hoe ga je om met vooroordelen?11-08-2023 02:08:16
  104. Omgaan met non-verbale communicatie als je blind of slechtziend bent08-08-2023 03:08:37
  105. Blind of slechtziend: Rouwproces rond verlies van gezichtsvermogen08-08-2023 06:08:00
  106. Kunnen blinden beelden zien in hun dromen?07-08-2023 04:08:09
  107. Tips: Als partner omgaan met iemand die blind of slechtziend is05-08-2023 06:08:34
  108. Vooroordelen en misvattingen over mensen met een visuele beperking05-08-2023 01:08:39
  109. Universele pictogrammen voor blinden en slechtzienden05-08-2023 06:08:07
  110. Waarom dragen sommige blinden en slechtzienden een zonnebril?03-08-2023 06:08:37
  111. Repetitieve bewegingen en handelingen bij blinde en slechtziende personen29-07-2023 02:07:00
  112. Je bent blind of slechtziend als je …07-07-2017 12:07:25
  113. Blindismen: wat zijn ze en wat doen we ermee?01-11-2013 03:11:00

Laatst bijgewerkt op 5 december 2023 – 07:13