De klokvastheid van ons lijf

Bron: Het Belang van Limburg
16 april 2004

“Ik heb horen vertellen dat er blinden zijn die onbewust licht waarnemen, hoewel  ze zeggen totaal geen licht te zien.  Kan dat?” Hoe gek het ook klinkt, dat  kan.

Met een ‘blinde’ bedoelen we iemand die totaal niets kan zien, en van wie de  pupillen niet reageren als je met een lamp in zijn ogen schijnt.  Onder die  blinden heb je nog twee groepen: zij die geen enkel licht waarnemen, ook niet  onbewust, en zij die toch nog op de een of andere manier merken dat de zon  schijnt.

Die eerste groep heeft het veel moeilijker, omdat zij bijna voortdurend met een  ‘jetkater’ lopen.  Net alsof ze zopas teruggekeerd zijn van een reis over  de oceaan en nog van slag zijn.  De tweede groep blijft wel in de pas met  dag en nacht: ze worden slaperig op het juiste moment, krijgen honger op de  juiste tijdstippen, hebben overdag een hogere lichaamstemperatuur, snellere  hartslag en vlotter werkende spieren dan ’s nachts.

Ritme

Ons lichaam heeft een hele reeks biologische ritmes, die zorgen dat het  automatisch klaar is voor wat op dat ogenblik wordt vereist.  ’s Nachts mag  onze temperatuur lager zijn en onze ademhaling trager – dat bespaart energie.   En het kan ook geen kwaad dat onze nieren ’s nachts trager werken, dan worden we  niet zo vaak wakker door een volle blaas.  Al die dingen worden gestuurd  door onze centrale klok, volautomatisch, zodat we ons niet continu moeten  afvragen of het nog geen tijd is om wat vers voedsel in te nemen, of om ons  lichaam te laten rusten.  De klok zorgt vanzelf voor honger en slaap op het  juiste ogenblik.

 

Dat je honger (grotendeels) gestuurd is door je klok, en minder door je  energiebehoefte, merk je vanzelf als je het eten even uitstelt: na een tijd  verdwijnt het hongergevoel.  En wie al eens ‘een nachtje doorgestoken’  heeft, weet dat ook de slaperigheid na een tijd minder wordt.  Honger en  slaap zijn een soort wekkersignalen van je klok: het is tijd om te eten, tijd om  te slapen.

Zon

Die interne klok zit in je hersenen, net boven de plaats waar je beide  oogzenuwen elkaar kruisen, en ze stelt zich dagelijks bij op het zonlicht.   Als je naar New York reist, waar het zonlicht zes uur later komt dan hier, komen  al je kloksignalen zes uur te vroeg.  Als het voor je klok al acht uur in  de ochtend is, tijd om wakker te worden en een plasje te gaan doen, is het in  New York in feite twee uur in de nacht.  Je lichaam wordt niet ’s avonds  slaperig, maar in de namiddag.  Als het eten op tafel komt, ben je niet  hongerig, en draaien je maag en je lever niet op hun best.  Al die verkeerd  lopende dingen maken je flink mottig.  Gelukkig zet je interne klok zich  gelijk op de zon ter plaatse (al doet ze over zo’n grote verschuiving wel een  paar dagen), zodat je weer in de pas loopt met dag en nacht.

 

Sommige blinden kunnen dat ook.  Ze zien geen licht, maar toch komt hun  interne klok te weten of er zonlicht is.  Hoe dat kan, weten we nog niet  goed.  Onlangs is in ons netvlies een lichtgevoelige stof ontdekt, die niet  gebruikt wordt om mee te kijken.  Geeft die het daglicht-signaal door?
Of zitten er lichtgevoelige zenuwuiteinden in onze huid?  In ieder geval is een  paar jaar geleden gebleken dat je de biologische klok van mensen kunt doen  opschuiven door – zonder dat ze dat zelf kunnen zien – hun knieholte te  beschijnen met sterk licht, op een moment dat het buiten donker is.

Of wordt het signaal doorgegeven via ons bloed?  Onze rode bloedkleurstof is in  ieder geval lichtgevoelig, en zonlicht kan door onze huid tot in onze adertjes  doordringen.  Stop maar eens een zaklamp in je mond en kijk dan in de  spiegel, dan zie je meteen dat het licht doorheen je wang raakt.

Of is er nog iets anders dat als ‘zesde zintuig’ dient?  We weten het niet.   En evenmin waarom dat zintuig bij sommige mensen wel werkt, en bij anderen niet.   Dat het bij zienden niet werkt, is niet zo erg, omdat die genoeg informatie  krijgen via hun ogen, maar een blinde zonder dat zesde zintuig kan zijn klok  nooit bijstellen.  Onvermijdelijk gaat die dan voor- of achterlopen.   Met alle ongemakken van dien.

Delen
Share on Facebook0Tweet about this on Twitter0Share on Google+0Share on LinkedIn0Email this to someonePrint this page

  1. Leuvense neurofysiologen vinden nieuwe inzichten over visuele hersenschors02-02-2019 07:02:11
  2. Oogproblemen door hoofdtrauma en hersenschudding29-12-2018 08:12:04
  3. Jongetje mist hersengebied voor zicht maar kan toch zien08-12-2017 06:12:08
  4. Onderzoek naar het netvlies10-11-2017 07:11:26
  5. “We geloven dat de nieuwe techniek Sem zal helpen”06-11-2017 08:11:32
  6. Homonieme hemianopsie17-09-2017 08:09:14
  7. Corrie verliest deels zicht na beroerte, haar man vindt dé oplossing15-06-2017 11:06:31
  8. Bril met dodehoekcamera voor slechtzienden na beroerte15-06-2017 03:06:15
  9. Bij Alzheimer ook alert zijn op visuele beperkingen14-06-2017 10:06:44
  10. “Brent weet al niet meer hoe papa eruitziet”13-06-2017 02:06:18
  11. Dode-hoek-bril12-06-2017 01:06:46
  12. Oogzenuw: Aandoeningen en problemen met de nervus opticus12-06-2017 09:06:10
  13. Visuele categoriegevoelige hersengebieden bij aangeboren blindheid18-05-2017 01:05:22
  14. Oogproblemen bij een beroerte: Schade aan gezichtsvermogen30-09-2016 03:09:20
  15. Nieuwe behandeling voor slechtziendheid na beroerte29-09-2016 01:09:35
  16. Blinden gebruiken extra hersengebied bij Wiskunde19-09-2016 09:09:08
  17. Stuwingspapil: Zwelling oogzenuw door verhoogde hersendruk05-09-2016 03:09:40
  18. Oogproblemen bij de ziekte van Parkinson29-08-2016 12:08:56
  19. Verlamming zesde hersenzenuw: Oogbewegingsstoornis27-05-2016 08:05:28
  20. Blind en toch zien: blindsight10-11-2015 08:11:25
  21. Hersenen verwerken beelden automatisch08-10-2015 09:10:53
  22. Een ander zicht op het gezichtsvermogen22-09-2015 09:09:54
  23. Hersencellen verdwijnen bij langdurige oogziekten22-09-2015 09:09:42
  24. Oog ziet gevaar eerder komen dan de hersenen22-09-2015 09:09:25
  25. Scherp gezichtsvermogen hangt mede af van contrast22-09-2015 09:09:10
  26. ‘Hersengebieden kunnen van functie veranderen’22-09-2015 09:09:56
  27. Hersentraining bij cerebrale blindheid22-09-2015 09:09:38
  28. Het mysterie van sterren voor je ogen22-09-2015 09:09:24
  29. Astronauten lopen kans op oog- en hersenafwijkingen22-09-2015 09:09:09
  30. Oogziekten tasten ook de hersenen aan22-09-2015 09:09:55
  31. Een leugen valt niet af te leiden uit de ogen22-09-2015 09:09:30
  32. Aandacht laat mensen beter zien22-09-2015 09:09:17
  33. Even met de ogen knipperen helpt om informatie te verwerken22-09-2015 09:09:02
  34. ‘Bloedvaten in netvlies voorspellen IQ’22-09-2015 09:09:46
  35. Hersencellen laten blinden ruimtes zien22-09-2015 09:09:30
  36. NextGenVis onderzoekt reacties visuele deel brein op oogziektes en hersenaandoeningen21-08-2015 07:08:40
  37. 3.8 miljoen EU-subsidie voor onderzoek naar aanpassing brein bij oogziektes en hersenaandoeningen28-04-2015 12:04:00
  38. Miljoenensubsidie voor onderzoek naar oogziektes en hersenaandoeningen28-04-2015 12:04:45
  39. Goud & wit of blauw & zwart02-03-2015 09:03:01
  40. Blinden ‘lezen’ geluiden28-01-2015 08:01:11
  41. Vanaf geboorte blind, maar dankzij geluid gezichten kunnen ‘zien’30-12-2014 08:12:17
  42. Beter leren zien na beroerte19-12-2014 01:12:47
  43. “Speed kan een hulp zijn voor bejaarden”07-06-2011 04:06:07
  44. Strakke stropdas kan blindheid veroorzaken28-05-2011 05:05:46
  45. De Bronnikov-methode: “Het directe zien”28-05-2011 05:05:36
  46. De klokvastheid van ons lijf28-05-2011 05:05:57
  47. Hersenstromen geven informatie over de gezichtsscherpte27-05-2011 03:05:53
  48. Nieuwe therapie voor patiënten met gezichtsveldverlies27-05-2011 02:05:25

Laatst bijgewerkt op 28 mei 2011 – 05:28