Amaurosis fugax, tijdelijke plotselinge en gedeeltelijke blindheid

Prevalentie van amaurosis fugax

Amaurosis fugax is een tijdelijke, plotselinge en gedeeltelijke blindheid of wazig zicht in één oog. Het wordt meestal veroorzaakt door een verminderde bloedtoevoer naar het netvlies, wat kan worden toegeschreven aan een embolie (een bloedstolsel of ander materiaal dat de bloedvaten blokkeert) of vernauwing van de bloedvaten die het oog voeden. Hoewel amaurosis fugax een relatief zeldzame aandoening is, heeft het de potentie om een voorbode te zijn van ernstige vasculaire problemen, zoals een beroerte of een transient ischemic attack (TIA).

Het vaststellen van de exacte prevalentie van amaurosis fugax in België en Nederland kan uitdagend zijn, omdat het vaak een voorbijgaand symptoom is en niet altijd leidt tot medische behandeling of diagnose. Bovendien melden niet alle gevallen van amaurosis fugax zich bij medische professionals, aangezien de symptomen soms vanzelf verdwijnen. De beschikbare gegevens variëren ook afhankelijk van de bron en de gebruikte diagnostische criteria.

Over het algemeen is amaurosis fugax relatief zeldzaam in vergelijking met andere ooggerelateerde aandoeningen. De exacte prevalentiecijfers kunnen variëren op basis van factoren zoals leeftijd, geslacht, genetische aanleg en de aanwezigheid van andere risicofactoren voor vasculaire aandoeningen.

Oorzaken en risicofactoren van amaurosis fugax

Amaurosis fugax is een kortstondige episode van gedeeltelijke blindheid of wazig zicht in één oog, meestal als gevolg van een tijdelijke verminderde bloedtoevoer naar het netvlies. Deze aandoening kan verschillende oorzaken hebben en wordt vaak beschouwd als een waarschuwingssignaal voor onderliggende vasculaire problemen. Hier zijn de belangrijkste oorzaken en risicofactoren die verband houden met amaurosis fugax:

Emboli

Een van de meest voorkomende oorzaken van amaurosis fugax zijn emboli. Dit zijn kleine deeltjes, zoals bloedstolsels, plaque of cholesterol, die zich in de bloedvaten kunnen vormen en de bloedstroom naar het netvlies kunnen blokkeren. Wanneer een embolus het netvlies bereikt, kan het leiden tot tijdelijke blindheid.

Atherosclerose

Atherosclerose is een aandoening waarbij vet, cholesterol en andere stoffen zich ophopen in de bloedvaten, waardoor ze vernauwen en de bloedstroom belemmeren. Dit kan de bloedtoevoer naar het netvlies verminderen en amaurosis fugax veroorzaken.

Arteriitis

Ontstekingsziekten van de bloedvaten, zoals giant cell arteriitis, kunnen de arteriële wanden aantasten en leiden tot een verminderde bloedtoevoer naar het oog, wat amaurosis fugax kan veroorzaken.

Emboliebronnen

Emboli kunnen afkomstig zijn van verschillende bronnen, waaronder het hart (bijvoorbeeld bij atriale fibrillatie), de halsslagaders (carotisstenose), of zelfs vanuit de aorta. Als deze emboli het netvlies bereiken, kunnen ze een tijdelijke visuele beperking veroorzaken.

Risicofactoren

Verschillende risicofactoren verhogen de kans op het ontwikkelen van amaurosis fugax en onderliggende vasculaire problemen:

Leeftijd

Amaurosis fugax komt vaker voor bij ouderen, vooral boven de leeftijd van 60 jaar.

Geslacht

Mannen hebben over het algemeen een hoger risico dan vrouwen.

Roken

Roken is een belangrijke risicofactor voor atherosclerose en kan de kans op amaurosis fugax vergroten.

Hoge bloeddruk

Hypertensie (een hoge bloeddruk) kan de bloedvaten beschadigen en het risico op emboli verhogen.

De bloeddruk wordt gemeten met een bloeddrukmeter

De bloeddruk wordt gemeten met een bloeddrukmeter

Hoog cholesterolgehalte

Verhoogde niveaus van LDL-cholesterol kunnen bijdragen aan de vorming van plaque in de bloedvaten.

Diabetes

Diabetes kan de bloedvaten beschadigen en het risico op atherosclerose verhogen.

Hart- en vaatziekten

Een voorgeschiedenis van hartaandoeningen of beroertes verhoogt het risico op amaurosis fugax.

Het is belangrijk om aandacht te besteden aan deze risicofactoren en regelmatig medisch advies in te winnen, vooral als er episodes van amaurosis fugax optreden. Een vroege diagnose en behandeling van onderliggende oorzaken kunnen helpen bij het voorkomen van ernstigere vasculaire complicaties zoals beroertes. Personen met risicofactoren moeten samenwerken met hun zorgverleners om hun gezondheid te behandelen en de kans op amaurosis fugax te minimaliseren.

Erfelijkheid van amaurosis fugax

Hoewel amaurosis fugax zelf meestal niet genetisch wordt doorgegeven, kunnen sommige van de onderliggende gezondheidsproblemen die het risico verhogen, een genetische component hebben. Bijvoorbeeld:

  1. Familiegeschiedenis van hart- en vaatziekten: Als er een sterke familiegeschiedenis is van hartaandoeningen, beroertes of andere vasculaire problemen, kunnen genetische factoren een rol spelen in het verhoogde risico op deze aandoeningen, wat op zijn beurt het risico op amaurosis fugax kan vergroten.
  2. Familiegeschiedenis van diabetes: Diabetes kan een genetische component hebben, en mensen met een familiegeschiedenis van diabetes hebben mogelijk een verhoogd risico op zowel diabetes als de vasculaire problemen die gepaard gaan met amaurosis fugax.
  3. Genetische lipide-afwijkingen: Sommige zeldzame genetische aandoeningen kunnen leiden tot abnormale cholesterol- of lipidenmetabolismen, wat het risico op atherosclerose en embolieën kan vergroten.

Hoewel genetische factoren een rol kunnen spelen bij de aanleg voor bepaalde onderliggende gezondheidsproblemen die het risico op amaurosis fugax vergroten, wordt de aandoening zelf meestal veroorzaakt door niet-genetische oorzaken, zoals bloedstolsels of verstoppingen in de bloedvaten.

Mensen met een familiegeschiedenis van hart- en vaatziekten of diabetes moeten extra waakzaam zijn ten aanzien van hun gezondheid, inclusief regelmatige controle-ups en het behandeling van risicofactoren zoals hoge bloeddruk, hoog cholesterolgehalte en diabetes. Het begrijpen van hun genetische risico’s kan helpen bij het nemen van preventieve maatregelen om het risico op amaurosis fugax en gerelateerde gezondheidsproblemen te verminderen.

Soorten amaurosis fugax

Amaurosis fugax, een aandoening die tijdelijke blindheid of wazig zicht in één oog veroorzaakt, kent verschillende mogelijke oorzaken en presentaties. Hoewel de kernsymptomen vergelijkbaar zijn, kan amaurosis fugax worden onderverdeeld op basis van verschillende kenmerken, zoals de oorzaak, de duur van de episodes en de bijbehorende symptomen:

  1. Embolische amaurosis fugax: Deze vorm wordt veroorzaakt door emboli, kleine deeltjes zoals bloedstolsels of cholesterol, die de bloedvaten naar het netvlies blokkeren. De episodes zijn meestal van korte duur, van enkele seconden tot enkele minuten, en kunnen herhaaldelijk voorkomen. Dit type amaurosis fugax kan een waarschuwing zijn voor onderliggende hart- en vaatziekten.
  2. Hemodynamische amaurosis fugax: Bij dit type is er sprake van een plotselinge vermindering van de bloedtoevoer naar het netvlies, meestal veroorzaakt door een tijdelijke verlaging van de bloeddruk. De symptomen kunnen langer aanhouden dan bij embolische amaurosis fugax en kunnen enkele uren duren. Dit kan optreden bij situaties zoals orthostatische hypotensie, waarbij de bloeddruk daalt bij het opstaan.
  3. Oogmigraine (retinale migraine): Soms wordt amaurosis fugax verward met retinale migraine, waarbij sprake is van tijdelijk verlies van gezichtsvermogen in één oog, vaak gevolgd door hoofdpijn. In tegenstelling tot andere vormen van amaurosis fugax, is dit meestal geen teken van vasculaire problemen, maar eerder gerelateerd aan migraineaanvallen.
  4. Amaurosis fugax zonder duidelijke oorzaak: In sommige gevallen kan de oorzaak van amaurosis fugax niet worden vastgesteld, zelfs niet na uitgebreide onderzoeken. Dit wordt idiopathische amaurosis fugax genoemd. Hoewel de oorzaak onbekend is, moeten patiënten nog steeds worden geëvalueerd om mogelijke onderliggende gezondheidsproblemen uit te sluiten.

Het is belangrijk om een zorgverlener te raadplegen bij het ervaren van symptomen van amaurosis fugax, ongeacht het type. Hoewel sommige vormen van amaurosis fugax relatief onschuldig kunnen zijn, kunnen anderen wijzen op ernstige onderliggende gezondheidsproblemen, zoals hart- en vaatziekten. Een grondige evaluatie is essentieel om de juiste diagnose te stellen en passende maatregelen te nemen om het risico op herhaling en complicaties te verminderen.

Symptomen van amaurosis fugax

Amaurosis fugax wordt gekenmerkt door plotselinge en tijdelijke episodes van verminderd zicht of volledige blindheid in één oog. Deze episodes kunnen variëren in duur en intensiteit, maar worden altijd als zorgwekkend ervaren vanwege hun plotselinge en onverwachte karakter. Hier zijn de belangrijkste symptomen en kenmerken van amaurosis fugax:

  • Tijdelijk verlies van gezichtsvermogen: Het meest opvallende symptoom van amaurosis fugax is het tijdelijke verlies van gezichtsvermogen in één oog. Dit verlies van zicht kan variëren van lichte wazigheid tot volledige blindheid in dat oog.
  • Korte duur: Een kenmerkend aspect van amaurosis fugax is de korte duur van de symptomen. Meestal duren de episodes slechts enkele seconden tot enkele minuten, en het zicht keert daarna geleidelijk terug naar normaal. Dit onderscheidt amaurosis fugax van andere oogaandoeningen met langduriger of permanent verlies van gezichtsvermogen.
  • Eén oog betrokken: Amaurosis fugax treft meestal slechts één oog tegelijk, wat betekent dat het zicht in het andere oog normaal blijft. Dit kan een belangrijk onderscheidend kenmerk zijn bij het diagnosticeren van de aandoening.
  • Flikkerende, flitsende lichten: Sommige mensen ervaren ook flitsende lichten of flikkeringen in hun gezichtsveld tijdens een episode van amaurosis fugax. Deze visuele verschijnselen kunnen variëren in intensiteit en worden vaak beschreven als een “gordijn dat over het zicht trekt”.
  • Geen pijn of oogpijn: Over het algemeen gaat amaurosis fugax niet gepaard met pijn in het oog. Patiënten melden meestal geen fysiek ongemak tijdens de episodes.

Onmiddellijk medische hulp is nodig als je symptomen van amaurosis fugax ervaart. Hoewel de symptomen meestal vanzelf verdwijnen, kunnen ze wijzen op onderliggende gezondheidsproblemen, zoals vasculaire aandoeningen, die onmiddellijke behandeling en preventieve maatregelen vereisen om ernstigere complicaties, zoals een beroerte, te voorkomen. Een grondige evaluatie door een oogarts of een specialist in vasculaire geneeskunde is noodzakelijk om de juiste diagnose te stellen en het risico op herhaling te verminderen.

Wazig beeld van een kantoorinterieur

Wazig beeld van een kantoorinterieur

Lichamelijke gevolgen

Amaurosis fugax, hoewel voornamelijk een visuele aandoening, kan indirecte lichamelijke gevolgen hebben als gevolg van de onderliggende oorzaken en risicofactoren. Hier zijn enkele van de mogelijke lichamelijke gevolgen die verband houden met amaurosis fugax:

  1. Cardiovasculaire problemen: Amaurosis fugax wordt vaak veroorzaakt door problemen met de bloedtoevoer naar het netvlies, zoals emboli of vernauwing van de bloedvaten. Deze onderliggende problemen kunnen ook van invloed zijn op andere delen van het lichaam en het risico op cardiovasculaire aandoeningen, zoals hartaanvallen of beroertes, verhogen.
  2. Hoge bloeddruk: Hypertensie (hoge bloeddruk) is een belangrijke risicofactor voor amaurosis fugax en kan leiden tot vasculaire schade in het hele lichaam. Het handhaven van een gezonde bloeddruk is belangrijk om verdere episodes te voorkomen en de algemene gezondheid te verbeteren.
  3. Diabetes: Diabetes kan de bloedvaten beschadigen en het risico op amaurosis fugax verhogen. Het handhaven van een gezonde bloedsuikerspiegel is essentieel voor patiënten met diabetes om complicaties zoals amaurosis fugax te voorkomen.
  4. Roken: Roken is een risicofactor voor vasculaire problemen en kan de kans op amaurosis fugax vergroten. Stoppen met roken is een belangrijke stap om verdere episodes te voorkomen en de algemene gezondheid te verbeteren.
  5. Lichamelijke beperkingen: Hoewel amaurosis fugax meestal tijdelijk is en het gezichtsvermogen in de meeste gevallen herstelt, kunnen de episodes potentieel gevaarlijke situaties veroorzaken, zoals tijdens het autorijden of het bedienen van machines. Dit kan leiden tot lichamelijke beperkingen en de kwaliteit van leven beïnvloeden.

Bij patiënten met amaurosis fugax moet de behandeling niet alleen gericht zijn op de oogsymptomen, maar ook op de onderliggende oorzaken en risicofactoren om lichamelijke complicaties te voorkomen. Dit omvat het onder controle krijgen van hypertensie, diabetes (suikerziekte) en andere gezondheidsproblemen, evenals het aannemen van een gezonde levensstijl, zoals stoppen met roken en het volgen van een gebalanceerd dieet. Regelmatige controle en begeleiding door zorgverleners zijn essentieel om de algehele gezondheid te behouden en de risico’s op lichamelijke gevolgen te minimaliseren.

Psychische gevolgen

Amaurosis fugax kan niet alleen lichamelijke, maar ook psychische gevolgen hebben voor personen die deze episodes van tijdelijk verlies van gezichtsvermogen ervaren. De psychische gevolgen kunnen variëren afhankelijk van de persoon, de frequentie van de episodes en de mate van angst die ze veroorzaken. Hier zijn enkele psychische gevolgen die vaak worden geassocieerd met amaurosis fugax:

  1. Angst en bezorgdheid: Amaurosis fugax kan ernstige angst en bezorgdheid veroorzaken, vooral tijdens en na een episode. Patiënten kunnen zich zorgen maken over de mogelijke gevolgen van de episodes voor hun gezichtsvermogen en algemene gezondheid. Deze angst kan leiden tot een verminderde kwaliteit van leven en een constante zorg om wanneer de volgende episode zich zal voordoen.
  2. Depressie: Voor sommige mensen kan de herhaalde ervaring van amaurosis fugax leiden tot een depressie. De frustratie en bezorgdheid over de aandoening kunnen het dagelijks leven bemoeilijken en de stemming negatief beïnvloeden.
  3. Verlies van zelfvertrouwen: Episodes van tijdelijk verlies van gezichtsvermogen kunnen het zelfvertrouwen van personen aantasten. Ze kunnen zich onzeker voelen over hun vermogen om dagelijkse taken uit te voeren en hun onafhankelijkheid te behouden.
  4. Sociale isolatie: Sommige mensen met amaurosis fugax vermijden mogelijk sociale situaties uit angst voor episodes in het openbaar. Dit kan leiden tot isolatie en het gevoel van eenzaamheid versterken.
  5. Impact op dagelijks leven: De psychische gevolgen van amaurosis fugax kunnen het dagelijks leven aanzienlijk beïnvloeden. Patiënten kunnen hun activiteiten beperken of vermijden om het risico op episodes te minimaliseren, wat hun levenskwaliteit kan verminderen.

Niet iedereen die amaurosis fugax ervaart, zal dezelfde psychische gevolgen hebben, en sommige mensen kunnen veerkrachtiger zijn dan anderen. Het is echter belangrijk om deze psychische gevolgen serieus te nemen en hulp te zoeken indien nodig. Psychologische ondersteuning, zoals counseling of therapie, kan mensen helpen om te gaan met angst, een depressie en andere psychische gevolgen van amaurosis fugax. Het is ook nuttig om een goed ondersteunend netwerk van vrienden en familie te hebben om emotionele steun te bieden tijdens moeilijke tijden.

Diagnose en (oog)onderzoeken van amaurosis fugax

De diagnose van amaurosis fugax begint met een grondig medisch onderzoek, waarbij de arts luistert naar de symptomen en de medische geschiedenis van de patiënt bespreekt. Om de diagnose te bevestigen en de onderliggende oorzaak te achterhalen, worden vaak verschillende (oog)onderzoeken en testen uitgevoerd. Hier zijn enkele van de meest voorkomende diagnostische benaderingen:

  1. Oogonderzoek (oftalmoscopie): De arts zal de ogen van de patiënt onderzoeken met behulp van een oftalmoscoop, een instrument waarmee de binnenkant van het oog kan worden bekeken. Hiermee kunnen eventuele afwijkingen in het netvlies, de bloedvaten en de oogzenuw worden opgespoord.
  2. Gezichtsveldonderzoek: Deze test meet het gezichtsveld van de patiënt en kan helpen bepalen of er sprake is van verlies van gezichtsvermogen. Het kan ook informatie verschaffen over de locatie en de omvang van het verlies.
  3. Duplex echografie: Een duplex echografie van de halsvaten kan worden uitgevoerd om te zoeken naar bloedstolsels (emboli) die de oorzaak kunnen zijn van amaurosis fugax. Dit kan helpen bij het opsporen van problemen met de bloedtoevoer naar het oog.
  4. Carotis-duplexonderzoek: Dit onderzoek richt zich specifiek op de halsslagaders (carotisarteriën), die verantwoordelijk zijn voor de bloedtoevoer naar de hersenen en de ogen. Het kan vernauwingen of plaques in deze slagaders opsporen die de bloedtoevoer kunnen belemmeren.
  5. MRI- of CT-scan van de hersenen: Beeldvorming van de hersenen kan worden uitgevoerd om eventuele structurele problemen of afwijkingen in de hersenen op te sporen die amaurosis fugax kunnen veroorzaken.
  6. Bloedonderzoek: Bloedonderzoek kan worden gedaan om te controleren op risicofactoren zoals diabetes, hoge bloeddruk, hoog cholesterolgehalte of bloedstollingsstoornissen.
  7. Hartonderzoek: Soms wordt een elektrocardiogram (ECG) of echocardiogram uitgevoerd om hartaandoeningen of hartritmestoornissen uit te sluiten als mogelijke oorzaken van amaurosis fugax.

De keuze van de specifieke onderzoeken en testen hangt af van de symptomen van de patiënt en de vermoedelijke oorzaak van amaurosis fugax. Een grondige evaluatie is essentieel om de aandoening nauwkeurig te diagnosticeren en de juiste behandeling te bepalen. Het is belangrijk voor patiënten om hun symptomen en medische geschiedenis openlijk te bespreken met hun zorgverleners, zodat een passend diagnostisch plan kan worden opgesteld.

Resultaten gezichtsveldonderzoek

Resultaten gezichtsveldonderzoek

Behandelingen van amaurosis fugax

Amaurosis fugax vereist onmiddellijke medische aandacht, niet alleen om het acute verlies van gezichtsvermogen aan te pakken, maar ook om de onderliggende oorzaak te behandelen en toekomstige episodes te voorkomen. De behandeling van amaurosis fugax kan zowel medische als psychologische benaderingen omvatten, afhankelijk van de specifieke behoeften van de patiënt.

Medische behandelingen

  1. Aanpassing van risicofactoren: Als de onderliggende oorzaak van amaurosis fugax gerelateerd is aan risicofactoren zoals een hoge bloeddruk, een hoog cholesterolgehalte, diabetes of roken, zal de arts behandelingen en aanpassingen aanbevelen om deze risicofactoren onder controle te houden. Dit kan het voorschrijven van medicijnen omvatten, evenals levensstijlaanpassingen zoals voedingsaanpassingen en lichaamsbeweging.
  2. Anticoagulantia: In gevallen waarbij bloedstolsels (emboli) een oorzaak zijn van amaurosis fugax, kunnen anticoagulantia (bloedverdunners) worden voorgeschreven om de vorming van nieuwe stolsels te voorkomen.
  3. Chirurgische behandeling: Als vernauwde halsslagaders (carotisstenose) de oorzaak zijn, kan een chirurgische procedure, zoals carotisendarterectomie, worden aanbevolen om de bloedtoevoer te herstellen en verdere episodes te voorkomen.

Psychologische behandelingen

  1. Psychologische ondersteuning: Episodes van amaurosis fugax kunnen emotioneel belastend zijn. Psychologische ondersteuning, zoals counseling of therapie, kan patiënten helpen omgaan met angst, een depressie en stress die verband houden met de aandoening.
  2. Stressmanagement: Patiënten kunnen stressmanagementtechnieken leren om met de psychische gevolgen van amaurosis fugax om te gaan. Dit kan het beoefenen van ontspanningstechnieken, mindfulness of meditatie omvatten.
  3. Ondersteuningsgroepen: Deelname aan ondersteuningsgroepen voor mensen met visuele stoornissen kan patiënten helpen zich minder geïsoleerd te voelen en ervaringen te delen met anderen die vergelijkbare uitdagingen hebben.

Het behandelingsplan voor amaurosis fugax wordt individueel afgestemd op de specifieke behoeften en de onderliggende oorzaak van de patiënt. Het is belangrijk dat patiënten nauw samenwerken met hun zorgverleners om de beste benadering voor hun situatie te bepalen. Het volgen van medische aanbevelingen, het behandelen van risicofactoren en het aanpakken van psychische gevolgen zijn allemaal essentiële aspecten van de behandeling en het behandeling van amaurosis fugax.

Prognose van amaurosis fugax

De prognose van amaurosis fugax kan variëren afhankelijk van de onderliggende oorzaak, de tijdigheid van de behandeling en de mate van schade aan het oog en de omliggende weefsels. Hier zijn enkele belangrijke overwegingen met betrekking tot de prognose van deze aandoening:

  1. Onderliggende oorzaak: De prognose wordt sterk beïnvloed door de aard van de onderliggende oorzaak van amaurosis fugax. Als de oorzaak bijvoorbeeld een tijdelijke blokkade van een bloedvat is die snel kan worden opgelost, kan het gezichtsverlies meestal omkeerbaar zijn. Als de oorzaak echter een ernstiger probleem is, zoals een aanhoudende vernauwing van de halsslagaders, kan de prognose minder gunstig zijn.
  2. Tijdige behandeling: Snelle medische behandeling is essentieel bij amaurosis fugax om verdere episodes en blijvend verlies van gezichtsvermogen te voorkomen. Hoe eerder de onderliggende oorzaak wordt geïdentificeerd en behandeld, hoe beter de prognose.
  3. Medische follow-up: Patiënten met amaurosis fugax moeten regelmatige medische follow-up hebben om risicofactoren zoals hoge bloeddruk, hoog cholesterolgehalte of diabetes onder controle te houden. Het behandelen van deze risicofactoren kan herhaling van de aandoening helpen voorkomen.
  4. Chirurgische behandeling: Als de oorzaak van amaurosis fugax carotisstenose is en een chirurgische ingreep zoals carotisendarterectomie wordt uitgevoerd, kan dit de prognose verbeteren door de bloedtoevoer naar het oog te herstellen.
  5. Psychologische ondersteuning: Leren omgaan met de psychische gevolgen van amaurosis fugax, zoals angst en een depressie, is belangrijk voor het herstel en het welzijn van de patiënt. Psychologische ondersteuning en therapie kunnen helpen bij het verlichten van psychische stress.

Over het algemeen kan amaurosis fugax een ernstige waarschuwing zijn voor onderliggende gezondheidsproblemen, vooral met betrekking tot het cardiovasculaire systeem. Een vroege diagnose en passende behandeling zijn cruciaal om de prognose te verbeteren en het risico op blijvend verlies van gezichtsvermogen te minimaliseren. Patiënten moeten regelmatig contact houden met hun zorgverleners en hun gezondheidstoestand actief behandelen om herhaling van amaurosis fugax te voorkomen.

Complicaties van amaurosis fugax

Amaurosis fugax op zichzelf is een alarmerend symptoom dat een dringende medische evaluatie en behandeling vereist om ernstigere complicaties te voorkomen. Hoewel het gezichtsverlies bij amaurosis fugax meestal van voorbijgaande aard is, kunnen er potentiële complicaties en gevolgen zijn:

  1. Blijvend gezichtsverlies: Als de onderliggende oorzaak niet tijdig wordt aangepakt, kan amaurosis fugax in sommige gevallen leiden tot blijvend gezichtsverlies. Dit kan optreden als herhaalde episodes van tijdelijk verlies van gezichtsvermogen leiden tot permanente schade aan het netvlies of de oogzenuw.
  2. Herhaling: Amaurosis fugax kan zich herhalen als de onderliggende oorzaak niet wordt behandeld of als de risicofactoren niet worden behandeld. Herhaalde episodes verhogen het risico op blijvend gezichtsverlies en kunnen een teken zijn van onvoldoende behandeling.
  3. Cardiovasculaire complicaties: Amaurosis fugax is vaak een indicatie van onderliggende cardiovasculaire problemen, zoals carotisstenose. Als deze problemen niet worden aangepakt, kunnen ze leiden tot ernstige complicaties zoals beroertes of hartaanvallen.
  4. Psychologische impact: Het ervaren van herhaalde episodes van tijdelijk gezichtsverlies kan psychologisch belastend zijn. Patiënten kunnen angst, een depressie of stress ervaren als gevolg van de onzekerheid en de mogelijke gevolgen van de aandoening.
  5. Verlies van kwaliteit van leven: De impact van amaurosis fugax kan de kwaliteit van leven van een persoon aanzienlijk verminderen, vooral als ze beperkt zijn in hun dagelijkse activiteiten en zich zorgen maken over herhaling van episodes.

Het voorkomen van complicaties bij amaurosis fugax is sterk afhankelijk van een vroege diagnose en tijdige behandeling van de onderliggende oorzaak. Het behandelen van risicofactoren, zoals een hoge bloeddruk, een hoog cholesterolgehalte en diabetes, is van vitaal belang om herhaling en complicaties te voorkomen. Regelmatige medische follow-up en opvolging zijn essentieel om de gezondheid van de patiënt te bewaken en complicaties te minimaliseren.

Preventie van amaurosis fugax

Hoewel amaurosis fugax soms onverwacht kan optreden, zijn er enkele maatregelen en tips die kunnen helpen bij het verminderen van het risico op deze aandoening en het voorkomen van herhaling:

  1. Controle van risicofactoren: Een van de belangrijkste stappen bij het voorkomen van amaurosis fugax is het behandelen van risicofactoren zoals hoge bloeddruk, hoog cholesterolgehalte en diabetes. Dit kan worden bereikt door een gezonde levensstijl te handhaven, waaronder regelmatige lichaamsbeweging, een uitgebalanceerd dieet en het vermijden van roken.
  2. Medische follow-up: Mensen met bekende risicofactoren of aandoeningen die verband houden met amaurosis fugax, zoals carotisstenose, moeten regelmatig medische follow-up hebben. Dit zorgt ervoor dat eventuele veranderingen in de gezondheidstoestand worden opgemerkt en behandeld voordat ze problematisch worden.
  3. Medicatie: In sommige gevallen kan medicatie, zoals bloedverdunners of medicijnen om cholesterol te verlagen, worden voorgeschreven om het risico op bloedstolsels en bloedvatproblemen te verminderen. Het is belangrijk om deze medicijnen zoals voorgeschreven in te nemen en regelmatig contact op te nemen met een zorgverlener voor follow-up.
  4. Levensstijlaanpassingen: Het aanpassen van de levensstijl kan bijdragen aan het voorkomen van amaurosis fugax. Dit omvat het vermijden van overmatig alcoholgebruik, het handhaven van een gezond gewicht en het vermijden van stress.
  5. Stoppen met roken: Roken is een bekende risicofactor voor cardiovasculaire aandoeningen, waaronder amaurosis fugax. Stoppen met roken kan aanzienlijk bijdragen aan het verminderen van het risico.
  6. Oogonderzoek: Regelmatige oogonderzoeken kunnen helpen bij het opsporen van ooggerelateerde risicofactoren en aandoeningen die amaurosis fugax kunnen veroorzaken. Een vroege opsporing en behandeling van deze oogproblemen zijn essentieel.

Preventie van amaurosis fugax is niet altijd mogelijk, vooral als de onderliggende oorzaak genetisch of aangeboren is. In dergelijke gevallen is vroege diagnose en behandeling cruciaal om de gevolgen te minimaliseren.

Al met al is het voorkomen van amaurosis fugax gericht op het handhaven van een gezonde levensstijl, het controleren van risicofactoren en het nauwlettend volgen van de gezondheidstoestand in samenwerking met een zorgverlener. Dit kan helpen bij het verminderen van het risico op deze aandoening en het behouden van een goede gezondheid van het oog en het cardiovasculaire systeem.

Roken: Sigarettenpeuken op de grond

Roken: Sigarettenpeuken op de grond

Omgaan met amaurosis fugax in het dagelijks leven

Omgaan met amaurosis fugax kan een uitdaging zijn. Aandacht voor zowel de fysieke als emotionele aspecten van de aandoening zijn vereist. Hier volgen enkele tips om beter om te gaan met amaurosis fugax in het dagelijks leven:

  1. Zoek onmiddellijk medische hulp: Als je een episode van amaurosis fugax ervaart, is het van het grootste belang om onmiddellijk medische hulp in te roepen. Het kan een waarschuwing zijn voor een ernstige onderliggende aandoening zoals carotisstenose. Een snelle reactie kan het risico op ernstige complicaties verminderen.
  2. Houd een dagboek bij: Het bijhouden van een dagboek waarin je de details van je amaurosis fugax-episodes noteert, zoals de duur, timing en bijbehorende symptomen, kan nuttig zijn. Dit kan artsen helpen bij het stellen van een juiste diagnose en het bepalen van de meest geschikte behandeling.
  3. Volg medische aanbevelingen op: Als er een onderliggende oorzaak wordt vastgesteld, is het essentieel om de voorgeschreven medische behandelingen en levensstijlaanpassingen strikt op te volgen. Dit kan het risico op herhaling verminderen.
  4. Leer omgaan met angst: Het ervaren van amaurosis fugax kan angst en zorgen veroorzaken. Het is belangrijk om deze emoties aan te pakken en, indien nodig, professionele psychologische ondersteuning te zoeken. Technieken voor stressvermindering, ademhalingsoefeningen en mindfulness kunnen helpen bij het omgaan met angst.
  5. Levensstijlaanpassingen: Als onderliggende risicofactoren, zoals hoge bloeddruk of hoog cholesterolgehalte, worden geïdentificeerd, bespreek dan met je zorgverlener over levensstijlaanpassingen. Dit kan gaan over voedingsaanpassingen, een gezond gewicht handhaven en regelmatige lichaamsbeweging.
  6. Informeer je dierbaren: Het is belangrijk om je dierbaren (partner, vrienden, familie, …) te informeren over je aandoening, zodat zij begrijpen wat je doormaakt en hoe zij je in noodsituaties kunnen helpen. Dit kan onder meer het herkennen van de tekenen van een episode en het weten hoe ze medische hulp moeten inschakelen.
  7. Oogzorg: Regelmatige oogonderzoeken zijn belangrijk om eventuele oogaandoeningen op te sporen die amaurosis fugax kunnen veroorzaken. Volg de aanbevelingen van je oogarts op en blijf op de hoogte van eventuele veranderingen in je ooggezondheid.
  8. Gezonde levensstijl: Het handhaven van een algemene gezonde levensstijl, inclusief een evenwichtige voeding, voldoende slaap en stressmanagement, kan bijdragen aan je algehele welzijn en gezondheid.

Amaurosis fugax kan een verontrustende en verwarrende ervaring zijn, maar met de juiste medische zorg, zelfzorg en ondersteuning van dierbaren, kunt je leren omgaan met de aandoening en je risico op complicaties verminderen. Het is altijd raadzaam om openlijk te communiceren met je zorgverlener over je symptomen en zorgen, zodat zij je kunnen begeleiden bij de beste benadering van je specifieke situatie.

Man en vrouw dansen met elkaar

Man en vrouw dansen met elkaar: Dansen is een goede vorm van lichaamsbeweging

Deel dit:
Advertenties

  1. Ectropion (onderste ooglid draait naar buiten)20-02-2024 01:02:26
  2. Waarom mag je niet met je ogen in de zon kijken?20-02-2024 08:02:50
  3. Jeukende ogen19-02-2024 02:02:04
  4. Visuele cortex in hersenen: Verwerken van visuele informatie19-02-2024 02:02:12
  5. Oogproblemen bij Multiple Sclerose (MS)19-02-2024 06:02:50
  6. Wisselend zicht bij slechtzienden19-02-2024 05:02:16
  7. Kunnen blinden en slechtzienden lijden aan reisziekte?09-01-2024 07:01:22
  8. Kunnen blinden en slechtzienden ook claustrofobie hebben?14-12-2023 07:12:22
  9. Posttraumatische stressstoornis (PTSS) bij blinden en slechtzienden09-12-2023 03:12:00
  10. Automutilatie (zelfverwonding) bij blinden en slechtzienden09-12-2023 02:12:54
  11. Vervormd zien (metamorfopsie)19-11-2023 07:11:22
  12. Maculagat18-11-2023 04:11:07
  13. Iris (regenboogvlies): Aandoeningen en problemen13-11-2023 06:11:03
  14. Oogzenuw (opticus nervus): Aandoeningen en problemen11-11-2023 04:11:00
  15. Oogbindvlies (conjunctiva): Aandoeningen en problemen11-11-2023 02:11:17
  16. Ooglid / Oogleden: Aandoeningen en problemen11-11-2023 01:11:24
  17. Netvlies (retina): Aandoeningen en problemen11-11-2023 08:11:22
  18. Wetenschappelijke onderzoeken die blinden weer willen doen zien06-11-2023 07:11:28
  19. Foropter: Instrument voor oogonderzoeken en bepalen van oogcorrectie04-11-2023 05:11:50
  20. Pterygium04-11-2023 03:11:56
  21. Pinguecula04-11-2023 03:11:33
  22. Trachoom04-11-2023 03:11:05
  23. Premature retinopathie04-11-2023 03:11:22
  24. Trichiasis04-11-2023 03:11:44
  25. Subconjunctivale bloeding04-11-2023 03:11:02
  26. Hoornvlieslittekens04-11-2023 03:11:11
  27. Scleritis04-11-2023 03:11:46
  28. Oogziekte van Graves04-11-2023 03:11:21
  29. De invloed van hydratatie op de ooggezondheid03-11-2023 03:11:38
  30. Oogontsteking02-11-2023 02:11:48
  31. Oogzenuwontsteking02-11-2023 02:11:32
  32. Oogkasontsteking (orbitale cellulitis)02-11-2023 01:11:01
  33. Nachtblindheid01-11-2023 01:11:32
  34. Hormonale veranderingen en oogproblemen01-11-2023 12:11:06
  35. Oogirritatie01-11-2023 07:11:00
  36. Ooginfarct01-11-2023 07:11:35
  37. Oftalmoplegie (verzwakte of verlamde oogspieren)01-11-2023 07:11:51
  38. Oculaire toxoplasmose01-11-2023 07:11:44
  39. Meibomitis29-10-2023 08:10:19
  40. Hoornvlies: Aandoeningen en problemen met de cornea29-10-2023 03:10:09
  41. Ziekte van Coats29-10-2023 02:10:31
  42. Lagoftalmie (niet kunnen knipperen of ogen niet volledig kunnen sluiten)29-10-2023 02:10:45
  43. Macula-oedeem29-10-2023 02:10:30
  44. Maculapucker29-10-2023 02:10:20
  45. Kleurenblindheid29-10-2023 02:10:30
  46. Keratitis (hoornvliesontsteking)27-10-2023 01:10:02
  47. Coördinatieproblemen bij blinden en slechtzienden26-10-2023 02:10:47
  48. Duizeligheid bij blinden en slechtzienden26-10-2023 07:10:21
  49. Hypertensieve retinopathie25-10-2023 05:10:59
  50. Herpes in het oog (oculaire herpes, oogherpes)25-10-2023 05:10:43
  51. Gordelroos in het oog25-10-2023 05:10:07
  52. Hoornvlieszweer25-10-2023 05:10:14
  53. Hoornvliestroebelingen25-10-2023 05:10:27
  54. Paniekaanvallen bij blinden en slechtzienden25-10-2023 05:10:15
  55. Ziekenhuisinfecties die de ogen kunnen aantasten24-10-2023 11:10:48
  56. Invloed van airconditioning op de ooggezondheid24-10-2023 11:10:57
  57. Hart- en vaataandoeningen bij blinden en slechtzienden24-10-2023 05:10:17
  58. Fluoresceïnekleuring van het oog: Diagnostische hulpmiddel voor oogaandoeningen24-10-2023 05:10:22
  59. Ooginfecties23-10-2023 05:10:46
  60. Eenzaamheid bij blinden en slechtzienden23-10-2023 03:10:04
  61. Hordeolum (strontje): Ooginfectie23-10-2023 07:10:57
  62. Hoornvliesletsels23-10-2023 07:10:30
  63. Usher-syndroom23-10-2023 07:10:04
  64. Hemianopsie: Verlies van gezichtsveld in één of beide ogen23-10-2023 07:10:14
  65. Invloed van melatonine op blinden21-10-2023 01:10:58
  66. Leber Congenitale Amaurose21-10-2023 11:10:18
  67. Sneeuwblindheid21-10-2023 11:10:37
  68. Retinoblastoom (netvlieskanker)21-10-2023 11:10:23
  69. Oogkanker21-10-2023 11:10:08
  70. Halo’s en lichtverblinding21-10-2023 11:10:36
  71. Hoornvliesdystrofie21-10-2023 11:10:59
  72. Hand- en polsklachten bij blinden en slechtzienden20-10-2023 03:10:08
  73. Keratoconus (kegelvormig en dunner hoornvlies)20-10-2023 11:10:46
  74. Scotomen (blinde vlekken in gezichtsveld)20-10-2023 11:10:27
  75. Ptosis (ptose): Afhangend ooglid20-10-2023 11:10:25
  76. Visual snow syndrome20-10-2023 11:10:57
  77. Uveïtis20-10-2023 11:10:13
  78. Lichttherapie bij blinden als behandeling voor melatoninetekort19-10-2023 05:10:29
  79. Scleralenzen: Behandeling van verschillende oogproblemen19-10-2023 04:10:22
  80. Scheelzien (strabisme, strabismus)19-10-2023 07:10:52
  81. Vaak voorkomende oogproblemen en oogziekten bij kinderen19-10-2023 06:10:44
  82. Leber Erfelijke Optische Neuropathie (LHON)18-10-2023 11:10:30
  83. Verziendheid (hypermetropie)18-10-2023 07:10:02
  84. Droge ogen17-10-2023 05:10:51
  85. Kunsttranen17-10-2023 04:10:05
  86. Schouderpijn en schouderklachten bij blinden en slechtzienden16-10-2023 10:10:08
  87. Rugpijn en rugklachten bij blinden en slechtzienden16-10-2023 07:10:02
  88. Nystagmus (onwillekeurige, ritmische oogbewegingen)16-10-2023 06:10:24
  89. Binoculair onderzoek: Onderzoek van samenwerking tussen de ogen14-10-2023 06:10:22
  90. MRI-scan van de ogen: Gedetailleerde beelden van ogen en omliggende structuren14-10-2023 06:10:46
  91. Lichtgevoeligheidstest: Onderzoeken van oogreacties op licht14-10-2023 06:10:06
  92. Biopsie van het oog: Weefsel uit oog verwijderen en onderzoeken14-10-2023 06:10:56
  93. Traanfilmonderzoek13-10-2023 06:10:57
  94. Spleetlamponderzoek (biomicroscopie)13-10-2023 06:10:03
  95. Refractie-onderzoek (oogmeting)13-10-2023 05:10:32
  96. Pupilverwijding (pupildilatatie): Pupil vergroten (meestal via oogdruppels)13-10-2023 05:10:18
  97. Pachymetrie van het hoornvlies: Dikte van hoornvlies meten13-10-2023 05:10:22
  98. Oogspierfunctietest: Bewegingen van oogspieren beoordelen13-10-2023 05:10:33
  99. Oogdrukmeting (tonometrie)13-10-2023 05:10:33
  100. Oogechografie: Gedetailleerde blik op de oogstructuren13-10-2023 05:10:44
  101. Oftalmoscopie (fundoscopie): Diepgaand onderzoek van het oog13-10-2023 05:10:47
  102. OCT-angiografie: Beeldvorming van oogbloedvaten zonder kleurstoffen13-10-2023 05:10:10
  103. Netvliesonderzoek: Afwijkingen of problemen in netvlies opsporen13-10-2023 05:10:02
  104. Kleurentest: Beoordeling van kleurenzicht13-10-2023 04:10:08
  105. Gonioscopie: Beoordeling van de ooghoek13-10-2023 04:10:16
  106. Fundusfotografie: Gedetailleerde beelden van achterste deel van het oog13-10-2023 04:10:50
  107. Fluoresceïne-angiografie: Onderzoek van netvliesbloedvaten met kleurstof13-10-2023 04:10:33
  108. Elektrofysiologische oogonderzoeken: Elektrische evaluatie van de gezondheid van het oog13-10-2023 04:10:44
  109. CT-scan van de ogen en oogkas: Gedetailleerde beeldvorming13-10-2023 03:10:58
  110. Corneatopografie: Gedetailleerde meting van het hoornvlies13-10-2023 03:10:53
  111. Contrastgevoeligheidstest: Oogonderzoek om contrastvermogen te onderzoeken13-10-2023 03:10:33
  112. Biometrie: Oogonderzoek om nauwkeurige oogmetingen te krijgen13-10-2023 03:10:08
  113. Oogzalven: Soorten, gebruik, tips en hulpmiddelen13-10-2023 06:10:58
  114. Netvliesloslating09-10-2023 01:10:45
  115. Onzekerheid bij blinden en slechtzienden08-10-2023 01:10:17
  116. Abnormale hoofdpositie bij oogproblemen08-10-2023 01:10:21
  117. Spierstijfheid, spierpijn en spierspanning bij blinden en slechtzienden08-10-2023 12:10:57
  118. Nekpijn bij blinden en slechtzienden08-10-2023 12:10:36
  119. Burn-out bij blinden en slechtzienden08-10-2023 07:10:34
  120. Ziekte van Stargardt (juveniele maculadegeneratie)07-10-2023 01:10:25
  121. Glasvochtbloeding07-10-2023 11:10:22
  122. Fotopsie: (Licht)flitsen of flikkeringen in gezichtsveld zien07-10-2023 06:10:46
  123. Floaters (mouches volantes): Zwevende deeltjes in gezichtsveld07-10-2023 05:10:04
  124. Psychische oorzaken van tijdelijke of permanente slechtziendheid en blindheid05-10-2023 05:10:55
  125. Pupilgrootte: Miosis (abnormaal vernauwde pupillen) en mydriasis (abnormaal verwijde pupillen)05-10-2023 06:10:56
  126. Retinitis pigmentosa (RP)04-10-2023 04:10:18
  127. Vragen stellen aan je oogarts04-10-2023 01:10:21
  128. Zeer slechtziend en naar de oogarts blijven gaan04-10-2023 12:10:50
  129. Gezichtsveld en gezichtsveldonderzoek03-10-2023 04:10:30
  130. Gevoelens van verlies bij blinden en slechtzienden02-10-2023 05:10:25
  131. Mentale impact van ernstige oogproblemen bij blinden en slechtzienden02-10-2023 02:10:33
  132. Hoofdpijn bij blinden en slechtzienden02-10-2023 05:10:58
  133. Exoftalmie (proptosis) (abnormaal uitpuilende ogen)30-09-2023 02:09:01
  134. Episcleritis30-09-2023 02:09:22
  135. Entropion (onderste ooglid draait naar binnen)30-09-2023 02:09:29
  136. Diplopie (dubbelzien)30-09-2023 02:09:56
  137. Dacryostenose30-09-2023 02:09:24
  138. Visuele hallucinaties30-09-2023 10:09:48
  139. Drugsverslaving en medicatiemisbruik: Effecten op de ogen en ooggezondheid30-09-2023 07:09:24
  140. De invloed van het gebruik van medicatie op de ogen en ooggezondheid30-09-2023 06:09:31
  141. Body Integrity Identity Disorder (BIID): Verlangen om blind te zijn29-09-2023 01:09:30
  142. Omgaan met (constante) veranderende en/of bevende beelden in gezichtsvermogen29-09-2023 11:09:46
  143. Kunnen blinden en slechtzienden hoogtevrees hebben?29-09-2023 07:09:20
  144. Weer (iets) kunnen zien na tijdelijk of permanent blind of slechtziend te zijn geweest29-09-2023 07:09:14
  145. Cytomegalovirus (CMV) retinitis28-09-2023 04:09:49
  146. Convergentie-insufficiëntie28-09-2023 04:09:41
  147. Conjunctivitis (oogbindvliesontsteking)28-09-2023 04:09:14
  148. Computer Vision Syndrome28-09-2023 04:09:01
  149. Coloboom28-09-2023 04:09:55
  150. Chalazion (gerstekorrel aan ooglid)28-09-2023 04:09:25
  151. Cerebrale Visuele Inperking (CVI)28-09-2023 04:09:04
  152. Centrale sereuze retinopathie28-09-2023 04:09:08
  153. Cat Eye Syndroom28-09-2023 04:09:30
  154. ADOA (autosomale dominante optische atrofie)28-09-2023 04:09:50
  155. Bradyopsie28-09-2023 04:09:00
  156. Blefarospasme28-09-2023 04:09:28
  157. Blefaritis28-09-2023 04:09:49
  158. Birdshot Chorioretinopathie28-09-2023 04:09:19
  159. Bijziendheid (myopie)28-09-2023 04:09:46
  160. Astigmatisme28-09-2023 04:09:18
  161. Vermoeide ogen (oogvermoeidheid)28-09-2023 04:09:47
  162. Anoftalmie28-09-2023 04:09:15
  163. Anisocorie28-09-2023 04:09:45
  164. Aniridie28-09-2023 04:09:43
  165. Geen dieptezicht hebben27-09-2023 07:09:19
  166. De impact van luchtvervuiling op de ogen en ooggezondheid26-09-2023 07:09:31
  167. De impact van UV-blootstelling op de ogen26-09-2023 06:09:55
  168. Mineralen en ooggezondheid24-09-2023 03:09:18
  169. Voedingsvezels en ooggezondheid24-09-2023 01:09:24
  170. Antioxidantrijke voedingsmiddelen en ooggezondheid24-09-2023 01:09:48
  171. Vitamine D en ooggezondheid24-09-2023 01:09:15
  172. Bessen en ooggezondheid24-09-2023 01:09:50
  173. Luteïne en zeaxanthine voor ooggezondheid24-09-2023 01:09:18
  174. Zink en ooggezondheid24-09-2023 01:09:53
  175. Vitamine E en ooggezondheid24-09-2023 01:09:17
  176. Vitamine C en ooggezondheid24-09-2023 01:09:10
  177. Vitamine A en ooggezondheid24-09-2023 01:09:37
  178. Omega-3 vetzuren en ooggezondheid24-09-2023 01:09:04
  179. De invloed van cafeïne op de ogen en ooggezondheid24-09-2023 12:09:01
  180. De invloed van chocolade op de ogen en ooggezondheid24-09-2023 12:09:21
  181. De invloed van een overmatige zoutinname op de ogen en ooggezondheid24-09-2023 12:09:36
  182. De invloed van suiker op de ogen en ooggezondheid24-09-2023 11:09:10
  183. Waarom zie je beter als je je ogen samenknijpt?24-09-2023 11:09:46
  184. Achromatopsie (volledige kleurenblindheid)24-09-2023 05:09:27
  185. Ametropie23-09-2023 06:09:15
  186. Amblyopie (lui oog)23-09-2023 05:09:28
  187. Amaurosis fugax, tijdelijke plotselinge en gedeeltelijke blindheid23-09-2023 05:09:40
  188. Albinisme23-09-2023 05:09:10
  189. Afakie23-09-2023 05:09:02
  190. Achterste glasvochtloslating23-09-2023 04:09:55
  191. Acanthamoeba keratitis23-09-2023 11:09:53
  192. Cataract (staar)23-09-2023 06:09:25
  193. Impact van thee op de ooggezondheid21-09-2023 01:09:49
  194. Wat is juridische (maatschappelijke) blindheid?20-09-2023 07:09:24
  195. Gevoelens van afhankelijkheid bij blinden en slechtzienden20-09-2023 07:09:01
  196. Gezichtsscherpte en gezichtsscherptetest19-09-2023 07:09:10
  197. Diabetische retinopathie19-09-2023 05:09:08
  198. Zwangerschap en veranderingen in het gezichtsvermogen19-09-2023 03:09:57
  199. Hopeloosheid bij blinden en slechtzienden18-09-2023 10:09:09
  200. Neerslachtigheid bij blinden en slechtzienden18-09-2023 07:09:05

Laatst bijgewerkt op 17 februari 2024 – 17:28