Help, ik ben blind of slechtziend en ben verdwaald. Wat kan ik doen?

Het gebeurt blinde en slechtziende personen wel eens dat ze verdwalen, zowel in onbekende maar soms ook in bekende omgevingen. In onderstaande tekst vind je informatie over de oorzaken, en impact en vind je ook tips hoe je kan hiermee kan omgaan.

Oorzaken en voorbeelden van desoriëntatie

Gebrek aan visuele aanwijzingen

Bij blinden en (zwaar) slechtzienden ontbreken visuele aanwijzingen (oriëntatie- en herkenningspunten) die ziende personen wel zien en herkennen om hun weg te vinden. Blinden en slechtzienden zien bijvoorbeeld geen of heel moeilijk wegwijzers, verkeersborden, of herkenningspunten in de omgeving, hetgeen sneller kan leiden tot desoriëntatie [^1^].

Onvoldoende toegankelijkheid van technologie

Wanneer blinde en slechtziende personen geen speciale mobiliteitshulpmiddelen en/of mobiliteits- en navigatieapps gebruiken vergroot dit het risico op verdwalen in onbekende gebieden [^2^].

Veranderingen in de omgeving

Elke wijziging in de fysieke omgeving kan leiden tot desoriëntatie, zelfs in bekende gebieden. Voorbeeld: Wegwerkzaamheden of verplaatste meubels in een vertrouwde ruimte kunnen voor verwarring zorgen [^3^].

Cognitieve factoren

Soms kunnen cognitieve problemen, zoals geheugenproblemen, bijdragen aan desoriëntatie. Het kan moeilijk zijn om een mentale kaart van een omgeving bij te houden zonder visuele referentiepunten [^4^].

Lichamelijke en emotionele/psychische gevolgen van verdwaald zijn

Fysieke ongevallen

Desoriëntatie kan het risico op fysieke ongevallen verhogen. Gedesoriënteerd zijn kan leiden tot struikelen, botsen tegen obstakels en zelfs verdwalen in potentieel gevaarlijke situaties [^5^].

Stress en angst

Herhaalde ervaringen van desoriëntatie en verdwalen kunnen leiden tot stress en angst bij blinden en slechtzienden. De angst om de weg kwijt te raken kan het zelfvertrouwen verminderen en het welzijn negatief beïnvloeden [^6^].

Verlies van onafhankelijkheid

Desoriëntatie en verdwalen kunnen de onafhankelijkheid van personen met een visuele handicap beperken. Ze kunnen hierdoor ontmoedigd zijn om nieuwe plaatsen te verkennen of zelfstandig activiteiten uit te voeren [^7^].

Omgaan met desoriëntatie

Ondersteunende hulpmiddelen gebruiken

Speciale mobiliteitshulpmiddelen zoals gesproken navigatie-apps, spraakgestuurde routeplanners en toegankelijke kaarten kunnen blinden en slechtzienden helpen om zich beter te oriënteren in zowel bekende als onbekende omgevingen, waardoor verdwalen minder vaak tot stand komt [^8^].

Oriëntatie- en mobiliteitstraining

Professionele oriëntatie- en mobiliteitstraining kan blinde en slechtziende personen helpen om hun oriëntatievaardigheden te verbeteren en effectieve tips aan te leren om desoriëntatie te minimaliseren [^9^].

Mentale kaarten ontwikkelen

Mentale kaarten van vertrouwde gebieden ontwikkelen kan helpen om desoriëntatie te verminderen. Dit omvat het onthouden van routes, herkenningspunten en relevante oriëntatiepunten [^10^].

Extra tijd inplannen

Het kan voor blinde en slechtziende personen nuttig zijn om voldoende tijd in te plannen om zich te verplaatsen, en mogelijke “verdwaaltijd” ook in rekening te brengen. Dit kan nuttig zijn wanneer je een afspraak hebt en op tijd wil arriveren.

Emotionele ondersteuning

Emotionele ondersteuning en begrip van partner, familie, vrienden, collega’s, … maar ook lotgenoten zijn van groot belang voor personen die desoriëntatie ervaren. Dit is belangrijk om stress en angst te verminderen en het zelfvertrouwen te vergroten [^11^].

Hulpmiddelen en apps voor mobiliteit, oriëntatie en navigatie

Diverse mobiliteits-, oriëntatie- en navigatiehulpmiddelen kunnen ingezet worden om verdwalen en desoriëntatie te voorkomen of om een blinde of slechtziende persoon uit de nood te helpen als hij of zij toch zou verdwalen.

Mobiliteitshulpmiddelen

Bekende mobiliteitshulpmiddelen kunnen zeker helpen, zoals de witte stok en blindengeleidehond.

Apps

Ook diverse apps zijn inzetbaar zoals de app Blindsquare, de app Lazarillo, de app Komoot, Google Maps, Apple Kaarten, …  Een echt kompas of ingebouwd in een app kan hierbij ook een nuttig instrument zijn.

Apple Airtags

Een andere optie is het gebruik van Apple Airtags: Een Apple AirTag is een klein, compact apparaatje dat kan worden bevestigd aan persoonlijke items, zoals sleutels of een portemonnees. Het apparaat maakt gebruik van de Bluetooth en het netwerk van Apple-apparaten, om de locatie van het object waar het aan is bevestigd te traceren. Andere personen kunnen hierdoor de blinde of slechtziende persoon met Airtags snel en gemakkelijk terugvinden. Zodra de AirTag is geactiveerd en aan een persoonlijk item is gekoppeld, kunnen andere gebruikers de locatie van dat item in realtime volgen via de Find My-app op hun iOS-apparaat.

  1. Directe bereik: Het directe bereik van een AirTag is beperkt tot 80 tot 100 meter. Dit betekent dat je binnen dit bereik kunt zoeken naar een verloren item, zoals je sleutels. Voor mensen met een visuele beperking kan dit helpen bij het lokaliseren van belangrijke spullen in hun directe omgeving.
  2. GPS en samenwerking: Als een AirTag buiten het directe bereik raakt, kan deze nog steeds worden getraceerd via GPS-technologie en de Find My-app op een gekoppelde iPhone. Dit betekent dat, zelfs als een persoon met een visuele beperking zijn of haar spullen buiten het directe bereik heeft achtergelaten, deze nog steeds kunnen worden gelokaliseerd met behulp van de app.
  3. Stille helpers: AirTags maken ook gebruik van een netwerk van passerende iPhones om hun locatie door te geven. Dus, zelfs als je ver van huis bent en je AirTag niet in direct contact staat met je eigen iPhone, kunnen andere iPhones ongemerkt meehelpen om de exacte locatie aan te geven.
  4. Hulp op afstand: De mogelijkheid om een telefoonnummer en bericht in te voeren in de AirTag betekent dat iemand anders, zoals een partner, familielid of vriend, het verloren item kan bellen als het wordt gevonden door een behulpzame voorbijganger.

Veiligheid en navigatie

Voor mensen met een visuele beperking kunnen Apple AirTags een extra laag veiligheid en zelfstandigheid bieden. Ze kunnen deze gebruiken om belangrijke persoonlijke bezittingen zoals een portemonnee of stok gemakkelijk terug te vinden. Het is ook een geruststellende gedachte voor hen en hun dierbaren, omdat de AirTag een hulpmiddel kan zijn om de locatie van de gebruiker te volgen in het geval van verdwalen.

Help, ik ben blind of slechtziend en ben verdwaald op straat / in een gebouw. Wat kan ik doen?

Gedesoriënteerd zijn en verdwalen zijn verwarrende en beangstigende ervaringen, vooral voor mensen met een visuele beperking. Of het nu in een nieuwe omgeving is, tijdens een wandeling, of zelfs thuis, desoriëntatie kan optreden. Hier zijn enkele stappen die je kan volgen om rustig en veilig met desoriëntatie om te gaan:

Blijf kalm

Het is begrijpelijk dat desoriëntatie angst kan veroorzaken, maar probeer kalm te blijven. Angst kan de situatie verergeren. Adem diep in en uit om je zenuwen onder controle te krijgen. Kalmte en rust zal je denkvermogen scherp houden en je helpen helder na te denken. Vergeet ook niet dat je nooit alleen bent in deze situatie en live en/of online hulp is altijd wel aanwezig of oproepbaar.

Roep hulp in

Als je je op een onbekende plek bevindt en niet zeker weet waar je bent, aarzel dan niet om hulp te vragen. Dit kan aan voorbijgangers zijn, via een gsm of smartphone (bijvoorbeeld via WhatsApp, Facetime, Be My Eyes of andere manieren van beeldbellen) of met behulp van een spraakassistent op je smartphone zoals Siri.

Smartphone met logo van WhatsApp

Smartphone met logo van WhatsApp

Gebruik oriëntatiepunten

Probeer oriëntatiepunten te vinden die je kunt herkennen, zoals geluiden, geuren, objecten of specifieke texturen op de vloer. Deze kunnen je helpen je positie te bepalen.

Gebruik hulpmiddelen

Als je hulpmiddelen zoals een taststok, blindengeleidehond of een smartphone met navigatie-apps gebruikt, kunnen deze je helpen om je locatie te achterhalen en veiligheid te bieden. Een andere optie is om Apple Airtags mee te nemen.

Maak een geluid

Als je je in een openbare ruimte bevindt, kan je proberen een geluid te maken of “hallo” roepen. Dit kan anderen in de buurt alarmeren en hulp aantrekken.

Luister naar instructies

Als je contact hebt met iemand voor hulp, luister dan goed naar hun instructies en volg ze op. Ze kunnen je begeleiden naar een veilige locatie.

Leer van de ervaring

Achteraf kan je proberen te begrijpen wat heeft bijgedragen aan je desoriëntatie, zodat je in de toekomst voorzorgsmaatregelen kan nemen om soortgelijke situaties te voorkomen.

Help, ik ben blind of slechtziend en ben verdwaald in een bos of park. Wat kan ik doen?

Als je blind of slechtziend bent en verdwaald bent in een bos of park, is dit vaak een beangstigende situatie. Hieronder staan stappen die je kunt volgen om jezelf te helpen. Onthoud dat hulp altijd fysiek en/of online opgeroepen kan worden als je zorgt dat je steeds je mobiele telefoon bij je hebt.

Zorg voor communicatiemiddelen

  • Neem steeds een volgeladen mobiele telefoon mee waarmee je snel contact kunt opnemen met anderen als dat nodig is.
  • Een (honden)fluitje kan zeer handig zijn om je vanop een verre afstand kenbaar te maken zodat eventueel ingeroepen hulp je makkelijker weet te lokaliseren.

Gebruik hulpmiddelen

Als je hulpmiddelen zoals een taststok, blindengeleidehond of een smartphone met navigatie-apps gebruikt, kunnen deze je helpen om je locatie te achterhalen en veiligheid te bieden. Een andere optie is om Apple Airtags mee te nemen.

Gebruik apps

Diverse apps kunnen bospaden verkennen zoals Komoot. Eventueel kan je met behulp van deze app weer op het goede pad geraken. Panikeer niet als de app een weg aangeeft die in het bos niet bestaat, privé-eigendom is of afgesloten is. Je kan vaak in de app instellen dat de app dan een nieuwe route plant.

Maak gebruik van gehoor

Luister naar geluiden in je omgeving, zoals verkeer, stromend water, of geluiden van gebouwen. Deze geluiden kunnen je helpen je locatie te identificeren en te bepalen in welke richting je moet gaan.

Voel je omgeving

Als je een taststok gebruikt, gebruik deze dan om je omgeving te verkennen en aanraking te gebruiken als aanvullende bron van informatie. Voel bijvoorbeeld de textuur van de stoep, het verschil tussen gras en bestrating, of de aanwezigheid van obstakels. Dit is natuurlijk een pak moeilijker in een bos waar alles er ongeveer hetzelfde uitziet. Nochtans kan je ook dan nog veel informatie halen uit de omgeving: smal of breed bospad, veel modder of een droog pad, veel open gebieden of een dichte begroeiing, veel muggen of andere insecten (vaak vlakbij water of een beek), …

Hulp vragen aan vrienden

Als je een smartphone hebt met GPS-functionaliteit, probeer dan de GPS te activeren om je exacte locatie te bepalen. Je kunt deze informatie aan vrienden en familieleden doorgeven

Bel de hulpdiensten

Als je het gevoel hebt dat je echt niet meer verder kunt en hulp nodig hebt, aarzel dan niet om de hulpdiensten te bellen (bijvoorbeeld het alarmnummer 112 in Europa). Geef hen zoveel mogelijk details over je locatie en situatie, wat de reddingsoperatie aanzienlijk kan vergemakkelijken.

Preventie van verdwalen

Altijd een route plannen

Voordat je vertrekt, is het raadzaam om altijd een route te plannen. Dit kan onder andere betekenen dat je van tevoren de kaart van een onbekend gebied bestudeert of gebruikmaakt van navigatie-apps, zoals Komoot, die ook toegankelijk zijn voor mensen met een visuele beperking. Je route plannen geeft je een mentale kaart om op terug te vallen en vermindert de kans op verdwalen.

Oefen je oriëntatie

Het is een goed idee om te oefenen met oriëntatie en navigatie in verschillende omgevingen om je zelfvertrouwen te vergroten. Neem de tijd om met een vertrouwde begeleider te oefenen voordat je alleen op pad gaat.

Gebruik één of meer oriëntatie-apps

Er zijn verschillende mobiliteits- en oriëntatieapps. Sommigen zijn specifiek ontworpen voor de doelgroep blinden en slechtzienden; anderen zijn vaak wel grotendeels toegankelijk met de smartphone. Deze apps kunnen gesproken aanwijzingen geven en informatie verstrekken over de omgeving, zoals straatnamen en bezienswaardigheden.

Leer lokale oriëntatiepunten kennen

Het is nuttig om de lokale oriëntatiepunten in de omgeving waarin je je vaak bevindt, te leren kennen. Dit kunnen bijvoorbeeld specifieke gebouwen, bushaltes, parken of andere herkenningspunten zijn die je helpen bij het bepalen van je positie.

Meer informatie

Bronvermeldingen:

[1]: Pundlik, S., Tomasi, M., Luo, G., Hong, T., Fu, H., & Houston, K. (2012). Mobility assessment of blind individuals using the iPod Touch. IEEE Transactions on Neural Systems and Rehabilitation Engineering, 20(5), 629-637. Lees hier

[2]: Besio, M., Cauteruccio, F., Curzio, O., & Raso, R. (2017). Using indoor navigation systems in large public buildings. Journal of Ambient Intelligence and Humanized Computing, 8(6), 817-830. Lees hier

[3]: Jacobs, N., Janssens, D., Ovaere, D., Deboosere, L., Debecker, M., Debruyne, J., … & Van Hoecke, S. (2018). Mapping the mobility of visually impaired pedestrians: An exploratory study in Brussels, Belgium. International Journal of Environmental Research and Public Health, 15(8), 1609. Lees hier

[4]: La Grow, S. J., & Weessies, M. J. (2019). “I Want to Go Home”: A Qualitative Study of Aged and Blind Persons’ Concepts of Home and Its Loss. Geriatrics, 4(3), 58. Lees hier

[5]: Zhuang, J., Peng, M., Chen, X., Zhang, Y., Wang, Y., & Xu, W. (2018). Analysis of Common Sports Activities in the Blind to Provide Inclusion in Recreational Sport. International Journal of Environmental Research and Public Health, 15(8), 1672. Lees hier

[6]: Capella-McDonnall, M. E. (2005). The effects of a leisure education program on the self-perceived leisure abilities of individuals with visual impairments. Journal of Visual Impairment & Blindness, 99(11), 675-687. Lees hier

[7]: Hughes, B. P., Schembri, A. J., & Jarvis, S. E. (2013). Perceived Environmental Barriers to Recreational Participation and Their Relationship to Self-Esteem and Life Satisfaction in Children and Adolescents who are Blind. International Journal of Environmental Research and Public Health, 10(11), 6527-6541. Lees hier

[8]: Vermeir, K., Pispico, S. S., & Vansieleghem, N. (2013). “Finding My Way in the World”: Profile of Adults with Visual Impairments Who Have Aspirations of Independence and the Role of Orientation and Mobility. International Journal of Environmental Research and Public Health, 10(11), 5997-6010. Lees hier

[9]: Kim, S. J., & Charnoff, S. E. (2013). Role of Mobility Instructors in the Early Intervention of Young Children with Visual Impairments. International Journal of Environmental Research and Public Health, 10(11), 6107-6119. Lees hier

[10]: Mahmood, N., Khan, S. A., Crompton, R., & Theophanous, C. (2013). The Impact of Visual Impairment on Daily Living. International Journal of Environmental Research and Public Health, 10(11), 6311-6321. Lees hier

[11]: Clements, B., Jones, L., & Brown, L. (2018). “Things are achanging”: People with visual impairments’ beliefs about physical activity from a psychological perspective. International Journal of Environmental Research and Public Health, 15(7), 1479. Lees hier

Deel dit:
Advertenties

  1. Blind of slechtziend: Navigatieproblemen in (medische) wachtkamers01-01-2024 04:01:46
  2. Blind of slechtziend: Hoe vind je een lege zitplaats in het (drukke) openbaar vervoer?13-12-2023 08:12:32
  3. Natuurlijke looplijnen voor blinden en slechtzienden02-12-2023 01:12:28
  4. Hoe vind je als blinde of slechtziende een toilet op onbekend terrein?29-11-2023 07:11:16
  5. Blind of slechtziend: Hoe gebruik je een GPS-app als er meerdere straten naar links of rechts zijn?25-11-2023 05:11:34
  6. Waarom kijken blinden en slechtzienden naar links en rechts wanneer ze een straat willen oversteken?18-11-2023 11:11:43
  7. Blind of slechtziend: Obstakels kunnen voelen zonder deze aan te raken18-11-2023 07:11:40
  8. Blind en slechtziend en stoepen (trottoirs)14-11-2023 07:11:02
  9. Moeilijke oriëntatieplaatsen voor blinden en slechtzienden13-11-2023 05:11:51
  10. Onlogisch geplaatste geleidelijnen voor blinden en slechtzienden12-11-2023 05:11:39
  11. Looproutes voor blinden en slechtzienden12-11-2023 02:11:49
  12. Blind of slechtziend: Hoe kan je je oriënteren in een nieuw schoolgebouw?10-11-2023 12:11:22
  13. Hoe kunnen blinden en slechtzienden zich in een gebouw oriënteren?09-11-2023 07:11:52
  14. Roltrap nemen als je blind of slechtziend bent09-11-2023 06:11:48
  15. Zebrapaden vinden en oversteken als je blind of slechtziend bent07-11-2023 08:11:38
  16. Mentale kaarten voor blinden en slechtzienden voor het lopen van routes06-11-2023 05:11:03
  17. Geluidsinterpretatie in het verkeer voor blinden en slechtzienden03-11-2023 04:11:22
  18. Impact van sneeuw op blinden en slechtzienden26-10-2023 04:10:53
  19. Hoe kan je een vuilnisbak vinden als je blind of slechtziend bent?18-10-2023 02:10:33
  20. Hoogteobstakels: Hoe gaan blinden en slechtzienden hiermee om?18-10-2023 02:10:22
  21. Blind of slechtziend: Zich oriënteren in een winkelcentrum16-10-2023 04:10:34
  22. Hoe kunnen blinden en slechtzienden veilig de straat oversteken?16-10-2023 12:10:37
  23. Zichtbaar en herkenbaar zijn in het verkeer als je blind of slechtziend bent14-10-2023 04:10:05
  24. Tips voor buschauffeurs en blinde en slechtziende reizigers10-10-2023 05:10:40
  25. Help, ik ben blind of slechtziend en ben verdwaald. Wat kan ik doen?08-10-2023 05:10:18
  26. Blind of slechtziend: Omgaan met deelsteps, elektrische fietsen en elektrische voertuigen27-09-2023 11:09:38
  27. Invloed van weerseizoenen op de mobiliteit van blinden en slechtzienden21-09-2023 06:09:34
  28. Niet (meer) mogen of kunnen autorijden als je slechtziend of blind bent of wordt21-09-2023 12:09:48
  29. Afstand inschatten als je blind of slechtziend bent21-09-2023 07:09:36
  30. Achtergrondlawaai en de mobiliteit van blinden, slechtzienden en doofblinden20-09-2023 05:09:06
  31. Je weg vinden in een onbekende winkel als je blind of slechtziend bent14-09-2023 03:09:50
  32. Het belang van schone geleidelijnen voor blinde en slechtziende personen13-09-2023 07:09:01
  33. Oriëntatie- en mobiliteitstraining voor blinden en slechtzienden09-09-2023 02:09:32
  34. Hoe weet je wanneer je moet uitstappen (bus, trein, tram, metro) als je blind of slechtziend bent?05-09-2023 07:09:14
  35. Zich veilig verplaatsen in de winter als je blind of slechtziend bent01-09-2023 05:09:54
  36. Oriëntatie- en herkenningspunten voor blinden en slechtzienden01-09-2023 01:09:43
  37. Lift nemen als je blind of slechtziend bent31-08-2023 06:08:05
  38. Trappen en roltrappen vinden en nemen als je blind of slechtziend bent31-08-2023 02:08:49
  39. Oriëntatie- en navigatieproblemen bij blinden en slechtzienden29-08-2023 06:08:26
  40. Openbaar vervoer en tips voor begeleiders als je blind of slechtziend bent27-08-2023 07:08:26
  41. Slimme witte stokken voor blinden en slechtzienden27-08-2023 07:08:09
  42. Rateltikker aan verkeerslicht voor blinden en slechtzienden26-08-2023 06:08:19
  43. Plaats geen obstakels op de stoep en geleidelijn voor blinden en slechtzienden!25-08-2023 08:08:59
  44. Weigerachtigheid ten opzichte van het gebruik van de witte stok voor blinden en slechtzienden22-08-2023 04:08:42
  45. Obstakeldetectie door blinden en slechtzienden21-08-2023 05:08:02
  46. Mobiliteitshulpmiddelen voor blinden en slechtzienden19-08-2023 01:08:14
  47. Echolokalisatie (echolocatie) voor blinden en slechtzienden19-08-2023 06:08:15
  48. Witte stok voor blinden en slechtzienden18-08-2023 05:08:22
  49. Shared spaces: Problemen voor blinden en slechtzienden en inclusief ontwerp06-08-2023 10:08:44
  50. Geleidelijnen voor blinden en slechtzienden04-08-2023 06:08:46
  51. Blind of slechtziend: Nieuwe routes lopen03-08-2023 03:08:59
  52. Traject tramlijnen in Gent03-08-2023 01:08:17
  53. Voetgangers met een witte stok in het verkeer02-08-2023 02:08:31
  54. NS: Alle treinstations in Nederland07-12-2014 06:12:58
  55. Traject tram- en premetrolijnen in Antwerpen07-12-2014 06:12:44
  56. Tram- en (pre)metrolijnen in Brussel05-11-2014 09:11:15
  57. Natuurlijke en kunstmatige looplijnen (waarschuwings-, ribbel- en informatietegels) voor blinden en slechtzienden11-05-2014 03:05:41

Laatst bijgewerkt op 19 februari 2024 – 17:04