Rapport over het maken van aankijkbewegingen/oogcontact en het gebruik van gebaren in het verkeer als blinde/slechtziende persoon

INLEIDING

Een aantal maanden geleden stelde ik via diverse kanalen de vraag of het nuttig of juist niet goed is dat blinden en slechtzienden oogcontact (proberen te) maken en/of (hand)gebaren gebruiken naar andere verkeersdeelnemers toe.

Graag had ik het standpunt van diverse personen, hulpverleners, blindennazorgwerken en instanties hierrond geweten en die heb ik ook gekregen. In dit rapport zal je dan ook te weten komen wat de resultaten zijn van dit mini-onderzoek, waarom iemand juist kiest voor die gebaren/dat oogcontact, of waarom sommigen het doelbewust vermijden.

Verder heb ik van zowel de politie als het kabinet van minister van Landuyt, de minister van mobiliteit, een reactie ontvangen en deze zal ik ook integraal plaatsen in dit rapport.

Tot slot heb ik ook nog mijn persoonlijke conclusies geplaatst.

INFO OVER RESPONDENTEN

In het totaal hebben 27 mensen gereageerd op mijn oproepje. De verhoudingen zijn als volgt:

– Blind: 7/27 (25,92 %)
* blind geworden: 3 (11,11 %)
* blind geboren: 3 (11,11 %)
* onbekend: 1 (3,70 %)
– Slechtziend: 7/27 (25,92 %)
* slechtziend geworden: 1 (3,70 %)
* slechtziend geboren: 4 (14,81 %)
* onbekend: 2 (7,40 %)
– Ziend: 13/27 (48,14 %)
* mobiliteitstrainer/hulpverlener/blindennazorgwerk: 6 (22,22 %)
* politie: 1 (3,70 %)
* overheid: 1 (3,70 %)
* anders: 5 (18,51 %)

Bij de slechtzienden (onbekend) en blinden (onbekend) bedoel ik dat ik van deze mensen zeker weet dat zij blind of slechtziend zijn, maar ik weet van deze mensen niet of dit al dan niet door een aangeboren aandoening is.

CIJFERS MBT AANKIJKBEWEGINGEN/OOGCONTACT EN GEBAREN

– Pro: 12/27 (44,44 %)
* blind geworden: 3 (11,11 %)
* blind geboren: 3 (11,11 %)
* blind, onbekend: 1 (3,70 %)
* slechtziend geworden: 1 (3,70 %)
* slechtziend geboren: 2 (7,40 %)
* ziend, anders: 2 (7,40 %)
– Contra: 3/27 (11,11 %)
* slechtziend geboren: 2 (7,40 %)
* ziend, anders: 1 (3,70 %)
– Zowel pro als contra: 4/27 (14,81 %)
* slechtziend, onbekend: 2 (7,40 %)
* ziend, mobiliteitstrainer/hulpverlener/blindennazorgwerk: 1 (3,70 %)
* ziend, anders: 1 (3,70 %)
– Geen mening: 8/27 (29,62 %)
* ziend, mobiliteitstrainer/hulpverlener/blindennazorgwerk: 5 (18,51 %)
* ziend, politie: 1 (3,70 %)
* ziend, overheid: 1 (3,70 %)
* ziend, anders: 1 (3,70 %)

OPMERKELIJKE CIJFERS

– Hoewel er 27 mensen gereageerd hebben op mijn oproep, zullen de resultaten waarschijnlijk niet volledig vergelijkbaar zijn voor het ganse publiek. Dit is een kleinschalig onderzoek maar toch denk ik dat we best wel een aantal conclusies hieruit kunnen trekken.
– Er zijn ongeveer evenveel visueel gehandicapten (51,85 %) als zienden (48,14 %) die gereageerd hebben.
– Het grootste deel van de respondenten (44,44 %) is voor het gebruik van gebaren/aankijkbewegingen. Hiervan is 37,03 % visueel gehandicapt en 7,40 % ziend.
– De tweede grootste groep van de personen/instanties (29,62 %) hebben geen uitgesproken mening mbt deze vraagstelling: De respondenten laten weten dat er geen point of discussion zou moeten zijn hieromtrent, dat iedereen dit voor zichzelf uitmaakt en/of dat je moet zorgen dat je zichtbaar genoeg bent in het verkeer dmv het gebruik van de witte/gele stok/de geleidehond/fluokledij.
– De derde groep bestaat uit personen die zowel argumenten pro als contra het gebruik van gebaren en oogcontact zijn (14,81 %). Hier is een perfect evenwicht te zien tussen zienden en visueel andersvaliden (elk 7,40 %). Ook zijn een aantal mensen in deze groep van mening dat bijvoorbeeld gebaren moeten gebruikt worden, maar oogcontact / aankijkbewegingen best vermeden kunnen worden.
– Het minste aantal respondenten (11,11 %) vinden we terug bij de mensen die expliciet tegen het gebruik van gebaren / aankijkbewegingen zijn en/of dit zelfs gevaarlijk en misleidend vinden. Het valt op dat 7,40 % hiervan slechtziend geborenen zijn, en 3,70 % is ziend. Er zijn dus geen blinden die volledig gekant zijn tegen het gebruik van gebaren/oogcontact. De meeste blinden waren trouwens nieuwsgierig naar het soort gebaren dat zienden gebruiken, of zij maken hier reeds gebruik van. Soms werd het aangeleerd door mobiliteitsinstructeurs, of door een ziende partner/vriend(in), of in andere gevallen is de handicap verworven en kan de persoon nog als natuurlijke reflex van vroeger ziende signalen gebruiken.
– Opmerkelijk is dat alle blinden dwz 7 van de 27 respondenten (25,92 %) allemaal voordelen zien of zelf gebruik maken van gebaren/oogcontact, of het graag willen leren.
* Ook zien we dat 8 van de 13 zienden geen mening hebben of gewoon tips en suggesties voorzien voor zowel visueel gehandicapten als ziende weggebruikers.

WAAROM IS IEMAND VOOR OF JUIST TEGEN HET GEBRUIK VAN AANKIJKBEWEGINGEN/GEBAREN?

Pro

– Je integreert je in een ziende maatschappij (zienden gebruiken ook gebaren en kijken ook wagens aan).
– Je moet er als blinde geen schep bovenop doen door je anders te gedragen dan de meeste zienden. Met anders gedrag wordt bedoeld: staren naar de grond of naar de lucht, bewust geen wagens aankijken, …
– Als je je hoofd draait naar de wagens toe, kan je hen beter horen en beter afstanden inschatten -> door eerst in beide richtingen te kijken, kan je veel informatie opdoen alvorens de beslissing te nemen om over te steken.
– Je kunt als blinde persoon iets extra wat zienden begrijpen: body language: leuker voor anderen, ook een troef voor jezelf.
– Je geeft aan de verkeersdeelnemer(s) aan wat je wilt doen = ook aangenaam voor zienden.
– Het helpt bij de aanvaarding van de handicap want door gebaren en aankijkbewegingen te gebruiken, wordt dit geapprecieerd door de maatschappij wat een psychisch schouderklopje kan betekenen.
– Het optimaal benutten van de nog resterende gezichtsresten is aangeraden.

Contra

– Je verliest je richting/oriëntatiegevoel bij het draaien van je hoofd naar de wagens toe.
– Je zet ziende verkeersdeelnemers op het verkeerde been door hen aan te kijken/een gebaar te maken en je verstrekt dus (bewust) foutieve informatie over je handicap -> dit kan bij sommige mensen zelfs tot ergernis of agressie leiden.
– Blinden zijn blind en niet ziend dus een blinde moet zich ook duidelijk blind gedragen in het verkeer.
– Het is gevaarlijk om oogcontact te maken. Mensen denken in zo’n situatie niet altijd verder na en reageren hierop heel natuurlijk dwz zij trekken de conclusie dat je ze wel ziet en maken je soms visueel duidelijk wat ze van plan zijn.

OPMERKINGEN VAN RESPONDENTEN

– Het is belangrijk je vooral niets aan te trekken van wat je omgeving van jouw denkt, of je nu al dan nog iets ziet of niet want dat zullen ze nooit weten. Als je met een stok en/of geleidehond rondloopt, weet de automobilist wel dat hij/zij voorzichtig moet zijn.
– Je geforceerd zo blind mogelijk gedragen kan zware psychische gevolgen hebben.
– Het is voor een automobilist niet altijd even gemakkelijk om alles en iedereen in het oog te hebben want er zijn massa’s dingen waardoor hij/zij kan worden afgeleid: reclameborden, verkeersborden, geparkeerde auto’s, mensen die in en uit de wagen stappen enz.
– Een ziende persoon schrijft: Laat je opmerken, maar wees ook zeker dat je wel degelijk opgemerkt wordt.
– Ik ben blind geboren en heb het nooit geleerd, maar zou wel graag weten hoe ik oogcontact kan maken en iets mbv gebaren duidelijk kan maken. Ook wil ik van mijn stijve houding en blinde blik vanaf. Kortom: Ik wil graag iets bijleren!
– Ik wist persoonlijk niet dat een ziende gebaren maakt in het verkeer.
– Begrip is hier aan de orde, onvoorzichtigheid heeft niks te maken met zien of niet zien. Ongelukken gebeuren met zienden en blinden. Begrip en oplettend zijn een vereiste om in het verkeer te functioneren en dit geldt voor zowel zienden als blinden, rolstoelgebruikers, kinderen en ouderen.
– Ik zie bij zienden weinig mensen die teken doen aan automobilisten. Zij proberen meestal in te schatten of een wagen gaat stoppen of niet en dat vind ik gevaarlijk en onbetrouwbaar gedrag. Ik pleit dus voor een strenger navolgen van de verkeerswet.
– Ik vind het wel belangrijk dat visueel gehandicapten gebruik proberen te maken van het simuleren van oogcontact/aankijkbewegingen in het dagelijks leven maar in het verkeer vrees ik dat dit soms ronduit gevaarlijk is.
– Er is nood aan een betere integratie en dit moet verder gaan dan alleen het verkeer. Daar zullen we (blinden&slechtzienden) zelf het hardst aan moeten werken. Indien we dit zelf niet doen, gaat het ook niet gebeuren.

REACTIE VAN POLITIE

– Maak gebaren vooral overdadig duidelijk. Ik ken het fenomeen bij de regeling van het verkeer. Als ik een arm in de hoogte hef of horizontaal houd, moet ik er wel degelijk goed voor zorgen dat die ook gezien wordt door diegenen waarvoor het “teken” bedoeld is. En dat valt wel eens tegen …
* Is mijn arm(beweging) wel te zien vanop de plaats waar de ander zich bevindt?
* Is de ander niet verstrooid zodat het overdadig zwaaien misschien beter opgemerkt wordt?
* Hoe licht is het?
* Schijnt de zon de ander in het gelaat?
* Hoe goed ziet de ander?
* Hoe snel rijdt de auto?
* …
– Knikken met het hoofd is volgens mij moeilijker waar te nemen, en gedachten zijn helemaal niet visueel – of je moet de ander al diep in de ogen kunnen kijken!
– Fluokleding is een enorme aanrader!
– Communicatie gebeurt voor zo’n 75 % aan de hand van lichaamstaal, en niet mondeling (non-verbale communicatie). Lichaamstaal is immers ook een stuk universeler dan mondelinge taal.

REACTIE VAN MINISTER LANDUYT

Via het BIVV heb ik uw mail met betrekking tot het maken van gebaren door blinden en slechtzienden in goede orde ontvangen. Mijn excuses voor het late antwoord maar ik geef er de voorkeur aan dergelijke mails eerst goed te onderzoeken voor ik een antwoord zend.

Allereerst zou ik alvast mijn respect uitdrukken voor uw website http://kimbols.be. Ik denk dat u in uw opzet bent geslaagd om blinden en slechtzienden op een goede, neutrale manier te informeren.

Wat uw vraag betreft, kan ik u zeggen dat het verkeersreglement geen tekens of gebaren erkent die blinden of zienden zouden kunnen maken alvorens de rijbaan over te steken. Momenteel bepaalt het verkeersreglement in artikel 40.2 dat “De bestuurder dubbel voorzichtig moet zijn ten aanzien van kinderen, bejaarden of personen met een handicap, inzonderheid blinden met een witte of een gele stok en de personen met een handicap die een voertuig besturen dat zijzelf voortbewegen of dat uitgerust is met een elektrische motor waarmee niet sneller dan stapvoets kan gereden worden. Hij moet vertragen en zo nodig stoppen.”.

Daarnaast stipuleert het artikel 40.4.2 dat “Op plaatsen waar het verkeer niet geregeld wordt door een bevoegd persoon of door verkeerslichten, de bestuurder een oversteekplaats voor voetgangers slechts met matige snelheid mag naderen. Hij moet voorrang verlenen aan de voetgangers die er zich op bevinden of op het punt staan zich erop te begeven.”

In beide artikels worden gedragsregels vastgelegd van bestuurders tegenover voetgangers die (willen) oversteken. Er worden van de voetgangers geen tekens verwacht. De voorrang die het zebrapad biedt wordt ondubbelzinnig beschreven en de betekenis van de witte of gele stok die iemand kan meedragen wordt duidelijk gesteld.

Het is mijns inziens niet aangewezen om in het verkeersreglement tekens en signalen op te nemen die een voetganger (al of niet blind) zou kunnen of moeten geven vooraleer over te steken. Het zoeken van oogcontact (voor zienden) of het maken van welbepaalde signalen met een witte of gele stok is zinvol om te communiceren met de diverse weggebruikers. Het gaat hier echter om een vrijblijvende communicatie, zij maakt geen deel uit van de gedragsregels die het verkeersreglement oplegt. Bij een eventueel ongeval mag er bij het bepalen van de verantwoordelijkheden geen discussie ontstaan over niet-controleerbare communicatievormen die al of niet zouden plaatsgevonden hebben.

Weggebruikers kunnen dus gerust communiceren met elkaar bij het oversteken, maar deze communicatie heeft geen invloed op de gedragsregels die in de wegcode bepaald werden en die moeten nageleefd worden. Het spreekt voor zich dat het altijd mogelijk is om even over uw ideeën te praten met één van mijn medewerkers. Indien u dit wenst, kunt u dit altijd laten weten via het e-mailadres info.landuyt@mobilit.fgov.be.

Ik hoop u met dit antwoord van dienst te zijn en u als minister van
mobiliteit niet teleur te stellen. Aarzel alleszins niet om mij opnieuw te
contacteren indien u nog verdere vragen, opmerkingen of suggesties heeft.

Met vriendelijke groeten,

Renaat Landuyt
Minister van Mobiliteit

PERSOONLIJKE CONCLUSIES

Ik heb gemerkt dat het goed is dat iedereen een eigen keuze maakt, en niet tegen zijn of haar zin iets geforceerd gaat doen. Je moet je goed, veilig en geborgen voelen bij hetgeen je al dan niet doet en/of gebruikt. Je kunt m.i. niemand verplichten om iets te gaan aanpassen aan zijn/haar gewoontes want dit kan nare (psychische) gevolgen hebben.

Er moet wel opgemerkt worden dat het erg belangrijk is dat je je kenbaar maakt alszijnde persoon met een visuele handicap in het verkeer. Dit kan best door het gebruik van de witte/gele stok en/of een geleidehond. Zo’n veiligheidshesje of andere fluorescerende kledij is ook altijd mooi meegenomen. Naar mijn mening moet een witte stok, eventueel in combinatie met fluokledij en/of de geleidehond hard genoeg opvallen in het verkeer. Want hoe kunnen we verwachten van een verkeersdeelnemer dat hij/zij dubbel voorzichtig zal zijn als hij niet kan zien dat de persoon die aan het zebrapad staat te wachten een visuele beperking heeft? Hoewel ik sterk begrijp dat niet alle slechtziende personen een stok wensen te gebruiken, is dit toch wel wenselijk, vooral bij oversteekplaatsen.

Gebaren en/of aankijkbewegingen kunnen verduidelijkend of juist verwarrend werken voor een ziende verkeersdeelnemer. Persoonlijk gebruik ik wel ziende signalen en heb ik daar geen problemen mee. Maar ik kan ook wel begrijpen dat visueel gehandicapten het al dan niet bewust niet gebruiken. Hoewel ik altijd pro integratie ben en graag zou hebben dat blinden hetzelfde proberen te handelen als zienden, heb ik ook ingezien dat in dit geval – in de verkeerssituatie – ziende personen vaak doch ook niet altijd gebaren / aankijkbewegingen gebruiken. Dus waarom zouden we iets moeten invoeren, eisen of verlangen van visueel gehandicapten, als onze ziende medemensen er ook niet altijd gebruik van (willen) maken?

Volgens mij zijn visueel gehandicapten meestal veel aandachtiger en geconcentreerder in het verkeer dan zienden, die zomaar ergens durven oversteken tussen rijdende auto’s door. Maar voorzichtigheid en alertheid blijven natuurlijk altijd geboden!

Moesten er instanties, blindennazorgwerken, hulpverleners of andere personen iets willen doen met mijn rapport, of een verder onderzoek willen instellen, dan zou ik hiervan ook graag op de hoogte zijn. Ook als je nog extra info wenst, vragen hebt of suggesties voor me hebt, kan je bij mij terecht. Echter moet ik wel meedelen dat ik omwille van privacyredenen geen namen kan doorgeven.

Delen
Share on Facebook0Tweet about this on Twitter0Share on Google+0Share on LinkedIn0Email this to someonePrint this page

  1. Nieuwe wegcode: Geef voetgangers prioriteit25-05-2019 05:05:06
  2. Reusel – Slechtziende Matt Smit uit Reusel kan (straks) weer oversteken06-04-2018 07:04:51
  3. Sprang-Capelle – ‘Ongelukkig gekozen’ oversteek voor slechtzienden wordt aangepast12-01-2018 09:01:57
  4. ‘Ongelukkig gekozen’ oversteek voor slechtzienden in Sprang-Capelle wordt aangepast11-01-2018 04:01:27
  5. Zaanstad – PvdA bezorgd over veiligheid van slechtziende en langzame voetgangers30-10-2017 10:10:23
  6. Voorrang bij het oversteken?08-10-2017 09:10:43
  7. Slimme verkeerslichten helpen Tilburgse senioren oversteken18-09-2017 03:09:36
  8. Verdwijnen stoplichten Reusel is bittere ernst voor slechtzienden18-06-2017 05:06:38
  9. Tilburg presenteert: het intelligente stoplicht18-06-2017 05:06:11
  10. ‘Utrecht steeds onveiliger voor blinden’18-06-2017 04:06:33
  11. Driebergen – ‘Oversteken is niet veilig’18-06-2017 04:06:57
  12. Oversteken op Turnhoutsebaan lukt niet voor blinde Christophe18-06-2017 04:06:57
  13. Sittard – Limburgs zebrapad leidt tot niets18-06-2017 12:06:00
  14. Veilig oversteken voor blinden17-06-2017 02:06:50
  15. Slechtziende Charissa bijna aangereden16-06-2017 11:06:08
  16. Lon en haar geleidehond steken over, maar auto’s scheuren door15-06-2017 08:06:48
  17. Steek eens over met je oren08-11-2016 05:11:45
  18. Veiliger met rood01-02-2016 05:02:53
  19. Nog veel onduidelijkheid over verkeersregels rondom blinden23-01-2016 09:01:14
  20. Haasrode – “Geen zebrapad? Dan tekenen we het zelf”16-12-2015 07:12:13
  21. Brussel – Buurt klaagt al jaren over onveilige Fonsnylaan11-11-2015 09:11:05
  22. Vries – Veilige oversteek voor cliënten Visio De Brink27-10-2015 06:10:24
  23. Brugge – Fluo-zebrapad voor slechtzienden09-10-2015 04:10:45
  24. Vlimmeren – Oversteekplaats met tactiele elementen voor blinden27-06-2015 03:06:54
  25. Ingesproken tegen schrappen zebra’s op fietspaden19-06-2015 06:06:42
  26. Gent – Stad wil kruispunten laten ‘spreken’18-06-2015 08:06:33
  27. Barcelona – Slimme verkeerslichten18-06-2015 08:06:39
  28. Koksijde zorgt voor goed zichtbare zebrapaden18-06-2015 08:06:33
  29. “Gent is met zone 30 een voorbeeld, maar er is nog meer nodig” (Voetgangersbeweging)24-04-2015 07:04:24
  30. Leuven schrapt zebrapaden – Voortaan 30 km/u rijden in centrum Leuven10-03-2015 08:03:06
  31. Weesp – Zebrapad Breedstraat komt terug10-09-2014 09:09:12
  32. Weesp – Vernieuwd kruispunt Nieuwstad-Breedstraat niet veilig07-06-2014 08:06:07
  33. Blog in Verkeerskunde over veilig ontwerp van wegen en fietspaden01-05-2014 11:05:13
  34. Oplichtend zebrapad uitgetest in Brussel27-03-2014 04:03:45
  35. Heemstede – Binnenweg heeft twee oversteekplaatsen voor blinden/slechtzienden26-11-2013 11:11:27
  36. Pottelberg wordt verkeersveilig09-10-2013 11:10:01
  37. Gevaar en de politie doet er niets aan10-09-2013 10:09:21
  38. Video: Blind in Amsterdam21-04-2013 06:04:19
  39. Tubbergen – Nog veel obstakels voor slechtzienden29-03-2013 06:03:54
  40. Herselt – Nieuwe dorpskern01-06-2012 07:06:42
  41. Nieuwe zebra’s bij Bussum-Zuid22-03-2012 05:03:18
  42. Video: Oversteken met blinden21-03-2012 06:03:33
  43. Video: Gerry Guldentops: Toegang voor slechtzienden21-03-2012 06:03:19
  44. Video: Door de stad met een blinde21-03-2012 06:03:37
  45. Velsen: Zebra’s: schijnveilig of schijnheilig?24-01-2012 07:01:37
  46. UMCG toegankelijker voor gehandicapten13-01-2012 06:01:27
  47. Gilze-Rijen: Zebrapad stuurt je de bosjes in16-11-2011 06:11:43
  48. Etten-Leur: ‘Op dat zebrapad steekt nog geen hond over’15-10-2011 03:10:09
  49. Maastricht – 40 nieuwe verkeerspalen bij oversteekplaatsen in Maastricht centrum27-08-2011 07:08:21
  50. BE Persbericht: Rechtsaf door rood is ramp voor voetgangers18-07-2011 04:07:48
  51. Jabbeke: Gistelsteenweg wordt zone 5015-07-2011 06:07:17
  52. Verkeersonveiligheid voor blinden en slechtzienden te Ninove05-06-2011 07:06:14
  53. Duffel verbetert centrum voor zwakke weggebruikers05-06-2011 07:06:21
  54. Roeselare: Toegankelijke oversteekplaatsen05-06-2011 06:06:47
  55. Alphen is voor blinden levensgevaarlijk05-06-2011 06:06:17
  56. Uittekening van wegen en pleinen29-05-2011 05:05:41
  57. Beernem: Oversteekplaatsen aangepast29-05-2011 05:05:32
  58. Wommelgem – Aanpassingen29-05-2011 05:05:37
  59. Assebroek: ‘Zebrapad aangepast voor blinden’: paal in de weg29-05-2011 05:05:55
  60. Hulpmiddel voor blinden en slechtzienden op N8029-05-2011 05:05:51
  61. “We moeten alert blijven”29-05-2011 01:05:29
  62. Eenvormige design stelt blinden voor hindernissen29-05-2011 01:05:29
  63. Markt lijkt wel hindernissenparcours (Waregem)29-05-2011 12:05:53
  64. Rapport over het maken van aankijkbewegingen/oogcontact en het gebruik van gebaren in het verkeer als blinde/slechtziende persoon29-05-2011 12:05:21
  65. Pilootproject geeft voetgangers meer oversteektijd29-05-2011 12:05:01
  66. Kruispunt veiliger voor mindermobielen29-05-2011 12:05:43
  67. Zebrapad voor blinden zorgt voor dubbelzicht29-05-2011 12:05:32
  68. Noppentegels wijzen blinden zebrapad29-05-2011 12:05:18
  69. Toch zebrapaden voor blinden en slechtzienden29-05-2011 12:05:55
  70. Oversteek blinden in Bree29-05-2011 12:05:05
  71. Blinden en slechtzienden krijgen eigen oversteekzone29-05-2011 12:05:48
  72. Zebrapaden ook voor blinden en slechtzienden29-05-2011 12:05:11
  73. Beerse legt zebrapaden voor blinden aan29-05-2011 12:05:10
  74. Bonheiden voorziet in oversteekplaatsen en verkeerslichten29-05-2011 12:05:15
  75. Verkeerslichten voor kruispunt Korte Dreef29-05-2011 12:05:01
  76. Kleidaallaan wacht op verkeerslichten29-05-2011 12:05:04
  77. Oversteken met de witte stok29-05-2011 12:05:44
  78. Colomastraat wordt weer bewoonbaar29-05-2011 12:05:25
  79. Blinde krijgt ‘zijn’ zebrapad29-05-2011 12:05:16
  80. Inventaris van zebrapaden in zones-3028-05-2011 11:05:27
  81. “Ik voel me vreemdeling in eigen dorp”28-05-2011 11:05:56
  82. Oversteken als blinde/slechtziende28-05-2011 02:05:36
  83. Sensibiliseren alleen is niet voldoende28-05-2011 02:05:35
  84. Nog steeds geen verbetering28-05-2011 02:05:45
  85. Rail leidt naar oversteekplaats28-05-2011 02:05:24
  86. Robbert en Yoni vinden lichtgevend zebrapad uit28-05-2011 02:05:56
  87. Philips-vinding helpt blinde oversteken27-05-2011 01:05:26

Laatst bijgewerkt op 27 september 2015 – 00:58