Vlaams Bouwmeester Peter Swinnen: “Toegankelijkheid moet ruimtelijk iets natuurlijks zijn”

Vlaams Bouwmeester Peter Swinnen vindt toegankelijkheid belangrijk, “maar dan wel als onderdeel van een geïntegreerde aanpak.” Hij is er geen voorstander van ‘om toegankelijkheid eruit te lichten als een alleenstaand beleidspunt’.

“Als toegankelijkheid een extra hoofdstuk is, ga je bij voorbaat stigmatiseren”, zegt Peter Swinnen. “Het wordt een extra laag die erbovenop wordt gelegd, wat in de ruimtelijke vertaling ook te zien is. Vaak oogt dat als een tang op een varken, terwijl toegankelijkheid ruimtelijk iets natuurlijks en vanzelfsprekends moet zijn.”

“Volgende maand bekijken we de respons op de open oproep voor zorginstellingen die ik met minister Jo Vandeurzen heb gelanceerd. Daarbij wordt zorg breed opgevat, zonder vooraf te kanaliseren. Ik spreek trouwens al langer van de onzichtbare zorg, waarmee ik niet wil zeggen dat we de zorg moeten wegmoffelen, maar wel dat we de zorg moeten destigmatiseren, zodat het weer iets alledaags wordt. Zeker met de toenemende vergrijzing is het van belang de zorg te normaliseren en onder andere ook de thuiszorg aan te moedigen, zodat iedereen zolang mogelijk thuis kan blijven.”

Bevlogen bouwheren koppelen aan intelligente ontwerpers

“De inzendingen van deze oproep worden door bevlogen publieke bouwheren ingediend en deskundigen uit de zorg en de architectuur selecteren er vijf. Het is de ambitie om vervolgens intelligente ontwerpers te koppelen aan deze bouwheren, ontwerpers die van bij aanvang het zorgvraagstuk integraal weten te benaderen, dus inclusief toegankelijkheid.”

“In België slaan bouwheren vaak die eerste stap over. Ze focussen op het object en pas daarna probeert de ontwerper aan de toegankelijkheid een mouw te passen. Maar alles moet van bij het begin, naast elkaar, met een open blik in ogenschouw worden genomen. Dat wil niet zeggen dat alles tot in het detail uitgewerkt moet zijn, maar de basis voor toegankelijkheid moet al in een overkoepelende visie vervat zitten. Van bij het begin moet er een kiem, een zaadje zijn dat tijdens het proces kan meegroeien tot effectieve toegankelijkheid.”

Peter Swinnen, Vlaams Bouwmeester: “Helaas gebeurt het te vaak dat bevoegde instanties na de plannen met iets komen aanzetten dat er ook nog bij moet. Dat is vervelend.”

Betekent zulks dat de bouwmeester de gewestelijke verordening van 2010, die toegankelijkheid koppelt aan de bouwaanvraag, genegen is? “Wat ik vooral genegen ben, is dat we aan cultuurvorming doen, zodat we aspecten als toegankelijkheid niet als iets exclusief of iets uitzonderlijks beschouwen. Of dat via een verordening en veel papierwerk moet gaan, waarvan je niet zeker bent dat het opgevolgd en gecontroleerd wordt, daarover hou ik me liever op de vlakte. Maar het is positief dat er een systeem is dat de bouwheer en ontwerper aanzet om van bij het begin van het proces rekening te houden met toegankelijkheid. Helaas gebeurt het in de praktijk maar al te vaak dat bevoegde instanties daarna op bepaalde dingen terugkomen of met iets komen aanzetten dat er ook nog bij moet. Dat is vervelend.”

Alternatieven soms doeltreffender dan de oplossingen uit het boekje

“Ik huiver van een dogmatische benadering van toegankelijkheid”, vervolgt Swinnen. “De mensen die moeten oordelen over toegankelijkheid zouden zich flexibel moeten opstellen. De dogmatische benadering die zegt ‘het moet zo en niet anders’ ontkent dat er gradaties in toegankelijkheid zijn. Ik pleit voor een openheid van geest zodat ontwerpers de kans krijgen om bouwheren slimme alternatieven aan te reiken, die misschien doeltreffender zijn dan de standaardoplossingen uit het boekje. Wellicht ook alternatieven die we vandaag nog niet kennen.”

“Het is dus vooral een kwestie van bouwcultuur. Daarover gaat het ook in mijn ambitienota als bouwmeester. Toegankelijkheid is een onderdeel van een integrale visie die onze jonge Vlaamse bouwcultuur naar een volwassenen niveau moet tillen. Elke keer als ik in een publiek gebouw kom en ik zie dat er extra voorzieningen zijn voor mensen met een beperking, zit het ernaast. Je ziet dat ze er achteraf nog een lap op gegeven hebben. Het moet een reflex worden om toegankelijkheid van in het begin, naast andere aspecten en rekening houdend met de context, een plaats te geven.”

Peter Swinnen, Vlaams Bouwmeester: “Ik spreek trouwens al langer van de onzichtbare zorg, waarmee ik niet wil zeggen dat we de zorg moeten wegmoffelen, maar wel dat we de zorg moeten destigmatiseren, zodat toegankelijkheid iets alledaags wordt.”

De bouwmeester heeft onder andere via het programma Scholen van morgen intens samengewerkt met het expertisecentrum Enter. “We volgen Scholen van morgen nog altijd van nabij op en er is daarbij inderdaad ook grote aandacht voor toegankelijkheid. Met Enter heb ik met mijn team zelfs nog workshops gedaan om na te gaan hoe we in het proces op een natuurlijke en niet-stigmatiserende manier het aspect toegankelijkheid in het geheel kunnen integreren. Het vergt een openheid van alle partijen om op een precieze, intelligente en inventieve manier de juiste oplossing te vinden. Dus moeten alle betrokkenen rond de tafel gaan zitten en argumenten afwegen. Net zoals andere aspecten in het bouwproces, zoals budgetbeheer, duurzaamheid en ruimtelijke kwaliteit, is het niet een kwestie van maar één keer samen zitten. Het is een continu proces.”

“We zijn er in Vlaanderen zeker nog niet, maar we stimuleren die bouwcultuur. Toegankelijkheid beperkt zich niet alleen tot publieke gebouwen, maar slaat ook op de publieke ruimte. Ook daar is nog werk om van toegankelijkheid een vanzelfsprekend ingrediënt van het proces te maken.”

De geboden van toegankelijkheid bestaan niet

“Of ik beleidsaanbevelingen kan doen? Niet in het ijle, want dan worden het al snel de tien geboden van de toegankelijkheid. Je kunt daaraan alleen maar werken vanuit de praktijk, bij concrete dossiers. Als bouwmeester heb ik te maken met publieke bouwheren en publieke gebouwen. Als promotor van onzichtbare zorg, via de al vermelde ‘open oproep zorg’ en via een toekomstige ‘oproep wonen’ met minister Freya Van den Bossche ijver ik voor toegankelijkheid als onderdeel van een geïntegreerde benadering. We hebben ook net de Prijs Bouwmeester 2012 uitgereikt (laureaat in de categorie Zorg is de Gemeenschapsinstelling De Zande te Beernem, een ontwerp van Buro II & ARCHI+I, EB). Toegankelijkheid is daarbij geen uitdrukkelijk criterium, maar alle laureaten hebben er wel over nagedacht. Dat is de juiste nuance om vooruit te gaan. Toegankelijkheid mag geen statisch gegeven zijn, inzichten evolueren.

Elke opdracht heeft ook een andere complexiteit en een andere graad van publiekheid. Een bibliotheek is geen gemeentehuis. Als ik al een algemene aanbeveling kan doen, herhaal ik: behandel toegankelijkheid contextueel en zorg ervoor dat het op een natuurlijke manier is ingebed en geen extra laag bovenop wordt.”

Peter Swinnen, Vlaams Bouwmeester: “Als ik in een publiek gebouw kom en ik zie dat er extra voorzieningen zijn voor mensen met een beperking, zit het ernaast.”

Bron: Weliswaar, http://www.weliswaar.be, 8 oktober 2012

Delen
Share on Facebook0Tweet about this on Twitter0Share on Google+0Share on LinkedIn0Email this to someonePrint this page

  1. Geen enkel openbaar gebouw écht toegankelijk11-11-2019 07:11:13
  2. Gehandicapte praat voortaan mee over toegankelijkheid Arnhemse nieuwbouw04-01-2019 08:01:58
  3. Hoe toegankelijk is de UHasselt campus Diepenbeek voor blinden?18-06-2017 12:06:12
  4. VAC is eerste ‘toegankelijk gebouw’ van Vlaanderen15-10-2016 08:10:27
  5. “Toegankelijkheid vergt aandacht tot in de kleine details”10-10-2016 07:10:26
  6. Gemeentehuis lijkt soms ontoegankelijke burcht10-10-2016 06:10:40
  7. Bijna alle gemeentehuizen in regio behalen onderscheiding voor toegankelijkheid10-10-2016 06:10:55
  8. Kamer: vanaf 2017 gebouwen verplicht toegankelijk voor gehandicapten21-01-2016 09:01:22
  9. Vlaamse overheid screent 80 kantoorgebouwen op toegankelijkheid16-12-2015 07:12:24
  10. Laat je niets in de weg leggen … In openbare gebouwen27-09-2015 06:09:32
  11. Blind in een labyrint27-09-2015 06:09:28
  12. 1 op 3 Belgen heeft moeite met toegankelijkheid openbare gebouwen27-09-2015 06:09:28
  13. Publieke gebouwen toegankelijker27-09-2015 06:09:28
  14. Buggenhout: Achttien openbare gebouwen zijn toegankelijk27-09-2015 06:09:28
  15. Buggenhout: Toegankelijkheidslabels voor openbare gebouwen27-09-2015 06:09:28
  16. Willebroek – Andersvaliden vragen vruchteloos betere voorzieningen27-09-2015 06:09:28
  17. Antwerpen – Valkuilen in straten en op pleinen, en wat betreft openbare gebouwen27-09-2015 06:09:28
  18. “Wet op toegankelijkheid is dode letter gebleven”27-09-2015 06:09:28
  19. Handboek voor Toegankelijkheid27-09-2015 06:09:28
  20. Nieuwe regelgeving toegankelijkheid goedgekeurd27-09-2015 06:09:28
  21. Bunnikse gebouwen zijn goed toegankelijk27-09-2015 06:09:28
  22. Aarschot – Stadsgebouwen moeten toegankelijker worden27-09-2015 06:09:28
  23. Handboek Zicht op ruimte verschenen27-09-2015 06:09:27
  24. Handboek voor Toegankelijkheid gebouwen27-09-2015 06:09:27
  25. Vlaams Bouwmeester Peter Swinnen: “Toegankelijkheid moet ruimtelijk iets natuurlijks zijn”27-09-2015 06:09:27
  26. ‘Nieuw gebouw Eye slecht toegankelijk voor gehandicapten’27-09-2015 06:09:27
  27. Zemst – Publieke gebouwen worden toegankelijker27-09-2015 06:09:27
  28. Oosterhout: ‘Uitgankelijkheid’ gebouwen moet beter voor mensen met beperking27-09-2015 06:09:27
  29. Is uw zaak voldoende toegankelijk?27-09-2015 06:09:27
  30. Brusselse Regering : Geen excuus om gebouwen niet toegankelijk te maken27-09-2015 06:09:27
  31. AllesToegankelijk – Handvatten voor veilige gebouwde omgeving27-09-2015 06:09:27
  32. Tweede Kamer stemt voor toegankelijkheid in nieuwe Omgevingswet16-07-2015 02:07:09
  33. Ann Brusseel pleit voor integraal toegankelijke schoolgebouwen19-02-2015 08:02:01
  34. Opening Dolby Cinema in Eindhoven zet JT Bioscopen aan tot nadenken over toegankelijkheid21-12-2014 09:12:22
  35. Halle kan handelaars niet verplichten hun zaak beter toegankelijk te maken28-11-2014 08:11:32
  36. Castricum – Niet gezien19-11-2014 05:11:04
  37. Maasziekenhuis Pantein is gehandicaptenproof23-07-2014 10:07:09
  38. Lennik – “Pijnlijk voor iedereen die slecht te been is”25-06-2014 08:06:06
  39. Kortessem wil meest toegankelijke gemeente van de regio worden13-04-2014 04:04:01
  40. Minister Blok wil gesprek over toegankelijk bouwen11-04-2014 09:04:06
  41. ‘Akoestisch veel te verbeteren aan ontwerp’04-03-2014 12:03:07
  42. Rusland werkt na Sotji massaal aan toegankelijkheid03-03-2014 08:03:09
  43. Een mobiliteitsbeperking? Laat je niet tegenhouden!28-02-2014 09:02:30
  44. Isala heeft keurmerk voor toegankelijkheid05-02-2014 02:02:02
  45. Bouwbesluit 201212-01-2014 11:01:53
  46. Bouw Advies Toegankelijkheid – VN-verdrag12-01-2014 11:01:28
  47. Koekelberg – Toegankelijkheid voor iedereen in de winkels14-12-2013 07:12:31
  48. VIPA en Enter vzw stellen nieuwe inspiratiebundels toegankelijkheid voor06-12-2013 03:12:22
  49. Boutersem – Aandacht voor toegankelijkheid van huizen en gebouwen24-10-2013 04:10:06
  50. Hoe toegankelijk is winkelcentrum Castellum voor mensen met een visuele beperking19-10-2013 08:10:29
  51. Toegankelijkheidssticker ook aangebracht in Leek17-10-2013 09:10:01
  52. Venray – Gemeentehuis goed toegankelijk10-10-2013 07:10:19
  53. Joure – Werkgroep Toegankelijkheid beraadt zich op fusie01-10-2013 08:10:50
  54. Groen en vierkant20-09-2013 01:09:53
  55. Gehandicaptenraad bepleit strenge bouwregels voor toegankelijklheid02-09-2013 05:09:20
  56. Renovatie Antwerps Sportpaleis gaat laatste fase in29-08-2013 01:08:47
  57. Unieke Masterclass Toegankelijkheid vult hiaten bouwkundige opleidingen op12-08-2013 08:08:18
  58. TOEVLA: Toegankelijk Vlaanderen29-07-2013 10:07:30
  59. Wethouder: toegankelijkheid winkels Leeuwen afdwingen05-07-2013 05:07:46
  60. Winkels in Steenbergen voor iedereen toegankelijk25-06-2013 01:06:30
  61. Toegankelijkheid Den Haag beter in beeld18-04-2013 07:04:32
  62. Pittem – Bezoekerscentrum Ferdinand Verbiest krijgt prijs voor toegankelijkheid06-04-2013 07:04:53
  63. Tweede kamer toegankelijk25-03-2013 03:03:16
  64. Proefjaar Utrechtse evenementen: toegankelijk voor iedereen10-10-2012 05:10:31
  65. Beernem sluit toegankelijkheidsconvenant af met Westkans02-04-2012 06:04:27
  66. Liften beter toegankelijk voor blinden en slechtzienden28-03-2012 06:03:46
  67. Westkans onderzoekt oorlogssites op toegankelijkheid21-01-2012 04:01:00
  68. Vlissingen – Stadhuis toegankelijker voor slechtzienden17-06-2011 05:06:10
  69. Westkans onderzocht toegankelijkheid van 1323 restaurants en cafés aan de kust06-06-2011 06:06:02
  70. “Toegankelijkheid is kansen scheppen voor iedereen”05-06-2011 06:06:57
  71. Blinde kinderen wijzen de weg05-06-2011 06:06:55
  72. “Mensen worden te vaak beperkt in hun kansen”29-05-2011 05:05:22
  73. Roeselare – Stadhuis en winkels toegankelijk voor iedereen29-05-2011 05:05:45
  74. Winkelketen BLOKKER wint ‘ontoegankelijkheidstrofee 2007’29-05-2011 05:05:45
  75. Provincie legt strenge regels op voor toegankelijkheid29-05-2011 05:05:28
  76. Toegankelijkheid Kinepolis29-05-2011 05:05:49
  77. Gehandicapten willen ook op kerstshopping29-05-2011 05:05:42
  78. Niets in de weg bij IVIO en Vanassche29-05-2011 05:05:16
  79. Kerken worden doorgelicht29-05-2011 01:05:31
  80. Nieuw sociaal huis is sober en efficiënt29-05-2011 01:05:54
  81. Stadhuis Kortrijk goed toegankelijk29-05-2011 01:05:46
  82. Doven horen brandalarm niet29-05-2011 01:05:12
  83. Jeugd onderzoekt toegankelijkheid29-05-2011 12:05:04
  84. Stadsgebouwen moeten beter toegankelijk worden29-05-2011 12:05:36
  85. Advies voor toegankelijkheid gebouwen wordt terugbetaald29-05-2011 12:05:20
  86. Antwerpen doet niets aan toegankelijkheid stadhuis29-05-2011 12:05:27
  87. Vlot toegankelijk voor mindervaliden29-05-2011 12:05:12
  88. Label voor toegankelijke winkels29-05-2011 12:05:22
  89. Winkels wensen label29-05-2011 12:05:01
  90. Toegankelijkheid openbare gebouwen gecontroleerd29-05-2011 12:05:02
  91. “Dit is gewoon ongehoord”29-05-2011 12:05:22
  92. Gehandicapten testen toegankelijkheid Herenthoutse gebouwen29-05-2011 12:05:27
  93. Kleine aanpassing volstaat vaak29-05-2011 12:05:09
  94. Johan Bijttebier eist toegankelijk stadhuis29-05-2011 12:05:23
  95. Welzijnsraad onderzoekt gebouwen op toegankelijkheid29-05-2011 12:05:20
  96. Hoe toegankelijk is het Huis voor gelijke rechten?28-05-2011 11:05:33
  97. Verklaring van Madrid28-05-2011 11:05:06
  98. Toegankelijke Herkse gebouwen beloond met deurtje28-05-2011 03:05:19
  99. Limburgers maken Leuvense gebouwen toegankelijker voor mindervaliden28-05-2011 02:05:20
  100. Onmisbare voorzieningen aan gebouwen28-05-2011 02:05:44
  101. Administratief centrum krijgt pluim voor toegankelijkheid28-05-2011 02:05:47
  102. Doodgewone deur kan al valluik zijn28-05-2011 02:05:10
  103. Hove luistert naar advies Toegankelijke Omgeving28-05-2011 02:05:27
  104. Even zitten met je zakken27-05-2011 01:05:19
  105. Vlaamse lift mag geen Frans praten27-05-2011 01:05:35

Laatst bijgewerkt op 27 september 2015 – 18:40