Ionen gaan op reis door brillenglazen

Bron: Het Belang van Limburg
24 december 2004

“Naar het schijnt is een polaroidbril nuttig bij het skiën.  Hoe komt dat?   En hoe werken die glazen die vanzelf bruin worden bij fel licht?” Vraagje van  Michael uit Leut die blijkbaar, en hij zal niet de enige zijn deze dagen, een  skivakantie heeft gepland.

Hoe komt het dat polaroidglazen donker worden bij fel licht?

HASSELT

Een lichtstraal trilt in alle richtingen dwars op haar bewegingsrichting.   Als ze naar je toekomt, is dat dus op en neer, heen en weer en in alle  richtingen daartussenin.  Kaatst zo’n straal op een glad water- of  sneeuwvlak, dan worden soms de trillingen in één richting bevoordeeld.  Het  licht is (gedeeltelijk) ‘gepolariseerd’.  Een polaroidbril ziet er onder de  microscoop uit als een zonneblinde: allemaal lamellen in dezelfde richting, met  spleetjes ertussen.  Alleen licht dat evenwijdig met de lamellen trilt,  raakt er doorheen.  Zo’n bril laat dus alvast slechts één deel van alle  licht door, dat met de juiste trillingsrichting.  En als je zorgt dat de  ‘richting’ van je brilglas haaks staat op de meest voorkomende trilling in door  sneeuw gepolariseerd licht, dan filtert hij heel sterk.

Kristal

De stof in de eerste polaroid-brillen was iodoquininesulfaat, dat inderdaad  voorkomt als lange, naaldvormige kristallen.  Als je die mengt met plastic  en de film tijdens de fabricage rekt, gaan alle kristallen zich evenwijdig aan  elkaar schikken, en heb je een lichtfilter.  Later werd een met jodium  gedopeerde plasticsoort gebruikt, die onder rek parallelle ketenmoleculen  oplevert, die elektrisch geleidend zijn in hun lengterichting.

‘Slimme’ brilglazen zijn al evenzeer een kwestie van snuggere chemici.  Die  hebben een omkeerbare variant bedacht van het filmrolletje.  In zo’n film  zitten zilverzouten.  Waar die door licht beschenen worden, zet een  zilverion zich om in een zilveratoom, en dat is zwart.  In film is dat  onomkeerbaar, maar in slimme brilglazen hebben de chemici ook nog een snuifje  koperionen toegevoegd.  Voldoende fel ultraviolet licht doet nog steeds  zilveratomen ontstaan, die op reis gaan doorheen het glas, elkaar ontmoeten en  samenclusteren tot minieme zilverdeeltjes.  Die kleuren het glas donker en  kaatsen binnenkomend licht terug.

Traag

Valt het ultraviolette zonlicht weg, dan vallen de klompjes uiteen tot losse  zilveratomen.  Die wisselen een elektron uit met de koper-ionen.  Je  krijgt opnieuw het zilverzout waarmee je begonnen was.  Het koper-ion heeft  nu wel een elektron bijgekregen, maar het had meer dan één elektron te kort om  een koper-atoom te worden.  Het blijft een ion, zij het een ander dan  daarnet (het is van tweewaardig naar eenwaardig gegaan, zouden chemici zeggen).   Zowel zilver- als koperionen komen nu voor onder de vorm van minuscule  zoutkristalletjes, en die vangen geen of nauwelijks licht weg.

Jammer genoeg gaat de laatste reactie nogal traag: het duurt minuten eer je bril  weer helder is, en dat vinden mensen niet zo leuk.  Het duurt trouwens ook  even voor hij donker wordt, zodat een dergelijke bril niet echt geschikt is voor  automobilisten die op een bergweg naar hun skigebied voortdurend tunnels in en  uit moeten rijden.  De traagheid komt omdat ionen en atomen tijdens de  reacties doorheen het glas op reis moeten gaan om elkaar te vinden, en dat gaat  niet al te snel.  Er is nog werk voor jonge chemici.

Delen
Share on Facebook0Tweet about this on Twitter0Share on Google+0Share on LinkedIn0Email this to someonePrint this page

  1. Belgische brillenglazen dampen nooit aan (zelfs niet als je mondmasker draagt)31-05-2020 06:05:12
  2. “Plots zag ik Oostende in andere kleuren. Een nieuwe wereld ging voor me open”16-11-2019 06:11:31
  3. Draag je een bril? Dan ben je slimmer15-12-2018 08:12:06
  4. Dat zie je goed! Zo onderhoud je je bril optimaal19-11-2018 07:11:21
  5. Berwin Bijholt: ‘Nooit meer krassen op de bril met de Eyeshaker’14-10-2018 06:10:18
  6. Overstap loont, maar bril wordt nooit gratis27-12-2017 11:12:18
  7. Boom – Betaalbare ‘EyeSnap’-bril via OCMW27-11-2017 08:11:05
  8. Blik op de toekomst04-11-2017 09:11:16
  9. Honderd brillen voor cliënten Sociaal Huis28-10-2017 12:10:27
  10. Vergoeding zorgverzekering brillen of lenzen19-10-2017 10:10:58
  11. Ja, ik bril – Een screenbril die blauw licht wegfiltert27-07-2017 08:07:05
  12. Volgende HoloLens krijgt processor voor kunstmatige intelligentie24-07-2017 09:07:24
  13. Vakantiegangers denken niet aan reservebril18-06-2017 05:06:03
  14. Slimme e-glasses voor een scherp zicht18-06-2017 04:06:35
  15. Eline De Munck stelt tweede brillencollectie voor17-06-2017 01:06:22
  16. De tijd van dure brillen is voorbij16-06-2017 10:06:39
  17. Van een bril ga je niet beter, maar slechter zien11-06-2017 07:06:38
  18. “Ieder juiste en mooie bril”22-02-2017 09:02:35
  19. “Eindelijk kan ik weer lezen”22-02-2017 08:02:43
  20. Zelf scherpstellende bril06-02-2017 03:02:28
  21. Greg Van Avermaet vindt goud bij Kempense opticien10-09-2016 08:09:14
  22. Bril: Reinigen, onderhouden en krassen voorkomen27-07-2016 11:07:49
  23. De bril die helemaal bij jou past02-11-2015 09:11:04
  24. 1 op 5 gezinnen stelt aankoop bril uit door geldgebrek16-10-2015 07:10:28
  25. Dokters van de Wereld start brillenproject16-10-2015 07:10:00
  26. Opticien verkoopt brilmonturen van algen29-09-2015 09:09:01
  27. Een icoon op je neus27-09-2015 05:09:29
  28. 15 onverwachte hoofdpijntriggers27-06-2015 08:06:11
  29. Geen traantjes meer dankzij uienbril24-06-2015 01:06:49
  30. Van piloot tot katoog: met brillen kan álles13-06-2015 07:06:58
  31. Carl Zeiss veroordeeld wegens slechte brilglazen11-05-2015 06:05:41
  32. Opticien krijgt 112.000 euro schadevergoeding van brilglazengigant09-05-2015 08:05:46
  33. Slecht zicht? Dit zijn 6 innovatieve brillen die meer doen dan alleen je zicht verscherpen26-04-2015 05:04:28
  34. Waar koop je best je brilglazen?10-12-2014 07:12:58
  35. Ionen gaan op reis door brillenglazen06-06-2011 06:06:12
  36. Belgen argwanend tegenover aankoop bril in winkelketen06-06-2011 06:06:24
  37. “Dit gaat er ver over”06-06-2011 06:06:01
  38. Brillen meest zoek tijdens vakantie06-06-2011 06:06:46
  39. Onzichtbaar zicht06-06-2011 06:06:20
  40. Nieuwe bril06-06-2011 06:06:51
  41. Montuur doet dienst als sushi-eetstokjes06-06-2011 06:06:01
  42. Bijna iedereen ooit aan bril of lens06-06-2011 06:06:14
  43. Winnetou draagt Sunblade06-06-2011 06:06:01
  44. Zonnebril zonder glazen verovert wereld06-06-2011 06:06:19
  45. Propere brillenglazen06-06-2011 06:06:34
  46. Sunblade06-06-2011 06:06:18
  47. Waarheidsbril op komst06-06-2011 06:06:38
  48. Sunblade vervangt zonnebril06-06-2011 06:06:25
  49. Bij de neus genomen06-06-2011 06:06:14
  50. TUD-student ontwerpt universele bril voor miljoenen mensen in derde wereld06-06-2011 06:06:58
  51. Radiogolven maken bril overbodig06-06-2011 06:06:07
  52. Liever lens dan jampot06-06-2011 06:06:51
  53. Van ouderwets lorgnet tot trendy montuurtje06-06-2011 06:06:38
  54. ‘Wie bomen plant, plant vertrouwen’06-06-2011 06:06:11
  55. Begrafenisbril, feestbril, strandbril, en nog een móóie bril06-06-2011 06:06:22
  56. Stad koopt bril voor personeel06-06-2011 06:06:36
  57. Aelvoet onderzoekt verplicht voorschrift voor aanschaf bril06-06-2011 06:06:40
  58. Ook veiligheidsbrillen volgen modetrends06-06-2011 06:06:46
  59. Ziekenfondsen betalen brilglazen in plaats van huwelijkspremies06-06-2011 06:06:18
  60. De nieuwe bril van Mark Demesmaeker06-06-2011 06:06:51
  61. Brillen zonder scheldnaam06-06-2011 06:06:13
  62. Eén brilletje voor twee ogen06-06-2011 06:06:09
  63. Een accessoire op de neus06-06-2011 06:06:01
  64. Kijk in spiegel en Pro-Laser geeft u een bril06-06-2011 06:06:48
  65. Veel Belgen dragen een bril zonder dat ze die nodig hebben05-06-2011 07:06:30
  66. Zeeziek? Zet eens een bril op05-06-2011 06:06:29
  67. Airbag gevaarlijk voor brildragers”05-06-2011 06:06:21
  68. Allergieën05-06-2011 06:06:01
  69. Bril light05-06-2011 06:06:27
  70. Brilbarrière afbreken05-06-2011 06:06:12
  71. Brillen met progressieve glazen zijn een belangrijke ontwikkeling05-06-2011 06:06:55
  72. Brillencollecties oriënteren zich naar de klanten-typologie05-06-2011 06:06:27
  73. Brillenglazen: een belangrijke beslissing05-06-2011 06:06:04
  74. Brillenglazen voor sportbrillen05-06-2011 06:06:49
  75. Brillenglazenindustrie biedt zogenaamde office-lenzen05-06-2011 06:06:52
  76. Comfortabele oplossing voor de werkplek05-06-2011 06:06:01
  77. Contactlenzen hebben een beschermende functie05-06-2011 06:06:11
  78. De bril aan de ketting leggen05-06-2011 06:06:13
  79. De bril op de juiste manier schoonmaken05-06-2011 06:06:37
  80. De bril voor automobilisten05-06-2011 06:06:17
  81. De brillenkoker als statussymbool05-06-2011 06:06:05
  82. De eerste bril05-06-2011 06:06:49
  83. De harmonieleer uit Azië bepaalt ook de keuze van de bril05-06-2011 06:06:31
  84. De markt voor optische hulpmiddelen boomt05-06-2011 06:06:15
  85. De reclamewereld ontdekt de bril05-06-2011 06:06:42
  86. Dunne brillenglazen geven de ogen een natuurlijk uiterlijk05-06-2011 06:06:32
  87. E-commerce verandert de markt05-06-2011 06:06:11
  88. Een kwart van alle monturen is gemaakt van moderne kunststoffen05-06-2011 06:06:30
  89. Een los schroefje05-06-2011 06:06:01
  90. Een nieuwe trend: ontspiegelde brillen05-06-2011 06:06:31
  91. Fototrope brillenglazen05-06-2011 06:06:05
  92. Gekleurde brillenglazen populair05-06-2011 06:06:49
  93. “Glasbrillen” zijn nog steeds populair05-06-2011 06:06:58
  94. Groter met precisie05-06-2011 06:06:22
  95. Half en half05-06-2011 06:06:07
  96. Het aantal mensen met een contactallergie neemt toe05-06-2011 06:06:51
  97. Het brillenpasje behoort net als de creditcard in de portemonnee05-06-2011 06:06:23
  98. Hoe worden de glazen eigenlijk in het montuur gepast?05-06-2011 06:06:10
  99. Nieuwe bril tegen computerstress vanaf uw 40e05-06-2011 06:06:49
  100. Ontspiegelde glazen hebben veel voordelen05-06-2011 06:06:08
  101. Optimaal kunnen zien bij sporten05-06-2011 06:06:56
  102. Progressieve brillenglazen05-06-2011 06:06:06
  103. Progressieve brillenglazen worden nog comfortabeler05-06-2011 06:06:52
  104. Progressieve glazen van de 3e generatie05-06-2011 06:06:35
  105. Speciale progressieve glazen: voor wie zijn ze bestemd?05-06-2011 06:06:27
  106. Sport en vrije tijd definiëren een nieuwe markt voor brillen05-06-2011 06:06:57
  107. Sportbrillen worden steeds vaker bij de opticien gekocht05-06-2011 06:06:37
  108. Trendproduct brillenetui05-06-2011 06:06:31
  109. Vaker hoofdpijn duidt op een ontbrekende of foute bril05-06-2011 06:06:02
  110. Veiligheidsbrillen voor het beroep: dat werkt een stuk gemakkelijker05-06-2011 06:06:48
  111. Vergrootglazen verrijken sport en vrije tijd05-06-2011 06:06:35
  112. Wisselbrillen worden steeds populairder05-06-2011 06:06:17
  113. Zeiss: progressieve glazen voor het werk met een computerbeeldscherm05-06-2011 06:06:04
  114. Het oog wil ook wat …27-05-2011 05:05:35

Laatst bijgewerkt op 29 juni 2011 – 06:41