Blind in een labyrint

Elke hoek van een gebouw is voor een slechtziende een doodlopend spoor

Wie staat er stil bij een balustrade of een handgreep? Welk belang heeft zo’n greep in hout, steen of metaal voor de hedendaagse architectuur? Ik moet bekennen: een namiddag op stap met blinden en slechtzienden opende me de ogen voor details als een reling, maar vooral ook voor de verbijsterende manier waarop architectuur zich laat lezen via de tastzin, het gehoor en de geur. Schrikaanjagend was de ervaring ook. Want bij een blind bezoek leiden de eenvoudigste zaken – zoals het nemen van een trap, het oversteken van een open ruimte of een bezoek aan het toilet – tot angstgevoelens en suspens waar zelfs Hitchcock niet aan kan tippen. Gebouwen zijn voor slechtzienden vaak labyrinten of zelfs valkuilen. Elke hoek is een doodlopend spoor, een open ruimte, een eindeloze leegte.

Architectuur is, in tegenstelling tot beeldende kunst, een medium dat comfort moet bieden. Geen pluche en lui gemak, maar in de Engelse betekenis van het woord. Troost dus.

En zo voelt een handgreep, de zogenaamde rug van een trapleuning, in het gezelschap van een blinde plots anders aan. De rug van een trapleuning, jawel de rug! Ook gebouwen zijn wezens met lichaamsdelen die de hand reiken, de weg wijzen of je bij de arm nemen.

Zeker wanneer je de proef op de som neemt en met een gitzwarte bril op je weg zoekt door een publiek gebouw, wordt op stuitende wijze duidelijk dat je overgeleverd bent aan wat je voelt met een witte stok, of elementairder nog, met je handen. Een plein of een binnenplaats is plots geen ruimte meer, maar een ongrijpbare plek, afgebakend met muren, vensterbanken, trappen, een borstwering of een gapende leegte. Een handreling die pas voorbij de eerste trede begint, komt te laat. Een slechtziende riskeert bij de eerste trede al een misstap.

Zelfstandig

Blinden en slechtzienden staan op hun zelfstandigheid. Om het stigma van gehandicapte te ontlopen, trainen ze zich in het onafhankelijk betreden van de straat en van publieke gebouwen. Maar architecten hebben bij het ontwerpen zoveel besognes dat blinden en slechtzienden vaak vergeten worden in de detaillering van een gebouw.

In de Provinciale Hogeschool Limburg doen architecten al geruime tijd onderzoek naar de toegankelijkheid van gebouwen. Voor het onderzoeksproject Buildings Revis(it)ed bezochten enkele onderzoekers samen met architecten, studenten én de zogenoemde ervaringsdeskundigen, opmerkelijke hedendaagse gebouwen, zoals het Concertgebouw in Brugge, het Stuk in Leuven, het Vlaams Administratief gebouw in Hasselt en het nieuwe gerechtsgebouw in Antwerpen.

Voor de gelegenheid werden de rollen omgekeerd. Blinden en slechtzienden begeleidden met hun ervaring de ‘geblindeerde’ architecten, voorzien van brillen die alle soorten gezichtsproblemen simuleerden. Zo leerden die dat details zoals aangepast licht of contrasterend materiaal bepalen of een trap er als een egale glijbaan uitziet of als een herkenbare opeenvolging van treden. Maar vooral het aftasten van muren, deuren en dorpels, het akoestisch inschatten van smalle doorgangen en hoge ruimtes en het voortdurend decoderen van gebouwen via de hand, de stok, het oor of de geur maken dat architectuur voor een blinde aanknoopt bij het mythische verhaal van het labyrint van koning Minos. De architect van dat labyrint was na de voltooiing van het bouwwerk blind gemaakt, zodat hij het geheim ervan aan niemand zou kunnen prijsgeven. Maar finaal werd het door Ariadne ontsloten met de draad die ze spande.

Misschien moeten architecten zich met wat meer enthousiasme bezighouden met borstweringen en balustrades, en met het trekken van sporen in voetpaden en betegeling, om slechtzienden beter over straten, pleinen en binnenplaatsen te loodsen. Wie weet, herscheppen ze met al die ingrepen de ingenieuze draad van Ariadne. In deze rubriek stelt de architect en criticus Koen Van Synghel tweewekelijks een opmerkelijk hedendaags ontwerp of bouwproject voor.

Bron: De Standaard, 6 november 2007

Delen
Share on Facebook0Tweet about this on Twitter0Share on Google+0Share on LinkedIn0Email this to someonePrint this page

  1. Geen enkel openbaar gebouw écht toegankelijk11-11-2019 07:11:13
  2. Gehandicapte praat voortaan mee over toegankelijkheid Arnhemse nieuwbouw04-01-2019 08:01:58
  3. Hoe toegankelijk is de UHasselt campus Diepenbeek voor blinden?18-06-2017 12:06:12
  4. VAC is eerste ‘toegankelijk gebouw’ van Vlaanderen15-10-2016 08:10:27
  5. “Toegankelijkheid vergt aandacht tot in de kleine details”10-10-2016 07:10:26
  6. Gemeentehuis lijkt soms ontoegankelijke burcht10-10-2016 06:10:40
  7. Bijna alle gemeentehuizen in regio behalen onderscheiding voor toegankelijkheid10-10-2016 06:10:55
  8. Kamer: vanaf 2017 gebouwen verplicht toegankelijk voor gehandicapten21-01-2016 09:01:22
  9. Vlaamse overheid screent 80 kantoorgebouwen op toegankelijkheid16-12-2015 07:12:24
  10. Laat je niets in de weg leggen … In openbare gebouwen27-09-2015 06:09:32
  11. Publieke gebouwen toegankelijker27-09-2015 06:09:28
  12. Buggenhout: Achttien openbare gebouwen zijn toegankelijk27-09-2015 06:09:28
  13. Buggenhout: Toegankelijkheidslabels voor openbare gebouwen27-09-2015 06:09:28
  14. Willebroek – Andersvaliden vragen vruchteloos betere voorzieningen27-09-2015 06:09:28
  15. Antwerpen – Valkuilen in straten en op pleinen, en wat betreft openbare gebouwen27-09-2015 06:09:28
  16. “Wet op toegankelijkheid is dode letter gebleven”27-09-2015 06:09:28
  17. Handboek voor Toegankelijkheid27-09-2015 06:09:28
  18. Nieuwe regelgeving toegankelijkheid goedgekeurd27-09-2015 06:09:28
  19. Bunnikse gebouwen zijn goed toegankelijk27-09-2015 06:09:28
  20. Aarschot – Stadsgebouwen moeten toegankelijker worden27-09-2015 06:09:28
  21. Blind in een labyrint27-09-2015 06:09:28
  22. 1 op 3 Belgen heeft moeite met toegankelijkheid openbare gebouwen27-09-2015 06:09:28
  23. Vlaams Bouwmeester Peter Swinnen: “Toegankelijkheid moet ruimtelijk iets natuurlijks zijn”27-09-2015 06:09:27
  24. ‘Nieuw gebouw Eye slecht toegankelijk voor gehandicapten’27-09-2015 06:09:27
  25. Zemst – Publieke gebouwen worden toegankelijker27-09-2015 06:09:27
  26. Oosterhout: ‘Uitgankelijkheid’ gebouwen moet beter voor mensen met beperking27-09-2015 06:09:27
  27. Is uw zaak voldoende toegankelijk?27-09-2015 06:09:27
  28. Brusselse Regering : Geen excuus om gebouwen niet toegankelijk te maken27-09-2015 06:09:27
  29. AllesToegankelijk – Handvatten voor veilige gebouwde omgeving27-09-2015 06:09:27
  30. Handboek Zicht op ruimte verschenen27-09-2015 06:09:27
  31. Handboek voor Toegankelijkheid gebouwen27-09-2015 06:09:27
  32. Tweede Kamer stemt voor toegankelijkheid in nieuwe Omgevingswet16-07-2015 02:07:09
  33. Ann Brusseel pleit voor integraal toegankelijke schoolgebouwen19-02-2015 08:02:01
  34. Opening Dolby Cinema in Eindhoven zet JT Bioscopen aan tot nadenken over toegankelijkheid21-12-2014 09:12:22
  35. Halle kan handelaars niet verplichten hun zaak beter toegankelijk te maken28-11-2014 08:11:32
  36. Castricum – Niet gezien19-11-2014 05:11:04
  37. Maasziekenhuis Pantein is gehandicaptenproof23-07-2014 10:07:09
  38. Lennik – “Pijnlijk voor iedereen die slecht te been is”25-06-2014 08:06:06
  39. Kortessem wil meest toegankelijke gemeente van de regio worden13-04-2014 04:04:01
  40. Minister Blok wil gesprek over toegankelijk bouwen11-04-2014 09:04:06
  41. ‘Akoestisch veel te verbeteren aan ontwerp’04-03-2014 12:03:07
  42. Rusland werkt na Sotji massaal aan toegankelijkheid03-03-2014 08:03:09
  43. Een mobiliteitsbeperking? Laat je niet tegenhouden!28-02-2014 09:02:30
  44. Isala heeft keurmerk voor toegankelijkheid05-02-2014 02:02:02
  45. Bouwbesluit 201212-01-2014 11:01:53
  46. Bouw Advies Toegankelijkheid – VN-verdrag12-01-2014 11:01:28
  47. Koekelberg – Toegankelijkheid voor iedereen in de winkels14-12-2013 07:12:31
  48. VIPA en Enter vzw stellen nieuwe inspiratiebundels toegankelijkheid voor06-12-2013 03:12:22
  49. Boutersem – Aandacht voor toegankelijkheid van huizen en gebouwen24-10-2013 04:10:06
  50. Hoe toegankelijk is winkelcentrum Castellum voor mensen met een visuele beperking19-10-2013 08:10:29
  51. Toegankelijkheidssticker ook aangebracht in Leek17-10-2013 09:10:01
  52. Venray – Gemeentehuis goed toegankelijk10-10-2013 07:10:19
  53. Joure – Werkgroep Toegankelijkheid beraadt zich op fusie01-10-2013 08:10:50
  54. Groen en vierkant20-09-2013 01:09:53
  55. Gehandicaptenraad bepleit strenge bouwregels voor toegankelijklheid02-09-2013 05:09:20
  56. Renovatie Antwerps Sportpaleis gaat laatste fase in29-08-2013 01:08:47
  57. Unieke Masterclass Toegankelijkheid vult hiaten bouwkundige opleidingen op12-08-2013 08:08:18
  58. TOEVLA: Toegankelijk Vlaanderen29-07-2013 10:07:30
  59. Wethouder: toegankelijkheid winkels Leeuwen afdwingen05-07-2013 05:07:46
  60. Winkels in Steenbergen voor iedereen toegankelijk25-06-2013 01:06:30
  61. Toegankelijkheid Den Haag beter in beeld18-04-2013 07:04:32
  62. Pittem – Bezoekerscentrum Ferdinand Verbiest krijgt prijs voor toegankelijkheid06-04-2013 07:04:53
  63. Tweede kamer toegankelijk25-03-2013 03:03:16
  64. Proefjaar Utrechtse evenementen: toegankelijk voor iedereen10-10-2012 05:10:31
  65. Beernem sluit toegankelijkheidsconvenant af met Westkans02-04-2012 06:04:27
  66. Liften beter toegankelijk voor blinden en slechtzienden28-03-2012 06:03:46
  67. Westkans onderzoekt oorlogssites op toegankelijkheid21-01-2012 04:01:00
  68. Vlissingen – Stadhuis toegankelijker voor slechtzienden17-06-2011 05:06:10
  69. Westkans onderzocht toegankelijkheid van 1323 restaurants en cafés aan de kust06-06-2011 06:06:02
  70. “Toegankelijkheid is kansen scheppen voor iedereen”05-06-2011 06:06:57
  71. Blinde kinderen wijzen de weg05-06-2011 06:06:55
  72. “Mensen worden te vaak beperkt in hun kansen”29-05-2011 05:05:22
  73. Roeselare – Stadhuis en winkels toegankelijk voor iedereen29-05-2011 05:05:45
  74. Winkelketen BLOKKER wint ‘ontoegankelijkheidstrofee 2007’29-05-2011 05:05:45
  75. Provincie legt strenge regels op voor toegankelijkheid29-05-2011 05:05:28
  76. Toegankelijkheid Kinepolis29-05-2011 05:05:49
  77. Gehandicapten willen ook op kerstshopping29-05-2011 05:05:42
  78. Niets in de weg bij IVIO en Vanassche29-05-2011 05:05:16
  79. Kerken worden doorgelicht29-05-2011 01:05:31
  80. Nieuw sociaal huis is sober en efficiënt29-05-2011 01:05:54
  81. Stadhuis Kortrijk goed toegankelijk29-05-2011 01:05:46
  82. Doven horen brandalarm niet29-05-2011 01:05:12
  83. Jeugd onderzoekt toegankelijkheid29-05-2011 12:05:04
  84. Stadsgebouwen moeten beter toegankelijk worden29-05-2011 12:05:36
  85. Advies voor toegankelijkheid gebouwen wordt terugbetaald29-05-2011 12:05:20
  86. Antwerpen doet niets aan toegankelijkheid stadhuis29-05-2011 12:05:27
  87. Vlot toegankelijk voor mindervaliden29-05-2011 12:05:12
  88. Label voor toegankelijke winkels29-05-2011 12:05:22
  89. Winkels wensen label29-05-2011 12:05:01
  90. Toegankelijkheid openbare gebouwen gecontroleerd29-05-2011 12:05:02
  91. “Dit is gewoon ongehoord”29-05-2011 12:05:22
  92. Gehandicapten testen toegankelijkheid Herenthoutse gebouwen29-05-2011 12:05:27
  93. Kleine aanpassing volstaat vaak29-05-2011 12:05:09
  94. Johan Bijttebier eist toegankelijk stadhuis29-05-2011 12:05:23
  95. Welzijnsraad onderzoekt gebouwen op toegankelijkheid29-05-2011 12:05:20
  96. Hoe toegankelijk is het Huis voor gelijke rechten?28-05-2011 11:05:33
  97. Verklaring van Madrid28-05-2011 11:05:06
  98. Toegankelijke Herkse gebouwen beloond met deurtje28-05-2011 03:05:19
  99. Limburgers maken Leuvense gebouwen toegankelijker voor mindervaliden28-05-2011 02:05:20
  100. Onmisbare voorzieningen aan gebouwen28-05-2011 02:05:44
  101. Administratief centrum krijgt pluim voor toegankelijkheid28-05-2011 02:05:47
  102. Doodgewone deur kan al valluik zijn28-05-2011 02:05:10
  103. Hove luistert naar advies Toegankelijke Omgeving28-05-2011 02:05:27
  104. Even zitten met je zakken27-05-2011 01:05:19
  105. Vlaamse lift mag geen Frans praten27-05-2011 01:05:35

Laatst bijgewerkt op 27 september 2015 – 18:40