De schilder die zijn eigen kunst niet kan zien

Elk weekend start met een moedige/mooie/machtige medemens

Charles Emmanuel Schelfhout (66) werd elf jaar geleden zo goed als blind. Ironisch genoeg ontdekte hij dankzij zijn handicap zijn artistiek talent. Nu organiseert hij een ­schilderwedstrijd voor blinden en slechtzienden. “Hopelijk beginnen lotgenoten te experimenteren, zoals ik. Met hetzelfde therapeutische effect: ik schilder waarvan ik zo hou, maar wat ik niet meer kan zien.”

De grijzende kunstenaar kijkt mij met zijn indringende, donkere ogen aan. Hij ziet me nochtans niet zitten op de stoel naast hem. Hij kan niet eens mijn contouren ontwaren. Echt niet, benadrukt hij desgevraagd. Zijn blik wordt gestuurd naar waar het geluid vandaan komt. Hoe hij dat toch doet ondanks zijn beperking, vraag ik aan Charles Emmanuel. Hoe kan hij schilderen zonder te zien wat hij schildert?

“Ik gebruik een soort van telescoop met computerscherm. Ik moet daarvoor in een volledig verduisterde ruimte zitten – om enigszins contrast waar te nemen – en me heel hard concentreren. Dat is best vermoeiend. Na een uur ben ik bekaf. Gelukkig kan ik ook zonder telescoop werken. Ik heb een sterk ruimtelijk inzicht, en voorts vertrouw ik op mijn buik­gevoel.”

Dat is ronduit verfijnd ontwikkeld, illustreert het (bijna afgewerkte) schilderij in zijn woonkamer in het Oost-Vlaamse Deurle. Op het blauwe doek in witte penseelstreken: een pier met lichttoren, en op de achtergrond boten op zee. Geen enkele lijn is fout aangebracht. Alle verhoudingen kloppen.

Met dit kunstwerk is hij al dagen bezig. Als hij vanavond stopt met schilderen, hoe weet hij dan waar hij morgen moet voortgaan? “Haha, heel simpel.” Hij neemt een koord en spant die over het doek. “Ter hoogte van waar het lint hangt, moet ik de volgende boot schilderen.”

Het kunstwerk is bijna af. Alleen zal hij het eindresultaat nooit zelf kunnen bewonderen. Het is donker voor zijn ogen. En met de telescoop kan hij wel 35 keer inzoomen op details, maar dan ziet hij slechts een fractie op het scherm. Nooit het volledige plaatje.

Foutjes

Charles Emmanuel is een laatbloeier als schilder. Hij is er pas op zijn 55ste aan begonnen, in de nasleep van het meest verwoestende moment in zijn leven. De Oost-Vlaming, die sinds zijn geboorte oogproblemen heeft, kon almaar minder zien. De diagnose: retinitis pigmentosa, een erfelijke ziekte die het gezichtsvermogen gedurende tientallen jaren geleidelijk afzwakt en kan leiden tot blindheid.

“Op doktersadvies moest ik direct stoppen met werken. Ik mocht zelfs geen officiële documenten meer tekenen”, vertelt de gewezen uitgever van boeken. Lezen kon hij alleen nog met een telescoop. “Op een dag legde ik mijn krant opzij en krabbelde ik met een pen een boot op een gebruikte envelop. Toen mijn zus de schets zag, was ze enthousiast. Hoe heb je dat gedaan?”

Haar enthousiasme prikkelde hem. Charles Emmanuel begon te experimenteren met Chinese inkt op blauw doek – hij gebruikte daarvoor dikke boekenkaften van zijn onverkochte voorraad als uitgever. “Ik tekende vanaf het begin boten en maritieme taferelen. Mijn eerste probeersels werden een mislukking. De wind blies bijvoorbeeld de rook van de boot het oosten uit, terwijl de vlag in de mast richting het westen wapperde. En ik had mijn fout niet gezien.” Niet gezien. De man die zijn handicap met kunst en humor relativeert, moet lachen om zijn woorden.

En dan serieus: “Blind worden was een drama. Schilderen mijn therapie. Had ik dat niet, dan was ik misschien depressief geworden. Ik vond datgene terug waarvan ik hield, maar niet meer kon zien. Als slechtziende teken je namelijk met je herinneringen. Ik ben altijd aangetrokken geweest tot de zee en boten. Twee nonkels waren zeelieden, en als kind luisterde ik gefascineerd naar hun verhalen. Ik construeerde zelf boten uit hout en triplex waarmee ik zeeën bevoer. En ik schreef voor een tijdschrift over jachten. De uitvoering van boten, hun technologie, hun karakteristieken: het zit allemaal haarscherp in mijn geheugen opgeslagen.”

Mast naast de boot

Charles Emmanuel verkoopt zijn schilderijen, voor 300 à 1.800 euro. De opbrengst gaat naar de vzw Art and Low Vision, die blinden en slechtzienden aanmoedigt om kunst te maken. Bijvoorbeeld via de naar hem vernoemde schilderwedstrijd die hij dit najaar voor het eerst zal organiseren. Het idee daarvoor viel hem tijdens een filosofische overpeinzing over zijn leven te binnen.

“Ik zat alleen in mijn kamer en voelde me gelukkig, omdat ik kon schilderen. Mijn zus, die twaalf jaar ouder is dan ik en ook slechtziend, aanvaardt haar handicap niet. Ze is negatief over alles en iedereen. Ik heb haar nochtans voorgesteld om te beginnen tekenen. Zoals ik van boten houd, is zij gek op auto’s. Misschien zijn andere lotgenoten wel te porren en ontdekken ze dankzij de wedstrijd een zinvolle bezigheid die hun eigenwaarde verhoogt, bedacht ik. De eerste inschrijving voor de Prijs Charles Emmanuel Schelfhout is al binnen: een achtjarige jongen uit Knokke-Heist is fier dat hij zijn hobby en kunst kan delen met het grote publiek. Opzet geslaagd.”

Voor we weggaan, nog één prangende vraag: Is hij bang voor het moment dat hij ook niet meer met zijn vergrootcamera kan zien? “Ik was aan het wachten op die vraag”, zegt Charles Emmanuel glimlachend, en hij leunt achterover. “Ik heb daar totaal geen schrik voor. Echt waar niet. Ik zal altijd op mijn ruimtelijk inzicht en buikgevoel kunnen schilderen. Op voorwaarde dat ik geen fouten maak. Zodra ik een mast naast de boot schilder, in plaats van erop, stop ik ermee.”

Blinden en slechtzienden kunnen zich tot 30 april inschrijven voor de Prijs Charles Emmanuel Schelfhout. Info via http://www.ArtandLowVision.be

Wim Dehandschutter

Bron: Het Nieuwsblad, Za. 17 Mar. 2018, Pagina 2

Delen
Share on Facebook0Tweet about this on Twitter0Share on Google+0Share on LinkedIn0Email this to someonePrint this page

  1. De blinde Marja bekijkt een tactiele landkaart van Nederland08-04-2018 07:04:20
  2. De blinde Marja bekijkt een Taktila replica van El Lissitzky08-04-2018 07:04:05
  3. De blinde Mirjam bekijkt een Taktila™ replica van Picasso08-04-2018 07:04:50
  4. De blinde Corrie bekijkt een Taktila replica van Georges Braque08-04-2018 07:04:34
  5. De blinde Mirjam bekijkt een Taktila™ replica van een Van Gogh08-04-2018 06:04:44
  6. De schilder die zijn eigen kunst niet kan zien19-03-2018 08:03:32
  7. Workshop voor blinden en slechtzienden21-12-2017 08:12:54
  8. Kleuren beschrijven aan een visueel beperkt persoon27-11-2017 08:11:36
  9. Lang zal hij schilderen10-11-2017 07:11:01
  10. 90-jarige slechtziende man razendpopulair bij de vrouwen dankzij toestel “zo duur als een elektrische fiets”08-11-2017 09:11:25
  11. Esref Armagan: Blind maar niet zonder visie17-06-2017 01:06:38
  12. Blinde schilder maakt portretten op de tast15-06-2017 01:06:39
  13. Voor zo goed als blinde Helmondse is schilderen net een marathon15-06-2017 01:06:57
  14. Tilburgse kunstenares ontwerpt kleurenbraille15-06-2017 01:06:26
  15. Toen ik blind begon te worden, wilde ik per se gaan schilderen15-06-2017 01:06:25
  16. Met eindeloos geduld schilderen15-06-2017 01:06:06
  17. “Mijn handicap is het einde niet”19-03-2017 08:03:23
  18. Teken en schilderen als je blind of slechtziend bent11-04-2016 03:04:44
  19. De kunst van bijna blinde Jeff komt goed uit de verf26-04-2015 05:04:33
  20. Kunstenares schildert kleurloos voor blinden18-10-2014 09:10:10
  21. Blinde kunstenares exposeert schilderijen in De Munt13-10-2014 07:10:05
  22. Een creatief momentje14-09-2014 07:09:06
  23. “Ogen tekenen leek me de ultieme uitdaging”04-04-2014 05:04:03
  24. Blinde kunstenares uit Oudenbosch gaat portretten schilderen16-09-2013 05:09:39
  25. Workshop landschapsschilderen met een visuele beperking20-08-2013 06:08:20
  26. Slechtziende 97-jarige maakt kunst met Microsoft Paint24-07-2013 02:07:58
  27. Video: Kunnen blinde mensen tekenen?03-07-2013 10:07:13
  28. (Blinde) Domie vertelt: Verborgen kunst in Heemstede23-04-2013 06:04:00
  29. Jofke van Loon: kunstenares met ambities24-05-2012 04:05:59
  30. Video: Leerlingen van Bartiméus school naar kunstexpositie21-03-2012 01:03:09
  31. Vijf dagen kunstbeleving op de tast19-09-2011 01:09:11
  32. Kunstproject prikkelt kinderen met beperking07-06-2011 10:06:26
  33. ‘Ook artiesten met beperking maken hoogstaande kunst’07-06-2011 10:06:42
  34. Blinde kunstenaar schildert nieuwe Volvo S6007-06-2011 10:06:07
  35. Blinden en slechtzienden maken schilderijen07-06-2011 10:06:27
  36. Kunstschilder Jos Van Rillaer leert leven met een oogziekte07-06-2011 09:06:26
  37. Kunstschilder Joz Vanrillaer leert leven met oogziekte28-05-2011 04:05:53

Laatst bijgewerkt op 19 maart 2018 – 08:17