Mobiliteitsaanpassingen voor blinden en slechtzienden

Bron: Internationale Dag van de Witte Stok
15 oktober 1998

Velen onder u hebben zich wellicht reeds afgevraagd hoe blinden en slechtzienden  hun weg kunnen vinden op straat en in gebouwen.

Ook wij, als goed zienden, worden soms geconfronteerd met problemen met het  zicht.

Ik vertel u dan ook graag het verhaal van Frans, die in een zeer rustige buurt  woont; maar goed ziet.

Het is winter, Frans heeft zich overslapen en moet naar zijn werk.  De auto  staat buiten en hij heeft geen tijd meer om de ruiten te ontdooien.  Frans  krabt een klein beetje ijs aan de voorruit weg en vertrekt met de verwarming op  volle toeren.  Gelukkig woont Frans in een zeer rustige buurt en moet hij  tot op het einde van de straat geen voorrang geven.  Wie onder ons is nog  nooit zo met de auto vertrokken?  Wij kunnen enkel door het gaatje kijken,  trachten op afstand reeds te zien of er fietsers of tegenliggers zijn of waar  precies de zijstraat is.  Wellicht zouden wij dit niet durven in een drukke  straat of op een plaats waar veel paaltjes staan, laat staan in een onbekende  omgeving.

Slechtzienden met een beperking van hun gezichtsveld durven dit eveneens niet.   Zij kunnen niet krabben om het zijzicht of het zicht vlak voor hun voeten groter  te maken, zij zijn genoodzaakt om hiervoor een lange witte of gele stok te  gebruiken, nochtans zijn zij niet blind.

’s Avonds als Frans naar huis moet, is het dichte mist Frans zet zijn  verstralers op, maar dan ziet hij nog minder.  Hij baseert zich op de witte  middellijn en op het fietspad om terug thuis te geraken.  Maar als hij  bijna thuis is, krijgt hij het extra moeilijk: er zijn geen lijnen meer waarnp  hij zich kan oriënten;n en langs beide zijden van de straat zijn diepe grachten.

Herkent u deze situatie?

Maar goed dat de voetgangerslichten tegenwoordig een zeer goed contrast hebben  (geel met zwarte strepen).  Gelukkig valt het verkeerslicht op door het  felle rood of groen en worden tijdelijke en vaste hindernissen ’s avonds  verlicht.

Voor onze slechtziende voetganger, die elke dag in een zeer dichte mist zit, is  het evenzeer van belang dat er zo weinig mogelijk obstakels op de stoep staan en  dat werkzaamheden op de stoep goed opvallen.

Ook slechtzienden volgen soms de lichte kleur van de stoeprand om hun weg te  vinden.

De paaltjes op de stoep zijn voor een slechtziende niet altijd zichtbaar en  hindernissen of niveauverschillen vallen niet altijd op.  Ook voor een  geleidehond is het van zeer groot belang dat de zebrapaden regelmatig geverfd  worden, zodat ze voor hem zichtbaar zijn.

Als Frans ’s avonds nog wat documentatie wil doornemen en de leeslamp aansteekt,  valt op een bepaald moment de stroom uit en moet Frans gaan kijken wat er aan de  hand is.  Dus Frans uit de zetel, op zoek naar de kast waar hij een kaars  en aansteker kan vinden.  Kaarsen vindt hij, omdat die altijd op een vaste  plaats liggen, maar een aansteker vindt hij niet, want Frans rookt en haalt  aanstekers uit de kast om ze overal te laten rondslingenen.  Na lang zoeken  heeft hij kaarslicht en vertrekt Hij denkt er niet aan dat zijn vrouw het  strijkgoed nog niet heeft opgeruimd en dat er in de gang nog bakken drank staan  die hij moest weg zetten na het winkelen.  U kent het vervolg.  Als  Frans de elektriciteit niet gemaakt krijgt zal hij moeten wachten tot het dag  wordt om verder te lezen.

Ook blinden en slechtzienden moeten soms wachten tot er iemand is om voor te  lezen, want veel informatie is niet verkrijgbaar in braille of in gesproken  vorm.  Regelmatig ziet u aanpassingen die speciaal voor rolstoelen of  blinden zijn gemaakt.  Maar zijn deze aanpassingen altijd goed?  Zelfs  al krijgt men de juiste richtlijnen, soms moeten er prioriteiten gelegd worden  en geld speelt daarbij een grote rol.

In Belgie is 1 op 1000 inwoners blind en 1 op 100 is slechtziend.  Om deze  reden willen wij blijven aandringen om iedereen te sensibiliseren, omdat ook  mensen met een functiebeperking recht hebben op toegankelijkheid in de brede zin  van het woord.  Ik geef dan ook graag enkele richtlijnen voor aanpassingen  voor blinden en slechtzienden.

Slechtziende voetgangers oriënteren zich voornamelijk op contrasten, zowel in  kleur, als in tactiele verschillen in de ondergrond.

Een blinde of ernstig slechtziende oriënteert zich voornamelijk op auditieve en  tactiele informatie.  Een belangrijk hulpmiddel daarbij is de witte of gele  stok, als bescherming van het lichaam en om informatie te verkrijgen over  hindernissen, gidslijnen, enz.

Een minderheid maakt gebruik van een geleidehond, maar ook de hond heeft het  niet altijd gemakkelijk: onduidelijke zebrapaden vindt hij niet, het  hoogteverschil tussen trein en perron is vaak zeer hoog voor de hond, terwijl de  afstand tussen trein en perron bij de nieuwe treinstellen zo groot is, dat het  gevaarlijk is, zowel voor de hond, als voor zijn baas.  Kleine draaideuren  zijn een hele klus voor de hond, want als hij met zijn snoet tegen de deur  drukt, krijgt hij het volgende luik van de deur tegen zijn achterpoten.

En dan zijn er nog de roltrappen.  Deze vormen een reëel gevaar voor de  hond, want als hij niet op het juiste moment springt, geraakt hij met zijn poten  tussen de treden, met alle gevolgen van dien voor hond en baas.  In sommige  gebouwen, zoals b.v. in het Brusselse Zuidstation, zijn echter geen gewone  trappen meer.

Wij willen graag een begaanbare en obstakelvrije loopzone van minstens 1 meter  breed en een vrije hoogte van 2.10 meter.  Personen die een lange witte  stok gebruiken, maken gebruik van een gidslijn.  Deze ononderbroken  gidslijn kan bestaan uit natuurlijk materiaal, zoals een hard-zacht-verkanting  langs een grasperk of een muurtje of huizenrij, een gootje of stoeprand.   Deze dingen zijn vaak van nature aanwezig, maar kunnen ook van bij de planning  speciaal worden aangelegd om beter de toegang van openbare gebouwen te vinden,  evenals om grote afstanden op pleinen te overbruggen.  Bij gebrek hieraan  zijn speciaal aangelegde geleidelijnen uit ribbeltegels noodzakelijk.

Een goed plan van aanleg voorziet in een minimum aan speciale voorzieningen.   Gidslijnen zijn voor een stokwandelaar een zeer belangrijk element ter  oriëntatie.

Voor geleidehonden zijn dit vooral de zijstraten en de oversteekplaatsen.

Straatmeubilair zoals banken, vuilnisbakken, telefooncellen, brievenbussen zijn  best in een contrasterende kleur ten opzichte van de omgeving en onderaan  voorzien van een beschermboordje.  Dit laat de blinde of slechtziende  stokgebruiker toe het obstakel te detecteren en te ontwijken.

In een winkelstraat is het bijna onmogelijk een lijn of huizenrij te volgen daar  de winkels de stoep en/of straat gebruiken om hun winkelwaar uit te stallen.   Blinden moeten al deze hindernissen ontwijken, wat niet gemakkelijk is.

Een voelbare strook in een andere kleur is een grote hulp en het moet ook andere  mensen ertoe aanzetten deze strook obstakelvrij te houden.  Hier is een  opname daarvan in het politiereglement en de opvolging ten zeerste aangewezen.

In sommige gemeenten wordt een speciale zone voorzien tussen parking en voetpad  om het verkeersmeubilair veilig te plaatsen.

Een veilige opvallende afspanning bij weg werkzaamheden is zeer belangrijk.   Men moet erop letten dat er steeds een voldoende brede doorgang blijft.

Ook het parkeren van auto’s op de stoep zorgt er vaak voor dat de  blindengeleidehond met metgezel de stoep moet verlaten om zijn weg verder te  zetten.

Niveauverschillen kunnen bij de oriëntatie van zeer groot belang zijn, denken we  maar aan stoepranden en bushaltes.

Soms geeft een niveauverschil of stoeprand ook een gevoel van veiligheid, want  fietsers en auto’s komen niet zomaar de stoep opgereden.

Het is mogelijk om een blinde stokwandelaar te trainen op lage stoepranden van 2  cm, doch zonder deze 2 cm zal hij geen verschil merken tussen stoep en fietspad  of stoep en rijweg.

Voor een slechtziende is het nodig dat het niveauverschil zichtbaar gemaakt  wordt door contrast te geven.

Een oversteekplaats op een verkeersdrempel zorgt ervoor dat een blinde deze  gemakkelijk recht oversteekt daar zij kunnen voeten wanneer zij afwijken.   Zelfs veel goedzienden verwarren de dwarsstrepen van een verkeersdrempel met een  zebrapad.

Naast de geleidelijnen die blinden en slechtzienden volgen, bestaan er ook  waarschuwingsvoorzieningen die personen met een visuele handicap attent maken op  een oversteek, dalende trappen of perronrand.  Deze  waarschuwingsmarkeringen moeten voor de personen met een visuele handicap  herkenbaar zijn met de voet en de stok.  Voor slechtzienden moeten de  tegels door kleurcontrast met de omgeving herkenbaar zijn.  Tot voor kort  werden hier vooral rubbertegels gebruikt om oversteekplaatsen aan te geven, maar  omwille van de duurzaamheid is men overgegaan op noppentegels.  Het is zeer  belangrijk dat een blinde zich recht kan orienteren om over te steken.   Schuine zebrapaden oversteken is voor een blinde niet mogelijk.  Daarom is  het van zeer groot belang dat de noppentegels, of de vroegere rubbertegels,  haaks op het zebrapad liggen.

Een blinde kan zich niet recht plaatsen op een ronde stoeprand om over te  steken.

De rubbertegels worden aanbevolen voor het aangeven van nuttige informatie,  zoals een halte openbaar vervoer of de ingang van een openbaar gebouw.

Voor openbare gebouwen is het belangrijk dat ze bereikbaar zijn met het openbaar  vervoer, dat er oversteekplaatsen aan de bushaltes worden voorzien en dat de  toegang tot het gebouw veilig en gemakkelijk te vinden is.  Op glazen  deuren moeten kleurrijke strips op ooghoogte en heuphoogte worden voorzien,  zodat een slechtziende of een geleidehond niet tegen het glas lopen.

Vele dingen ontgaan ons als wij niet meer kunnen lezen.  Daarom is het  belangrijk dat de infobalie dadelijk kan gevonden worden en dat deze mensen u  bij de juiste personen kunnen brengen.

Ook de infoborden die aan de muur hangen, moeten in goed contrast en met  duidelijk lettertype voldoende groot worden weergegeven (Ook hier vormen zwarte  letters op een gele ondergrond het meeste contrast).

Men moet ook kort genoeg bij de borden kunnen komen om ze te lezen.   Hiervoor dienen zij op ooghoogte te worden geplaatst.

Voor blinden en slechtzienden is het belangrijk dat zij geschreven informatie  kunnen krijgen in aangepaste vorm.  Zo niet zal diegene die voorleest  bepalen of het voor ‘de visueel gehandicapte belangrijk genoeg is om voor te  lezen of niet.

De geschreven informatie kan voor blinde en slechtziende personen toegankelijk  gemaakt worden door de teksten in te lezen op cassette, door ze om te zetten in  braille of grootletterdruk, of door ze ter beschikking te stellen op diskette.

Sommige gemeenten laten hun infoblad inlezen op cassette, een service waar  trouwens ook andere inwoners gebruik van kunnen maken, denk b.v. aan oudere  mensen.

Een aantal publicaties van de Vlaamse overheid zijn beschikbaar in aangepaste  vorm, enkele banken stellen uittreksels in braille ter beschikking van hun  visueel gehandicapte klanten, op de verpakking van sommige geneesmiddelen wordt  de naam in braille gedrukt, …

allemaal initiatieven die zeer op prijs worden gesteld.  Blinde of  slechtziende PC-gebruikers werken met een brailleleesregel, een spraakweergave  of een vergrote schermweergave.  Voor hen zijn diskettes een belangrijke  bron van informatie.

Ook voor Frans is het gemakkelijk dat hij zijn documentatie zelf kan lezen.   Voor Frans was het ook gemakkelijk dat hij zich kon oriënteren op de witte  strepen, dat de weg niet vol met hindernissen stond en dat hij bij mist wist dat  hij bijna thuis was toen hij de rode brievenbus van de post zag hangen.

Als voorbeeld verwijs ik graag naar de goede initiatieven die reeds in  verschillende gemeenten genomen zijn.  Zij hebben reeds enige kennis en  ervaring opgedaan.

Ik ben ook zeer blij u hier een primeur te mogen voorstellen nl. een  toegankelijkheidsbrochure met aanbevelingen en richtlijnen betreffende personen  met een visuele handicap.  Het is een initiatief van de Belgische  Confederatie van Blinden en Slechtzienden, het overkoepelend orgaan, waaraan de  leden, zoals de verschillende nazorgwerken, onderwijsinstellingen en  groeperingen die gespecialiseerd zijn in de problematiek van de visuele  handicap, hun medewerking hebben verleend.  Ervaring met en evaluaties van  reeds gedane aanpassingen hebben hierin een belangrijke rol gespeeld.  Deze  brochure wil dan ook een leidraad zijn bij verkeersvoorzieningen, ontwerpen van  gebouwen, e.d., waarbij vooral naar een inclusief beleid gestreefd wordt.   Toch dient iedere situatie op zich te worden bekeken en kunnen andere  aanpassingen noodzakelijk zijn.  Daarom is het aangewezen om bij mogelijke  aanpassingen advies te vragen aan deskundigen.  Het  toegankelijkheidsbureau, zal u hierbij zeker kunnen ondersteunen.  De  brochure wordt op dit moment gedrukt en zal naar alle gemeenten verzonden  worden.  Voor diegenen die momenteel met belangrijke aanpassingen bezig  zijn, hebben wij enkele gekopieerde exemplaren van het voorontwerp die straks  kunnen afgehaald worden.

Gilly GROMMEN, Mobiliteitsinstructeur

Delen
Share on Facebook0Tweet about this on Twitter0Share on Google+0Share on LinkedIn0Email this to someonePrint this page

  1. Europese mobiliteitskaart in zicht voor 2016!14-07-2015 01:07:36
  2. Studenten ontwikkelen bordspel rond toegankelijkheid02-01-2015 11:01:23
  3. Almere – Student Mobiliteit vraagt minister om advies13-09-2014 08:09:05
  4. Lanaken – Gehandicaptenraad ijvert voor toegankelijkheid voor iedereen23-05-2014 11:05:10
  5. “Richtlijn toegankelijkheid” biedt handvatten voor wegbeheerders07-02-2014 08:02:49
  6. Nieuwe toegankelijkheidsrichtlijnen voor openbare ruimte en OV31-01-2014 10:01:50
  7. Brochure met tips over toegankelijkheid10-12-2013 09:12:00
  8. Brochure helpt ondernemers met toegankelijkheid07-08-2013 06:08:41
  9. Verbeterde DVD ‘Stap voor stap, tik voor tik’15-05-2012 02:05:37
  10. Toegankelijkheid rode draad bij provincie VLAAMS-BRABANT18-01-2012 04:01:23
  11. Wereldgehandicaptendag: normen voor toegankelijkheid03-12-2011 07:12:19
  12. Cd-rom opent deuren29-05-2011 12:05:37
  13. Mobiliteitsaanpassingen voor blinden en slechtzienden28-05-2011 02:05:45

Laatst bijgewerkt op 28 mei 2011 – 14:38