Nystagmus, oogbolstuipen, oogbeving

Woordenboek

Oogbolstuipen, oogbeving, syn. instabilitas oculorum; elke niet-willekeurige ritmisch heen en weer gaande beweging van de oogbol; pathologische ~ komt voor bij ziekten van het labyrint, meningitis, sommige oogziekten, multipele sclerose, aandoeningen van het cerebellum, middenhersenen (o.a. door vitaminecomplex deficiëntie) e.a.; niet-pathologische ~ ziet men o.a. bij kunstmatige vestibulaire prikkeling (optokinetische, calorische en draai(stoel)~); ~ horizontális, ~ om de loodrechte oogas; mijnwerkers~, beroepsneurose van de ogen bij mijnwerkers; pendel~, ~ met gelijke snelheid van de héén en de weergaande beweging (vaak bij de z.g. permanente of aangeboren ~), syn. ~ oscillatórius of schommel~; positie~, ~ in andere dan de zittende houding; ~ rotatórius, ~ om de vóorachterwaartse oogas (vgl. syringobulbie); ruk~, ~ met een snelle en een langzame component; spontane ~, ~ in zittende houding (met niet bewegend hoofd); ~ verticális, ~ om de dwarse as van het oog; vestibulaire ~, ~ bij aandoeningen of overprikkeling van het labyrint. Zie ook opsoclonus.

Beeld

Nystagmus is een ritmisch herhaald onwillekeurig bewegen van de ogen. Dit gebeurt onafhankelijk van de willekeurige oogbewegingen en kan niet bewust worden onderdrukt, de bewegingen zijn niet aan de wil onderworpen. Dit is gewoonlijk met het blote oog waar te nemen door een ander.

Nystagmus kan vóórkomen als gevolg van en naast een andere oogaandoening, of als op zichzelf staande oogaandoening.

Er zijn verschillende vormen van nystagmus:
a. de “schommelnystagmus” (pendelnystagmus), waarbij de afzonderlijke fasen van de beweging even snel plaatsvinden.
b. de “ruknystagmus”, waarbij de beweging uiteenvalt in een langzame fase, gevolgd door een snelle beweging in tegengestelde richting.
c. mengvormen van a. en b., waarbij bijvoorbeeld in één blikrichting een schommelnystagmus bestaat en in een ander blikrichting een ruknystagmus.

Een andere indeling kan gemaakt worden aan de hand van de aard van de oorzaak:
bij oogaandoeningen (oculaire nystagmus);
bij aandoeningen van het centraal zenuwstelsel (centrale nystagmus);
bij aandoeningen van het evenwichtsorgaan (vestibulaire nystagmus);
congenitaal (aangeboren) of erfelijke nystagmus.

Oculaire nystagmus is in het algemeen van het schommeltype. De bewegingen vinden dan in horizontale richting plaats. Bijvoorbeeld bij aandoeningen waarbij geen normale maculafunctie aanwezig is en er dus niet normaal gefixeerd kan worden.

De oorzaak van congenitale en erfelijke nystagmus is niet bekend. Ook al vertonen de ogen verder geen afwijkingen, alleen al door de nystagmus blijft de gezichtsscherpte gewoonlijk beneden normaal.

Symptomen

Soms gaat het om grove bewegingen, soms om een fijn trillen. De bewegingen kunnen ook in snelheid sterk verschillen. Meestal is de richting van de nystagmus horizontaal. Maar ook andere bewegingsrichtingen komen voor: verticaal, rotatoir, etc.

Van latente nystagmus spreekt men indien zich een nystagmus manifesteert bij afdekken van een oog. Deze vorm van nystagmus gaat gewoonlijk gepaard met een zwakte van het binoculaire zien (= zien met 2 ogen) of strabismus (= scheelzien).

Nystagmus kan toenemen wanneer:

•er één oog wordt afgedekt
•er direct licht op de ogen valt
•er sprake is van vermoeidheid en stresssituaties
•er wordt gefixeerd op details

Soms is er sprake van een scheefstand van het hoofd of van een heen en weer schudden van het hoofd. Beide (automatisch ontwikkelde) ‘strategieën’ worden gebruikt om naar een vermindering van de nystagmus te zoeken.

Consequenties voor het dagelijks leven

•moeite met scherp zien
•er is tijd nodig om te fixeren
•ieder visueel functioneren kost veel inspanning. Omdat de nystagmus bij vermoeidheid toeneemt, ontstaat vaak een vicieuze cirkel die moeilijk te doorbreken is

Behandeling

Er is geen therapie bekend.

Richtlijnen

•optimale verlichting toepassen
•direct op de ogen vallend licht vermijden
•zoeken naar de hoofdstand waarbij de nystagmus het geringst is, hierbij zorgen voor een ergonomisch verantwoorde houding
•vergroting gebruiken (óók als gedurende korte tijd wèl zonder vergroting gewerkt kan worden)
•bepalen van de optimale verhouding tussen in- en ontspannen
•vermijden van stress
•een leeskader gebruiken
•contrastrijk materiaal gebruiken

Delen
Share on Facebook0Tweet about this on Twitter0Share on Google+0Share on LinkedIn0Email this to someonePrint this page

  1. Zwolse met oogafwijking organiseert eerste Wiebelige Woensdag: ‘Het is niks raars’08-11-2018 06:11:02
  2. Wat is nystagmus?02-11-2018 08:11:50
  3. Hoe stop je het duizelen in bed als je dronken bent?27-11-2017 04:11:29
  4. Oogaandoening nystagmus: Wiebelogen29-12-2015 09:12:31
  5. Nystagmus, oogbolstuipen, oogbeving24-09-2015 05:09:38
  6. Video: Mijn Verhaal: Luna – Nystagmus24-09-2015 05:09:09

Laatst bijgewerkt op 24 september 2015 – 17:44