Blinde dokter: “Mijn handicap is een uitstekend middel tegen hoogmoed”

“Mijn handicap is een uitstekend middel tegen hoogmoed”

“Ik heb me toegelegd op de behandeling van kinderen met een chronische ziekte. Omdat ik net als zij ook met een handicap door het leven moet, begrijpen en vertrouwen we mekaar. Het is ook een vorm van medeplichtigheid: we vechten tegen dezelfde windmolens”

Een blinde dokter? Kinderarts Eddy Robberecht (53) bewijst dat het kan

Een dokter die geen steek ziet, klinkt bijna even gek als een dove telefoniste, en toch kan het. Eddy Robberecht (53) moet letterlijk blind zijn diagnoses stellen, maar is desondanks al 27 jaar als kinderarts verbonden aan het Universitair Ziekenhuis van Gent. “Mijn handicap heeft me vaak zwaar doen twijfelen aan mezelf”, zegt hij. “Zo van: ben ik nu écht een goede dokter of houdt de directie van het ziekenhuis me uit een soort medelijden in dienst?”. Ontroerend onzeker. En dat voor een professor die in ons land algemeen gerespecteerd en erkend wordt als dé specialist op vlak van voedings- en spijsverteringsproblemen bij mucoviscidosepatiëntjes.

“De patiëntjes en de ouders dragen hem op handen. Ze hebben een blind vertrouwen in hem”, grijnst de medisch secretaresse wanneer ik op de vijfde verdieping van K6, de kinderafdeling van het Gentse UZ op zoek ben naar de fameuze ‘arts zonder ogen’. Na een kort ‘introductiegesprek’ met Eddy Robberecht begrijp ik wat zijn secretaresse bedoelt. Robberecht is ‘sociaal vaardig’ op een manier zoals veel ziende dokters nooit zullen zijn: nieuwsgierig, grappig, wellevend, zachtmoedig, onmiddellijk thuis bij mensen die hij nooit eerder heeft ontmoet.

Ik veronderstel dat niet alle nieuwe patiënten even goed reageren wanneer ze merken dat U blind bent?
Prof Dr. Robberecht:
“Dat klopt. Ik vind het soms jammer dat ik de reacties niet kan zien, maar mijn handicap schept uiteraard niet meteen veel vertrouwen. Je ziet veel ouders denken: hoe kan die nu in godsnaam zeggen wat er met ons kind scheelt als ie het geeneens kan zien? Kijk, uiterlijke symptomen kan ik inderdaad niet opmerken, maar als het echt nodig is, kan ik er een assistent of collega bijroepen en vragen wat hij of zij ziet. Ik probeer mijn blindheid ook te compenseren door de resterende zintuigen geconcentreerder te gebruiken. Mijn gehoor en mijn tastzin bijvoorbeeld. Als je erg aandachtig en geduldig luistert naar het verhaal van een patiënt, kan je vaak al een correcte diagnose stellen. Maar het blijft natuurlijk ontzettend moeilijk om mensen die bijvoorbeeld snel komen binnengewipt met een kind dat crepeert van de maagpijn, daarvan te overtuigen. Die acute gevallen willen geholpen worden, en wél onmiddellijk, (lacht) en wél door een dokter met ogen in zijn kop. Dat begrijp ik natuurlijk. Daarom laat ik de acute gevallen aan anderen over. Ik heb me wijselijk toegelegd op de behandeling van kinderen met een chronische ziekte. Zij moeten langer behandeld worden en zo ontstaat de ruimte en tijd die mensen nodig hebben om mij volledig te vertrouwen. Die chronisch zieke patiëntjes, en hun ouders, weten trouwens dat mijn handicap geen onoverkomelijke hindernis is voor mij. Een chronische ziekte is immers ook een soort handicap, hé. En omdat ik net als zij ook met dat vervelende gegeven door het leven moet, begrijpen we mekaar. Het is bijna zelfs een vorm van medeplichtigheid: we vechten tegen dezelfde windmolens. Niet alleen administratief, maar ook sociaal en emotioneel”.

Dus eigenlijk zorgt uw handicap voor weinig professionele hinder?

“Ik kan je verzekeren dat ik mijn blind-zijn altijd als een grotere sociale dan professionele handicap ervaar. Mocht ik blind zijn geboren, was ik vast geen dokter geworden. Ik verloor mijn zicht geleidelijk aan. Als kleine jongen had ik regelmatig last van erge hoofdpijn en moest ik ook vaak braken. Op mijn 15de ontdekte de huisarts dat ik maar uit één oog zag, maar een echte oorzaak werd niet gevonden. Mijn verminderde zicht verhinderde me evenwel niet om geneeskunde te studeren, al moest ik wel aanvaarden dat ik mijn toekomst niet moest zoeken in de chirurgische disciplines. Doordat ik na verloop van tijd ook andere klachten kreeg, ontdekte ik medio jaren 80 zelf het bestaan van goedaardige gezwellen in mijn hersenen, die ook in mijn oogzenuwen vergroeid waren. Ondanks een operatie werd ik helemaal blind. Dat moet zo’n zeven jaar geleden geweest zijn. Al kan ik daar geen exacte datum op plakken. Ik weet eigenlijk niet wanneer ik voor het eerst besefte dat ik echt niets meer zag. Mijn gezichtsveld is met de jaren gewoon letterlijk ingekrompen. Alsof je door een sleutelgat kijkt. Op een dag besef je dan dat er niks meer is”.

Voor een gewone mens lijkt me dat al moeilijk te verteren, hoe verwerk je zoiets als ambitieuze dokter?

“(lacht) In mijn geval was het alleszins een uitstekend middel tegen hoogmoed. Tja, zoiets is hard, hé, maar je moet verder, zowel op sociaal, professioneel als privé-vlak. Ik heb bijvoorbeeld vrij vroeg mijn privé-praktijk opgedoekt, omdat ik voelde dat men begon te twijfelen aan mijn capaciteiten. Zal hij de kinderen niet laten vallen? Kan hij ze wel nog vasthouden? Dingen in die trant. En zonder vertrouwen tussen arts en patiënt kan je uiteraard niet werken.

In het ziekenhuis heb ik echter mogelijkheden die ik in een privé-praktijk niet heb. Er lopen voortdurend collega’s en assistenten rond. Ik beschik over een erg bekwame en toegewijde secretaresse en het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap schonk me een sprekende computer die me teksten kan voorlezen. Ik moet dus toegeven dat ik enkel functioneer bij de genade van collega’s en assistenten. Zij zijn mijn ogen. Ik moet niet ontkennen dat me dat vaak zwaar heeft gefrustreerd. Soms zelfs ronduit woedend en opstandig maakte. Omdat het mijn carrière bemoeilijkt heeft. Kijk, ook in de medische wereld geldt de ijzeren wet: vernietig of wordt vernietigd. Ik bedoel maar: connecties, sociale netwerken zijn belangrijk voor carrièresprongen en voor mij is dat niet zo evident. Op congressen met honderden specialisten kan ik niet op iemand afstappen. Ik moet altijd eerst iemand bereid vinden die me naar bepaalde personen toe kan brengen. Vorig jaar kreeg ik de kans om voorzitter te worden van de Belgische Vereniging voor Kindergastroënterologie, maar voor de vergaderingen zou ik telkens iemand moeten vinden die mij naar Brussel kan brengen. Da’s onbegonnen werk, dus moet je bedanken voor de eer”.

U bent getrouwd en hebt inmiddels twee volwassen kinderen. Hoe gaan zij om met uw handicap?

“Ik zeg altijd: niet alleen ik, maar ook mijn gezin is blind geworden. Op bepaalde momenten brengt je dat dichter bij elkaar, op andere … tja. Mijn handicap heeft ook hun leven compleet veranderd. Vroeger woonden we riant op het platteland, maar toen ik blind werd, zijn we uit louter praktische overwegingen in de stad moeten gaan leven. Ik moet ook constant rekenen op hun welwillendheid. Ik kan heel weinig dingen zonder een pak hulp, hé. En ze hebben moeten leren leven met mijn veeleisendheid. Ik ben sowieso van nature al een ‘I want it all, and I want it now’-type. (lacht) En da’s er uiteraard niet op verbeterd met blind worden. Ook mijn vrouw heeft haar dromen en verwachtingen stevig moeten bijstellen. Ze is een erg onafhankelijk en avontuurlijk type. Een bruistablet, zeg maar. Ze droomde er altijd van om – als de kinderen groot waren – veel te reizen samen, een pak actieve dingen te gaan doen. Mijn handicap maakt dat moeilijk, natuurlijk.

Om nog te zwijgen over het feit dat ik mezelf veel zwakker ben gaan achten en me daar dan ook vaak naar gedraag. Als ik al eens ruzie heb met mijn vrouw en het me allemaal teveel wordt, besef ik bijvoorbeeld dat ik best zelf tot aan de voordeur kan geraken, maar dat ik eens daarbuiten helemaal niet meer zonder haar kan. Je bent voor een stuk overgeleverd, he. Je voelt je automatisch minder. Ook professioneel. Je denkt dat je ‘getolereerd’ wordt, dat men vindt dat je maar nét goed genoeg bent, dat je langer op promotie hebt moeten wachten dan collega’s, dat je dubbel zo goed moet presteren om dezelfde appreciatie te krijgen. Ik heb echt vaak getwijfeld aan mijn kunnen, hoor. Onterecht, maar bijna onvermijdelijk”.

Men zegt al eens dat blind worden erger is dan blind geboren zijn.

“Wie zal het zeggen. Misschien is iets verliezen inderdaad wel erger dan iets nooit gekend hebben. Je moet meer frustraties verwerken. Het klinkt misschien vreemd of aanstellerig, maar het blind zijn op zich valt me eigenlijk niet zo zwaar. (lacht) Er is veel lelijkheid in de wereld waarvan ik nu bespaard blijf. Het verlies van mijn autonomie, die constante afhankelijkheid van anderen is echter ontzettend hard. Maar op den duur blijft enkel de frustratie om de écht belangrijke zaken. Mijn kinderen zullen in mijn gedachten bijvoorbeeld altijd 10 jaar oud blijven. Ze zijn volwassen nu, hebben vriendinnen, krijgen misschien ooit kinderen, maar die zal ik nooit kunnen zien. Dat zijn de dingen die ik enorm spijtig vind. En voor de rest ben ik eigenlijk au fond mezelf gebleven. Ik heb me niet neergelegd bij mijn handicap, maar lijd er ook niet al te zwaar meer onder. (lacht) In dat opzicht vergelijk ik mezelf vaak graag met die twee oude ‘wortels” (Gents voor ‘zeurpieten’, nvdr) uit de Muppet Show die vanop een balkon de hele tijd grappige, kurkdroge kritiek spuien op wat gebeurt. Da’s een manier om met de wereld en de dingen om te gaan die mij ook wel ligt”.

Barbara VUYLSTEKE

Bron: Het Laatste Nieuws, 3 december 2001

***

De zintuigen van kinderarts Eddy Robberecht

Zoet, zuur, bitter en zout

Prof. dr. Eddy Robberecht is 53 en specialist in levensbedreigende chronische ziekten bij kinderen. Hij is blind.

“Op het eind van het laatste humaniorajaar vroeg de leraar Nederlands aan elke leerling wat hij het liefst wilde studeren. Ik was er toen rotsvast van overtuigd dat het Germaanse zou worden. Ik had wel iets met talen. Geneeskunde kwam niet in mijn hoofd op. Dat is iets voor de slimme gasten, dacht ik. Maar toen het mijn beurt was om te antwoorden, hadden al zoveel kiekens gezegd dat ze dokter wilden worden, dat ik dacht: ‘Als die dat kunnen, dan kan ik het ook.’ En ik zei, meer uit provocatie dan uit overtuiging: ‘Ik ga geneeskunde studeren, meneer.’

In 1980 ben ik afgestudeerd als kinderarts, gespecialiseerd in maag- en darmziekten. Onderweg had ik zin gekregen om chirurg te worden, maar een hoogleraar waarschuwde me toen dat ik bij gebrek aan dieptezicht in de problemen zou komen. Ik had geen dieptezicht, omdat ik maar uit één oog zag. Dat is ontdekt toen ik vijftien was. Als kind had ik vaak hevige hoofdpijn. Ik moest ook dikwijls braken. De huisarts ontdekte mijn gezichtsprobleem en daarmee was de kous af. Het ongelooflijke was dat hij niet eens een verder onderzoek beval, terwijl ik voor hetzelfde geld een kwaadaardige tumor had kunnen hebben. Maar goed, de kwalen bleven, en af en toe ook viel een van mijn oogleden slap. Aan de linkerkant was dat geen probleem, maar als het aan de rechterkant gebeurde, dan zag ik helemaal niets meer. Vervelend, om het zacht uit te drukken.

Twintig jaar heb ik ermee rondgelopen, zonder te weten wat er precies aan de hand was. Tot ik in 1985 besloot om mijn kop dan maar zelf eens onder een scanner te leggen. Het verdict was niet mis: mijn hersenpan moest open. Bleek dat ik een zeldzame zenuwaandoening had. Er hadden zich enkele goedaardige tumoren onder mijn schedel genesteld, en die waren ook in de oogzenuw gegroeid. Ze moesten meteen weg, zei de chirurg, anders zou ik blind worden. Ongelooflijk eigenlijk dat ik dat bij wijze van spreken zelf heb moeten ontdekken, dat de artsen die me tot dan onderzocht hadden, nooit op het idee waren gekomen om me door te verwijzen. Soit.

Na de operatie deed zich een ernstige vochtopstapeling voor in de hersenen. Ik heb tien dagen in een coma gelegen. En toen ik daarna mijn eerste gewone maaltijd kreeg, kreeg ik er nog een opdoffer bij. Ik vond het eten zo slecht van smaak dat ik er met de chirurg over sprak. Sorry, zei hij, ik heb ook je reukzenuwen moeten doorsnijden. Had hij me natuurlijk ook vooraf kunnen zeggen, maar goed, we klagen niet. En de miserie bleef. De gezwelletjes begonnen nu meer in mijn oogzenuw te groeien. Tussen 1985 en 1994 is mijn gezichtsveld almaar verder vernauwd. Op het eind zag ik alleen nog door een heel klein gaatje. Ik zag nog zo weinig van de wereld dat ik op straat, als ik bijvoorbeeld met de ene schouder een mens ontweek, met de andere schouder tegen een paal aan liep. En op een dag was het gedaan. Het licht ging uit. Voor altijd.”

“Het leerproces is moeilijk. Maar het aanvaardingsproces viel al met al nog mee. Zodra ik mijn blindheid geaccepteerd had, viel er als het ware een last van me af. Ik had er meer moeite mee om te proberen door dat kleine gaatje te kijken dan om helemaal niets meer te zien. Het is een langzaam proces geweest, vele jaren lang. Het moet oneindig veel moeilijker zijn als je van de ene dag op de andere blind wordt. Of blind geboren? Nee, die vergelijking kun je niet maken. Dat kun je niet weten. Iets verliezen is misschien erger dan het nooit gekend te hebben. Je weet maar wat je mist als je het kwijt bent. Of als je weet dat je het kwijt bent. Als jonge gast heb ik zelfs nooit gemerkt dat ik maar uit één oog zag. Ik miste alleen dieptezicht. Maar dat wist ik niet eens. Ik ben er trouwens van overtuigd dat ik nog door beide ogen heb kunnen zien. Want ik herinner me hoe we als kleine jongens het trucje uithaalden met gestrekte hand tussen de ogen, en hoe ik net als de anderen schijnbaar dwars door mijn hand heen kon kijken. Dat kun je alleen als je uit beide ogen ziet.

Zodra ik volledig blind was, heb ik mijn privépraktijk stopgezet. Het vertrouwen raakte zoek. Sommige ouders konden niet geloven dat ik als blinde iets voor hun kind kon doen. Begrijpelijk. Daarom ben ik me aan het UZ in Gent vooral gaan toeleggen op chronische ziekten bij kinderen. Met enige trots kan ik u meedelen dat ik in België een autoriteit geworden ben in voedings- en verteringsstoornissen bij mucoviscidose – dat is een erfelijke aandoening waarbij alle slijmen in het lichaam, van de longen tot de genitaliën, zo taai worden dat ze alles verstoppen. Vroeger stierven de patiëntjes nog voor hun puberteit, tegenwoordig worden ze volwassen.

Ik volg ook kinderen met chronische leverziekten. Een aantal van hen waren vroeger ten dode opgeschreven. Maar we doen hier nu ook levertransplantaties, we kunnen vele levens redden. Ik volg het kind van bij de vaststelling van de ziekte tot de transplantatie, als het ongeveer een jaar oud is, en daarna opnieuw. En het vertrouwen is groot. Dat kind is gehandicapt, ik ben gehandicapt, dat geeft een sfeer van verstandhouding, zowel met de ouders als met de kinderen. Ze merken ook wel dat ik mijn werk perfect kan doen: door te spreken met de ouders, door mijn tastzin te gebruiken, door me continu bij te scholen op congressen en door vakliteratuur, door les te geven, noem maar op. En wil ik iets zien, dan haal ik er de ogen van een van mijn assistenten bij.”

“Ziende mensen kunnen zich niet voorstellen hoe het is om blind te zijn. Ze hoeven dat overigens niet te dramatiseren, want zoveel is er nu ook weer niet te zien. Ik mis twee dingen vooral: ik kan niet lezen en ik ben totaal afhankelijk van anderen. Maar goed, het lezen kan ik voor een behoorlijk deel oplossen via audiocassettes en via mijn computer, die tekst in spraak kan omzetten. Een fantastische vooruitgang voor mij, die computer, gekregen van het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap.

Mensen denken dat iemand die blind is, daardoor automatisch zijn andere zintuigen beter ontwikkelt. Maar dat klopt niet. Je hebt gewoon meer aandacht voor andere dingen. Ik let bijvoorbeeld meer op als ik luister, meer dan veel andere mensen. Ik kan iemand herkennen aan zijn stap, ik hoor welke schoenen iemand draagt, dat soort dingen. Maar ik hoor niet beter dan een ander. Integendeel zelfs, langs een van mijn oren hoor ik almaar minder, daar klopt iets niet, ook daar zijn zenuwen aangetast.

Een betere tastzin? Absoluut niet. Als ik aan een kinderbuikje voel, dan hecht ik gewoon meer belang aan wat ik voel. Dat compenseert mijn gebrek aan zicht. Ik hecht dus andere waarden aan zintuiglijke ervaringen die een ander net zo goed kan ervaren. Ziende mensen doen dat gewoon veel minder. Ziende mensen halen haast al hun informatie uit hun gezichtsvermogen. In veel dingen functioneer ik dus op halve kracht, precies omdat ik die visuele prikkels mis. Om een voorbeeld te geven dat u wellicht zal aanspreken: er kan hier in mijn bureau een naakte vrouw zitten, ik zal het niet weten.

Een klassiek voorbeeld is het betasten van beelden in een museum. Een tijd geleden bezocht ik een museum in Kopenhagen. Ik was nog geen minuut binnen of één van de suppoosten stak me een paar speciale handschoenen toe. Dat begon dus al goed. ‘En niet aan de schilderijen komen’, zei hij nog – ongelooflijk hoe betuttelend men vaak met gehandicapte mensen omgaat. Maar ook als ik de beelden daar met mijn blote handen had kunnen aanraken, dan nog krijg je geen totaliteit te zien. Je voelt alleen maar de materie, het brons of de steen, en aspecten van de vorm. Meer niet. Behalve als het iets is wat ik vroeger al gezien heb.

Ik ken de Sint-Baafskathedraal van Gent. Als iemand me iets over een gotisch gebouw vertelt, dan heb ik aan Sint-Baafs een referentie. Maar toen ik in India was, kon ik me de bouwtrant daar onmogelijk voorstellen. Dat kun je alleen maar als iemand het schitterend kan uitleggen. Dan zal ik het ook niet vergeten. Ik kan je van het station van Firenze perfect naar het Palazzo Pitti geleiden, en je onderweg ook nog uitleggen wat je allemaal te zien krijgt. Ik ken hele stratenplannen uit het hoofd, gewoon omdat iemand me daar gedetailleerd over verteld heeft.

Ik reis heel graag, ik geniet enorm van cultuur, ik ben vreselijk geïnteresseerd in wat er in cultuursteden allemaal te zien is. Maar dat kan natuurlijk niet zonder een degelijke uitleg, bijvoorbeeld op een audiocassette. Ik geniet heel erg van oude muziek, zo ongeveer tot en met de barok. Ik ga vaak naar concerten. Maar op de radio hoor ik nog liever dat iemand daar interessante dingen over vertelt, dat vind ik schitterend. Wel begin ik nu zo langzamerhand nutteloze dingen af te schaffen. Als ik bijvoorbeeld naar de opera ga, dan weet ik zo onderhand wel dat ik niet te veel op visuele informatie moet rekenen. Toen ik met iemand naar La Bohème ging kijken, hoorde ik op de planken ineens iets als het gewapper van papier. Ik vroeg wat er gebeurde. ‘Sssst!’ siste mijn begeleider. Tja, dan kan ik La Bohème net zo goed op cd beluisteren. Ik wil weten hoe ze iets uitbeelden, in theater of opera. In welke kledij er gespeeld wordt, in welk decor, hoe ze met licht spelen, al die dingen. Als ik in Brugge naar een concert van Musica Antiqua ga, dan laat ik me door mijn compagnon vooraf vertellen hoeveel gamba’s er in het orkest zitten, en hoeveel dames op het podium zitten, en of ze een zwarte of een witte bloes dragen. Hoe meer informatie, hoe meer ik mijn verbeelding aan het werk kan zetten om het prentje zo volledig mogelijk te maken. Het zal je niet verbazen dat ik stomme films haat, ze mogen nog zo cinefiel zijn. Of films in het Japans, kan ik ook niets mee aanvangen.

Enkele weken geleden ben ik gaan kijken naar dat nieuwe stuk van Arne Sierens, Niet alle Marokkanen zijn dieven. Daar komen scènes in waarin minutenlang niets gezegd wordt. Als de mensen dan ineens beginnen te lachen, dan moet ik weten wat er gebeurt. Kortom, hoe beter mijn begeleider, hoe groter mijn inleving. Daarom eis ik zoveel mogelijk informatie van de mensen om me heen. Ik kan dus maar hopen dat mijn oren er niet verder op achteruit gaan.”

“Ik eet heel graag. Smaak vind ik misschien nog wel een hoger genot dan het gehoor. Een fraaie schotel zien maakt natuurlijk ook deel uit van het genot, en dat mis ik. Maar daardoor ben je ook minder bevooroordeeld. Dat helpt. Idem met vrouwen. Een man is vaak bevooroordeeld door hoe een vrouw eruitziet. Ik niet. In mijn geval zou alleen de tastzin me uitsluitsel kunnen geven, maar dat is toevallig niet toegestaan. En gek genoeg stel ik vast dat je soms lichte vooroordelen koppelt aan bijvoorbeeld de stem van een vrouw. Het is altijd wat.

Maar we hadden het over de smaak. En daar kan ik nogal kort over zijn. De vier smaken die ik nog kan detecteren, zijn zoet, zuur, bitter en zout. En de mengeling ervan. Al de rest hangt samen met de reukzin, en die ben ik kwijt.

In een goed Thais restaurant hoef ik niet te gaan eten, daar hangt al het eten samen met geuren. Vroeger dronk ik graag af en toe een eau de vie. Maar sinds de operatie zijn ze nu allemaal gelijk. De subtiele verschillen ben ik kwijt. Ik proef alleen nog dat er alcohol in zit. Maak je geen zorgen, ik drink nog altijd graag een eau de vie en ik vind zo ongeveer alle eten lekker. Eten smaakt me, ook al ontgaat me de helft van het schoon weer.

Dat ontgaat me in zoveel dingen. Mijn kinderen bijvoorbeeld. Die zien er voor mij nog altijd uit als in 1994. Uit beschrijvingen door anderen weet ik dat het niet waar is, maar in mijn ogen blijven ze toch gelijk aan toen. En hun liefjes herken ik aan hun stem. Heb ik de WTC-torens ooit gezien? Ik ben er zeker van, omdat ik in New York geweest ben toen ik nog niet blind was. Maar toch bestaat de kans dat ik me gedeeltelijk vergis, dat ik me een beeld schep op basis van iets vluchtigs wat ik vervolgens zelf reconstrueer op basis van nog andere informatie. Ik weet het niet.

Ik zat die dag op een congres in München. Toen ik ’s namiddags op mijn hotelkamer arriveerde, begon ik wat te zappen. Ineens hoorde ik op CNN een enorme verwarring, allerlei geluiden en commentaren door elkaar, mensen die huilden ook. Ik dacht dat ik een soort luisterspel hoorde, iets in de trant van War of the Worlds, waarmee Orson Welles beroemd en berucht geworden is. Gek, dacht ik, een kijk- en luisterspel op CNN? Ik ging het vragen aan een collega. En toen ik wist dat het echt was, begon ik alle details met elkaar te verbinden.

Het beeld van die torens sprong in mijn hoofd, ik zag hoe de vliegtuigen zich erin boorden, ik zag mensen uit ramen springen – en of ik dat nu wilde of niet, op dat moment schoot die popsong in mijn hoofd, ‘It’s raining men’. Je beseft dat je niet ziet wat er gebeurt en je begint in vreselijke cartoontaal te denken. Het echte beeld ontbreekt, en daardoor voor een deel ook de machteloosheid, de ontroering. Het is net alsof je een salade folle eet. Jij prikt daar bijvoorbeeld eerst een brokje paté uit, of een velletje sla met vinaigrette – ik niet: ik prik op de gok, en ik krijg binnen waar mijn vork toevallig beland is. Je bent compleet je autonomie kwijt.

Soms zeggen mensen me: ‘Kom, wandel dat stuk hier maar eens alleen, da’s goed voor je autonomie.’ Maar dat is zever. Als daar onverhoeds een trapje ligt, dan struikel ik erover, zo simpel is dat. Ik ben mijn autonomie kwijt. Als ik in een theaterzaal het spektakel links of rechts uit een luidspreker hoor komen, dan draai ik me die kant op omdat ik automatisch denk dat het zich daar allemaal afspeelt. Als dan niemand je de juiste richting aanwijst, dan zit je daar wel eventjes als een echte kluns. Of hoe kan ik zonder hulp kiezen tussen het dames- en het herentoilet?

Het is vaak moeilijk om mensen ervan te overtuigen wat je nog kunt en niet kunt. Ik kan bijvoorbeeld nog denken, al zeg ik het zelf. Maar ook daar wordt bij gehandicapte mensen vaak aan getwijfeld. Bij de jongste verkiezingen vergezelde mijn broer me naar het stemlokaal. Bij het binnenkomen hoor ik hem zeggen: ‘Mijn broer is blind, ik ga met hem mee in het stemhokje.’ En dan een vrouw: ‘Ja maar, kan hij eigenlijk wel, euh …?’ Ze bedoelde: kan een blinde wel stemmen? Alsof een blinde meteen ook een beetje achterlijk is. Het is al gebeurd dat ik tegen iemand aan loop en dat die kerel roept: ‘Zeg, maat, kun je niet zien waar je loopt!?’ Tja. Wat moet ik dan antwoorden? Inderdaad, meneer, ik kan niet zien waar ik loop? Dan riskeer ik er misschien nog een klap bij.

Ach ja, meestal beredder ik me met cynisme. Cynisme is mijn manier van overleven. Dat had ik al als jonge gast, en de omstandigheden hebben dat allicht nog wat aangescherpt. Cynisme is één van de mogelijkheden om afstand te scheppen tussen wat je meemaakt en wat je beleeft. Cynisme is mijn verdedigingssysteem.”

“Ik zou graag hebben dat je me je artikel via e-mail toestuurt. Dan kan mijn computer me de tekst voorlezen. De foto? Wat is me dat voor een vraag? De foto zal ik niet zien, nee. Maar ik ben er toch benieuwd naar. Ik zal me door anderen in detail laten vertellen of ze mooi is. En als ze mooi is, hoe mooi ze dan wel is. Want de mooiste foto wil ik op mijn doodsprentje.”

Dit is de tiende en laatste aflevering in een reeks waarin bekende en onbekende mensen over hun zintuigen praten

Laurens DE KEYZER

Bron: De Standaard, 22 maart 2002

Delen
Share on Facebook0Tweet about this on Twitter0Share on Google+0Share on LinkedIn0Email this to someonePrint this page

  1. Een rolstoelvriendelijk trimsalon met blinde trimmer14-10-2019 06:10:44
  2. Slechte ogen, gouden handen: Harry maakt tafels en lampen op maat28-09-2019 06:09:07
  3. ‘Ik heb meer gezien dan de rest van de wereld’17-09-2019 05:09:49
  4. Vooroordelen tegenover slechtzienden13-09-2019 05:09:46
  5. “Blij dat ik mijn steentje heb kunnen bijdragen”24-07-2019 07:07:36
  6. Nieuw expertisecentrum UWV voor werken met een visuele beperking12-06-2019 05:06:57
  7. Chinese blinde wil weleens iets anders dan masseren handicap26-04-2019 06:04:15
  8. Leerkracht Geert Maeckelbergh: Ik hou er niet van als mensen het blind zijn invullen in mijn plaats21-03-2019 07:03:23
  9. Slechtziende of blinde kandidaat kan veel meer dan werkgever denkt07-03-2019 07:03:40
  10. Slechtziende Mike (16) loopt stage bij bakkerij Assendelft: “Andere zintuigen gebruiken”09-02-2019 09:02:31
  11. Blinde bakker bij Brakenhoff gaat viral07-02-2019 07:02:59
  12. Blinde jongen stampt IT-bedrijfje uit de grond24-01-2019 07:01:24
  13. Melissantse is eerste blinde voetreflexzonetherapeut22-01-2019 06:01:35
  14. Blinde student (18) richt eigen IT-bedrijfje op: “Ik wil nóg eens bewijzen dat mijn handicap geen obstakel vormt”18-01-2019 06:01:51
  15. Severine is blind en administratief bediende13-12-2018 11:12:35
  16. Het verhaal van Nico, zwaar slechtziend, in behandeling voor leukemie en boss van een metalplatenfirma13-12-2018 08:12:47
  17. Zichtbaar in werk – Werken met visuele beperking: zo kan het!13-12-2018 08:12:31
  18. ‘Je moet geen gebarentaal kennen om een blinde aan te werven’30-11-2018 08:11:25
  19. Slechtziend en toch aan de slag! Zo overwonnen Evy en Cécile de obstakels29-11-2018 01:11:58
  20. Een andere kijk op werk28-11-2018 08:11:19
  21. Nieuw voorstel om meer mensen met een beperking duurzaam aan werk te helpen28-11-2018 08:11:10
  22. Blinden en slechtzienden moeten te veel obstakels overwinnen op arbeidsmarkt28-11-2018 08:11:12
  23. Staatssecretaris: ‘Het moet normaal worden dat je een collega hebt met een arbeidsbeperking’21-11-2018 11:11:30
  24. Victor vliegt blind op zijn talent17-11-2018 09:11:57
  25. Jongeren met arbeidsbeperking kunnen vaak niet werk behouden17-11-2018 08:11:59
  26. Collega met beperking is welkom (zolang het niet te veel moeite kost)16-11-2018 08:11:11
  27. Droombedrijf: Beperking gewenst!16-11-2018 08:11:19
  28. Henk Kortschot, de stem van het Slotervaartziekenhuis: ‘Het was een sociaal ziekenhuis, maar veel vertrouwen in een doorstart heb ik niet meer’09-11-2018 08:11:44
  29. Londerzeels bedrijf helpt slechtziende Nicolas na lange zoektocht aan ideale stageplaats06-10-2018 07:10:51
  30. Massagepunt – Een massagepraktijk in Gent10-09-2018 09:09:49
  31. Blinde informaticus start eigen zaak24-08-2018 06:08:57
  32. Tienduizenden jonggehandicapten extra genaaid13-05-2018 06:05:37
  33. 30.000 jonggehandicapten zitten zonder werk én uitkering13-05-2018 06:05:04
  34. Van Ark wil aanpassingen doen in plan arbeidsongeschikten26-04-2018 09:04:30
  35. Banenplan gehandicapten onder vuur26-04-2018 09:04:16
  36. Van Ark op zoek naar draagvlak voor banenplan26-04-2018 09:04:40
  37. Steeds meer jonggehandicapten zitten thuis zonder uitkering24-04-2018 07:04:27
  38. Twijfel knaagt aan kabinetsplan voor gehandicapten20-04-2018 08:04:56
  39. Floris is slechtziend en werkt bij het ministerie van Binnenlandse Zaken14-04-2018 12:04:45
  40. Kabinetsplan werknemers met arbeidshandicap in strijd met mensenrechten14-04-2018 12:04:07
  41. Waarom hebben overheden zo weinig op met gehandicapten?13-04-2018 10:04:04
  42. ‘Kabinetsplan arbeidsgehandicapten in strijd met mensenrechten’12-04-2018 09:04:12
  43. Babbage biedt alternatief voor gebruikers van Cobra11-04-2018 10:04:14
  44. Werkgevers ‘daten’ er flink op los met arbeidsgehandicapten10-04-2018 07:04:05
  45. Participatie gehandicapten blijft achter bij rest bevolking09-04-2018 03:04:13
  46. Zelfs het zicht op zelfstandige toekomst voor blinde jongeman in gevaar door hoge eigen bijdrage06-04-2018 07:04:30
  47. Mensen met arbeidsbeperking eenvoudiger aan werk helpen28-03-2018 08:03:38
  48. Kabinet wil één regeling voor loon arbeidsgehandicapten28-03-2018 08:03:23
  49. Werkgevers mogen mensen met handicap onder minimumloon gaan betalen27-03-2018 09:03:37
  50. Gemeentes halen quota voor mensen met handicap niet27-03-2018 08:03:31
  51. Slechtziende Floris wil werk!23-02-2018 08:02:43
  52. Lisanne (15) is blind maar mocht haar snuffelstage lopen in Theaterhotel Figi17-02-2018 01:02:13
  53. Brailleliga wil hotelreceptionisten aangepaste service laten aanbieden14-02-2018 08:02:01
  54. Vincent is slechtziend en acteur: ‘Ik heb helemaal geen last van mijn beperking’12-02-2018 11:02:46
  55. Novotel geeft goede voorbeeld met aangepaste service voor slechtzienden11-02-2018 08:02:46
  56. “Muziek duwt niemand in hokjes”28-12-2017 10:12:40
  57. Ik ben slechtziend maar niet achterlijk!21-12-2017 02:12:44
  58. Doof of blind en nooit opgeven: ‘Deze baan betekent heel veel’02-12-2017 09:12:13
  59. Het #B-Team komt je helpen – Afl. 1 Floris wil werk!07-10-2017 08:10:23
  60. Fietsenmakers Pim en Maik zijn blind: ‘Een wiel spaken? Gewoon een keer of vijftig oefenen’22-09-2017 01:09:08
  61. Plicht op aannemen gehandicapte10-09-2017 08:09:31
  62. Een masseur met veel passie06-09-2017 02:09:40
  63. Mensen met een functiebeperking vinden makkelijker een job14-07-2017 02:07:28
  64. Werk zoeken: Nationale Talentenbank voor personen met een handicap28-06-2017 11:06:07
  65. Blind op de beursvloer18-06-2017 04:06:39
  66. Gastblog Martine: Hoe doe jij dat? Trainingen geven als je blind bent18-06-2017 02:06:58
  67. Elselien uit Holten is een succesverhaal in Nijverdal17-06-2017 11:06:19
  68. Leraar Geert is blind: “Ik hoor het als ze niet opletten”17-06-2017 11:06:10
  69. Werken met een visuele beperking: Robert Goedhart17-06-2017 01:06:19
  70. ‘Straks heb ik geen collega’s meer die vragen hoe mijn weekend was’17-06-2017 01:06:53
  71. Marrits zoektocht naar werk17-06-2017 01:06:19
  72. Het leuke aan dit werk is, dat ik mag werken17-06-2017 01:06:22
  73. Broers starten kledinglijn16-06-2017 11:06:00
  74. ‘Ik zet nooit in mijn sollicitatiebrief dat ik slechtziend ben’16-06-2017 08:06:02
  75. CD&V wil dwingende quota om mensen met een beperking aan werk te helpen15-06-2017 07:06:37
  76. Een baan na topsport voor zwemster Marion15-06-2017 05:06:22
  77. Brailleregel en golden retriever mee naar het werk15-06-2017 03:06:26
  78. URconnected staakt activiteiten14-06-2017 09:06:53
  79. Blinde masseur: Onze handen zijn onze ogen14-06-2017 05:06:10
  80. Blinde Anna (22) opent eigen dierenpraktijk14-06-2017 03:06:45
  81. Annemarie: Mijn zicht is verslechterd, maar mijn visie is verbeterd13-06-2017 08:06:20
  82. ‘Zichtbaar in Werk’ helpt jongeren die slechtziend of blind zijn aan werk13-06-2017 04:06:50
  83. ‘Weinig werkgevers nemen arbeidsbeperkten aan’11-06-2017 10:06:32
  84. Mensen met een arbeidsbeperking op de ‘gewone’ werkvloer11-06-2017 09:06:59
  85. Werkplekaanpassing: Scripting en netwerkinstallaties11-06-2017 08:06:32
  86. De blinde die managers leert zien28-03-2017 08:03:06
  87. “Amper interesse in premies voor arbeidsgehandicapten”23-04-2016 07:04:39
  88. “Mijn ziekte houdt me niet tegen”01-04-2016 08:04:46
  89. Slechtziende Nele werkt als receptioniste in hotel30-03-2016 08:03:22
  90. Steeds meer gehandicapten geraken aan een job09-02-2016 01:02:48
  91. Masseren met bijna alle zintuigen04-02-2016 09:02:37
  92. Blinde telefonisten zijn commercieel interessant19-01-2016 08:01:20
  93. Ermelo – Visueel beperkten van belteam URconnected van start19-01-2016 08:01:48
  94. Het vak van rechter past mij naadloos05-01-2016 05:01:55
  95. Blinde automonteur29-12-2015 08:12:47
  96. Landelijke aandacht voor samenwerking URconnected en Bartiméus College16-12-2015 12:12:12
  97. Hoe voorkom ik overbelasting in mijn werk10-12-2015 09:12:58
  98. Tweede Kamerfractie SGP bezoekt Proson28-09-2015 07:09:51
  99. Bartiméus: Tweede Kamerfractie SGP steunt Proson28-09-2015 07:09:51
  100. Baan voor alle blinden en slechtzienden28-09-2015 07:09:51
  101. Kabeldoosmachine nieuwe uitdaging bij Proson28-09-2015 07:09:51
  102. ‘Proson moet goede voorbeelden bekendmaken’28-09-2015 07:09:51
  103. Proson maakt het ingewikkelde simpel28-09-2015 07:09:51
  104. Kompaan opent tweede vestiging in Ermelo28-09-2015 07:09:51
  105. Proson benoemt nieuwe directeur28-09-2015 07:09:51
  106. Politiek zet mensen met visuele arbeidsbeperking buitenspel28-09-2015 07:09:51
  107. Proson ondertekent intentieverklaring28-09-2015 07:09:51
  108. Ook voor slechtzienden en blinden is afstand tot arbeidsmarkt overbrugbaar28-09-2015 07:09:51
  109. Proson vindt oplossing voor braille drukwerk28-09-2015 07:09:50
  110. Proson en GGz gaan strategisch samenwerkingsverband aan28-09-2015 07:09:50
  111. Bon Appétit opent gastvrij de deur28-09-2015 07:09:50
  112. Spotlight: Noureddine kiest voor Video-CV28-09-2015 07:09:49
  113. Video-CV Noureddine Tamraoui – “Video-CV geeft een completer beeld van mij”28-09-2015 07:09:49
  114. Werken aan kwaliteit in PRIME-project: Locatie Bartiméus wil Internationaal keurmerk28-09-2015 07:09:49
  115. We stoppen pas als iemand goed op z’n plek zit28-09-2015 07:09:49
  116. Profiteren van de som der delen28-09-2015 07:09:49
  117. Uit onderzoek: slechtzienden en blinden willen presteren28-09-2015 07:09:49
  118. Website koppelt hoogopgeleide werknemer met beperking aan werkgever28-09-2015 07:09:49
  119. ‘Onbeperkt aan de Slag’ – Nieuw samenwerkingsverband voor inclusieve arbeidsmarkt28-09-2015 07:09:49
  120. Studeer je en heb je een handicap? Vertel het hier!28-09-2015 07:09:49
  121. Vacaturebank JobAccept28-09-2015 07:09:49
  122. Werkervaring opdoen bij Bartiméus28-09-2015 07:09:49
  123. Vacaturebank JobAccept is ook een tool voor doven en slechthorenden28-09-2015 07:09:49
  124. Banen creëren voor mensen met arbeidsbeperking28-09-2015 07:09:48
  125. Talentmaximalisatie programma28-09-2015 07:09:48
  126. Met een visuele beperking toch aan het werk28-09-2015 07:09:48
  127. Het Denk Anders Debat28-09-2015 07:09:48
  128. CV uploaden bij “Visio Zicht op Werk”28-09-2015 07:09:48
  129. Slechtziend en aan het werk blijven. Nieuwe technologie biedt nieuwe mogelijkheden28-09-2015 07:09:48
  130. Bezoek arbeidsdeskundigen UWV bij Bartiméus28-09-2015 07:09:48
  131. Arbeidsdeskundigen maakten kennis met Bartiméus Werken28-09-2015 07:09:48
  132. Boeiend werkbezoek arbeidsdeskundigen NVvA28-09-2015 07:09:48
  133. Bartiméus blij met keurmerk bijscholing arbeidsdeskundigen28-09-2015 07:09:48
  134. Noureddine kiest voor Video-CV28-09-2015 07:09:48
  135. Bartiméus doet aan Functiecreatie28-09-2015 07:09:48
  136. Magazine UWV Perspectief ook voor mensen met visuele handicap28-09-2015 07:09:47
  137. Sociale bedrijven doen ‘t goed – NOS28-09-2015 07:09:47
  138. Meer bazen willen werken met gehandicapten28-09-2015 07:09:47
  139. Ook voor slechtzienden plek op de arbeidsmarkt28-09-2015 07:09:47
  140. “Ga je droom achterna”28-09-2015 07:09:47
  141. Wat wordt jouw volgende baan?28-09-2015 07:09:47
  142. Voorlopig geen zicht op verlenging ‘Nieuw zicht op werk’28-09-2015 07:09:47
  143. Succesvolle pilot helpt blinden aan baan28-09-2015 07:09:47
  144. Ook hond handicap voor baan blinde28-09-2015 07:09:47
  145. Visusrijk – het netwerk van rijksambtenaren met een visuele beperking – http://www.visusrijk.nl28-09-2015 07:09:47
  146. Meer mensen met beperking bij regulier bedrijf28-09-2015 07:09:47
  147. Wajongers presenteren radioprogramma bij Werken.FM”Wat Nou Wajong?!”28-09-2015 07:09:46
  148. Iris bezoekt de werkplek van Henk Kortschot28-09-2015 05:09:46
  149. Blind én marktkramer28-09-2015 05:09:46
  150. Jaap Wortel – Blind, maar niet hulpeloos28-09-2015 05:09:46
  151. Chairmen At Work28-09-2015 05:09:46
  152. Van Diest naar Brugge voor een job28-09-2015 05:09:46
  153. Gouden vingers volgens de coureurs”28-09-2015 05:09:46
  154. Dienst Inlichtingen Belgacom28-09-2015 05:09:46
  155. Koninklijke Visio enthousiast over samenwerking met QoQo Massage28-09-2015 05:09:46
  156. Contactcenter SITEL voert progressief diversiteitsbeleid28-09-2015 05:09:46
  157. “Dankzij gouden handen”28-09-2015 05:09:46
  158. 27 nationaliteiten en een hond28-09-2015 05:09:46
  159. Chinese blinden worden masseur28-09-2015 05:09:46
  160. Herinnering aan de blinde sigarenwinkelier28-09-2015 05:09:46
  161. ‘Aan telefoon hoor ik meer dan u’ – William Windels kan goed luisteren, maar niet zien28-09-2015 05:09:46
  162. ‘Ik kan niet leven zonder me nuttig te maken’28-09-2015 05:09:46
  163. Blinde telefonist Martin met pensioen28-09-2015 05:09:46
  164. Blinden luisteren af voor politie28-09-2015 05:09:46
  165. Meester Pol is blind maar geeft toch les in de lagere school28-09-2015 05:09:45
  166. Bijna blinde Benedickt runt zaak in werkkleding28-09-2015 05:09:45
  167. Blinde Europese modedesigner maakt Amerikaans debuut28-09-2015 05:09:45
  168. “Drie dagen per week drink ik niet”28-09-2015 05:09:45
  169. In de klas – Zoek de handicap28-09-2015 05:09:45
  170. Leerkracht Visio verkozen tot brailledocent van het jaar28-09-2015 05:09:45
  171. Limburgse hogescholen belonen uitzonderlijke studenten28-09-2015 05:09:45
  172. Bijna Blinde Jelle studeert af als leraar aan PHL28-09-2015 05:09:45
  173. Bijna blinde Jelle start als leerkracht28-09-2015 05:09:45
  174. De zoete wraak op de leerkrachten28-09-2015 05:09:45
  175. Blinde Italiaanse assistente geeft les28-09-2015 05:09:45
  176. Fingerspitzengefühl – Blinde vrouwen ingezet bij het opsporen van borstkanker28-09-2015 05:09:44
  177. Blinde vrouwen sporen tumoren op28-09-2015 05:09:44
  178. De blinde Rebecca is al jaren aan de slag als dierenartsassistente28-09-2015 05:09:44
  179. Handenarbeid28-09-2015 05:09:44
  180. Blinde architect laat zich inspireren door verlies28-09-2015 05:09:44
  181. Blinde restaureert piano O.-L.-V.-Waver28-09-2015 05:09:44
  182. Blinde aannemer bouwde brug28-09-2015 05:09:44
  183. Wim Brocatus over zijn brommerongeluk, de blindenschool en ‘zijn’ machine28-09-2015 05:09:44
  184. Blinde monteur happy in ‘t noorden28-09-2015 05:09:44
  185. Uttam ziet geen kip … maar is toch kippenboer28-09-2015 05:09:44
  186. Blinde Bart Hickey sleutelt aan auto’s28-09-2015 05:09:44
  187. Blinde Chinese wordt via Trans World Radio huiskerkleider28-09-2015 05:09:44
  188. Blinde automonteur28-09-2015 05:09:44
  189. Pai, de blinde huiskerkleider China28-09-2015 05:09:44
  190. Blinde beiaardier maakt indruk28-09-2015 05:09:44
  191. Aan het woord: Annemarie Nodelijk28-09-2015 05:09:44
  192. Borstkanker opsporen28-09-2015 05:09:44
  193. Modeontwerpster verloor zicht maar niet haar ambitie28-09-2015 05:09:44
  194. Bijna even blind als Vrouwe Justitia zelf28-09-2015 05:09:43
  195. ICT prima sector voor mensen met een handicap28-09-2015 05:09:43
  196. “Alles vraagt meer tijd en energie”28-09-2015 05:09:43
  197. Blinde jurist noodgedwongen in de Wajong28-09-2015 05:09:43
  198. “Geef niet op, hoe moeilijk het ook is”28-09-2015 05:09:43
  199. Blinde vrouw voorzitter senaat Barbados28-09-2015 05:09:43
  200. Waarde redactie28-09-2015 05:09:43

Laatst bijgewerkt op 7 januari 2015 – 10:42