“Beperk gebruik van schermpjes tot 10 uur per week en speel vaker buiten”

Bent u bezorgd dat uw kroost iets te veel aan het scherm van de smartphone, tablet of laptop gekluisterd zit? Niet onterecht, stellen verschillende onderzoeken. Te veel schermgebruik leidt tot bijziendheid en overgewicht, en verhoogt de kans op ziektes als diabetes of aderverkalking.

De huidige generatie kinderen en tieners is opgegroeid in een sterk gedigitaliseerde wereld. Voor hen maken smartphones en tablets in grote mate deel uit van het dagelijkse (sociale) leven, waardoor ze vaak uren aan een stuk chatten met vrienden, spelletjes spelen of filmpjes bekijken. Dat ze daardoor minder lichaamsbeweging krijgen, is een bezorgdheid die al geruime tijd leeft. Maar pas nu worden mondjesmaat andere effecten van dat langdurige schermgebruik duidelijk. Twee recente Belgische en Nederlandse onderzoeken schetsen een verontrustend beeld.

De Universiteit Hasselt volgt met het zogenoemde Limburgse geboortecohort sinds 2012 meer dan 1.500 kinderen vanaf hun geboorte op, om hun gezondheid in kaart te brengen. Het onderzoek van Tim Nawrot en Michelle Plusquin spitst zich daarbij toe op de oorzaken van overgewicht bij kinderen. Dat veelvuldig schermgebruik samenhangt met minder lichaamsbeweging, wat op zich leidt tot overgewicht, lijkt de logica zelve. Per tien uur schermtijd per week stijgt volgens de onderzoekers van de UHasselt de body mass index of BMI met één eenheid.

Kans op diabetes

Bovendien ontdekten ze dat meer dan tien uur schermtijd per week zelfs leidt tot celveranderingen in het kinderlichaam. “In hun cellen zien we veranderingen in biomolecules die we ook vaststellen bij volwassen mensen met diabetes. Hetzelfde stelden we vast voor aderverkalking”, zegt Tim Nawrot van UHasselt in Het Belang Van Limburg. “Dat wil niet zeggen dat alle kinderen die te veel tijd achter het scherm doorbrengen die ziektes krijgen. Ze lopen mogelijk wel een hoger risico op cardiovasculaire ziekten en diabetes op latere leeftijd. We zien de eerste celveranderingen in die richting vanaf meer dan tien uur schermtijd per week. Sommige kinderen zitten wekelijks dertig uur voor een computer of tv waardoor de verandering in de cellen nog sterker waarneembaar is.”

Obesitas bij kinderen hangt zo niet alleen van voeding, maar ook van omgevingsfactoren af. “Alle kinderen hebben plekken nodig waar ze dagelijks lichamelijk actief kunnen zijn. Een goede stads- en dorpsontwikkeling moet daar rekening mee houden”, zegt Tim Nawrot.

Toenemende bijziendheid

Buiten spelen is niet alleen goed voor het gewicht, maar ook voor de ogen. Dat blijkt uit de grootste genetische studie naar bijziendheid ter wereld die het Rotterdamse Erasmus MC (medisch centrum, red.) zopas afrondde. Daaruit blijkt dat bijziendheid de laatste jaren fors is toegenomen: de helft van de 20-jarigen is nu bijziend. Het onderzoek legt duidelijk de link tussen de aandoening en het veelvuldige schermgebruik van kinderen vanaf jonge leeftijd.

“Dit onderzoek levert genetisch bewijs dat lichtverwerking in het oog belangrijk is voor bijziendheid”, zegt onderzoeksleider Caroline Klaver. “Licht heeft invloed op de manier waarop de ooglagen met elkaar communiceren om het oog te laten groeien op de kinderleeftijd. Bevolkingsonderzoek liet al eerder zien dat bijziende kinderen minder lang buiten bleken te spelen. Daarom adviseren wij ouders om kinderen het dichtbijwerk af te laten wisselen met tenminste twee uur per dag buiten zijn.”

Anders gezegd: langdurig kijken naar voorwerpen dichtbij, zoals een tablet of smartphone, is niet goed voor de ogen. Al op 6-jarige leeftijd had 2,5% van de kinderen problemen met zicht in de verte. Het Erasmus MC hanteert als aanbeveling de 20-20-2-regel: “Dat betekent dat een kind na 20 minuten achter een scherm of een boek een pauze moet inlassen waarbij het kind minstens 20 meter in de verte kijkt en ontspant. De 2 staat voor minstens twee uur per dag buiten spelen, omdat buitenlicht goed is voor het oog.”

Onderzoekers aan de UAntwerpen zien ook een toename van het aantal jonge mensen met droge-ogenziekte. Daarbij produceert het oog minder traanvocht, dat bovendien van mindere kwaliteit is. Tot voor kort kwam deze ziekte vooral bij oudere vrouwen voor. “Het is een nieuwe tendens dat we het probleem steeds vaker bij jongeren zien opduiken. In hun geval is het gebruik van smartphone, tablet en computer absoluut een van de hoofdoorzaken hiervan”, zegt medicinaal scheikundige Koen Augustyns van de UAntwerpen.

Hans Otten

Bron: Gazet van Antwerpen, Za. 09 Jun. 2018, Pagina 36

Delen
Share on Facebook0Tweet about this on Twitter0Share on Google+0Share on LinkedIn0Email this to someonePrint this page

  1. Hoornvliestroebeling: Littekens op cornea van oog16-12-2019 06:12:49
  2. Intermediaire uveïtis: Oogontsteking met ontstoken glasvocht16-12-2019 06:12:23
  3. Posterieure uveïtis: Oogontsteking van netvlies en vaatvlies16-12-2019 06:12:55
  4. Anterieure uveïtis: Oogontsteking van straallichaam en iris13-12-2019 01:12:39
  5. Retinopathie: Schade aan het netvlies van oog of ogen28-11-2019 08:11:08
  6. Stel je voor: dat blinden kunnen zien13-11-2019 07:11:16
  7. Een mijlpaal in de ooglaserchirugie24-10-2019 05:10:14
  8. Droge ogen : “Oogdruppels voor gamers zijn verkeerd signaal”10-10-2019 06:10:27
  9. Is donkere chocolade nuttig voor het gezichtsvermogen?09-10-2019 06:10:42
  10. App ontdekt oogafwijkingen05-10-2019 06:10:35
  11. Lasercoagulatie oog: Behandeling van abnormale bloedvaten30-09-2019 10:09:51
  12. Zonnebril na het laseren van de ogen10-09-2019 10:09:39
  13. Oogkanker: Soorten en symptomen van kwaadaardige oogtumoren08-08-2019 06:08:45
  14. Ooglidkanker: Soorten en behandeling van kanker in ooglid07-08-2019 06:08:16
  15. Klopt dit? ‘Een kwart van de 13-jarige kinderen is bijziend’25-07-2019 05:07:15
  16. ‘Ik wil technologie worden’25-07-2019 04:07:26
  17. “Ik dacht eerst dat het gewoon een stofje was”23-07-2019 04:07:40
  18. Oogbindvlies (conjunctiva): Aandoeningen aan bindvlies oog18-07-2019 02:07:03
  19. Hemolacrie: Oorzaken van tranen met bloed huilen16-07-2019 08:07:37
  20. Zeer slechtziend door zeldzame ziekte PXE03-07-2019 05:07:48
  21. Overmatig knipperen met ogen: Oorzaken frequent oogknipperen02-07-2019 06:07:20
  22. Oogproblemen in zomer: Soorten oogziekten in zomerperiode01-07-2019 06:07:50
  23. We worden allemáál bijziend25-06-2019 05:06:28
  24. Oogonderzoek: Ziekten opsporen met oogonderzoeken20-06-2019 05:06:11
  25. Dacryocystocele: Cyste midden onder binnenste ooghoek17-06-2019 02:06:50
  26. Voorkom bijziendheid: Ga naar buiten07-06-2019 06:06:05
  27. Jens kon voor even weer zien, maar is nu alsnog blind. ‘Vooral de sociale interactie met mijn familie mis ik’04-06-2019 06:06:09
  28. “Misschien zal Miguel nooit honderd procent zien maar zelfs vijftig procent is al een overwinning”04-06-2019 06:06:06
  29. Vaak voorkomende oogproblemen en oogziekten bij kinderen28-05-2019 06:05:08
  30. Ooglapje: Indicatie en tips en bij afplakken van oog25-05-2019 05:05:00
  31. 28 miljoen euro voor Luiks oogimplantaat22-05-2019 05:05:42
  32. Na halve eeuw nog steeds geen geslaagde oogtransplantatie20-05-2019 05:05:05
  33. Tijdelijk verlies van gezichtsvermogen (plots visusverlies)15-05-2019 07:05:12
  34. Kegeldystrofie: Verlies van kegeltjes van netvlies in oog02-05-2019 11:05:52
  35. Wrijven in oog of ogen: Oorzaken, nadelen en tips30-04-2019 08:04:14
  36. UV-stralen en het effect op de ogen30-04-2019 06:04:29
  37. Weer zien bril met minicamera30-04-2019 06:04:32
  38. Normale druk glaucoom: Oogziekte met schade aan oogzenuw30-04-2019 06:04:06
  39. Al wie hiérin gelooft, is gezien25-04-2019 05:04:07
  40. Geneesmiddelentekort24-04-2019 06:04:48
  41. Kleverige ogen in ochtend: Oorzaken van korsten op oog23-04-2019 11:04:02
  42. Audio: Prof. Dr. Bart Leroy – Netvliesaandoeningen en behandelingen19-04-2019 08:04:12
  43. Ooglaser en astigmatisme18-04-2019 05:04:05
  44. Kegelstaafdystrofie: Schade aan kegeltjes & staafjes van oog16-04-2019 06:04:50
  45. Felicia’s kinderen kijken zes uur per dag naar een scherm15-04-2019 06:04:05
  46. ‘We vinden dit gevaarlijk’13-04-2019 07:04:13
  47. Ooggymnastiek om beter te zien?12-04-2019 06:04:48
  48. Nieuw paramedisch beroep helpt oogzorg scherpstellen12-04-2019 06:04:42
  49. LUMC-onderzoekers kweken netvliezen met nachtblindheid07-04-2019 06:04:40
  50. Oogziekte door schildklieraandoening met uitpuilende ogen02-04-2019 06:04:00
  51. Zou je dit niet beter op papier lezen?31-03-2019 08:03:36
  52. De ontwikkeling van het gezichtsvermogen van kinderen24-03-2019 07:03:27
  53. Gentherapie voor het oog23-03-2019 07:03:47
  54. Behandeling Stargardt in de maak19-03-2019 06:03:28
  55. Oogtest kan Alzheimer opsporen15-03-2019 07:03:32
  56. Muis krijgt nachtzicht11-03-2019 05:03:31
  57. Ruis op het netvlies11-03-2019 05:03:47
  58. Het was een goedaardige tumor met kwaadaardige gevolgen07-03-2019 07:03:34
  59. Nieuwe genetische therapie veelbelovend voor mensen met aangeboren netvliesblindheid21-02-2019 07:02:42
  60. Nieuwe gentherapie biedt hoop voor slechtzienden20-02-2019 07:02:18
  61. Autosomaal dominante optische atrofie en cataract: Oogziekte14-02-2019 09:02:33
  62. Blinde kan in toekomst kijken14-02-2019 09:02:37
  63. Curcumine-oogdruppels kunnen glaucoom bestrijden13-02-2019 08:02:32
  64. Hersenwetenschapper Xing Chen: ‘Zicht voor blinden is binnen bereik’11-02-2019 08:02:13
  65. Genetische oorzaak ziekte van Stargardt gevonden08-02-2019 07:02:37
  66. Leuvense neurofysiologen vinden nieuwe inzichten over visuele hersenschors02-02-2019 07:02:11
  67. Phthiriasis palpebrarum: Jeukende oogleden door wimperluizen31-01-2019 08:01:05
  68. Zo slecht is het voor je ogen om uren per dag naar een beeldscherm te staren25-01-2019 08:01:49
  69. UV-straling: Soorten, oogproblemen en bescherming van ogen17-01-2019 08:01:17
  70. ‘Te veel tijd achter beeldschermen kan leiden tot bijziendheid’17-01-2019 07:01:26
  71. Digitale oogstress toenemend probleem bij jongeren12-01-2019 06:01:26
  72. Visuele prothese voor blinden, door Richard van Wezel08-01-2019 08:01:51
  73. Mikken op minstens één klinisch succes in 201905-01-2019 07:01:40
  74. Leeftijdsgebonden oogziekten: Oogaandoeningen bij ouderen04-01-2019 08:01:50
  75. Meisje (15) blind na cruise04-01-2019 08:01:11
  76. Bertha (12) lijdt aan syndroom van Wolfram “Durf nooit als dokter te zeggen: ‘Hier houdt het op'”02-01-2019 08:01:58
  77. Vuurwerkbril redde de ogen van 15-jarige Balaji01-01-2019 10:01:40
  78. Kinderoogarts Tjeerd de Faber strijdt onvermoeibaar tegen vuurwerk31-12-2018 07:12:27
  79. Eén keer geen vuurwerkbril, meteen blind31-12-2018 07:12:49
  80. Oogproblemen bij fibromyalgie: Aantasting van oogspieren29-12-2018 08:12:37
  81. Oogproblemen bij chronische nierziekten29-12-2018 08:12:12
  82. Oogproblemen bij de auto-immuunaandoening lupus29-12-2018 08:12:41
  83. Oogproblemen bij stress (oogstress): Oorzaken van symptomen29-12-2018 08:12:24
  84. Oogproblemen door hoofdtrauma en hersenschudding29-12-2018 08:12:04
  85. Verlies van perifeer gezichtsvermogen (zicht om zich heen)29-12-2018 08:12:40
  86. Een brilletje voor het slapengaan29-12-2018 08:12:04
  87. Één gouden raad29-12-2018 08:12:16
  88. Ooginfecties door seksueel overdraagbare aandoening (soa)27-12-2018 08:12:28
  89. Oogproblemen bij hersentumor: Locatie en symptomen aan ogen27-12-2018 08:12:01
  90. Oogproblemen en behandeling bij multiple sclerose (MS)27-12-2018 08:12:34
  91. Wat is bijziendheid eigenlijk?23-12-2018 08:12:45
  92. Ziekteverloop glaucoompatiënten in kaart gebracht20-12-2018 06:12:05
  93. Waarom je volgens déze oogarts je wimpers moet wassen met zeep15-12-2018 08:12:16
  94. Dit is waarom slecht zien en slecht slapen vaak samengaan14-12-2018 06:12:59
  95. Rugpatiënt pijnvrij tijdens oogoperatie13-12-2018 08:12:57
  96. Studente geneeskunde (22) laat vliegtuig landen zodat man niet blind wordt11-12-2018 10:12:49
  97. Ontwikkeling van het gezichtsvermogen van je baby: wanneer kan hij zien08-12-2018 07:12:23
  98. Slechtziend? Dat kan komen door een gebrek aan zonlicht06-12-2018 08:12:58
  99. Australische wetenschappers boeken succes met bionisch oog05-12-2018 10:12:03
  100. “Drie jaar lang heeft mijn oog mijn leven bepaald”03-12-2018 08:12:14
  101. Petra verliest oog door parasiet in leidingwater03-12-2018 08:12:29
  102. Nieuwe contactlens met ingebouwde elektronica belooft oogziekten te monitoren01-12-2018 06:12:31
  103. Vrouw verliest oog door parasiet in kraantjeswater30-11-2018 03:11:37
  104. Eerste gentherapie zeldzame erfelijke netvliesaandoening28-11-2018 08:11:40
  105. Neovasculair glaucoom: Vorming abnormale bloedvaten op iris28-11-2018 07:11:31
  106. Refractietest: Oogtest voor recept bril of contactlenzen28-11-2018 07:11:07
  107. Campagne ziekenhuizen voor vuurwerkbril27-11-2018 07:11:47
  108. Parinaud oculoglandulair syndroom: Ooginfectie met rood oog27-11-2018 07:11:17
  109. Een contactlens oogziektes opspoort?27-11-2018 07:11:52
  110. Gezondheid: een oogafwijking herkennen bij je kind26-11-2018 08:11:16
  111. De man die kleuren hoort24-11-2018 11:11:17
  112. Eerste hulp bij geïrriteerde ogen24-11-2018 11:11:02
  113. Waarom het belangrijk is om regelmatig je ogen te laten checken24-11-2018 07:11:30
  114. Leuvense oogarts roept op kinderen te laten buiten spelen om bijziendheid te voorkomen23-11-2018 08:11:40
  115. Vlaamse contactlens spoort ziektes op23-11-2018 08:11:56
  116. Het recept voor gezonde ogen23-11-2018 07:11:36
  117. Aangedaan gezichtsveld bij migraine gelinkt aan atriumfibrilleren23-11-2018 07:11:53
  118. Verily, Novartis stoppen met ontwikkeling slimme lens22-11-2018 08:11:28
  119. Staafje in je oog: startup biedt alternatief voor glucosemeter Google21-11-2018 11:11:14
  120. Imec integreert elektronica in contactlens voor opsporing ziektes en toediening medicatie21-11-2018 07:11:09
  121. Komt er een bijziende generatie aan?20-11-2018 07:11:19
  122. ‘Slimme’ Vlaamse ooglens spoort ziektes op20-11-2018 07:11:28
  123. Wat zijn die rare dingen op mijn ogen?20-11-2018 07:11:19
  124. Terugblik Oogcongres 201819-11-2018 07:11:57
  125. 6 oorzaken van een trillend ooglid18-11-2018 07:11:40
  126. Worteltjestaart blijkt geen broodjeaapverhaal17-11-2018 09:11:47
  127. Van binnen zitten worden kinderen bijziend, volgens Britse studie17-11-2018 08:11:44
  128. Smartphones maken kinderen bijziend17-11-2018 08:11:05
  129. Scheelzien bij kinderen, hoe pak je het aan?17-11-2018 08:11:32
  130. Problemen door hogere wachttijden in de oogzorg17-11-2018 08:11:28
  131. Opticiens vergeleken: resultaten oogmetingen heel wisselend17-11-2018 08:11:11
  132. Hoe gaat een lensimplantatie in zijn werk?17-11-2018 08:11:32
  133. Het preventief ooggezondheidsonderzoek17-11-2018 08:11:03
  134. Het échte verhaal over staar17-11-2018 08:11:26
  135. Hebben Leonardo Da Vinci en Kate Moss hun succes te danken aan een oogafwijking?17-11-2018 08:11:29
  136. Glaucoom behandelbaar bij vroege diagnose17-11-2018 08:11:31
  137. Gentherapie voor oogaandoening17-11-2018 08:11:37
  138. Duitse ‘deliveroo-robots’ trekken baantjes door de oogbol om medicijnen tegen aandoeningen te kunnen bezorgen17-11-2018 07:11:32
  139. Mensen met staar breken vaker een bot17-11-2018 07:11:42
  140. Flink afgevallen Patty kiest voor ooglidcorrectie17-11-2018 07:11:19
  141. Google-zusterbedrijf stopt onderzoek naar contactlens die glucose meet17-11-2018 07:11:48
  142. Tevreden E-scoop klant16-11-2018 07:11:03
  143. Tiener raakt voor twee dagen blind door haarverf: “Ik zag eruit als een buitenaards wezen”16-11-2018 07:11:19
  144. Koningin Margrethe geopereerd aan ogen16-11-2018 07:11:50
  145. Magnetische oogimplantaten kunnen zicht van glaucoompatiënten redden15-11-2018 10:11:07
  146. Slecht kleurenzicht: Oorzaken van stoornissen in kleurenzien08-11-2018 01:11:27
  147. Droge leeftijdsgebonden maculadegeneratie: Oogziekte08-11-2018 01:11:08
  148. Het échte verhaal over staar08-11-2018 07:11:15
  149. Zwolse met oogafwijking organiseert eerste Wiebelige Woensdag: ‘Het is niks raars’08-11-2018 06:11:02
  150. ‘Deliveroo-robots’ zwemmen dwars door oog varken07-11-2018 06:11:12
  151. Gordelroos in het oog: Oogproblemen door virale infectie03-11-2018 07:11:08
  152. Wat is nystagmus?02-11-2018 08:11:50
  153. Cataract (staar): Types van vertroebeling van ooglens30-10-2018 08:10:18
  154. Vision Direct lanceert ludieke oogtest voor kinderen30-10-2018 07:10:51
  155. Verbrande ogen (zonnebrand) door blootstelling aan zon30-10-2018 06:10:05
  156. Rode adertjes (lijntjes in ogen): Oorzaken van rode aders29-10-2018 08:10:19
  157. Scheel kijken kan heilzaam voor de kunst zijn29-10-2018 07:10:38
  158. Volgens de wetenschap kunnen doven straks horen en blinden zien27-10-2018 06:10:50
  159. Zet die filterbril maar op: is blauw licht schadelijk?27-10-2018 06:10:47
  160. Reizen door de ruimte herschikt je hersenvocht27-10-2018 06:10:37
  161. Leonardo: exceptioneel door exotropie?25-10-2018 05:10:42
  162. Wat wakker worden tegenwoordig betekent voor mij22-10-2018 10:10:29
  163. Zo ontstaan droge ogen22-10-2018 05:10:49
  164. Leeftijdsgebonden maculadegeneratie – Er snel bij zijn loont20-10-2018 05:10:20
  165. Loensende blik hielp Da Vinci 3D-wereld af te beelden20-10-2018 05:10:02
  166. Leonardo da Vinci had een oogafwijking20-10-2018 05:10:34
  167. Effect beeldschermen onderschat18-10-2018 12:10:23
  168. Maasstad Ziekenhuis biedt met iStent innovatieve oplossing voor patiënten met oogziekte glaucoom17-10-2018 12:10:06
  169. LASIK-chirurgie: Voordelen van vorm van ooglaseren16-10-2018 01:10:42
  170. Dus dáár komt die hoofdpijn vandaan13-10-2018 06:10:51
  171. Gezichtsvermogen: Schade aan ogen door slechte gewoonten12-10-2018 07:10:34
  172. Virale conjunctivitis: Oogbindvliesontsteking door virus10-10-2018 10:10:16
  173. Oogparasieten: Soorten en types van parasitaire ooginfecties10-10-2018 01:10:38
  174. Zanderig gevoel in ogen: Oorzaken van korrelig gevoel in oog10-10-2018 01:10:10
  175. Oculaire toxoplasmose: Parasitaire ooginfectie10-10-2018 01:10:45
  176. Een digitale bril biedt zicht voor slechtzienden09-10-2018 06:10:26
  177. ‘Smartphones zijn toch niet zo slecht voor je ogen’05-10-2018 06:10:59
  178. Wachttijden oogzorg lopen flink op01-10-2018 06:10:06
  179. Artificiële intelligentie van VITO kan oogproblemen herkennen29-09-2018 07:09:26
  180. Ggo’s tegen blindheid29-09-2018 07:09:49
  181. Bart Van Avermaet met netvliesloslating onder het mes16-09-2018 06:09:38
  182. Boodschappenlijst voor gezonde ogen15-09-2018 07:09:18
  183. Wetenschappers komen met bionisch oog-prototype10-09-2018 09:09:47
  184. Oogonderzoeken: Soorten oogtesten bij de oogarts07-09-2018 05:09:01
  185. “Mijn zoontje heeft voor het eerst gelachen toen hij kon zien”05-09-2018 07:09:26
  186. Tranen ontleden om aandoening ‘droge ogen’ op te sporen01-09-2018 07:09:30
  187. Bionisch oog uit de printer30-08-2018 06:08:06
  188. Glaucoom: Preventie van oogziekte met verhoogde oogdruk27-08-2018 03:08:52
  189. Leeftijdsgebonden maculadegeneratie: Preventie van oogziekte27-08-2018 12:08:17
  190. Oogzalven & ooggels: Gebruik van & tips bij oogzalf & ooggel25-08-2018 06:08:34
  191. Refractieafwijkingen: Soorten brekingsfouten van het oog21-08-2018 11:08:15
  192. Leeftijdsgebonden cataract: Grijze staar voorkomen21-08-2018 06:08:54
  193. Onderzoek: Viagra kan Leeftijdgebonden Maculadegeneratie (LMD) remmen21-08-2018 06:08:46
  194. Nieuwe mutaties van Stargardt ontdekt21-08-2018 06:08:38
  195. Aanwijzingen voor auto immuunreactie als oorzaak van oogziekte glaucoom17-08-2018 12:08:30
  196. Bionisch oog Belgische primeur voor dienst Oogheelkunde17-08-2018 11:08:05
  197. Slikken we binnenkort Viagra tegen blindheid?16-08-2018 06:08:52
  198. AI-technologie overtreft menselijke oogarts in diagnosestelling16-08-2018 06:08:47
  199. Googles AI verslaat oogartsen in het stellen van diagnoses15-08-2018 06:08:46
  200. Waarom het blauw licht van je smartphone tot blindheid kan leiden14-08-2018 05:08:17

Laatst bijgewerkt op 11 juni 2018 – 05:40