‘Kleurenblind zijn is geen probleem’

De uitleg van de specialist

Acht procent van de mannen wereldwijd kampt met kleurenblindheid. Vooral rood en groen zijn voor hen een bron van verwarring. Oogarts Liesbet Heremans van het ZNA Stuivenberg en ZNA Sint-Elisabeth legt uit wat er precies fout loopt bij kleurenblindheid. En ze geeft tips om jonge kleurenblinde kinderen toch kleuren te leren herkennen.

Hoe komt het dat we kleuren kunnen zien?

Dr. Liesbet Heremans: ‘Aan de achterkant van onze oogbol bevindt zich het netvlies. Hier wordt het beeld op geprojecteerd en dan gaat het naar de hersenen. Daar wordt het geïnterpreteerd. In het netvlies bevinden zich kegeltjes en staafjes. De kegeltjes zijn verantwoordelijk voor het zien van kleuren. Ze bevatten kleurgevoelig pigment.’

‘Er zijn drie types kegeltjes: één met roodgevoelig pigment, één met groengevoelig pigment en één met blauwgevoelig pigment. Als we die pigmenten alledrie hebben en ze zijn in de normale verhoudingen aanwezig, dan hebben we een normaal kleurenzicht en zijn we trichromaat. Die drie kleuren zorgen ervoor dat je de rest van de kleuren ook ziet.’

Wat veroorzaakt kleurenblindheid?

‘Er zijn verschillende oorzaken. Een eerste mogelijkheid is dat één pigment in mindere mate of met een afwijkende absorptie aanwezig is. Dan krijg je een wanverhouding onder de kleurgevoelige pigmenten. Die personen zien wel kleuren, maar op een andere manier. Zij worden de anomale trichromaten genoemd. Het is de grootste groep van kleurenblinden.’

‘In die groep is er dan nog een onderscheid naargelang de kleur die ze niet goed waarnemen. De protanomalen hebben een afwijking in het rode pigment, de deuteranomalen in het groene pigment en de tritanomalen in het blauwe pigment. De meeste kleurenblinden hebben een probleem met het groene pigment. In totaal heeft vijf procent van de mannelijke bevolking ter wereld dit type.’

‘De tweede mogelijkheid is dat één pigment volledig ontbreekt. Dat zijn de zogenaamde dichromaten. In deze groep zijn er weer verschillende types naargelang welk pigment ontbreekt.’

‘Een derde mogelijkheid is dat geen enkel pigment werkt. Deze mensen zien alleen zwart-wit. Ze worden de achromaten genoemd. Deze totale kleurenblindheid is heel zeldzaam. Meestal hebben deze personen ook een heel slecht zicht en andere oogproblemen.’

Is het ook mogelijk dat twee pigmenten ontbreken, en je dus maar één kleur kan zien?

‘Ja, maar dat komt niet zo vaak voor. Bij deze personen is er maar één soort kegeltjes aanwezig. Ze zien mono-rood, mono-groen of mono-blauw. Bij mono-rood en mono-groen heb je nog een goed algemeen zicht. Bij mono-blauw zie je sowieso slecht.’

Hoe wordt kleurenblindheid getest?

‘In België gebeurt dat met plaatjes die tijdens het schoolonderzoek aan de kinderen worden voorgelegd. Bij kleine kinderen gaat het om plaatjes waar ze een slinger moeten volgen, bij grotere kinderen om plaatjes waar ze een cijfer in moeten aflezen. De plaat bestaat uit een rond veld met één kleur, bijvoorbeeld rood, waarin dan een cijfer of tekening in een andere kleur, bijvoorbeeld groen, is aangebracht.’

‘De test die we het meest gebruiken, is de Ishihara-test. Dat is een rood-groen kleurenblindheidstest. Aan de hand daarvan kunnen de jonge kleurenblinde jongens snel worden opgespoord. Daarna zijn er nog testen waarbij kleuren gerangschikt moeten worden van licht naar donker. Dat gebeurt met een kleurenpalet van pasteltinten.’

Is kleurenblindheid altijd erfelijk?

‘Nee, het probleem kan ook verworven zijn. Dat betekent dat je op een latere leeftijd kleurenblind wordt, bijvoorbeeld door een ontsteking of een infarct van de oogzenuw, of een netvliesaandoening. Er is een groot verschil tussen beide types. Bij aangeboren kleurenblindheid benoemen personen zelden een kleur verkeerd, omdat ze van kleins af geleerd hebben wat de kleur is, ook al zien ze die anders. Als het probleem op latere leeftijd optreedt, benoemen patiënten de kleuren dikwijls wel verkeerd. Ze zijn het niet gewoon.’

‘Aangeboren kleurenblindheid manifesteert zich altijd aan beide ogen in gelijke mate. Bij verworven kleurenblindheid treedt de stoornis vaak bij één oog op. De aangeboren vorm komt vooral bij mannen voor en is onveranderlijk. Je kan de kleurenblindheid niet behandelen. Maar meestal komen er geen andere oogziektes bij kijken.’

Waar moeten opvoeders aandacht voor hebben bij kleurenblinde kinderen?

‘Door de kleuren zo veel mogelijk te benoemen, kunnen de ouders en de juffrouw of meester op school de kleurenblindheid verbaal compenseren. Het kind krijgt zo een notie van wat een kleur is. Hulpmiddelen zijn bijvoorbeeld stickers op kleurpotloden: bij blauw een wolkje, bij geel een zon, etcetera. Door vaak te kleuren en het potlood te gebruiken, leert het kind wat die kleur is, ook al ziet hij die anders.’

‘Het is heel belangrijk dat de leerkracht de kleur regelmatig benoemt, bijvoorbeeld door de boom met de groene blaadjes te zeggen. Het is een leerproces dat belangrijk is op jonge leeftijd. Over het algemeen kunnen de kinderen op die manier later heel goed kleuren herkennen. Ouders hoeven zich dus meestal geen zorgen te maken.’

Zijn er hulpmiddelen, zoals speciale lenzen of brillen, die kunnen helpen?

‘Over het algemeen helpen die niet. Er zijn geen oplossingen voor kleurenblindheid. Enkel de contrastgevoeligheid kan veranderd worden door bepaalde brillen, maar dat helpt niet bij kleurenblindheid.’

http://www.zna.be

Bron: Het Nieuwsblad, 22 augustus 2009

Delen
Share on Facebook0Tweet about this on Twitter0Share on Google+0Share on LinkedIn0Email this to someonePrint this page

  1. De man die geen groen van rood onderscheidt18-06-2018 06:06:48
  2. Zeldzaam wordt zichtbaar: achromatopsie28-02-2018 08:02:03
  3. De slimste mens ter wereld voor kleurende personen?15-12-2017 09:12:20
  4. Één op de zes mensen met kleurenblindheid ondervindt hinder in werk23-11-2017 11:11:52
  5. In het land der kleuren blinden08-07-2017 11:07:30
  6. Kleurenblinde moeder barst in tranen uit wanneer ze voor het eerst oogkleur van haar dochter ziet07-07-2017 11:07:02
  7. Is jouw roze ook mijn roze?03-07-2017 07:07:35
  8. Video: Wat betekent kleur als je kleurenblind bent?27-06-2017 11:06:25
  9. Als kleur enkel een woord is26-06-2017 01:06:15
  10. Broers overweldigd door emoties wanneer ze voor het eerst kleuren zien15-06-2017 05:06:16
  11. Deze GIF’jes laten zien hoe het is om kleurenblind te zijn15-06-2017 05:06:40
  12. Kleurenblinde man door het dolle heen als hij voor het eerst de kleur van zijn broek ziet15-06-2017 05:06:10
  13. Volledig kleurenblinde man ziet voor het eerst een gekleurde wereld15-06-2017 05:06:07
  14. Met deze afbeelding kun jij testen of je kleurenblind bent15-06-2017 05:06:29
  15. Test: ben jij kleurenblind?15-06-2017 05:06:04
  16. Speciale bril rekent af met kleurenblindheid15-06-2017 05:06:37
  17. Kleurentest: Oogtest voor opsporen van kleurenblindheid06-02-2017 03:02:14
  18. ‘Ik zie grijstinten, maar ik hoor kleuren’26-08-2016 07:08:15
  19. Samenleving heeft geen oog voor kleurenblindheid23-08-2016 07:08:43
  20. Ontmoet ’s werelds eerste cyborg12-08-2016 05:08:56
  21. Kleurenblindheid: Oorzaak, soorten en behandeling25-05-2016 08:05:25
  22. Het ontstaan van kleurenblindheid18-12-2015 05:12:36
  23. Oplossing gevonden tegen kleurenblindheid28-11-2015 06:11:00
  24. Volledig kleurenblinde man ziet voor het eerst een gekleurde wereld27-11-2015 06:11:36
  25. Speciale bril rekent af met kleurenblindheid27-11-2015 05:11:51
  26. Medische termen kleurenblindheid24-09-2015 02:09:34
  27. Kleurenblinden kunnen beter zien24-09-2015 02:09:43
  28. Kleurenblinde ziet kleur na klap24-09-2015 02:09:28
  29. Blind voor groen, rood of blauw24-09-2015 02:09:11
  30. Behandeling oogziekten naderbij na vondst gen24-09-2015 02:09:55
  31. ‘Kleurenblind zijn is geen probleem’24-09-2015 02:09:38
  32. En plots zag hij kleuren24-09-2015 02:09:21
  33. Nederlandse onderzoekers ontdekken oogziekte-gen24-09-2015 02:09:09
  34. Kleurenblindheid: een vergeten handicap24-09-2015 02:09:54
  35. Klare kijk op het bord24-09-2015 02:09:37
  36. Colors zonder kleuren24-09-2015 02:09:13
  37. ‘Colors’ maakt speciaal nummer voor blinden24-09-2015 02:09:45
  38. Diemenaar enthousiast over systeem waar kleurenblinden wat aan hebben24-09-2015 02:09:59
  39. De man die kleuren hoort24-09-2015 02:09:41
  40. Video: Kleurenblindheid – Wat is dat?24-09-2015 02:09:23
  41. Vrouw met bovenmenselijk zicht kan 100 miljoen kleuren zien24-09-2015 02:09:07
  42. ‘De FIFA houdt geen rekening met kleurenblinden’24-09-2015 02:09:50
  43. Hoe goed kun je kleuren zien?24-09-2015 02:09:33
  44. Kleurenblinde Team Sky-baas heel blij met felgele helmen24-09-2015 02:09:15
  45. Was Van Gogh kleurenblind?24-09-2015 02:09:38
  46. Vrouwen zien anders dan mannen24-09-2015 02:09:16
  47. Nieuwe publicatie Bartiméus over totale kleurenblindheid24-09-2015 02:09:58
  48. Ik zie alles zwart wit24-09-2015 02:09:45
  49. Bril geeft kleurenblinden normaal zicht24-09-2015 02:09:28
  50. Speciale bril verhelpt kleurenblindheid24-09-2015 02:09:12
  51. We worden allemaal kleurenblind (maar merken het niet)24-09-2015 02:09:39
  52. Video: Kleurenblindheidsonderzoek24-09-2015 02:09:18
  53. “Ik zag alleen donkergrijze mannen lopen”24-09-2015 02:09:58
  54. Weer gewisseld van shirt voor kleurenblinde Matton24-09-2015 02:09:32
  55. Superzicht: Deze vrouw ziet 99 miljoen meer kleuren dan de gemiddelde mens24-09-2015 02:09:15
  56. Ghelamco Arena: tribunes blinden en rolstoelgebruikers te klein23-09-2015 08:09:08
  57. Droevige mensen worden kleurenblind12-09-2015 04:09:03
  58. Kleurenblinde man ziet voor het eerst kleur paars17-07-2015 07:07:09
  59. Kleurenblinde jongen krijgt een cadeau dat zijn leven voorgoed verandert17-07-2015 07:07:18
  60. Testkaarten voor testen van mate van kleurzienstoornis19-06-2015 06:06:33
  61. Genmutatie verantwoordelijk voor ‘volledige kleurenblindheid’02-06-2015 08:06:42
  62. HDMI adapter voor mensen die kleurenblind zijn21-05-2015 06:05:46
  63. Kleurenblinde vader in tranen door speciale bril16-05-2015 07:05:37
  64. Kleurenblinden zien échte kleuren dankzij speciale bril21-03-2015 07:03:08
  65. Oogaandoening Achromatopsie – Volledig kleurenblind02-03-2015 02:03:55
  66. Thomas Matton … Tinten grijs06-02-2015 08:02:25
  67. ‘Maar hij zal niet blind worden. Dat was het beste nieuws ooit’25-01-2015 01:01:09
  68. Briljant montuurtje brengt kleur in het leven van kleurenblinden24-01-2015 09:01:43
  69. Zonnebril laat kleurenblinden échte kleuren zien15-01-2015 09:01:37
  70. Interview: Matton: “Echt jammer, die polemiek over mijn kleurenblindheid”26-12-2014 10:12:27
  71. Zelftests – Ben ik kleurenblind?23-12-2014 06:12:39
  72. Mo & Mo – Wie heeft Gulliver’s Reizen niet gelezen?18-02-2014 04:02:12
  73. “Ik eet bruine spinazie”05-06-2011 10:06:15
  74. Een kleurloze wereld; een persoonlijk verslag28-05-2011 04:05:37
  75. Diagnose van kleurenblindheid27-05-2011 05:05:36

Laatst bijgewerkt op 24 september 2015 – 14:47