Tips voor de omgang met blinden en slechtzienden

Inleiding

Ziende personen weten vaak niet goed wat ze moeten zeggen of kunnen doen, wanneer ze een blinde of slechtziende persoon tegenkomen op straat, of er iets mee willen gaan eten e.d. Daarom heb ik hieronder een aantal tips gezet, onderverdeeld in een aantal puntjes. Ik weet dat het voor zienden, maar ook voor visueel gehandicapten, nogal een lang lijstje is en een moeilijke materie lijkt, maar de moraal van het verhaal is: Als de begeleiding maar veilig, rustig en doordacht gebeurt, is alles in orde.

Als algemene stelregel kan men trouwens ook aanhouden: Doe alles in overleg. Vraag als ziende persoon of en hoe je het beste kan helpen.

Vertel als persoon met een visuele beperking op vriendelijke, duidelijke wijze of en hoe je geholpen wil worden.

Het in overleg handelen moet meer gezien worden als een grondhouding van waaruit gehandeld wordt, dan dat het de bedoeling zou zijn eindeloos overleg te plegen. Dat zou bijvoorbeeld bij het de trein of tram instappen flink ophouden, en dat is niet de bedoeling.

Het gaat er veeleer om dat begeleider en de visueel gehandicapte persoon op gelijkwaardige wijze met elkaar omgaan en dat de begeleider niet op betuttelende wijze voor de begeleide uit gaat maken hoe en wat, terwijl het omgekeerd ook niet de bedoeling is dat de blinde of slechtziende persoon de begeleider degradeert tot een te becommanderen hulpmiddel.

Voor de duidelijkheid is het hier op zijn plaats om aan te geven dat de manier van begeleiden afhangt van persoonlijke wensen/behoeften, mate van de gezichtsbeperking, acceptatie van de handicap en persoonlijke omstandigheden.

Natuurlijk heeft een visueel gehandicapte persoon niet altijd begeleiding/hulp nodig. Maar er zijn situaties denkbaar waar dit wel erg prettig is. Te denken valt aan bijvoorbeeld in nieuwe en/of onverwachte situaties, bij verbouwingen of grote reorganisaties, in openbare gebouwen, in stations, in ziekenhuizen etc.

Voor opmerkingen of suggesties, mag je mij altijd contacteren. Heel veel succes!

Algemene tips en opmerkingen

  • Kijk direct naar een blinde of slechtziende persoon, als je tegen hem of haar spreekt. Zo kan hij of zij je stem met de ogen volgen en je aankijken
  • Gebruik gerust woorden als “zien”, “kijken”, “lezen” enz. Slechtzienden en blinden gebruiken deze uitdrukkingen ook. Wanneer die woorden gemeden worden, is dat eerder opvallend en komt het gek over voor de blinde of slechtziende persoon.
  • Sommige blinden en slechtzienden willen liever niet over hun handicap praten, terwijl anderen het geen probleem vinden om vragen te beantwoorden. Het is beleefd de betreffende persoon te vragen of hij/zij het erg vindt als je vragen over zijn/haar blind- of slechtziendheid stelt.
  • Spreek de blinden en slechtzienden zelf aan en richt je niet (alleen) tot hun begeleiders.
  • Scheer nooit alle personen, dus ook niet zij met een visuele handicap, over dezelfde kam. De vraag “Jullie horen toch veel beter dan zienden?” is bijvoorbeeld een algemene en onpersoonlijke vraag. Verlies dus niet uit het oog dat je een uniek persoon met zijn/haar eigen persoonlijkheid en karakter aanspreekt!
  • Gebruik je gezond verstand als je een blinde of slechtziende persoon benadert en denk een beetje logisch na wat je zegt.
  • Wees duidelijk in je bewoording en geef heldere aanwijzingen b.v.: “Hier is de leuning van de trap.”
  • Zeg wat je doet of gaat doen. Bijvoorbeeld: “Ik ga nu even naar buiten, maar kom dadelijk terug”. Het voorbeeld is vrij duidelijk: Wanneer je dit niet zegt, is het goed mogelijk dat de persoon met visuele handicap tegen een muur begint te praten, wat toch niet echt als prettig aangevoeld wordt …
  • Blinden en slechtzienden houden ervan om dingen een vaste plaats te geven; zet of leg dus alles wat je pakt of gebruikt terug op dezelfde plaats. Als je toch iets wilt verleggen, zeg dan duidelijk waar je het naartoe brengt.
  • Laat geen zaken als emmers, prullenbakken of tassen rondslingeren. Je kan je wel voorstellen dat een onverwachte struikelpartij dan zo gemaakt is.
  • Kinderen benoemen wat ze zien. Dus als een kind zegt: “Die meneer is blind, hé mama?”, dan kan je dat beamen. Dat voorkomt verkrampte situaties.
  • Vergeet niet dat de woorden “hier”, “daar”, “verderop” e.d. voor een blinde of slechtziende persoon geen enkele zin hebben. Ook wijzen naar een bepaalde plaats of gebaren, knikken enz. kunnen niet door een blinde of slechtziende persoon geïnterpreteerd worden. Stel daarom de persoon centraal: “De koffie staat rechts van u”.
  • Praat liever in woorden en in termen van afstanden, stand van de wijzers van de klok (het station ligt op 4u van hier) of rechtvoor, links, rechts, achter enz.
  • Reageer met woorden: Een knikje, een glimlach of andere lichaamstaal wordt niet gezien.
  • In gezelschap van een blinde of slechtziende persoon moet je niet het gevoel hebben dat je voortdurend met hem moet praten. Dit kan zelfs irritant zijn; in elke conversatie mogen stiltes vallen. Je kan daarentegen wel spontaan nuttige of ongewone dingen vermelden, zoals “De roltrap is buiten dienst”, “er is een nieuwe kledingzaak op de hoek van de straat”, …
  • Vertel altijd wie er in een kamer is. Stel iedereen voor, ook kinderen en huisdieren.
  • Geef een voorwerp in de hand als je iets wilt laten ‘zien’.
  • Vermijd storende omgevingsgeluiden. Men hoort iemand niet aankomen als de radio hard staat en hoort de boter niet sissen als de afzuigkap teveel herrie maakt.

Hulp aanbieden

Het aanbieden van hulp aan een blinde of slechtziende persoon is een vriendelijk gebaar, maar het is belangrijk om het op de juiste manier te doen, zodat je de persoon niet beledigt of onnodig afhankelijk maakt. Hier zijn enkele tips om het best hulp aan te bieden aan een blinde of slechtziende persoon:

  • Het is niet nodig om een blinde of slechtziende persoon als een soort detective te achtervolgen om een dreigende botsing tegen één of andere hindernis toch nog tijdig te kunnen voorkomen. Natuurlijk, dit is goed bedoeld, maar deze “achtervolgingsactie” wordt meestal wel waargenomen (gehoord, geroken en gevoeld) door een blinde, en dat kan heel erg vervelend zijn voor de blinde. Hierdoor verliest de persoon met een visuele beperking immers zijn concentratie en waarneming, waardoor hij/zij nerveus kan worden. Een visueel gehandicapte persoon loopt met een stok en/of geleidehond en kan daarmee perfect obstakels detecteren of vermijden.
  • De beste manier om een slechtziende of blinde persoon hulp aan te bieden is eenvoudigweg vragen of die persoon graag hulp heeft en op welke wijze hij deze wenst.
  • Vraag hoe iemand begeleid wil worden. B.v.: inhaken van een arm of een hand op een elleboog leggen.
  • Ga altijd in overleg vóór je hulp of begeleiding biedt en grijp de blinde/slechtziende persoon dus niet zomaar vast.
  • Is hulp niet nodig, dring dan vooral niet aan.
  • Neem nooit zomaar de arm of de stok van een blinde/slechtziende persoon beet, want dan kan hij/zij de stok niet (goed) meer gebruiken. Dit kan tot gevaarlijke scenario’s leiden bij het uitstappen van de trein, bij het oversteken enz.

Begroeting

  • Noem bij begroeting altijd je naam, ook als je elkaar al kent. Je stem is namelijk niet altijd direct te herkennen!
  • Noem bij het aanspreken van iemand die slechtziend of blind is zijn naam, zodat hij/zij weet dat er tegen hem/haar gesproken wordt.
  • Je hoeft tegen een slechtziende of blinde persoon niet harder te praten, maar spreek wel duidelijk.
  • Benader blinden en slechtzienden niet op een betuttelende manier!
  • Laat een persoon die blind of slechtziend is nooit raden naar wie je bent! De meeste blinden vinden het absoluut niet fijn om zulke raadspelletjes te spelen.
  • Raak iemand die slechtziend of blind is niet onverwachts aan. Vertel eerst wat je gaat doen.
  • Als je een hand wil geven bij een begroeting, raak dan zelf even met je hand de hand van de blinde/slechtziende persoon aan.

Begeleiden

Het zal van de situatie afhangen of men ergens naast elkaar kan lopen dan wel het beste achter elkaar. Laat aan de blinde of slechtziende persoon de keuze of hij de hand op de arm van de begeleider wil leggen of op de schouder, dan wel dat men contact heeft door de ellebogen elkaar te laten raken, door gearmd te lopen of hand in hand. Ook zal het van de persoonlijke voorkeur van de persoon met visuele beperking afhangen in hoeverre hij liever alleen loopt, gebruik makend van een witte stok of een geleidehond, dan wel dat gebruik gemaakt wordt van een begeleider. Onderstaande methode dient dan ook bezien te worden als een mogelijkheid van begeleiden en zeker niet als een dwingend voorschrift.

  • Ga als ziende persoon naast de blinde of slechtziende persoon staan met de armen recht, de vingers naar de grond gericht. Ga als blinde of slechtziende persoon ook rechtop staan.
  • De persoon met visuele handicap neemt de ziende persoon nu bij de arm (of de schouders, b.v. wanneer de begeleider kleiner is dan de begeleide). De hand van de blinde of slechtziende persoon dient de arm van de ziende persoon juist boven de elleboog vast te pakken of de hand losjes op de schouder.
  • Bij het vastpakken van de arm zijn de vingers aan de binnenkant van de arm van de begeleider en de duim aan de buitenkant. De elleboog van de persoon met visuele handicap is gebogen. Op deze manier kan de blinde of slechtziende persoon een halve pas achter de ziende persoon lopen en hij kan voelen wanneer de begeleider een draai maakt door de beweging van diens lichaam. De ziende persoon behoeft zijn arm niet te bewegen.
  • Achter elkaar lopen zal vooral nodig zijn bij nauwe doorgangen. De blinde of slechtziende persoon loopt achter de ziende. Het gemakkelijkste is: hand in hand, (terwijl de ziende persoon kort vertelt langs welke obstakels men loopt). Maar ook is het mogelijk om als ziende persoon de leidarm naar het midden van de rug te bewegen. De ziende persoon houdt de arm recht. De persoon die blind of slechtziend is moet daardoor, de ziende persoon boven de elleboog vasthoudend, een stap naar achteren doen. Hij moet hierbij wel zijn arm gestrekt houden, anders trapt hij z’n begeleider op de hielen.
  • Wanneer de blinde of slechtziende persoon zich níet prettig voelt met z’n arm in deze diagonale positie, kan hij van hand veranderen (dus als hij de begeleider bij de linkerarm vast heeft, kan hij deze in plaats van met de rechterhand met de linkerhand grijpen en omgekeerd).
  • Wanneer er weer genoeg ruimte is om naast elkaar te lopen, brengt de begeleider z’n arm weer in de normale leidpositie, dus naast zich. De persoon met visuele beperking komt dan weer naast de ziende persoon lopen.

Zitplaats en tafel

  • Leid de blinde of slechtziende persoon naar een stoel (op de manier zoals hij dat het prettigst vindt). Zeg waar de stoel zich bevindt (b.v.: naast jouw staat een lage stoel).
  • Laat de persoon zijn hand op de rug- of armleuning van de stoel leggen (zeg wel of de hand op de arm- of op de rugleuning ligt) en laat de persoon met een visuele handicap zelf gaan zitten; een klopje op de stoel is een voor anderen onopvallend gebaar, maar voor de blinde een hoorbare aanwijzing waar de stoel staat.
  • Duw nooit een blinde of slechtziende persoon op een zitplaats als was het een willoos ding! Dit is overigens zeer onaangenaam!
  • Laat als (zeer) slechtziende weten of je het prettiger vindt ergens te zitten waar het licht achter jouw vandaan komt, of juist waar je tegen de lichtval inkijkt.
  • Als je bij iemand aan tafel gaat zitten, stel jezelf dan even voor en zeg waar je gaat zitten!
  • Schuif lege stoelen altijd terug onder de tafel; het is een vervelend obstakel indien dit niet gebeurd is!
  • Zeg waar de (eet)tafel zich bevindt en laat de blinde of slechtziende persoon zelf de tafel ontdekken: met de éne hand op de leuning kan hij de andere naar voren bewegen om de plaats van de tafel te bepalen. Hierdoor weet hij/zij hoe ver hij/zij de stoel naar voren of achteren moet halen om te kunnen gaan zitten.
  • Wanneer een visueel beperkte persoon (b.v. aan een eettafel) niet weet of de stoel “haaks” op de tafel staat, kan men de duimen samen op de rand of onder de tafel brengen. Beweeg ze naar beide kanten. Als de rand schuin blijkt te lopen, kan de stand van de stoel aangepast worden.
  • Wanneer men iemand begeleidt naar een zithoek, vertel dan waar men langs loopt (b.v.: we gaan nu links van een laag tafeltje; op de hoek daarvan staat een vaas met bloemen).

Eten / Drinken

  • Laat de visueel gehandicapte persoon weten hoe hij zit ten opzichte van de deur en geef hem eventueel een stoel niet al te ver van de deur verwíjderd, zodat de visueel gehandicapte persoon geen angst hoeft te hebben om bij het verlaten van de kamer een hele wandeling te moeten maken langs meubilair met voorwerpen die men om kan gooien.
  • Als je wilt vragen of iemand iets wil drinken, vraag het dan aan de persoon zelf en niet aan de begeleider! Een blinde of slechtziende persoon is een persoon die toevallig niet ziet, maar hij beschikt wel over zijn gehoor, zijn spraak en zijn intelligentie. Blinden kunnen zich dus perfect uitdrukken en vragen beantwoorden.
  • Als je een kop koffie neerzet, zeg dan waar, of raak met de ondertas even de hand van de blinde of slechtziende persoon aan. Zo weet hij/zij waar het kopje staat.
  • Vergeet tijdens de receptie niet alleen de blinde/slechtziende persoon maar ook de begeleider(s) een hapje/drankje aan te bieden. Meld ook even wat je op de schaal staat en biedt het indien nodig aan.
  • Aan tafel kan je zeggen: “Je glas staat links voor jouw” of “er is een asbak vlakbij je rechterhand”. Indien je hem/haar een glas in de hand geeft, zeg er dan bij waar hij/zij dit kan neerzetten.
  • Een menukaart is meestal onleesbaar voor blinden en slechtzienden. Lees daarom best een aantal rubrieken uit de menukaart voor.
  • Als je met een blinde of slechtziende persoon eet, is het handig te vertellen wat er op hun bord ligt. Vaak wordt gedaan alsof het bord een klok is: b.v. aardappels op 9 uur (= helemaal aan de linkerkant van het bord) en groenten op 6 uur.
  • Zorg ervoor dat voedsel is uitgepakt en zeg van tevoren waar een maaltijd uit bestaat.
  • Plaats een bord, glas, kom, beker of bestek altijd op vaste plaatsen. Dit voorkomt knoeien en omstoten.
  • Voor het betalen, kan je aan de persoon met visuele handicap vragen of hij/zij hierbij hulp nodig heeft. Meestal zijn de euromuntstukken goed uit elkaar te halen, maar is dat voor de briefjes wat moeilijker.
  • Iemand die blind is kan zich ook actief oriënteren door gebruik te maken van z’n overige zintuigen: hij kan het tikken van de klok horen, kan het verschil in vloerbedekking waarnemen, de stoelbekleding, kan ruiken waar de koffie staat, het geluid van de radio, of straatgeluiden, het sluiten van deuren enz.

Doorgangen en deuren

Zoals bij alles geldt ook hier dat er begeleid wordt op de manier die de blinde of slechtziende persoon het prettigste vindt. De hieronder beschreven methode is dan ook zeker geen dwingend voorschrift.

  • Laat deuren en ramen helemaal open of helemaal dicht; halfopen ramen en deuren worden niet altijd met een stok gevoeld en de persoon met visuele beperking kan ze waarschijnlijk niet zien.
  • De persoon met visuele handicap moet altijd langs de kant van het scharnier staan. Het is aan jouw om te melden of het scharnier links of rechts is. Als begeleider doe je de deur open met je vrije hand. Terwijl je door de deuropening loopt, leg je je begeleiderhand op de klink. Hij/Zij kan zo voelen waar de klink is en kan met zijn vrije hand de deur sluiten.
  • Leg als blinde of slechtziende persoon de hand op de arm of schouder van de ziende. Als de scharnieren van de deur links zitten, dient de blinde of slechtziende persoon aan de linkerzijde van de ziende persoon te staan, met zijn linkerhand vrij. Zitten de scharnieren rechts, dan dient de persoon met visuele handicap aan de rechterzijde van de ziende persoon te staan met zijn rechterhand vrij.
  • Indien er sprake is van een draaideur, overleg dan van tevoren of men daar gebruik van zal maken en wie er eerst ingaat.
  • Temper de vaart iets van een al in beweging zijnde draaideur.
  • Let ook op deuren zowel van kamers als van kasten. Kamerdeuren moeten of volledig geopend, of dicht zijn. Kastdeuren en deurtjes van aanrechtkastjes moeten steeds dicht zijn. Zoniet bestaat het risico dat de visueel andersvalide persoon tegen de deur gaat lopen.
  • Glazen deuren zijn omwille van hun doorzichtigheid gevaarlijk. Zorg voor brede (fluorescerende) banden of grote stippen op oog- en borsthoogte.

Trappen

  • Als er zowel een roltrap als een gewone trap is, geef dan ook de visueel beperkte persoon de mogelijkheid om hiertussen te kiezen. Een blinde of slechtziende persoon met een blindengeleidehond verkiest sowieso een gewone trap i.p.v. een roltrap.
  • Sta even stil wanneer je aan een trap komt. Vertel of hij naar boven of naar beneden gaat en neem vervolgens zelf de eerste trede.
  • Het is beter niet te zeggen dat er 2 of 10 of 20 trappen zijn. Eén keer verkeerd tellen kan gevaarlijk zijn.
  • Vraag als begeleider wat de blinde of slechtziende persoon het prettigst vindt: wel of niet de ziende persoon vasthouden bij arm of schouder; de ziende persoon eerst en dan de blinde of slechtziende persoon (voordeel is dat men dan aan de bewegingen van de begeleider kan voelen hoe de trap gaat) of eerst de persoon met visuele handicap en dan de ziende persoon (voordeel is dat men dan iemand achter zich weet, zodat men niet bang hoeft te zijn om te vallen).
  • Indien een blinde of slechtziende persoon de trapleuning wil gebruiken, kan je zijn hand bij de leuning brengen, of je kan zeggen waar de leuning zich t.o.v. de persoon bevindt.
  • Laat de persoon die blind of slechtziend is aan de kant van de leuning lopen en geef tastbaar aan waar de leuning begint.
  • Bij een doorgaande leuning kan de blinde of slechtziende persoon desgewenst alleen zijn weg vinden.
  • Bij een brede trap kan men naast elkaar lopen, doch brede trappen met weinig of geen “tegenverkeer” zijn zeldzaam. Sommige blinden gebruiken bij voorkeur hun witte stok bij het traplopen, opdat zij met de stok de hoogte en de diepte van de treden kunnen waarnemen.
  • Laat de visueel gehandicapte persoon zo veel mogelijk zelf doen wat hij zelf kan en wil. Met de voet of met de stok kan bijvoorbeeld de rand van de eerste trede gezocht worden.
  • Vertel als ziende persoon in korte, gerichte instructies of het een rechte trap is of een trap met een buiging naar links of rechts, of er overloopjes zijn, of de leuning al dan niet doorlopend is en dergelijke.
  • Houdt zo veel mogelijk de rechterkant van de trap aan, zodat men niet tegen de stroom ingaat.
  • Op welke wijze men ook een trap op- of afgaat, het is altijd belangrijk om de voeten goed op de treden te zetten. Indien men een stok gebruikt, dan kan men die het beste recht (verticaal) voor zich houden. Men voelt dan steeds met de stok de volgende tree, en kan zich zo oriënteren.
  • Als begeleider stop je even bij elk niveauverschil. Je stapt samen naar boven of beneden en blijft hierbij altijd 1 trede voor de visueel andersvalide.
  • Waarschuw even wanneer de trap eindigt.
Iemand neemt de trap omhoog

Iemand neemt de trap omhoog

Toilet

  • Begeleid de persoon naar de deur van het toilet en vraag of hij/zij het verder zelf kan vinden.
  • Indien nodig, vertel je waar het toilet, het toiletpapier en de lavabo zich bevinden.
  • Het is ook altijd handig om even te vertellen waar bijvoorbeeld de wastafel is.
  • Verder kan je informeren of hij de weg zelf terug kan vinden.
  • Wacht niet vlak bij de deur op de blinde/slechtziende persoon!

Winkels, warenhuizen en supermarkten

Vooraf

  • Overleg altijd weer vooraf wat zowel de blinde / slechtziende persoon als de ziende persoon aandurft: in een druk warenhuis met nauwe doorgangen is de kans op omgooien van voorwerpen groot. In die zin is het niet onverstandig een zo rustig mogelijk tijdstip voor het winkelen uit te kiezen.
  • Als je van plan bent regelmatig te komen winkelen in een bepaalde winkel, vraag dan even of je gemakkelijker hulp kan krijgen op een bepaald tijdstip en ook of er een bepaalde dag, of zeer drukke momenten zijn waarop men moeilijker hulp kan voorzien.
  • Geef als blinde/slechtziende persoon zelf goed aan of en zoja waarbij je hulp nodig hebt.
  • Reik als begeleider alle info en tips aan; de blinde of slechtziende persoon kan zelf zien of hij daar al dan niet op wil ingaan en iets meer over wil weten.
  • Je kan zelf met begeleiding mee gaan winkelen, maar je kan ook een boodschappenlijstje overhandigen en aan de kassa blijven wachten; dit is natuurlijk gemakkelijk maar minder integratiebevorderend dan dat je meegaat en mogelijk supplementaire informatie kan verkrijgen.
  • Je kan als blinde of slechtziende persoon eveneens aan de kassa gaan staan als je graag gaat winkelen met een begeleider; de kassabediende kan dan hulp inroepen.
  • Ben je van plan vaker in de winkel te komen, vraag dan even of er een klantenkaartsysteem bestaat en laat een begeleider zonodig helpen bij het invullen van formulieren voor het bekomen van zo’n klantenkaart. Vertel als begeleider ook regelmatig hoeveel de blinde of slechtziende persoon al gespaard hebt.

Winkelen zelf

  • Het is leuk als de begeleider zijn/haar naam even meedeelt, zodat een persoon met visuele handicap na verloop van tijd zijn begeleiders bij naam kent. Natuurlijk is het ook fijn om als visueel andersvalide je eigen naam mee te delen aan het winkelpersoneel zodat er toch een zekere vertrouwensband kan ontstaan.
  • De winkelhulp / begeleider kan vragen of je veel of weinig nodig hebt, en dan kiezen voor een mandje of een winkelkarretje. Het is als visueel gehandicapte persoon niet nodig om dit mee te gaan halen.
  • Zorg er als winkelbediende steeds voor om aan de rechterkant te gaan zodat de blinde of slechtziende persoon de begeleider met de rechterhand kan vastnemen.
  • Wanneer een geleidehondgebruiker wil gaan winkelen, vraag dan als begeleider ook even hoe je best kan gaan en/of wat je best kan doen. Het kan zijn dat de geleidehondgebruiker de bediende gewoon zal volgen (hij zal het “volg”-commando aan de hond geven), maar het kan ook zijn dat hij prefereert om de (rechter)hand/arm van een begeleider vast te nemen.
  • Ga een normaal looptempo; je hoeft niet trager of sneller te gaan tenzij de visueel gehandicapte persoon iets anders aangeeft.
  • Zeg duidelijk wanneer er iets of iemand in de looproute staat, de gang smaller wordt, je in de weg staat voor iemand etc.
  • Loop als ziende persoon niet zomaar weg, maar zeg altijd tegen de persoon met visuele beperking wat je gaat doen b.v. dat je het mandje/karretje gaat nemen, je verderop iets uit het rek gaat halen, je nog iets moet regelen o.i.d.
  • Geef duidelijke info over producten die eventueel in promotie staan.
  • Is er een nieuw product of een nieuwe smaak/soort van iets, deel dit dan ook mee.
  • Als de naam van een product is gewijzigd of een product niet meer verkocht wordt, deel dit dan ook duidelijk mee zodat de blinde of slechtziende persoon er ook niet steeds achter blijft vragen.
  • Het kan handig zijn dat je een blinde of slechtziende persoon meedeelt wanneer een artikel vervalt.
  • Je kan ook meedelen hoe je een bepaald product moet bereiden, wat er op het etiket, het label en/of de verpakking staat en/of wat de ingrediënten zijn.
  • Als je iets wilt laten zien of geven aan de blinde, deel dit dan gewoon mee en raak desnoods de hand van de visueel beperkte persoon aan zodat hij weet waar het product zich bevindt.
  • Help eventueel bij het nemen van een bonnetje en hou daarbij goed in het oog wanneer je aan de beurt bent.
  • Een blinde of slechtziende persoon kan doorgaans prima meedelen wat hij/zij nodig heeft; het is niet nodig om dit in zijn plaats te bestellen/vragen. Het kan daarentegen wel handig zijn te zeggen tegen de visueel gehandicapte persoon wanneer hij aan de beurt is.

Verdieping

  • Indien men naar een andere verdieping wil, pleeg dan weer onderling overleg wat beiden het prettigst vinden, gewone trap, roltrap of lift.
  • Bij het gebruik van een lift wordt het door sommige blinden op prijs gesteld wanneer de ziende persoon vertelt of het een grote of een kleine lift, een snelle of een langzame lift betreft, op welke verdieping men instapt (als dat niet duidelijk is) en op welke verdieping men moet zijn, hoe de deur langer opengehouden kan worden, waar het paneel met de knoppen zit en hoe ze werken, hoe men in de lift staat ten opzichte van de deuren, enzovoort.
  • Wanneer het vaak voorkomt in een gebouw dat er blinden gebruik maken van de lift, is het mogelijk om bij de diverse etages herkenningspunten te maken en in braille de verdiepingennummers aan te geven.
  • Het is zelfs mogelijk via een spraakchip af te laten roepen op welke verdieping de lift zich bevindt.

Kassa en betalen

  • Zijn er verschillende kassa’s, vraag dan even of de blinde of slechtziende persoon een voorkeur heeft. Dit kan handig zijn voor de oriëntatie voor het naar buiten gaan.
  • Aan de kassa is het niet nodig voor te kruipen of een speciale kassa te laten openen voor de blinde, tenzij de begeleider dat natuurlijk per sé wil b.v. wegens tijdgebrek.
  • Het is fijn dat de begeleider even helpt uitladen en alles op de lopende band plaatst.
  • Vertel dan eveneens wanneer je kan doorschuiven.
  • Help ook mee inladen in één of meerdere (rug)zakken.
  • Heeft de blinde/slechtziende persoon een bepaald product gekocht in bijvoorbeeld verschillende smaken, maar ziet het er hetzelfde uit? Vraag dan even of je de bananenyoghurt onderaan de (rug)zak moet plaatsen, en je de aardbeienyoghurt bovenaan moet plaatsen. Of vraag aan de blinde of slechtziende persoon hoe je die dingen het beste kan merken/scheiden.
  • Plaats lichte en/of breekbare producten steeds bovenaan in de (rug)zak.
  • Zorg er ook voor dat de zakken niet te zwaar worden; beter 1 of 2 extra zakken dan 1 kapotte zak …
  • Indien de visueel gehandicapte contant betaalt, moet je er als kassabediende rekening mee houden dat het iets langer kan duren vooraleer het (gepaste) geld gegeven wordt; een blinde of slechtziende persoon moet namelijk eurobedragen voelen omdat hij ze niet (goed) kan zien.
  • Doorgaans kan een persoon met visuele handicap wel alleen elektronisch (Bancontact) betalen; doch soms is hulp gewenst.
  • Vraag steeds of het bonnetje ook in de (rug)zak gestoken moet worden, en ga er niet van uit dat een blinde/slechtziende dit niet kan lezen of niet nodig heeft. Met behulp van een scanner kan een blinde of slechtziende persoon namelijk vaak wel alles nalezen.
  • Sommige supermarkten verdelen wekelijks met de post promofolders, en soms staat er een bon in met een gratis product wat je tijdens een bepaalde (korte) periode kan krijgen in de supermarkt, mits je de uitgeknipte bon afgeeft aan de kassabediende. Het uitknippen van een bon is voor blinden echter onmogelijk, laat staan dat zij weten welk product gratis verkregen kan worden. Je kan dan als begeleider/kassabediende voorstellen om dit gratis product mee te geven zonder dat hiervoor een extra bewijs nodig is.
  • Vraag aan de blinde/slechtziende persoon of je hen eventueel nog kan helpen met het naar buiten begeleiden en/of ergens oversteken.
Euro: Biljetten en munten

Euro: Biljetten en munten

Kerk, schouwburg, bioscoop en andere gebouwen

  • Zeg waar de kapstok is (b.v.: rechts van jouw, links van jouw, twee passen voor jouw; “daar” met een hoofdknik kan een persoon met visuele beperking niet zien!).
  • Laat een blinde of slechtziende persoon zoveel mogelijk zelf doen wat men ook een ziende persoon gast zelf zou laten doen.
  • Probeer zo mogelijk op tijd te zijn, zodat je niet langs vele anderen in een rij moet gaan.
  • Vertel als ziende persoon weer hoe de situatie is: waar komt men binnen, waar is het toneel, de preekstoel, het filmdoek en dergelijke, hoe staan de stoelen, waar is het gangpad, waar bevindt zich de rij waar men zit, enzovoort.
  • Informeer van tevoren naar mogelijke faciliteiten: in sommige plaatsen worden op vertoon van een geleidekaart reducties verleend.

Op straat

Algemeen

  • Vraag altijd eerst of men kan helpen en op welke wijze.
  • Aanbevolen wordt om, ook al is er een begeleider bij, op straat toch een witte stok te gebruiken. Voor de overige mensen geldt de stok als herkenningsteken, terwijl de stok tevens als extra bescherming en als extra bron van informatie kan dienen.
  • Wat het begeleiden en begeleid worden betreft, geldt op straat hetzelfde als wat reeds eerder beschreven staat.

Als stelregel blijft gelden: doe alles in overleg met elkaar en laat vooral de visueel gehandicapte persoon aangeven of hij hulp verlangt en op welke wijze hij dit het prettigst vindt.

Op- en afstapjes

  • Zeg als ziende persoon wanneer men een stoep op- of afgaat.
  • Ook op andere manieren dan zeggen kan kenbaar gemaakt worden dat er sprake is van een op- of afstap: bij voorbeeld arm iets omhoog wil zeggen: stoep op; arm iets omlaag: stoep af.
  • Sommige begeleiders houden even in vlak voor hij de stoep op- of afgaat.

Oversteken

  • Neem ruim de tijd.
  • Vertel als ziende persoon duidelijk hoe de situatie is.
  • Vertel of het een brede of een smalle straat betreft, of er al dan niet een vluchtheuvel is, of er een apart fietspad is en dergelijke.
  • Neem altijd het zekere voor het onzekere en steek ook over op het meest veilige punt (bij voorkeur daar waar een zebra is en niet op drukke kruispunten).
  • Vermijd ook zoveel mogelijk obstakels, zodat niet zigzaggend, maar recht overgestoken kan worden.
  • Doe alles niet gehaast, maar zo rustig mogelijk.
  • De blinde of slechtziende persoon kan zelf actief meedoen door mee te luisteren of er verkeer nadert.
  • Indien men als voetganger iemand die blind is ziet staan bij een stoeprand, pak hem dan nooit zomaar bij de arm om hem ongevraagd over te zetten! Misschien moet de man of vrouw helemaal niet naar de overkant of geeft men er de voorkeur aan om dit alleen te doen.
  • Omgekeerd dient een blinde of slechtziende persoon zich te realiseren dat de wijze waarop hij reageert op aangeboden diensten erg belangrijk is: hij vertegenwoordigt andere blinden en wanneer hij onhebbelijk reageert, kan dit tot gevolg hebben dat alle blínde mensen als onhebbelijk aangemerkt worden en zal men zich er wel voor wachten om een tweede keer contact met een blinde of slechtziende persoon te zoeken. Wanneer een persoon met visuele handicap graag hulp heeft bij het oversteken, is het belangrijk dat hij iemand durft aan te spreken. Doe dit op vriendelijke wijze en leg uit hoe men het beste geholpen kan worden. Bedenk dat de ziende persoon vaak minstens zo onzeker en verlegen met de situatie is als de blinde!

Blindengeleidehond

Het is belangrijk een geleidehond nooit te aaien of af te leiden.

  • Geef een geleidehond nooit (stiekem) eten.
  • Aai een geleidehond nooit ongevraagd.
  • Roep niet tegen of fluit niet op een geleidehond.
  • Neem nooit de beugel van de hond uit de hand van de blinde/slechtziende persoon!
  • Test de geleidehond niet uit door bijvoorbeeld al slalommend voor een blinde of slechtziende persoon te lopen, of bewust in de weg van de persoon met visuele handicap te gaan staan.
  • De bevelen (commando’s) die de baas aan de geleidehond geeft, mogen in geen geval herhaald worden!
  • Zet een visueel gehandicapte persoon met geleidehond nooit op een roltrap! De geleidehond mag deze in principe niet nemen omdat er teveel gevaar is dat het haar of de nagels van de poot tussen de trap geklemd geraken.Een blindengeleidehond werkt voor de veiligheid van zijn baas en daarvoor moeten zowel baasje maar zeker ook hond zeer geconcentreerd zijn. Wanneer de concentratie verbroken wordt, kan dit fouten veroorzaken in het geleidewerk en tot gevaarlijke scenario’s leiden!
Geleidehond

Geleidehond

Openbaar vervoer en auto/taxi

Algemeen

  • In een bus, trein, tram of metro is het voldoende dat je de visueel gehandicapte persoon bij de deuropening brengt en de handgreep wijst door er zijn hand op te leggen. Benen heeft hij zelf en hij kan dan gewoon instappen.
  • Voor het uitstappen geldt hetzelfde. Stap je samen in of uit, dan gaat de begeleider net als met het leiden altijd voor. Het is handig even te zeggen of het een hoge of lage op- of afstap is.
  • Meer tips kan je vinden op de pagina “Openbaar vervoer en tips voor begeleiders als je blind of slechtziend bent“.

Bus

  • De ziende persoon kan aan een blinde of slechtziende persoon vertellen dat hij bij de bushalte staat, van welke kant de bus komt en waarschuwen als deze er aankomt.
  • Vertel als ziende persoon of de ingang voor, midden of achterin de bus is.
  • Vraag vooraf wat de blinde of slechtziende persoon het prettigst vindt: eerst instappen of na de ziende.
  • De meeste blinden vinden het prettig als hen de stang of de deurknop gewezen wordt, zodat zij verder zelfstandíg kunnen instappen.
  • Spreek ook van te voren af wie (eventueel!) de kaartjes koopt.
  • Zorg ervoor dat men de geleidekaart en geld bij de hand heeft.
  • Vertel als ziende persoon of er ergens een plaatsje is en desgewenst of de bus vol of leeg is, hoe de banken staan (tweezitbanken achter elkaar of tegenover elkaar en welke plaatsen daarvan reeds bezet zijn). Doe dit zo kort mogelijk.
  • Duw als ziende persoon nooit een persoon met visuele handicap op een zítplaats, maar laat de blinde of slechtziende persoon de zelfstandigheid om zelf te gaan zitten. Dat kan hij zelf doen, zodra hij maar eenmaal de leuning vastheeft en hem de situatie verteld is.
  • In bus, trein of tram is het best dat de visueel gehandicapte persoon kan gaan zitten omdat hij bij onverwachte schokken niet onmiddellijk een gepast steunpunt kan vinden. Je kan hem daarbij behulpzaam zijn en samen met hem een plaats zoeken. Je vraagt waar en eventueel bij wie hij wil zitten. Een plaats aanwijzen is eenvoudig. Je hoeft hem niet in een stoel te duwen. Als je de hand op de rugleuning van de stoel legt, dan weet hij hoe de stoel staat en zal hij zonder moeite gaan zitten.

Trein

  • In een station is er wellicht altijd iemand om de visueel gehandicapte persoon naar de uitgang te begeleiden, dan wel om je aanwijzingen te geven hoe je bij de uitgang of een ander perron kunt komen. Aan het loket kan je ook vaak hulp vragen en krijgen.
  • Het opstappen op een trein kan enige problemen opleveren omdat niet alle treinstellen even breed zijn.
  • De begeleider stapt eerst op. De blinde of slechtziende persoon tast met zijn stok naar de eerste trede. De begeleider leidt de hand van de persoon met visuele beperking naar de deurstang.
  • Wanneer men als begeleider en begeleide samen uitstapt, kan de ziende persoon het best eerst uitstappen, de blinde of slechtziende persoon de deurstang aangeven en eventueel een hand aanreíken ter verdere oriëntatie.
Trein in beweging aan station waar mensen staan te wachten.

Trein in beweging aan station waar mensen staan te wachten.

Metro en tram

  • Voordat je hulp aanbiedt, vraag altijd vriendelijk of ze hulp nodig hebben. Niet iedereen wil of heeft hulp nodig, dus respecteer hun beslissing als ze liever zelfstandig reizen.
  • Als je ziet dat iemand met een visuele beperking de metro of tram nadert, wees dan geduldig en laat hen de tijd nemen om zich te oriënteren. Aarzel niet om even te wachten als ze wat extra tijd nodig hebben.
  • Als ze jouw hulp accepteren, beschrijf dan kort de omgeving en de locatie van de deuren van de metro of tram. Vertel bijvoorbeeld of de deur aan de linker- of rechterkant is en hoeveel stappen het is vanaf waar ze staan.
  • Het instappen van een metro is over het algemeen veel gemakkelijker dan de trein, aangezien bij de metro meestal een goede aansluiting bestaat tussen de instaptrede en het perron.
  • Het gebruik van een tram is veelal moeilijker, ook al doordat er een veelheid van systemen is: soms moet men voor instappen bij de conducteur, meestal achterin en soms mag ook indien men een geldig plaatsbewijs heeft ingestapt worden bij de middenuitgangen.
  • Bij sommige trams en metro’s worden de deuren opengedaan, bij andere moet de persoon dat zelf doen door op een knop te drukken. Het is ook mogelijk dat de persoon met visuele beperking eerst nog door een klapdeurtje moet lopen alvorensh hij kan instappen. Indien de persoon met visuele beperking assistentie wenst, kan een begeleider bij één of meer van deze processen helpen.
  • Bij het begeleiden naar de tram- of metrodeur, is het belangrijk om duidelijke verbale aanwijzingen te geven. Vertel blinden en slechtzienden bijvoorbeeld wanneer ze een opstapje naderen, hoeveel stappen het is tot aan de deur, en wanneer de deuren openen.
  • Als je kunt en het gewenst is, help een visueel gehandicapte persoon dan bij het vinden van een zitplaats in de metro of tram. Beschrijf de richting en locatie van vrije stoelen.
  • Bied je arm aan als een blinde of slechtziende persoon begeleiding nodig heeft bij het lopen naar de metro- of tramdeur. Zeg iets als: “Hier is mijn arm, als je wilt, kan je die vasthouden voor begeleiding.”
  • Overleg op voorhand wie eerst in- of uitstapt en wie (eventueel!) zal betalen of afstempelen.
  • Wanneer een visueel gehandicapte persoon alleen reist is het het veiligst om voorin bij de conducteur in- en uit te stappen.
  • De meeste trams rijden midden op de weg, hetgeen betekent dat eerst naar de halte toegelopen moet worden. Neem daarvoor weer het zekere voor het onzekere. Vraag als blinde of slechtziende persoon hulp wanneer men het niet aandurft om het alleen te doen.

Houdt ook bij het uitstappen rekening met obstakels. Durf hiernaar als visueel beperkte persoon ook te vragen.

Auto

  • Bij het instappen in een auto is het belangrijk dat de blinde of slechtziende persoon weet waar hij kan instappen. Een hand op het geopende portier is vaak voldoende voor de oriëntatie. Bij het uitstappen kan even gezegd worden of de deur open kan en hoe.
  • Als de autostoel is aangepast, beschrijf dan kort hoe de stoel is gepositioneerd (bijvoorbeeld dicht bij deur of in het midden van de auto).
  • Het kan handig zijn dat de ziende persoon bij het instappen in het kort vertelt hoe de deur sluit, waar de veiligheidsgordel te vinden is en hoe deze werkt. De blinde of slechtziende persoon kan dan weer zelf de gordel omdoen.
  • Bij het uitstappen dient de blinde of slechtziende persoon eerst te weten of hij veilig het portier kan openen.
  • Wanneer de blinde of slechtziende persoon verteld is dat ‘de kust veilig is’, stapt hij uit. Dat doet hij dan door met de éne hand de deur te openen en met de andere het dak te voelen, om bij het uitstappen zijn hoofd niet te stoten.
  • Het is belangrijk dat de ziende persoon uitlegt op welke plaats uitgestapt wordt: aan een stoeprand, naast een fietspad, op een parkeerterrein, of er aan de kant waar de persoon met visuele beperking uit zal stappen auto’s of andere obstakels staan en dergelijke.
  • Het zal van de situatie afhangen en van de voorkeur van zowel de ziende persoon als de blinde of slechtziende persoon of hij blijft zitten tot de ziende persoon het portier voor hem opent, dan wel dat hij, na op de hoogte gesteld te zijn van de uitstapsituatie, dit zelf doet.

Meer informatie

Bronnen:

  • Dat zie ik zelf wel: Tips voor het dagelijks leven ten behoeve van visueel gehandicapten en hun naaste omgeving, 2000.- Flash, Gerlinde Bellefroid, juni 2002.
  • Samen op weg, Harry Hoitzing, mei 2006.
  • Een deel van dit lijstje is door mezelf (Kim Bols) geschreven.
Deel dit:
Advertenties

  1. Waarom gebruiken niet alle blinden en slechtzienden hulpmiddelen?23-02-2024 08:02:10
  2. Tips om schoenen uit elkaar te houden als je blind of slechtziend bent23-02-2024 08:02:44
  3. Blind of slechtziend en samen wandelen: Communicatiemiddelen in drukke omgevingen09-12-2023 05:12:24
  4. Ouders die pas vernemen dat hun pasgeboren baby blind of slechtziend is08-12-2023 08:12:32
  5. Glasscherven opruimen als je blind of slechtziend bent28-11-2023 01:11:52
  6. Kortingsbon voor beschermde afnemers voor een energiezuinige koelkast, wasmachine, diepvriezer of droogkast26-11-2023 05:11:28
  7. Monoculaire kijker (monokijkertje) voor slechtzienden26-11-2023 07:11:08
  8. Zelf je teennagels knippen als je blind of slechtziend bent26-11-2023 06:11:47
  9. Blind of slechtziend: Rijpheid van fruit en groenten inschatten24-11-2023 01:11:20
  10. Zelfstandig stemmen als je blind of slechtziend bent13-11-2023 12:11:37
  11. Blind of slechtziend: Meubels kopen, plaatsen en onderhouden12-11-2023 07:11:46
  12. Glazen deuren: Problemen voor slechtzienden en geleidehonden09-11-2023 01:11:07
  13. Maquettes voor blinden en slechtzienden08-11-2023 05:11:30
  14. Mobiele beeldschermloep (elektronische handloep) voor slechtzienden08-11-2023 01:11:14
  15. Blind of slechtziend: Wat kan je doen als er geen winkelhulp beschikbaar is?07-11-2023 11:11:48
  16. Merkpasta voor blinden en slechtzienden07-11-2023 07:11:56
  17. Deurklink vinden en deuren openen door blinden en slechtzienden06-11-2023 08:11:42
  18. Sprekende USB-speler voor blinden en slechtzienden06-11-2023 12:11:33
  19. Wandelen in regenweer als je blind of slechtziend bent03-11-2023 01:11:29
  20. Slimme stekkers: Voordelen voor blinden en slechtzienden03-11-2023 06:11:29
  21. Slimme thermostaten voor blinden en slechtzienden01-11-2023 06:11:30
  22. Slimme verlichting: Voordelen voor slechtzienden01-11-2023 05:11:09
  23. Google slimme assistenten27-10-2023 12:10:23
  24. Aangedampte brillenglazen voorkomen en verhelpen27-10-2023 06:10:53
  25. Hoe kan je het werk van je poetshulp controleren als je blind of slechtziend bent?25-10-2023 06:10:54
  26. Blind of slechtziend: Leren werken met hulpmiddelen en aanpassingen19-10-2023 03:10:12
  27. Apple AirTag: Verloren voorwerpen terugvinden17-10-2023 03:10:45
  28. Ergotherapie aan huis voor blinden en slechtzienden17-10-2023 07:10:43
  29. Afstandsbedieningen voor blinden en slechtzienden12-10-2023 04:10:39
  30. Bloeddruk- en hartslagmeters voor blinden en slechtzienden12-10-2023 02:10:45
  31. Kompas voor blinden en slechtzienden12-10-2023 01:10:04
  32. Kookwekkers voor blinden en slechtzienden12-10-2023 12:10:16
  33. Koortsthermometers voor blinden en slechtzienden12-10-2023 06:10:17
  34. Labellezers voor blinden en slechtzienden12-10-2023 05:10:26
  35. Hulpmiddelen en apps voor lichtdetectie voor blinden11-10-2023 03:10:12
  36. Loepen voor slechtzienden: Verbeterde zichtbaarheid en leesbaarheid11-10-2023 02:10:41
  37. Meetlatten voor blinden en slechtzienden11-10-2023 11:10:52
  38. Prikpen, prikbord en reglette: Hulpmiddelen om braille te schrijven11-10-2023 06:10:31
  39. Tips om morsen met eten en drinken te voorkomen als je blind of slechtziend bent11-10-2023 05:10:49
  40. Rollators voor blinden en slechtzienden10-10-2023 06:10:58
  41. Seniorentelefoon voor oudere blinden en slechtzienden10-10-2023 06:10:16
  42. Horloges voor blinden en slechtzienden10-10-2023 05:10:54
  43. Tafel met kantelverstelling voor slechtzienden09-10-2023 05:10:38
  44. Accessoires voor de witte stok voor blinden en slechtzienden09-10-2023 04:10:16
  45. Voorzetschermen (beeldschermvergroters) voor beeldschermen09-10-2023 06:10:15
  46. Wekkers voor blinden en slechtzienden09-10-2023 06:10:47
  47. Rekenen voor blinden en slechtzienden06-10-2023 05:10:45
  48. Doe-het-zelf hulpmiddelen voor blinden en slechtzienden06-10-2023 04:10:10
  49. Merktekens en herkenningshulpmiddelen voor blinden en slechtzienden06-10-2023 01:10:37
  50. Brailleschrijfmachines en notitietoestellen voor blinden en slechtzienden06-10-2023 12:10:17
  51. Schilderen in huis: De juiste kleurkeuze voor slechtzienden06-10-2023 11:10:12
  52. Toetsenbord: Aanpassingen voor blinden en slechtzienden06-10-2023 07:10:18
  53. Sprekende keukenweegschalen voor blinden en slechtzienden06-10-2023 06:10:16
  54. Spiegels voor slechtzienden: Soorten, tips en adviezen05-10-2023 05:10:09
  55. Tips voor veilig scheren en ontharen voor blinden en slechtzienden05-10-2023 04:10:20
  56. Hoe kan je als blinde of slechtziende persoon kortingen en aanbiedingen vinden?04-10-2023 03:10:59
  57. Ondersteuning van partner bij visuele beperking03-10-2023 05:10:10
  58. Zwembrillen met aangepaste dioptrieën: Helder zicht onder water01-10-2023 04:10:00
  59. Zonnebrillen met vergroting: Zicht en bescherming in één01-10-2023 04:10:39
  60. Verrekijkerbrillen: Duidelijk zicht op afstand01-10-2023 04:10:19
  61. Verduisterende brillen: Bescherming tegen overmatig licht01-10-2023 04:10:58
  62. Telescoopbrillen: Verbeterd zicht voor gedetailleerde taken01-10-2023 04:10:39
  63. Speciale sportbrillen: Optimaal zicht en bescherming voor sporters01-10-2023 04:10:19
  64. Slimme brillen: Verbeterde visuele ervaringen en onafhankelijkheid01-10-2023 04:10:50
  65. Prismabrillen: Corrigeren van visuele vertekening voor verbeterde visuele ervaring01-10-2023 04:10:30
  66. Overzetbrillen: Extra visuele ondersteuning zonder de eigen bril af te zetten01-10-2023 04:10:10
  67. Omkeerbrillen: verbetering van visuele Waarneming door Beeldomkering01-10-2023 04:10:50
  68. Nachtzichtbrillen: Verbeterd zicht bij weinig licht01-10-2023 04:10:31
  69. Multifocale brillen: Scherp zicht op verschillende afstanden in één glas01-10-2023 04:10:08
  70. Loepbrillen: Handsfree vergroting voor nauwkeurigheid en precisie01-10-2023 04:10:43
  71. Lichtfilterende brillen: Bescherming tegen blauw licht en verbeterd visueel comfort01-10-2023 04:10:19
  72. Leesbrillen: Dichtbij lezen met comfort en duidelijkheid01-10-2023 04:10:37
  73. Kappenbrillen: Verminder zijdelingse lichtinval en lichtgevoeligheid01-10-2023 02:10:36
  74. Druppelbrillen: Comfortabele toediening van oogdruppels01-10-2023 02:10:52
  75. Head-Mounted Display (HMD) brillen: Innovatieve visuele ervaringen01-10-2023 02:10:53
  76. Filterbrillen: Verlichting en comfort voor lichtgevoelige ogen01-10-2023 01:10:20
  77. Corningbrillen: Schitteringen verminderen en contrast verhogen01-10-2023 01:10:25
  78. Contrastversterkende brillen: Kleurverschillen en objecten benadrukken01-10-2023 01:10:35
  79. Contrastverhogende brillen: Zien in scherper detail01-10-2023 01:10:17
  80. Computerleesbrillen: Optimaal zicht voor computerwerk01-10-2023 01:10:31
  81. Computerbrillen: Oogverlichting voor langdurig computergebruik30-09-2023 06:09:20
  82. Brillen voor algemene zichtcorrectie: Verbetering van de gezichtsscherpte30-09-2023 06:09:29
  83. BiOptic-brillen: Verbetering van zicht op verschillende afstanden30-09-2023 05:09:25
  84. Bifocale brillen: Verbetering van zicht op afstand en dichtbij30-09-2023 05:09:44
  85. Kijkstrategietraining voor personen met een visuele beperking28-09-2023 05:09:55
  86. Zelfstandig wonen als je blind of slechtziend bent27-09-2023 12:09:24
  87. Verlichtingsopties voor de witte stok voor blinden en slechtzienden26-09-2023 11:09:14
  88. Blind of slechtziend: Zelfzorg en persoonlijke verzorging22-09-2023 03:09:44
  89. Ouders die willen blijven zorgen voor blinde en slechtziende volwassenen21-09-2023 05:09:09
  90. Luiers verversen als je blind of slechtziend bent20-09-2023 06:09:16
  91. Trappen: Aanpassingen voor blinden en slechtzienden18-09-2023 04:09:41
  92. Handgeschreven documenten lezen als je blind of slechtziend bent18-09-2023 12:09:16
  93. De impact van steun door partner, vrienden, familie, kennissen en lotgenoten bij blinden en slechtzienden18-09-2023 10:09:12
  94. Omgaan met ongevraagde hulp als je blind of slechtziend bent18-09-2023 05:09:29
  95. De Ooglijn: Ondersteuning en informatie rond blinden en slechtzienden17-09-2023 03:09:48
  96. Blind- en slechtziendvriendelijke waterkokers16-09-2023 07:09:06
  97. Memorecorders voor blinden en slechtzienden15-09-2023 02:09:31
  98. Hoe leren blinde en slechtziende kinderen hun veters knopen?14-09-2023 01:09:26
  99. Nummertje nemen bij ticketautomaat: Uitdagingen en tips voor blinden en slechtzienden13-09-2023 03:09:32
  100. Slimme gordijnen: Voordelen (voor blinden en slechtzienden)11-09-2023 05:09:42
  101. Hulpmiddelenbeurzen voor blinden en slechtzienden in België en Nederland10-09-2023 07:09:05
  102. Antislipmateriaal: Betere grip en stabiliteit voor blinden en slechtzienden09-09-2023 11:09:00
  103. Blinde en slechtziende senioren: Leven, welzijn en zorg08-09-2023 06:09:50
  104. Blindennazorgwerken: Ondersteuning en hulp voor blinden en slechtzienden08-09-2023 12:09:31
  105. Thee zetten als je blind of slechtziend bent07-09-2023 06:09:45
  106. Blind of slechtziend: De afwas doen07-09-2023 05:09:24
  107. Gebruik van de airfryer als je blind of slechtziend bent07-09-2023 02:09:51
  108. Tips voor het sorteren van wasgoed voor blinden en slechtzienden07-09-2023 01:09:03
  109. Wasmiddelen herkennen en doseren voor mensen met een visuele beperking07-09-2023 12:09:10
  110. Was opvouwen en opbergen met een visuele handicap07-09-2023 12:09:00
  111. Ergonomie en ergonomische aanpassingen voor blinden en slechtzienden06-09-2023 06:09:53
  112. Aanpassingen aan de buitenomgeving van het huis voor blinden en slechtzienden05-09-2023 05:09:54
  113. Aanpassingen in opslagruimten voor blinden en slechtzienden05-09-2023 04:09:02
  114. Aanpassingen in de garage in huis voor blinden en slechtzienden05-09-2023 03:09:57
  115. Aanpassingen in kantoor- en werkruimte in huis voor blinden en slechtzienden05-09-2023 12:09:22
  116. Aanpassingen in de gang en gangpaden voor blinden en slechtzienden05-09-2023 12:09:05
  117. Aanpassingen in de slaapkamer voor blinden en slechtzienden05-09-2023 11:09:11
  118. Aanpassingen in de woonkamer voor blinden en slechtzienden05-09-2023 11:09:32
  119. Aanpassingen in de keuken voor blinden en slechtzienden05-09-2023 06:09:44
  120. Aanpassingen in de badkamer voor blinden en slechtzienden04-09-2023 07:09:45
  121. Ramen schoonmaken als je blind of slechtziend bent04-09-2023 12:09:08
  122. Begeleiding van blinden en slechtzienden naar het toilet en in de toiletruimte04-09-2023 05:09:12
  123. Hoe kan je blinde en slechtziende personen best begroeten?03-09-2023 05:09:03
  124. Toegankelijke televisies voor blinden en slechtzienden03-09-2023 03:09:44
  125. Brood smeren als je blind of slechtziend bent03-09-2023 11:09:10
  126. Gebruik van kleur en contrast voor slechtzienden03-09-2023 06:09:23
  127. Hoe kan je vlekken op kleding herkennen als je blind of slechtziend bent?02-09-2023 01:09:04
  128. Oorzaken en gevolgen van geweigerde hulp aan blinden en slechtzienden01-09-2023 06:09:52
  129. Mensen herkennen als je blind of slechtziend bent30-08-2023 10:08:28
  130. Bed verschonen als je blind of slechtziend bent30-08-2023 07:08:13
  131. Financiële zaken en administratie afhandelen als je blind of slechtziend bent30-08-2023 06:08:10
  132. Brailleprinter voor blinden en slechtzienden29-08-2023 12:08:07
  133. Keuken- en kookhulpmiddelen voor blinden en slechtzienden29-08-2023 07:08:27
  134. Personenweegschalen voor blinden en slechtzienden28-08-2023 03:08:35
  135. Hulpmiddelenleveranciers voor blinden en slechtzienden28-08-2023 02:08:39
  136. Voorleestoestel voor blinden en slechtzienden28-08-2023 11:08:00
  137. Vergelijkbare spullen van elkaar onderscheiden als je blind of slechtziend bent27-08-2023 02:08:55
  138. Geld herkennen als je blind of slechtziend bent27-08-2023 12:08:52
  139. Daisy-speler: Gesproken lectuur voor blinden en slechtzienden27-08-2023 06:08:45
  140. Spraakassistenten en slimme hulpmiddelen voor blinden en slechtzienden26-08-2023 03:08:54
  141. Vergrotingshulpmiddelen voor slechtzienden26-08-2023 01:08:44
  142. Tijd aflezen: Hoe weet je hoe laat het is als je blind of slechtziend bent?26-08-2023 11:08:51
  143. Braille- en tactiele hulpmiddelen voor blinden en slechtzienden26-08-2023 11:08:40
  144. Onafhankelijk advies over hulpmiddelen en aanpassingen voor blinden en slechtzienden25-08-2023 12:08:20
  145. Agenda beheren als je blind of slechtziend bent25-08-2023 06:08:15
  146. Het huishouden doen als je blind of slechtziend bent24-08-2023 12:08:48
  147. Verlichting voor slechtzienden24-08-2023 06:08:34
  148. Slimme deurbel voor blinden en slechtzienden22-08-2023 12:08:17
  149. Toegankelijke thermostaten voor blinden en slechtzienden22-08-2023 10:08:27
  150. Displays lezen als je blind of slechtziend bent22-08-2023 10:08:13
  151. Brailleleesregel voor blinden en slechtzienden22-08-2023 06:08:05
  152. Huis opruimen als je blind of slechtziend bent20-08-2023 06:08:56
  153. Optische hulpmiddelen voor slechtziende personen19-08-2023 12:08:18
  154. (Kleuren)blind of slechtziend: Hulpmiddelen om kleuren te zien18-08-2023 03:08:33
  155. Kan je het gras maaien als je blind of slechtziend bent?16-08-2023 04:08:36
  156. Strijken als je blind of slechtziend bent15-08-2023 02:08:18
  157. Blind of slechtziend: Nagels knippen, verzorgen en lakken15-08-2023 12:08:09
  158. Lichthinder, verstrooiing en schittering bij slechtziende personen15-08-2023 11:08:46
  159. Stofzuigen als je blind of slechtziend bent15-08-2023 05:08:38
  160. Hulp vragen en krijgen als je blind of slechtziend bent13-08-2023 01:08:17
  161. Toegankelijke koelkasten voor blinden en slechtzienden13-08-2023 11:08:15
  162. Toegankelijke diepvriezers voor blinden en slechtzienden13-08-2023 11:08:46
  163. Toegankelijke droogautomaten voor blinden en slechtzienden13-08-2023 07:08:03
  164. Blindvriendelijke friteuses: Toegankelijk frituren als je blind of slechtziend bent13-08-2023 06:08:44
  165. Toegankelijke koffiezetapparaten voor blinden en slechtzienden13-08-2023 06:08:13
  166. Kunnen blinden en slechtzienden zelf een handtekening plaatsen?11-08-2023 06:08:22
  167. Hoe doe je boodschappen als je blind of slechtziend bent?08-08-2023 06:08:16
  168. Blind of slechtziend: Dranken inschenken zonder te morsen08-08-2023 12:08:59
  169. Een inclusief restaurantbezoek voor blinden en slechtzienden08-08-2023 12:08:25
  170. Notities maken en schrijven als je blind of slechtziend bent07-08-2023 03:08:05
  171. Toegankelijke magnetrons / microgolfovens en voor blinden en slechtzienden06-08-2023 06:08:48
  172. Blind of slechtziend: Verloren voorwerpen terugvinden05-08-2023 02:08:20
  173. Visuele handicap en zelf het huis reinigen05-08-2023 01:08:01
  174. Brailletang: Hulpmiddelen voor het maken van braille-etiketten02-08-2023 05:08:26
  175. Kledij kiezen en kopen als je blind of slechtziend bent02-08-2023 07:08:21
  176. Koken met een visuele handicap02-08-2023 05:08:29
  177. Audiodescriptie voor mensen met een visuele beperking31-07-2023 05:07:42
  178. Beeldschermloep: Leeshulpmiddel voor slechtziende personen29-07-2023 04:07:18
  179. Zwelpapier en reliëfafbeeldingen voor blinden en slechtzienden29-07-2023 03:07:33
  180. Aanpassingen in huis wanneer je slechtziend of blind bent10-08-2021 05:08:09
  181. BE: Terugbetaling brillen, (nacht)lenzen, lensimplantatie, oogpleisters en laserbehandeling05-01-2020 07:01:49
  182. Toegankelijke bloedsuikermeters (glucosemeters) voor blinden of slechtzienden met diabetes18-06-2017 09:06:03
  183. Een hulpmiddel tweedehands kopen16-09-2015 06:09:06
  184. Toegankelijke wasmachines voor blinden en slechtzienden14-09-2015 10:09:22
  185. Toegankelijke kookplaten voor blinden en slechtzienden23-02-2015 04:02:29
  186. eSight-bril: De bril waarmee slechtzienden veel beter kunnen zien!25-01-2015 04:01:11
  187. Tips voor thuis aan tafel voor personen met een visuele handicap06-06-2011 06:06:24
  188. Tips voor de omgang met blinden en slechtzienden29-05-2011 07:05:26

Laatst bijgewerkt op 26 februari 2024 – 07:45