Ooginjecties voor behoud zicht bij netvliesdegeneratie

De belangrijkste oorzaak van blindheid onder ouderen is een aandoening van het netvlies, zogeheten natte maculadegeneratie. Sinds ruim vijf jaar kan die worden behandeld met injecties in het oog. Maar werken de beschikbare middelen, Lucentis en Avastin, even goed, was lang de vraag van oogartsen.

Midden op het netvlies, aan de achterkant van het oog, ligt de gele vlek (macula lutea). Dit gebiedje, niet veel groter dan een speldenknop, bevat zo’n 8 miljoen zenuwcellen, die het mogelijk maken scherp te zien en kleuren te onderscheiden.

Bij natte maculadegeneratie tast de groei van bloedvaten achter het netvlies het zicht aan. Deze vaten hebben de eigenschap dat er vocht uit lekt. Dat beschadigt de netvliescellen. Scherp zien wordt, vooral in het midden van het gezichtsveld, hoe langer hoe meer onmogelijk, en daarmee ook alledaagse activiteiten zoals autorijden en lezen.

Voor een succesvolle behandeling is het belangrijk dat de netvliesdegeneratie tijdig wordt ontdekt en behandeld. Zijn de netvliescellen eenmaal kapot, dan is herstel niet mogelijk.

De geneesmiddelen die worden ingezet tegen de oogaandoening hebben beide als doel de bloedvatgroei te remmen. Dat doen ze door de werking van het groeistimulerende eiwit VEGF te blokkeren. Daarvoor spuit de oogarts het geneesmiddel maandelijks in het oog, soms ook minder vaak, namelijk alleen als er tekenen van vaatgroei zijn.

Dat deze aanpak werkt, toonde fabrikant Genentech in 2005 overtuigend aan met het medicijn Lucentis. Terwijl het bedrijf wachtte op goedkeuring en registratie van het middel door de Amerikaanse autoriteiten, begonnen oogartsen hun patiënten al te behandelen met Avastin, eveneens een VEGF-remmer. Dat middel is echter geregistreerd als antikankermiddel en was niet eerder getest bij patiënten met netvliesdegeneratie.

De middelen werken weliswaar in op hetzelfde eiwit, maar het actieve molecuul in Lucentis is veel kleiner dan dat in Avastin. Lucentis zou daarmee gemakkelijker in het oogweefsel doordringen. Oogartsen stelden echter al snel vast dat Avastin effectief was bij netvliesdegeneratie, en dat de behandeling het verlies van zicht bij veel patiënten tot staan bracht en soms zelfs verbeterde.

In Amerika is Avastin op dit moment de standaard, ondanks het zogeheten off-labelgebruik. Dat heeft alles te maken met de prijs. In de VS kost Lucentis zo’n 2000 dollar per injectie, tegenover 50 dollar per dosis voor Avastin.

In Nederland is dat prijsverschil iets kleiner, weet prof. dr. Reinier Schlingemann, oogarts in het Academisch Medisch Centrum (AMC) in Amsterdam en gespecialiseerd in maculadegeneratie. Lucentis kost hier zo’n 1000 euro per injectie. “De apotheek moet Avastin uitvullen in spuiten. Wat deze daarvoor rekent, kan verschillen. De prijs zal veelal zo rond de 80 euro liggen.”

Avastin werd de afgelopen jaren in Nederland net iets meer gebruikt dan Lucentis, zo is de indruk van Schlingemann. “Ik vermoed dat de verhouding zo rond 60 en 40 procent lag.” In Europese landen waar off-labelgebruik niet wordt geaccepteerd, zoals in Frankrijk en in Groot-Brittannië, zijn oogartsen volledig aangewezen op Lucentis.

Nu het vergoedingssysteem voor de behandeling van natte maculadegeneratie binnenkort verandert –officieel per 1 januari, maar de onderhandelingen zijn nog niet rond– verwacht Schlingemann dat het aandeel Avastin sterk zal toenemen. “Dat is een goede zaak voor de kostenontwikkeling in de zorg”, meent de oogarts.

In de nieuwe situatie krijgt het ziekenhuis één bedrag; daarvan moet de oogarts zijn controles kunnen doen, zijn personeel betalen en het toegediende geneesmiddel inkopen.

In principe zal Avastin de standaardbehandeling worden, zo verwacht Schlingemann. Mr. D. Özkanli, adviseur bij het CVZ, bevestigt dat. “Zorgverzekeraars mogen afspraken maken met ziekenhuizen over de inzet van het meest doelmatige geneesmiddel, Avastin. Een patiënt die niet behandeld kan worden met Avastin kan wel eisen om met Lucentis behandeld te worden.” Dat laatste middel is namelijk opgenomen in het basispakket.

Die mogelijkheid om Lucentis bij een klein deel van de mensen te kunnen blijven gebruiken, vindt Schlingemann belangrijk. “Geen twee patiënten zijn hetzelfde. Een enkeling heeft mogelijk Lucentis nodig voor een goed behandelresultaat. Als behandelend arts wil je die keus kunnen blijven maken.”

Amerikaans onderzoek bevestigt dat niet elke patiënt even goed reageert op Avastin. In een artikel dat afgelopen voorjaar in het New England Journal of Medicine verscheen, concluderen de auteurs dat er tussen de beide middelen geen meetbaar verschil is in de gezichtsscherpte van patiënten. Maar wie kijkt naar de lekkage van de bloedvaten, ziet dat Lucentis het soms nét iets beter doet dan Avastin.

Ook Nederlandse oogartsen van zes academische centra hebben sinds 2008 vergelijkend onderzoek gedaan met de twee middelen. De resultaten komen echter pas aan het einde van dit jaar beschikbaar, meldt Schlingemann, die het onderzoek leidt. Hij verwacht dat het Nederlandse onderzoek de resultaten van de Amerikaanse studie zal bevestigen, en dat het CVZ terecht heeft bepaald dat patiënten in principe moeten worden behandeld met Avastin.

Derde behandeloptie

In Amerika kwam recent een derde middel ter behandeling van netvliesdegeneratie beschikbaar: Eylea. Het blokkeert, net als de twee andere, het eiwit VEGF.

In Europa is registratie van Eylea aangevraagd door geneesmiddelenfabrikant Bayer, in de VS wordt het vermarkt door de firma Regeneron.

De prijs van het nieuwe middel ligt met 1850 dollar per dosis net iets onder de 2000 dollar van Lucentis. Belangrijker is dat Eylea tweemaandelijks kan worden gegeven, terwijl Lucentis volgens de richtlijn elke maand in het oog moet worden geïnjecteerd; waarmee de jaarlijkse kosten dubbel zo hoog uitkomen.

Oogarts Schlingemann verwacht niet dat Eylea de Nederlandse markt zal veroveren, omdat het nog altijd een stuk duurder is dan de vaatgroeiremmer Avastin. In Europese landen waar Avastin verboden is vanwege het off-labelgebruik, kan Eylea wel een geduchte concurrent worden van Lucentis.

Anca BOON

Bron: Reformatorisch Dagblad, http://www.refdag.nl, 24 januari 2012

Delen
Share on Facebook0Tweet about this on Twitter0Share on Google+0Share on LinkedIn0Email this to someonePrint this page

  1. Beeldbrengers Tiel – Het Vuurwerkverbod aflevering 2 de oogarts30-12-2021 02:12:24
  2. Oogdruppels in plaats van een leesbril30-12-2021 06:12:50
  3. ‘Kijkdoos’ voor telefoon moet bijziendheid tegengaan28-12-2021 04:12:27
  4. Metro-stelling: ‘Vuurwerk afsteken is een achterlijke traditie’28-12-2021 04:12:19
  5. Chinese en Britse universiteit ontwikkelen techniek voor bionisch oog28-12-2021 04:12:59
  6. Minder druk op thuiszorg door oogdruppelinstructie mantelzorgers en patiënten23-12-2021 04:12:35
  7. Coronavaccinatie en oogaandoeningen22-12-2021 08:12:34
  8. Wat zijn de meest voorkomende oogkwalen?21-12-2021 11:12:06
  9. Oogdruppels kunnen voor velen de leesbril vervangen:20-12-2021 06:12:33
  10. Zo zie je maar – Hoe te voorkomen dat je ogen slechter worden19-12-2021 07:12:57
  11. “Ook je ogen kunnen verbranden door de zon”19-12-2021 07:12:01
  12. Ja, schermtijd is schadelijk voor kinderen, en zo help je ze te minderen19-12-2021 06:12:58
  13. Transplantaties met een hoornvlies van zetmeel en gelatine?17-12-2021 06:12:56
  14. Jane’s beertjes maken kinderen blij16-12-2021 04:12:06
  15. Verband tussen smartphone en tablets en risico van myopie bij kinderen16-12-2021 06:12:39
  16. Is langdurig naar een scherm kijken schadelijk voor je ogen?16-12-2021 06:12:18
  17. Hemianopsie, weer heel leven met half zicht14-12-2021 08:12:30
  18. Welke visuele problemen ondervinden kinderen die scheel kijken? Wat zien kinderen met een lui oog?10-12-2021 06:12:14
  19. BringINsight: Hersenimplantaat voor blinde personen10-12-2021 06:12:53
  20. Gentherapie tegen de blindheid van Leber: een getuigenis van een patiënt09-12-2021 07:12:27
  21. Nieuwe publicatie: 3D geprinte oogprothese08-12-2021 07:12:04
  22. Blinde Hein hoopt weer te kunnen zien met hersenchip07-12-2021 06:12:19
  23. Marij wil nooit meer een operatie aan haar ogen: ‘Ik kon niet werken, autorijden, niets’03-12-2021 03:12:52
  24. Hein (58) werd blind door een val van 15 meter: ‘ik zie mijn kinderen niet langer opgroeien’03-12-2021 07:12:03
  25. Het nieuwe Oogcentrum in Heerhugowaard03-12-2021 07:12:37
  26. Advies: geen tablet of telefoon voor kinderen onder de 2 jaar30-11-2021 08:11:40
  27. Covid doet vreemde dingen met ogen en oren30-11-2021 08:11:03
  28. ‘Blinde mensen weer laten zien, dat is het doel’29-11-2021 06:11:29
  29. Oogarts luidt de noodklok: Nederlandse jeugd steeds vaker bijziend29-11-2021 06:11:46
  30. Help Hein weer te zien27-11-2021 06:11:07
  31. Man krijgt eerste 3D-geprint oogimplantaat ter wereld26-11-2021 06:11:32
  32. Man uit Londen krijgt eerste 3D-geprinte oogprothese, productieproces gaat dubbel zo snel25-11-2021 07:11:46
  33. Zussen met zeldzame oogziekte lopen vierdaagse in het donker25-11-2021 06:11:20
  34. Actie ‘Walk4light’ van Fiene, Iefke en Lenne bij start avond4daagse al een groot succes24-11-2021 06:11:19
  35. Hoe komt het dat je soms sterretjes ziet?23-11-2021 06:11:36
  36. Lotte strijdt voor medicijn dat voorkomt dat ze blind wordt22-11-2021 07:11:25
  37. Uren naar je beeldscherm turen: hoe voorkom je computerogen?22-11-2021 12:11:32
  38. iSTAR Medical krijgt Europees groen licht voor oogimplantaat19-11-2021 06:11:25
  39. Deze man kan kleuren horen via een antenne18-11-2021 06:11:48
  40. Daarom draagt Bono altijd een zonnebril18-11-2021 06:11:09
  41. iSTAR Medical krijgt goedkeuring voor de Europese markt voor het glaucoomimplantaat MINIject18-11-2021 06:11:36
  42. Hoornvliesprothese in het Universitair Ziekenhuis van Montpellier: de patiënt kon een week na de operatie weer zien17-11-2021 03:11:23
  43. Belgisch medtechbedrijf gaat de markt op met hightech ‘drainagebuis’ voor het oog17-11-2021 03:11:06
  44. Podcast – Een injectie in je oog?!17-11-2021 06:11:24
  45. De eerste Europeaan die een kunsthoornvlies plaatste bij een blinde patiënt16-11-2021 06:11:25
  46. Zusjes met oogziekte komen in actie16-11-2021 06:11:05
  47. Drie zusjes zien steeds minder door zeldzame erfelijke oogziekte15-11-2021 07:11:04
  48. Van dans tot DNA: terugblik op het Oogcongres 202112-11-2021 07:11:35
  49. Elektrofysiologische onderzoeken meten netvlies of oogzenuw12-11-2021 07:11:07
  50. Blinde 70-jarige kan het licht weer zien dankzij een kunstmatig en super-technologisch netvlies08-11-2021 07:11:09
  51. Onderzoek naar biologicals en genetica moet leiden tot nieuwe behandelopties06-11-2021 12:11:37
  52. Netvliesloslating: Wanneer Moet U Zich Zorgen Maken Over Myodesopieën, De ‘Vliegende Vliegen’05-11-2021 06:11:29
  53. BE: De prioritering in de ziekenhuizen in tijden van pandemie voor personen met een handicap (2021)04-11-2021 02:11:43
  54. Nancy: ‘Ik heb al tien jaar drukkende pijn aan mijn ogen’03-11-2021 06:11:13
  55. Dit zijn de meest voorkomende oogaandoeningen na je veertigste01-11-2021 06:11:11
  56. NL: Drie zusjes met zeldzame oogziekte zien langzaam steeds minder: ‘Dan breekt je hart’31-10-2021 06:10:40
  57. Steeds minder kinderen hebben ‘gezonde’ ogen, blijkt uit onderzoek28-10-2021 02:10:06
  58. Cees verliest langzaam zijn zicht, maar door een tekort is het medicijn niet te krijgen: ‘Ik sta met mijn rug tegen de muur’28-10-2021 02:10:10
  59. NL: Ook na corona blijven we videobellen met de oogarts28-10-2021 04:10:41
  60. Donaties voor onderzoek moet voorkomen dat Alexander (14) zijn zicht verliest24-10-2021 01:10:02
  61. Blinde vrouw kan weer zien dankzij Nederlands-Spaans hersenimplantaat24-10-2021 05:10:10
  62. Over Lisannes ROP, laserbehandeling in Veldhoven en haar slechtziendheid22-10-2021 04:10:12
  63. Op je stuitje vallen, kun je daar blind van worden?22-10-2021 03:10:55
  64. Spaanse wetenschappers testen hersenimplantaat bij blinde vrouw: “Ik kon opnieuw vormen en letters zien”22-10-2021 03:10:48
  65. Familie Hogervorst loopt avond4daagse ‘Walk4light’ om geld in te zamelen voor onderzoek progressieve oogziekte Retinitis Pigmentosa22-10-2021 03:10:17
  66. Bartiméus – Campagne: hersenchip biedt blinde mensen zicht22-10-2021 03:10:39
  67. Weg met de oogsticker: VR-app verhelpt lui oog21-10-2021 02:10:40
  68. Blinde vrouw in staat om eenvoudige vormen te zien met behulp van een hersenimplantaat21-10-2021 06:10:22
  69. Alcoholconsumptie geassocieerd met oogproblemen: een meta-analyse17-10-2021 06:10:40
  70. Astigmatisme: Optische vervorming en mogelijke gevolgen voor leesvaardigheid en oogsamenwerking16-10-2021 05:10:51
  71. Mensen met zeldzame oogziekte krijgen toegang tot therapie in UZ Gent16-10-2021 05:10:19
  72. Minister van VWS bevestigt: Het Oogziekenhuis Rotterdam is expertisecentrum voor diverse zeldzame oogaandoeningen15-10-2021 04:10:51
  73. Hersenchip laat blinde een beetje zien. Pieter Roelfsema heeft 6 miljoen nodig voor cruciale fase baanbrekend onderzoek15-10-2021 04:10:21
  74. UZ Gent start met nieuwe therapie tegen blindheid15-10-2021 04:10:32
  75. Hersenchip kan ervoor zorgen dat Hein weer kan zien, hij werd blind door een klimongeluk15-10-2021 04:10:56
  76. Zichtproblemen bij kinderen toegenomen door coronacrisis15-10-2021 06:10:45
  77. Aandacht voor oogkwalen hard nodig: ‘Steeds meer ouderen én kinderen kampen met zichtproblemen’15-10-2021 06:10:26
  78. PXL-student volgt revolutionaire therapie tegen blindheid14-10-2021 07:10:54
  79. UZ Gent start met nieuwe gentherapie tegen blindheid14-10-2021 07:10:29
  80. UZ Gent voert eerste terugbetaalde operatie voor zeldzame oogziekte uit: “Zonder operatie was ik voor mijn 35e blind”14-10-2021 07:10:11
  81. Eerste terugbetaalde gentherapie voor ernstige zeldzame oogziekte14-10-2021 07:10:46
  82. Week van het Zien: 5 feiten en fabels over ogen14-10-2021 07:10:27
  83. Passende zorg bij maculadegeneratie is winst14-10-2021 07:10:05
  84. 14 oktober is Internationale Dag van het Zicht om aandacht te vragen voor oogzorg14-10-2021 10:10:16
  85. Stop met roken, eet gezond en beweeg elke dag14-10-2021 10:10:35
  86. Essilor lanceert Stellest brillenglanzen tegen myopie14-10-2021 10:10:59
  87. UZ Gent start met nieuwe therapie tegen blindheid (door 150 miljard virussen in het netvlies te injecteren)14-10-2021 06:10:04
  88. Student (21) werd langzaam blind, revolutionaire ingreep voorkomt doemscenario14-10-2021 06:10:36
  89. Gentherapie voor erfelijke netvliesblindheid14-10-2021 05:10:04
  90. Zo slecht is een beeldscherm voor jouw kind: ‘Op 13-jarige leeftijd is een kwart al bijziend!’13-10-2021 05:10:50
  91. Oogartsen en opticiens zien toename bijziendheid door lange schermtijden11-10-2021 05:10:38
  92. Hoop voor miljoenen blinden dankzij enzymes en anonieme schenker11-10-2021 05:10:11
  93. Stijgende trend in myopie reden tot bezorgdheid (oogartsen)11-10-2021 05:10:38
  94. Oogproblemen bij kinderen na lockdown: “Te lang op de iPad gespeeld”11-10-2021 05:10:04
  95. Video: Corona heeft onze ogen geen goed gedaan: meer jongeren bijziend10-10-2021 04:10:38
  96. Kun je blind worden van gamen? 👀09-10-2021 12:10:04
  97. Steeds meer kinderen bijziend, blijkt uit rondvraag bij oogartsen: “Minder schermen, meer buiten ravotten”09-10-2021 12:10:53
  98. Onderscheid tussen enkel goedaardige nevus of maligne oogmelanoom tumor nu mogelijk09-10-2021 12:10:21
  99. Tegen 2025 bijna 1 op de 3 kinderen bijziend volgens studie bij Belgische oogartsen09-10-2021 05:10:40
  100. Voorkom myopie (bijziendheid)07-10-2021 05:10:46
  101. Lijken lantaarnpalen ineens krom? ‘Ga zo snel mogelijk naar de oogarts’07-10-2021 05:10:42
  102. Passende zorg bij maculadegeneratie is winst voor de patiënt24-09-2021 07:09:46
  103. Complexe oogkasproblemen geholpen met nieuwe techniek: 3D geprinte conformers22-09-2021 02:09:13
  104. Speciale Libelle-bijlage over ogen uitgereikt aan Diggy Dex17-09-2021 06:09:37
  105. Oogproblemen leiden vaak tot dementie15-09-2021 11:09:36
  106. Nederlands Herseninstituut: implantaat voor blinden14-09-2021 05:09:52
  107. Esther (37) is nagenoeg blind aan één oog: ‘Ik dacht dat dit alleen ouderen overkomt’11-09-2021 04:09:18
  108. Kun je blindheid genezen met aardappelen?10-09-2021 02:09:36
  109. Regelmatige oogcontrole is net zo belangrijk als tandartsbezoek10-09-2021 02:09:07
  110. Regelmatige oogcontrole is net zo belangrijk als tandartsbezoek10-09-2021 02:09:21
  111. Progressieve myopie bij kinderen: wat is het en wat kun je doen?09-09-2021 06:09:12
  112. Veel lezen blijft belangrijkste oorzaak bijziendheid07-09-2021 01:09:45
  113. Van maculadegeneratie word je niet blind Bert van der Pol01-09-2021 05:09:19
  114. Onderzoekers kweken minibrein met ‘oogjes’30-08-2021 05:08:16
  115. Augmented reality-lenzen voor slechtzienden zijn niet langer science fiction28-08-2021 05:08:14
  116. Het Klokhuis – Scheelzien25-08-2021 12:08:57
  117. Oogziekte-simulator25-08-2021 05:08:13
  118. Wereldwijd tekort aan oogmedicijn Visudyne, pas begin 2022 weer beschikbaar17-08-2021 04:08:28
  119. Myopie, een groeiend oogprobleem van wereldformaat09-08-2021 04:08:33
  120. Slechts 9 flacons voor 200 patiënten: wereldwijd tekort aan belangrijk medicijn dreigt mensen met zeldzame oogziekte blind te maken09-08-2021 05:08:24
  121. Link tussen meer bijziende kinderen en lockdowns in Hong Kong: hoe zit dat in Nederland?08-08-2021 05:08:46
  122. Na de coronapandemie, de bijziendheidsepidemie?06-08-2021 05:08:18
  123. Blijvende oogschade door tekort Visudyne06-08-2021 05:08:06
  124. Oogproblemen bij je baby of peuter: zo ontdek je het en dit kun je eraan doen05-08-2021 05:08:01
  125. Glaucoom: wat is het en kun je het voorkomen? Wij vroegen het aan de oogarts!05-08-2021 05:08:18
  126. Voor wie geldt dit tekort aan oogmiddel Visudyne04-08-2021 05:08:05
  127. Webinar Hoge Myopie (hoge bijziendheid)03-08-2021 06:08:29
  128. Oogmedicijn voorlopig op: ‘Vreselijk dat mensen hierdoor hun zicht verliezen’01-08-2021 05:08:12
  129. Wereldwijd tekort aan oogmedicijn Visudyne, pas begin 2022 weer beschikbaar01-08-2021 05:08:51
  130. Filmpje over oogaandoening achromatopsie31-07-2021 05:07:07
  131. Tekort aan cruciaal oogmedicijn: ‘Mijn zicht gaat achteruit, niemand kan iets doen’31-07-2021 05:07:43
  132. Deel oogpatiënten kan niet geholpen worden door tekort cruciaal oogmiddel31-07-2021 05:07:16
  133. Cruciaal oogmiddel niet meer beschikbaar: ‘Dit kan zorgen voor blijvende oogschade’30-07-2021 05:07:53
  134. Belangrijk medicijn voor oogziekten dit jaar niet meer verkrijgbaar30-07-2021 05:07:12
  135. Wereldwijd tekort aan cruciaal oogmedicijn Visudyne30-07-2021 05:07:52
  136. Cruciaal oogmiddel niet meer beschikbaar: ‘Dit kan blijvende oogschade veroorzaken’30-07-2021 05:07:37
  137. Ernstig tekort aan Visudyne30-07-2021 05:07:19
  138. Wereldwijd grote zorgen om ernstig tekort aan medicijn Visudyne30-07-2021 05:07:57
  139. Wereldwijd tekort aan belangrijk oogmedicijn30-07-2021 05:07:39
  140. Campagne moet veelvuldig beeldschermgebruik tegengaan: ‘Het wordt tijd dat dit onder de aandacht komt’30-07-2021 05:07:06
  141. Wat is Refsumziekte?18-07-2021 05:07:44
  142. Bewustwording stimuleren van de oogziekte glaucoom16-07-2021 01:07:08
  143. Vervolg InZicht geeft nieuwe impuls wetenschappelijk onderzoek15-07-2021 11:07:39
  144. Vroegdiagnostiek Bartiméus voor jonge kinderen die slechtziend of blind zijn13-07-2021 04:07:52
  145. Onderzoekers leggen verband tussen cataract en depressie bij bejaarden13-07-2021 05:07:39
  146. Waarom preventie van oogproblemen een must is bij diabetes13-07-2021 05:07:33
  147. #ffwegkijken: ‘Als we niets doen, is bijziendheid in 2050 de belangrijkste oorzaak van blindheid’11-07-2021 05:07:58
  148. Lancering nieuwe patiëntengroep voor mensen met sterke bijziendheid10-07-2021 05:07:36
  149. Campagne tegen slecht zien door intensief schermgebruik10-07-2021 05:07:18
  150. Gentse start-up haalt 8 miljoen op voor slimme contactlens09-07-2021 06:07:18
  151. Podcast: Als je ogen ouder worden09-07-2021 06:07:44
  152. Zien waar je van houdt!08-07-2021 05:07:36
  153. Aantal patiënten met maculadegeneratie: groeit: ’Ik wil dood zijn voordat ik blind word’06-07-2021 01:07:18
  154. Wat is Myopie06-07-2021 06:07:29
  155. Uniek in Europa: Bartiméus Vroegdiagnostiek02-07-2021 05:07:13
  156. Lancering nieuwe patiëntengroep voor mensen met sterke bijziendheid01-07-2021 07:07:36
  157. Hoe een Zeeuwse oogarts met een minuscuul buisje blindheid voorkomt30-06-2021 05:06:48
  158. Ziezo-online: Oogvereniging – Toegankelijke gezondheidszorg26-06-2021 11:06:49
  159. Ziezo-online: Oogvereniging – Albinisme26-06-2021 11:06:03
  160. Bijziendheid bij jonge kinderen neemt toe: “Niet alleen de schuld van de lockdown”24-06-2021 01:06:40
  161. Marokkaanse artsen ontdekken nieuwe erfelijke ziekte24-06-2021 01:06:19
  162. ‘Ik gun de allerkleinsten de beste oogzorg.’24-06-2021 06:06:14
  163. Oogartsen Marjolijn en Thijs: ‘Als we niet op tijd ingrijpen, is er kans op permanente schade’23-06-2021 05:06:13
  164. Vroegdiagnostiek: nieuwe, unieke dienstverlening voor zeldzame en complexe oogaandoeningen bij baby’s en peuters22-06-2021 12:06:53
  165. Patiëntengroep Uveïtis digitaal in coronatijd22-06-2021 05:06:29
  166. Heleen (71) heeft ernstige oogziekte: ‘Mijn zicht gaat hoe dan ook achteruit’22-06-2021 05:06:02
  167. Blinde man kan na 40 jaar zien dankzij injectie van lichtgevoelige eiwitten20-06-2021 06:06:22
  168. Een brilletje door de lockdown19-06-2021 04:06:41
  169. Bartiméus opent expertisecentrum voor blinde baby’s en kinderen16-06-2021 09:06:39
  170. Medische brochure albinisme14-06-2021 02:06:10
  171. Opening Baby- en Peutercentrum Bartiméus11-06-2021 06:06:33
  172. De beste oogzorg voor de allerkleinsten11-06-2021 06:06:11
  173. Is een hoge inname van cafeïne geassocieerd met een verhoogd risico op blindheid?09-06-2021 05:06:33
  174. Bijzondere operatie in Oostburg: een buisje zo dun als een haar voorkomt dat Ria blind raakt08-06-2021 11:06:33
  175. Van de oorzaken tot de juiste behandeling: dit wil je weten over scheelzien05-06-2021 02:06:58
  176. Hoe schadelijk zijn schermpjes nou echt voor de ogen van je kind?03-06-2021 06:06:56
  177. Niet goed meer kunnen zien na hersenletsel01-06-2021 05:06:08
  178. Dankzij hersenimplantaat kunnen blinden in de toekomst weer zien30-05-2021 07:05:34
  179. Michiel zou blind worden, maar ziet na nieuwe operatie meer dan ooit: ‘Zoveel vrijheid’30-05-2021 07:05:58
  180. Nieuwe blog: gentherapie28-05-2021 06:05:59
  181. Meisje wordt blind door verkoudheid27-05-2021 12:05:30
  182. De blinde man heeft na 40 jaar blindheid gedeeltelijk zijn gezichtsvermogen teruggekregen dankzij optogenetica27-05-2021 06:05:35
  183. Kan nieuw onderzoek met algen het zicht van blinden verbeteren?26-05-2021 12:05:29
  184. Oogbehandeling geeft blinde deels zijn zicht terug26-05-2021 06:05:14
  185. Klinische proef: optogenetica brengt licht terug in het oog24-05-2021 05:05:35
  186. Wetenschappers willen blinden weer laten zien24-05-2021 03:05:16
  187. Oogzorgcentrum Gelderland en Droge Ogen Kliniek Nederland breiden zorg uit24-05-2021 05:05:18
  188. Eerder onderzoek kan lui oog bij kinderen mogelijk voorkomen23-05-2021 06:05:45
  189. Dr. Devroey over slecht zien: “Veel mensen denken dat ze nachtblind zijn, maar het is logisch dat je ’s nachts minder goed ziet”22-05-2021 06:05:59
  190. Meer zicht op oogziekte glaucoom21-05-2021 02:05:01
  191. Kun je staar voorkomen?20-05-2021 03:05:01
  192. Aan déze symptomen herken je glaucoom (en dit kun je dan het best doen)15-05-2021 06:05:23
  193. Het netvlies (vmbo)08-05-2021 07:05:17
  194. Oogprethese: Inzetten, uithalen en enkele richtlijnen04-05-2021 04:05:17
  195. Michiel kan na nieuwe oogoperatie weer zien: ‘Arts moest enthousiasme verbergen’30-04-2021 03:04:44
  196. Het oog: Waarom zien we niet alles op zijn kop?26-04-2021 06:04:59
  197. Demi vertelt over albinisme22-04-2021 05:04:57
  198. Fuchs hoornvliesdystrofie – Het heft (tijdelijk) uit handen geven; een proces van vallen en opstaan22-04-2021 05:04:26
  199. Zijn wortels echt goed voor je ogen? Een oogdokter vertelt16-04-2021 06:04:56
  200. ARGUS II-netvliesimplantaat met warmtegevoelige camera15-04-2021 11:04:04

Laatst bijgewerkt op 24 september 2015 – 17:09