De verwoestende impact van roken op de ooggezondheid

Roken, een gewoonte die wereldwijd miljoenen mensen treft, heeft een verwoestende impact op de algemene gezondheid. Naast de bekende effecten op het cardiovasculaire systeem en de luchtwegen, heeft roken ook aanzienlijke gevolgen voor de gezondheid van het oog.

Schade aan het netvlies

Het netvlies is een essentieel onderdeel van het oogsysteem, dat verantwoordelijk is voor het omzetten van licht in elektrische signalen die naar de hersenen worden gestuurd om beelden te vormen. Roken heeft een aantoonbare en verwoestende impact op het netvlies. Studies hebben aangetoond dat rokers een verhoogd risico lopen op leeftijdsgebonden maculadegeneratie (LMD), een aandoening waarbij het centrale gezichtsvermogen wordt aangetast. LMD is één van de belangrijkste oorzaken van slechtziend- en blindheid bij ouderen.

Recente onderzoeken hebben aangetoond dat niet alleen actief roken, maar ook blootstelling aan passief roken schadelijk kan zijn voor het netvlies. Dit betekent dat zelfs mensen die niet zelf roken, maar regelmatig worden blootgesteld aan tabaksrook in hun omgeving, een verhoogd risico lopen op oogproblemen.

Bronvermelding:

  • Chew, E. Y., Clemons, T. E., Agrón, E., Sperduto, R. D., Sangiovanni, J. P., & Kurinij, N. (2014). Long-term effects of vitamins C and E, β-carotene, and zinc on age-related macular degeneration: AREDS report no. 35. Ophthalmology, 121(7), 1472-1483.
  • Thornton, J., Edwards, R., Mitchell, P., Harrison, R. A., Buchan, I., & Kelly, S. P. (2005). Smoking and age-related macular degeneration: a review of association. Eye, 19(9), 935-944.
Roken: Sigarettenpeuken op de grond

Roken: Sigarettenpeuken op de grond

Verhoogd risico op cataract

Cataract, een vertroebeling van de ooglens, is een veelvoorkomende oogaandoening die leidt tot een wazig zicht en verminderde gezichtsscherpte. Onderzoek heeft aangetoond dat roken het risico op het ontwikkelen van cataract aanzienlijk verhoogt. Dit geldt met name voor mensen die langdurig en intensief roken. De chemicaliën in tabaksrook dragen bij aan de vorming van cataract door oxidatieve stress te veroorzaken en schade aan de eiwitten in de ooglens te bevorderen.

Bovendien hebben studies aangetoond dat het stoppen met roken het risico op cataract kan verminderen. Dit benadrukt het belang van een vroege behandeling om de schade aan de ooglens te minimaliseren.

Bronvermelding:

  • Klein, B. E., Klein, R., Linton, K. L., & Franke, T. (1993). Cigarette smoking and lens opacities: The Beaver Dam Eye Study. American journal of preventive medicine, 9(1), 27-30.
  • Vashist, P., Talwar, B., Gogoi, M., Maraini, G., Camparini, M., Ravindran, R. D., … & Murthy, G. V. S. (2017). Association of tobacco and alcohol use with the risk of developing age-related cataract: a case-control study from a tertiary-care center in north India. Indian Journal of Ophthalmology, 65(10), 1001.
Wazig beeld van een kantoorinterieur

Wazig beeld van een kantoorinterieur

Verhoogd risico op glaucoom

Studies en klinisch onderzoek hebben aangetoond dat roken een verhoogd risico op glaucoom met zich meebrengt. Hoewel het precieze mechanisme nog niet volledig begrepen is, zijn er enkele hypotheses over hoe roken de ontwikkeling en progressie van glaucoom kan beïnvloeden:

Verhoogde oogdruk

Een van de belangrijkste risicofactoren voor glaucoom is een verhoogde oogdruk (intraoculaire druk). Roken kan de oogdruk verhogen, wat het risico op glaucoom kan verhogen, vooral bij mensen die genetisch vatbaar zijn voor deze aandoening.

Bronvermelding:

  • Kang, J. H., Pasquale, L. R., Willett, W. C., Rosner, B. A., Egan, K. M., Faberowski, N., … & Hankinson, S. E. (2003). Dietary fat consumption and primary open-angle glaucoma. American journal of epidemiology, 158(4), 337-346.

Verminderde bloedtoevoer naar de oogzenuw

Roken kan leiden tot vasoconstrictie, waarbij de bloedvaten vernauwen. Dit kan de bloedtoevoer naar de oogzenuw verminderen, waardoor de zenuwcellen in het oog minder zuurstof en voedingsstoffen ontvangen, wat kan bijdragen aan schade aan de oogzenuw bij glaucoom.

Bronvermelding:

  • Loomis, S. J., Kang, J. H., Weinreb, R. N., Yaspan, B. L., Cooke Bailey, J. N., Gaasterland, D., … & Pasquale, L. R. (2014). Association of Cigarette Smoking and Glaucoma in the United States Population. Investigative Ophthalmology & Visual Science, 55(10), 6552-6559.

Bewijs uit onderzoek

Verschillende epidemiologische studies hebben de link tussen roken en glaucoom onderzocht en hebben verontrustende bevindingen opgeleverd. Een studie gepubliceerd in het tijdschrift “Investigative Ophthalmology & Visual Science” in 2014 toonde aan dat rokers een significant verhoogd risico hadden op de ontwikkeling van glaucoom in vergelijking met niet-rokers. Deze bevindingen werden ondersteund door andere onderzoeken die vergelijkbare resultaten opleverden.

Een ander interessant aspect is dat ex-rokers, mensen die gestopt zijn met roken, nog steeds een verhoogd risico op glaucoom hebben, hoewel dit risico lager is dan dat van actieve rokers. Dit benadrukt het belang van stoppen met roken als het gaat om het verminderen van het risico op glaucoom.

Verergering van droge ogen syndroom

Droge ogen syndroom is een veelvoorkomende aandoening waarbij de ogen niet voldoende traanvocht produceren of waarbij de kwaliteit van het traanvocht is aangetast. Roken kan dit probleem verergeren en het ongemak voor mensen met droge ogen vergroten. De chemicaliën in tabaksrook kunnen de traanklieren beschadigen en leiden tot een verminderde traanproductie, waardoor de symptomen van droge ogen toenemen.

Bronvermelding:

  • Moss, S. E., Klein, R., & Klein, B. E. (2000). Prevalence of and risk factors for dry eye syndrome. Archives of ophthalmology, 118(9), 1264-1268.

Hoger risico op diabetische retinopathie

Voor mensen met diabetes (suikerziekte) vormt roken een extra risico op de ontwikkeling en progressie van diabetische retinopathie, een aandoening waarbij de bloedvaten in het netvlies beschadigd raken. Roken verslechtert de bloedcirculatie en verhoogt de ontstekingsniveaus, wat de schade aan de bloedvaten in het netvlies kan verergeren.

Bronvermelding:

  • Chew, E. Y., Klein, M. L., Ferris, F. L., Remaley, N. A., Murphy, R. P., Chantry, K., & Hoogwerf, B. J. (1996). Association of elevated serum lipid levels with retinal hard exudate in diabetic retinopathy: Early Treatment Diabetic Retinopathy Study (ETDRS) Report 22. Archives of ophthalmology, 114(9), 1079-1084.
Beeld van wat een persoon met diabetische retinopathie zou kunnen zien

Beeld van wat een persoon met diabetische retinopathie zou kunnen zien

Verminderd nachtzicht

Roken kan ook het nachtzicht treffen. Het kan leiden tot een verminderd vermogen om goed te zien in omstandigheden met weinig licht, wat met name gevaarlijk kan zijn tijdens het autorijden in het donker. Dit komt doordat roken de niveaus van antioxidanten in het lichaam vermindert, waaronder luteïne en zeaxanthine, die essentieel zijn voor de bescherming van het netvlies tegen schade door licht.

Bronvermelding:

  • Hammond, B. R., Renzi, L. M., Carotenoid, L. C., & Supplementation, V. S. (2013). A double-blind, placebo-controlled study on the effects of lutein and zeaxanthin on photostress recovery, glare disability, and chromatic contrast. Investigative ophthalmology & visual science, 54(1), 629-634.
Autorijden, met blik op dashboard van de wagen en de weg

Autorijden, met blik op dashboard van de wagen en de weg

Conclusie

Roken heeft verwoestende gevolgen voor de ooggezondheid en kan leiden tot ernstige aandoeningen zoals maculadegeneratie, cataract, droge ogen syndroom, diabetische retinopathie en een verminderd nachtzicht. Het vermijden van tabaksproducten is van cruciaal belang om de risico’s voor de ooggezondheid te minimaliseren en een helder zicht op lange termijn te behouden. Een oogarts raadplegen en ondersteuning zoeken bij het stoppen met roken kunnen stappen zijn om de schadelijke effecten van roken op de ooggezondheid te verminderen. Bovendien kan een gezonde levensstijl met een evenwichtige voeding en regelmatige lichaamsbeweging de algehele gezondheid van de ogen verbeteren en het risico op oogziekten verlagen.

Deel dit:
Advertenties

  1. Slechtziend: Tips bij plotselinge misselijkheid door fel licht24-02-2024 05:02:38
  2. Problemen met het zien van details24-02-2024 01:02:17
  3. Ectropion (onderste ooglid draait naar buiten)20-02-2024 01:02:26
  4. Waarom mag je niet met je ogen in de zon kijken?20-02-2024 08:02:50
  5. Jeukende ogen19-02-2024 02:02:04
  6. Visuele cortex in hersenen: Verwerken van visuele informatie19-02-2024 02:02:12
  7. Oogproblemen bij Multiple Sclerose (MS)19-02-2024 06:02:50
  8. Wisselend zicht bij slechtzienden19-02-2024 05:02:16
  9. Kunnen blinden en slechtzienden lijden aan reisziekte?09-01-2024 07:01:22
  10. Kunnen blinden en slechtzienden ook claustrofobie hebben?14-12-2023 07:12:22
  11. Posttraumatische stressstoornis (PTSS) bij blinden en slechtzienden09-12-2023 03:12:00
  12. Automutilatie (zelfverwonding) bij blinden en slechtzienden09-12-2023 02:12:54
  13. Vervormd zien (metamorfopsie)19-11-2023 07:11:22
  14. Maculagat18-11-2023 04:11:07
  15. Iris (regenboogvlies): Aandoeningen en problemen13-11-2023 06:11:03
  16. Oogzenuw (opticus nervus): Aandoeningen en problemen11-11-2023 04:11:00
  17. Oogbindvlies (conjunctiva): Aandoeningen en problemen11-11-2023 02:11:17
  18. Ooglid / Oogleden: Aandoeningen en problemen11-11-2023 01:11:24
  19. Netvlies (retina): Aandoeningen en problemen11-11-2023 08:11:22
  20. Wetenschappelijke onderzoeken die blinden weer willen doen zien06-11-2023 07:11:28
  21. Foropter: Instrument voor oogonderzoeken en bepalen van oogcorrectie04-11-2023 05:11:50
  22. Pterygium04-11-2023 03:11:56
  23. Pinguecula04-11-2023 03:11:33
  24. Trachoom04-11-2023 03:11:05
  25. Premature retinopathie04-11-2023 03:11:22
  26. Trichiasis04-11-2023 03:11:44
  27. Subconjunctivale bloeding04-11-2023 03:11:02
  28. Hoornvlieslittekens04-11-2023 03:11:11
  29. Scleritis04-11-2023 03:11:46
  30. Oogziekte van Graves04-11-2023 03:11:21
  31. De invloed van hydratatie op de ooggezondheid03-11-2023 03:11:38
  32. Oogontsteking02-11-2023 02:11:48
  33. Oogzenuwontsteking02-11-2023 02:11:32
  34. Oogkasontsteking (orbitale cellulitis)02-11-2023 01:11:01
  35. Nachtblindheid01-11-2023 01:11:32
  36. Hormonale veranderingen en oogproblemen01-11-2023 12:11:06
  37. Oogirritatie01-11-2023 07:11:00
  38. Ooginfarct01-11-2023 07:11:35
  39. Oftalmoplegie (verzwakte of verlamde oogspieren)01-11-2023 07:11:51
  40. Oculaire toxoplasmose01-11-2023 07:11:44
  41. Meibomitis29-10-2023 08:10:19
  42. Hoornvlies: Aandoeningen en problemen met de cornea29-10-2023 03:10:09
  43. Ziekte van Coats29-10-2023 02:10:31
  44. Lagoftalmie (niet kunnen knipperen of ogen niet volledig kunnen sluiten)29-10-2023 02:10:45
  45. Macula-oedeem29-10-2023 02:10:30
  46. Maculapucker29-10-2023 02:10:20
  47. Kleurenblindheid29-10-2023 02:10:30
  48. Keratitis (hoornvliesontsteking)27-10-2023 01:10:02
  49. Coördinatieproblemen bij blinden en slechtzienden26-10-2023 02:10:47
  50. Duizeligheid bij blinden en slechtzienden26-10-2023 07:10:21
  51. Hypertensieve retinopathie25-10-2023 05:10:59
  52. Herpes in het oog (oculaire herpes, oogherpes)25-10-2023 05:10:43
  53. Gordelroos in het oog25-10-2023 05:10:07
  54. Hoornvlieszweer25-10-2023 05:10:14
  55. Hoornvliestroebelingen25-10-2023 05:10:27
  56. Paniekaanvallen bij blinden en slechtzienden25-10-2023 05:10:15
  57. Ziekenhuisinfecties die de ogen kunnen aantasten24-10-2023 11:10:48
  58. Invloed van airconditioning op de ooggezondheid24-10-2023 11:10:57
  59. Hart- en vaataandoeningen bij blinden en slechtzienden24-10-2023 05:10:17
  60. Fluoresceïnekleuring van het oog: Diagnostische hulpmiddel voor oogaandoeningen24-10-2023 05:10:22
  61. Ooginfecties23-10-2023 05:10:46
  62. Eenzaamheid bij blinden en slechtzienden23-10-2023 03:10:04
  63. Hordeolum (strontje): Ooginfectie23-10-2023 07:10:57
  64. Hoornvliesletsels23-10-2023 07:10:30
  65. Usher-syndroom23-10-2023 07:10:04
  66. Hemianopsie: Verlies van gezichtsveld in één of beide ogen23-10-2023 07:10:14
  67. Invloed van melatonine op blinden21-10-2023 01:10:58
  68. Leber Congenitale Amaurose21-10-2023 11:10:18
  69. Sneeuwblindheid21-10-2023 11:10:37
  70. Retinoblastoom (netvlieskanker)21-10-2023 11:10:23
  71. Oogkanker21-10-2023 11:10:08
  72. Halo’s en lichtverblinding21-10-2023 11:10:36
  73. Hoornvliesdystrofie21-10-2023 11:10:59
  74. Hand- en polsklachten bij blinden en slechtzienden20-10-2023 03:10:08
  75. Keratoconus (kegelvormig en dunner hoornvlies)20-10-2023 11:10:46
  76. Scotomen (blinde vlekken in gezichtsveld)20-10-2023 11:10:27
  77. Ptosis (ptose): Afhangend ooglid20-10-2023 11:10:25
  78. Visual snow syndrome20-10-2023 11:10:57
  79. Uveïtis20-10-2023 11:10:13
  80. Lichttherapie bij blinden als behandeling voor melatoninetekort19-10-2023 05:10:29
  81. Scleralenzen: Behandeling van verschillende oogproblemen19-10-2023 04:10:22
  82. Scheelzien (strabisme, strabismus)19-10-2023 07:10:52
  83. Vaak voorkomende oogproblemen en oogziekten bij kinderen19-10-2023 06:10:44
  84. Leber Erfelijke Optische Neuropathie (LHON)18-10-2023 11:10:30
  85. Verziendheid (hypermetropie)18-10-2023 07:10:02
  86. Droge ogen17-10-2023 05:10:51
  87. Kunsttranen17-10-2023 04:10:05
  88. Schouderpijn en schouderklachten bij blinden en slechtzienden16-10-2023 10:10:08
  89. Rugpijn en rugklachten bij blinden en slechtzienden16-10-2023 07:10:02
  90. Nystagmus (onwillekeurige, ritmische oogbewegingen)16-10-2023 06:10:24
  91. Binoculair onderzoek: Onderzoek van samenwerking tussen de ogen14-10-2023 06:10:22
  92. MRI-scan van de ogen: Gedetailleerde beelden van ogen en omliggende structuren14-10-2023 06:10:46
  93. Lichtgevoeligheidstest: Onderzoeken van oogreacties op licht14-10-2023 06:10:06
  94. Biopsie van het oog: Weefsel uit oog verwijderen en onderzoeken14-10-2023 06:10:56
  95. Traanfilmonderzoek13-10-2023 06:10:57
  96. Spleetlamponderzoek (biomicroscopie)13-10-2023 06:10:03
  97. Refractie-onderzoek (oogmeting)13-10-2023 05:10:32
  98. Pupilverwijding (pupildilatatie): Pupil vergroten (meestal via oogdruppels)13-10-2023 05:10:18
  99. Pachymetrie van het hoornvlies: Dikte van hoornvlies meten13-10-2023 05:10:22
  100. Oogspierfunctietest: Bewegingen van oogspieren beoordelen13-10-2023 05:10:33
  101. Oogdrukmeting (tonometrie)13-10-2023 05:10:33
  102. Oogechografie: Gedetailleerde blik op de oogstructuren13-10-2023 05:10:44
  103. Oftalmoscopie (fundoscopie): Diepgaand onderzoek van het oog13-10-2023 05:10:47
  104. OCT-angiografie: Beeldvorming van oogbloedvaten zonder kleurstoffen13-10-2023 05:10:10
  105. Netvliesonderzoek: Afwijkingen of problemen in netvlies opsporen13-10-2023 05:10:02
  106. Kleurentest: Beoordeling van kleurenzicht13-10-2023 04:10:08
  107. Gonioscopie: Beoordeling van de ooghoek13-10-2023 04:10:16
  108. Fundusfotografie: Gedetailleerde beelden van achterste deel van het oog13-10-2023 04:10:50
  109. Fluoresceïne-angiografie: Onderzoek van netvliesbloedvaten met kleurstof13-10-2023 04:10:33
  110. Elektrofysiologische oogonderzoeken: Elektrische evaluatie van de gezondheid van het oog13-10-2023 04:10:44
  111. CT-scan van de ogen en oogkas: Gedetailleerde beeldvorming13-10-2023 03:10:58
  112. Corneatopografie: Gedetailleerde meting van het hoornvlies13-10-2023 03:10:53
  113. Contrastgevoeligheidstest: Oogonderzoek om contrastvermogen te onderzoeken13-10-2023 03:10:33
  114. Biometrie: Oogonderzoek om nauwkeurige oogmetingen te krijgen13-10-2023 03:10:08
  115. Oogzalven: Soorten, gebruik, tips en hulpmiddelen13-10-2023 06:10:58
  116. Netvliesloslating09-10-2023 01:10:45
  117. Onzekerheid bij blinden en slechtzienden08-10-2023 01:10:17
  118. Abnormale hoofdpositie bij oogproblemen08-10-2023 01:10:21
  119. Spierstijfheid, spierpijn en spierspanning bij blinden en slechtzienden08-10-2023 12:10:57
  120. Nekpijn bij blinden en slechtzienden08-10-2023 12:10:36
  121. Burn-out bij blinden en slechtzienden08-10-2023 07:10:34
  122. Ziekte van Stargardt (juveniele maculadegeneratie)07-10-2023 01:10:25
  123. Glasvochtbloeding07-10-2023 11:10:22
  124. Fotopsie: (Licht)flitsen of flikkeringen in gezichtsveld zien07-10-2023 06:10:46
  125. Floaters (mouches volantes): Zwevende deeltjes in gezichtsveld07-10-2023 05:10:04
  126. Psychische oorzaken van tijdelijke of permanente slechtziendheid en blindheid05-10-2023 05:10:55
  127. Pupilgrootte: Miosis (abnormaal vernauwde pupillen) en mydriasis (abnormaal verwijde pupillen)05-10-2023 06:10:56
  128. Retinitis pigmentosa (RP)04-10-2023 04:10:18
  129. Vragen stellen aan je oogarts04-10-2023 01:10:21
  130. Zeer slechtziend en naar de oogarts blijven gaan04-10-2023 12:10:50
  131. Gezichtsveld en gezichtsveldonderzoek03-10-2023 04:10:30
  132. Gevoelens van verlies bij blinden en slechtzienden02-10-2023 05:10:25
  133. Mentale impact van ernstige oogproblemen bij blinden en slechtzienden02-10-2023 02:10:33
  134. Hoofdpijn bij blinden en slechtzienden02-10-2023 05:10:58
  135. Exoftalmie (proptosis) (abnormaal uitpuilende ogen)30-09-2023 02:09:01
  136. Episcleritis30-09-2023 02:09:22
  137. Entropion (onderste ooglid draait naar binnen)30-09-2023 02:09:29
  138. Diplopie (dubbelzien)30-09-2023 02:09:56
  139. Dacryostenose30-09-2023 02:09:24
  140. Visuele hallucinaties30-09-2023 10:09:48
  141. Drugsverslaving en medicatiemisbruik: Effecten op de ogen en ooggezondheid30-09-2023 07:09:24
  142. De invloed van het gebruik van medicatie op de ogen en ooggezondheid30-09-2023 06:09:31
  143. Body Integrity Identity Disorder (BIID): Verlangen om blind te zijn29-09-2023 01:09:30
  144. Omgaan met (constante) veranderende en/of bevende beelden in gezichtsvermogen29-09-2023 11:09:46
  145. Kunnen blinden en slechtzienden hoogtevrees hebben?29-09-2023 07:09:20
  146. Weer (iets) kunnen zien na tijdelijk of permanent blind of slechtziend te zijn geweest29-09-2023 07:09:14
  147. Cytomegalovirus (CMV) retinitis28-09-2023 04:09:49
  148. Convergentie-insufficiëntie28-09-2023 04:09:41
  149. Conjunctivitis (oogbindvliesontsteking)28-09-2023 04:09:14
  150. Computer Vision Syndrome28-09-2023 04:09:01
  151. Coloboom28-09-2023 04:09:55
  152. Chalazion (gerstekorrel aan ooglid)28-09-2023 04:09:25
  153. Cerebrale Visuele Inperking (CVI)28-09-2023 04:09:04
  154. Centrale sereuze retinopathie28-09-2023 04:09:08
  155. Cat Eye Syndroom28-09-2023 04:09:30
  156. ADOA (autosomale dominante optische atrofie)28-09-2023 04:09:50
  157. Bradyopsie28-09-2023 04:09:00
  158. Blefarospasme28-09-2023 04:09:28
  159. Blefaritis28-09-2023 04:09:49
  160. Birdshot Chorioretinopathie28-09-2023 04:09:19
  161. Bijziendheid (myopie)28-09-2023 04:09:46
  162. Astigmatisme28-09-2023 04:09:18
  163. Vermoeide ogen (oogvermoeidheid)28-09-2023 04:09:47
  164. Anoftalmie28-09-2023 04:09:15
  165. Anisocorie28-09-2023 04:09:45
  166. Aniridie28-09-2023 04:09:43
  167. Geen dieptezicht hebben27-09-2023 07:09:19
  168. De impact van luchtvervuiling op de ogen en ooggezondheid26-09-2023 07:09:31
  169. De impact van UV-blootstelling op de ogen26-09-2023 06:09:55
  170. Mineralen en ooggezondheid24-09-2023 03:09:18
  171. Voedingsvezels en ooggezondheid24-09-2023 01:09:24
  172. Antioxidantrijke voedingsmiddelen en ooggezondheid24-09-2023 01:09:48
  173. Vitamine D en ooggezondheid24-09-2023 01:09:15
  174. Bessen en ooggezondheid24-09-2023 01:09:50
  175. Luteïne en zeaxanthine voor ooggezondheid24-09-2023 01:09:18
  176. Zink en ooggezondheid24-09-2023 01:09:53
  177. Vitamine E en ooggezondheid24-09-2023 01:09:17
  178. Vitamine C en ooggezondheid24-09-2023 01:09:10
  179. Vitamine A en ooggezondheid24-09-2023 01:09:37
  180. Omega-3 vetzuren en ooggezondheid24-09-2023 01:09:04
  181. De invloed van cafeïne op de ogen en ooggezondheid24-09-2023 12:09:01
  182. De invloed van chocolade op de ogen en ooggezondheid24-09-2023 12:09:21
  183. De invloed van een overmatige zoutinname op de ogen en ooggezondheid24-09-2023 12:09:36
  184. De invloed van suiker op de ogen en ooggezondheid24-09-2023 11:09:10
  185. Waarom zie je beter als je je ogen samenknijpt?24-09-2023 11:09:46
  186. Achromatopsie (volledige kleurenblindheid)24-09-2023 05:09:27
  187. Ametropie23-09-2023 06:09:15
  188. Amblyopie (lui oog)23-09-2023 05:09:28
  189. Amaurosis fugax, tijdelijke plotselinge en gedeeltelijke blindheid23-09-2023 05:09:40
  190. Albinisme23-09-2023 05:09:10
  191. Afakie23-09-2023 05:09:02
  192. Achterste glasvochtloslating23-09-2023 04:09:55
  193. Acanthamoeba keratitis23-09-2023 11:09:53
  194. Cataract (staar)23-09-2023 06:09:25
  195. Impact van thee op de ooggezondheid21-09-2023 01:09:49
  196. Wat is juridische (maatschappelijke) blindheid?20-09-2023 07:09:24
  197. Gevoelens van afhankelijkheid bij blinden en slechtzienden20-09-2023 07:09:01
  198. Gezichtsscherpte en gezichtsscherptetest19-09-2023 07:09:10
  199. Diabetische retinopathie19-09-2023 05:09:08
  200. Zwangerschap en veranderingen in het gezichtsvermogen19-09-2023 03:09:57

Laatst bijgewerkt op 1 november 2023 – 16:24