Over DNA, genen, bloemetjes en bijtjes …

Vele vormen van blindheid en slechtziendheid zijn te wijten aan erfelijke ziekten. Deze worden veroorzaakt door “fouten” in het DNA. Maar wat bedoelt men daar nu mee?

Cel?

Elke mens is opgebouwd uit miljarden cellen. Een cel kan men het best voorstellen als een microscopisch kleine ballon gevuld met allerlei materiaal om te overleven en te functioneren. Naargelang hun plaats in het lichaam, hebben cellen een verschillende functie. Zo zal een cel van de speekselklier speeksel maken terwijl een cel van het oognetvlies lichtsignalen omzet in elektrische signalen. Elke cel is dus een kleine fabriek die iets maakt of doet. De onderdelen van een cel kunnen verschillen naargelang hun functie. Er is echter één onderdeel dat voor elke cel gelijk is: DNA.

DNA: 2 bijna identieke boeken

Hoe weet een cel van een speekselklier nu hoe ze speeksel moet maken? Elke cel bevat als het ware twee bijna identieke “boeken”. Elk boek is een soort van technische handleiding hoe een mens moet worden gemaakt en onderhouden. Beide boeken bevatten hetzelfde aantal bladzijden. Op elke bladzijde staat een recept voor het maken van een onderdeel of product (bv. speeksel) van een cel. Het is echter mogelijk dat het recept in boek 1 net iets anders is dan dit in boek 2, vandaar dat de boeken, alhoewel ze dezelfde technische handleiding inhouden, net iets verschillend zijn van elkaar.

Elk boek is geschreven als een opeenvolgende code van 4 letters (A, T, C, G). In werkelijkheid bestaat zo een “boek” uit een ketting van 4 scheikundige stofjes (overeenstemmend met de vier letters). Deze ketting noemt men het DNA en verwijst naar de scheikundige benaming van de ketting: “Deoxy Nucleic Acid”. Deze ketting is echter zeer lang en is daarom opgesplitst in verschillende stukken. Deze kleinere kettingen worden ook aangeduid als “chromosomen”. Een mens heeft 23 paar chromosomen: 23 chromosomen voor boek 1, 23 chromosomen voor boek 2.

Alle kettingen zijn verzameld in de “kern” van een cel. Een cel en een kern kan men zich het best voorstellen als een ballon met daarin nog een kleinere ballon. Deze kleinere ballon of kern bevat al het DNA.

Gen?

Erfelijke ziekten worden meestal veroorzaakt door een defect in een “gen”. Wat is nu een gen? Een gen is een klein deeltje van de ketting dat de code bevat voor één recept. Een gen komt dus overeen met één bladzijde van een boek. Er bestaan altijd twee kopijen van een gen in een cel, één kopij in boek 1 en één kopij in boek 2. Zo zal bijvoorbeeld op bladzijde 10.321 van zowel boek 1 als boek 2 het recept staan voor speekseleiwit.

Eh …?

Tijd voor een korte samenvatting. DNA is een scheikundige stof dat bestaat uit 2 bijna identieke kettingen. Elke ketting is samengesteld uit vier stofjes welke een code vormen van miljarden letters (vb. ATACCGGGCCCACCCTTT). Elke ketting is onderverdeeld in 23 kleinere kettingen of chromosomen. Zo een kleine ketting bevat honderden codes voor het maken van menselijke stofjes. Zo één code wordt een gen genoemd.

Anders voorgesteld: elke cel bevat twee boeken met daarin alle informatie om een mens te maken en te onderhouden. Beide boeken bevatten ieder ongeveer 30.000 bijna identieke pagina’s onderverdeeld in 23 hoofdstukken. Elke bladzijde beschrijft één recept voor het maken van een stofje uit het menselijk lichaam.

Gendefect?

Wanneer er een fout optreedt in de code van een gen of bladzijde (bv. ATG in plaats van ATC), wordt een verkeerd stofje gemaakt. Indien zo een stofje een essentieel onderdeel vormt van een cel, kan dit als effect hebben dat een cel minder goed werkt of zelfs afsterft. Dat veruitwendigt zich in een ziekte doordat organen of andere lichaamsonderdelen slecht of helemaal niet meer werken (vb. het netvlies van een oog dat licht moet opvangen).

Er zijn echter altijd twee kopijen van een gen (bladzijde) in een cel. Standaard leest een cel altijd maar 1 bladzijde. Wat dan als er één kopij van het gen (boek 1) goed is en één kopij foutief (boek 2), welke kopij wordt dan gebruikt door de cel? Veel hangt af van de overervingsvorm. Er bestaan heel veel overervingsmogelijkheden, de meest gekende zijn dominante, recessieve en geslachtsgebonden overerving.

Overerving, de bloemetjes en de bijtjes …

Als mijn moeder twee boeken heeft en mijn vader heeft twee boeken, heb ik dan 4 boeken meegekregen? Neen.

Zoals hierboven uitgelegd bevat elke lichaamscel twee boeken, op twee uitzonderingen na: eicellen en zaadcellen!

Zowel een vrouwelijke eicel als een mannelijke zaadcel heeft maar één boek. Het boek in deze cellen is een samengestelde kopij van de twee boeken die een man of vrouw bezit. Bijvoorbeeld, bladzijde 1 uit het boek van een zaadcel is een kopij van boek 1, bladzijde 2 is een kopij van boek 2, bladzijde 3 is terug een kopij uit boek 1, bladzijde 4 is nog een kopij uit boek 1, enz …

Wanneer een zaadcel een eicel bevrucht, injecteert de zaadcel zijn boek in de eicel, waardoor de bevruchte eicel plots twee boeken bezit. Deze bevruchte eicel begint zich te vermenigvuldigen en groeit uit tot een baby. Elke cel van de baby bevat dezelfde twee boeken als die van de bevruchte eicel, dus één boek van de vader en één boek van de moeder.

Recessieve versus dominante overerving

Wat als in de boeken die ik van mijn vader of moeder heb meegekregen een fout (gendefect) staat? Er zijn twee mogelijke situaties, de fout staat enkel in het boek van één ouder of de fout staat zowel in het boek van de vader als de moeder.

Laat ons starten met de laatste situatie. In dat geval heeft een kind zowel van de vader als van de moeder een “slechte” kopij van een bladzijde meegekregen. Een cel kan dus bij het lezen van de twee boeken, enkel het slechte recept terugvinden. Bijgevolg wordt een verkeerd stofje gemaakt en treedt ziekte op

Wat als één ouder een goede kopij van de bladzijde in zijn/haar boek heeft gegeven en één ouder een slechte kopij?

Dan hangt veel af van de overervingsvorm. In geval een “recessieve” overervingsvorm zal er geen ziekte optreden doordat de cellen kunnen terugvallen op de boek met de goede kopij. Het andere boek met de slechte kopij wordt niet gebruikt. Men zegt dan ook dat die persoon “drager” is van een erfelijke ziekte, m.a.w. de persoon heeft geen problemen maar heeft een defect gen in zijn DNA dat hij kan doorgeven aan zijn kinderen die op hun beurt drager worden. Het is maar wanneer twee ouders die beide drager zijn van zo een defect gen, een kind krijgen er een kans van 1 op 4 bestaat dat het kind de ziekte zal vertonen. Gemiddeld bezit iedere mens ongeveer 5 tot 6 van dergelijke genen, zonder dat men het meestal weet.

In geval van “dominante” overerving is het echter omgekeerd. De cellen gebruiken enkel het boek met de slechte kopij en gebruiken niet het boek met de goede kopij. Dit heeft als resultaat dat een kind toch een erferlijke ziekte zal ontwikkelen ondanks het feit dat één van de twee genen toch goed is. In geval van een dominante erfelijke ziekte zal één van de ouders ook de symptomen van de ziekte vertonen. De ziekte wordt dus doorgegeven van ouder naar kind.

Bovenstaande uitleg heeft een beeld van de meest voorkomende manier van overerving van erfelijke ziekten en worden aangeduid als “één-gen autosomaal recessief of dominant” . Er bestaan echter ook nog een hele reeks van andere overervingsvormen (multi-gen, geslachtsgebonden, …), maar dit zou ons te ver leiden.

Wat brengt de toekomst?

Wanneer iemand wordt geconfronteerd met een erfelijke ziekte, duiken er 2 belangrijke vragen op: bestaat er een behandelingsmethode en bestaat het gevaar dat ik deze ziekte kan doorgeven naar mijn kinderen? In beide gevallen, verschilt het antwoord van geval tot geval. Neem dus steeds contact op met een gespecialiseerde arts die u in uw specifieke geval kan adviseren.

Momenteel bestaan echter voor vele erfelijke oogziekten nog geen afdoende behandeling die de ziekte stopt of in het beste geval geneest. De laatste twintig jaar zijn echter spectaculaire resultaten geboekt in de wetenschap. Enkele technologieën zijn het vermelden waard: gentherapie, RNA therapie en stamceltherapie. Men dient er zich echter van bewust te zijn dat deze technieken zich nog in een vroeg experimenteel stadium bevinden en nog een lang en moeilijk ontwikkelings- en registratieproces moeten doorlopen. Het zal nog minstens 10 tot 15 jaar duren vooraleer voor een beperkt aantal ziekten (de meest voorkomende) een oplossing zal kunnen geboden worden. Vooral stamceltherapie biedt perspectieven maar deze technologie staat nog het meest in zijn kinderschoenen.

Het is vooral op diagnostisch vlak dat op kortere termijn doorbraken kunnen worden verwacht. Momenteel is het nog maar voor enkele erfelijke ziekten mogelijk om in het bloed de ziekte op te sporen door het defecte gen te identificeren (vb. mucoviscidose). De afgelopen jaren zijn verschillende technieken ontwikkeld die het mogelijk maken om op grote en relatief goedkope schaal de DNA code te ontcijferen. Dit zal er toe leiden dat binnen enkele jaren het commercieel en technologisch haalbaar zal zijn om ook voor moeilijker opspoorbare erfelijke ziekten (vb. sommige vormen van retinitis pigmentosa) het precieze gendefect op te sporen. Het kennen van een gendefect is in de eerste plaats belangrijk voor patiënten met een kinderwens. De nieuwste vruchtbaarheidstechnieken maken het namelijk mogelijk om in een heel vroeg stadium erfelijke ziekten te voorkomen.

Hoewel momenteel patiënten nog geen direct nut ondervinden van de nieuwe kennis, moet men zich realiseren dat de wetenschap van vandaag de oplossing van morgen biedt, iets waarvan men enkele decennia terug alleen maar kon van dromen. Geduld is dus de boodschap, maar vergeet intussen niet er het beste van te maken.

Dominic DE GROOTE

Bron: Flash, tijdschrift Belgisch Centrum voor Geleidehonden, http://www.geleidehond.be, December 2006

Delen
Share on Facebook0Tweet about this on Twitter0Share on Google+0Share on LinkedIn0Email this to someonePrint this page

  1. Stel je voor: dat blinden kunnen zien13-11-2019 07:11:16
  2. Jens kon voor even weer zien, maar is nu alsnog blind. ‘Vooral de sociale interactie met mijn familie mis ik’04-06-2019 06:06:09
  3. 28 miljoen euro voor Luiks oogimplantaat22-05-2019 05:05:42
  4. Na halve eeuw nog steeds geen geslaagde oogtransplantatie20-05-2019 05:05:05
  5. Weer zien bril met minicamera30-04-2019 06:04:32
  6. Audio: Prof. Dr. Bart Leroy – Netvliesaandoeningen en behandelingen19-04-2019 08:04:12
  7. LUMC-onderzoekers kweken netvliezen met nachtblindheid07-04-2019 06:04:40
  8. Nieuwe genetische therapie veelbelovend voor mensen met aangeboren netvliesblindheid21-02-2019 07:02:42
  9. Nieuwe gentherapie biedt hoop voor slechtzienden20-02-2019 07:02:18
  10. Blinde kan in toekomst kijken14-02-2019 09:02:37
  11. Hersenwetenschapper Xing Chen: ‘Zicht voor blinden is binnen bereik’11-02-2019 08:02:13
  12. Visuele prothese voor blinden, door Richard van Wezel08-01-2019 08:01:51
  13. Australische wetenschappers boeken succes met bionisch oog05-12-2018 10:12:03
  14. Eerste gentherapie zeldzame erfelijke netvliesaandoening28-11-2018 08:11:40
  15. Gentherapie voor oogaandoening17-11-2018 08:11:37
  16. Volgens de wetenschap kunnen doven straks horen en blinden zien27-10-2018 06:10:50
  17. Een digitale bril biedt zicht voor slechtzienden09-10-2018 06:10:26
  18. Wetenschappers komen met bionisch oog-prototype10-09-2018 09:09:47
  19. Bionisch oog uit de printer30-08-2018 06:08:06
  20. Onderzoek: Viagra kan Leeftijdgebonden Maculadegeneratie (LMD) remmen21-08-2018 06:08:46
  21. Bionisch oog Belgische primeur voor dienst Oogheelkunde17-08-2018 11:08:05
  22. “Tien jaar blind, maar nu zie ik opnieuw grote vormen”30-03-2018 06:03:30
  23. Video: Het einde van blindheid28-03-2018 08:03:10
  24. Blinde West-Vlaamse vrouw kan opnieuw gedeeltelijk zien dankzij “bionisch oog”28-03-2018 08:03:28
  25. Jeroen heeft al twee jaar een bionisch oog: ‘Door veel te trainen kan ik steeds meer’28-03-2018 08:03:05
  26. Jeroen heeft al twee jaar een bionisch oog: ‘Door veel te trainen kan ik steeds meer’27-03-2018 09:03:40
  27. ‘Hopelijk kan ik straks weer mijn kleinkinderen zien’27-03-2018 08:03:24
  28. UZ laat blinde zien dankzij bionisch oog27-03-2018 07:03:33
  29. Na tien jaar blindheid weer licht zien door ‘bionisch oog’27-03-2018 07:03:06
  30. UZ Gent laat blinde vrouw weer zien met de hulp van “bionisch oog”27-03-2018 08:03:05
  31. Eerste Belg met bionisch oog getuigt: “Ik kan weer letters zien. En hopelijk straks ook mijn kleinkinderen”27-03-2018 08:03:37
  32. UZ Gent laat blinde vrouw weer zien met bionisch oog27-03-2018 08:03:10
  33. Audio: Blinden nemen weer waar dankzij ingebouwde chip17-01-2018 09:01:21
  34. ‘Superbril’ laat blinden weer zien10-01-2018 07:01:05
  35. Venlonaar bedenkt mogelijk therapie tegen blindheid23-11-2017 11:11:24
  36. Eerste patiënt met aangeboren blindheid behandeld met RNA therapie22-11-2017 05:11:31
  37. Implantaat geeft weer zicht bij oogziekte18-11-2017 12:11:51
  38. ‘Nieuwe ontwikkelingen om blinden weer te laten zien’12-10-2017 03:10:20
  39. ‘Meer onderzoek nodig om blindheid en slechtziendheid te behandelen’08-10-2017 09:10:41
  40. Blinde muizen zien weer vormen dankzij gentherapie03-10-2017 11:10:54
  41. Gentherapie voor patiënten met X-linked retinitis pigmentosa31-08-2017 02:08:30
  42. 9-jarige Thibaut is 97% blind door gendefect, maar hoopt op revolutionaire therapie12-08-2017 08:08:38
  43. Gentherapie voor erfelijke blindheid werkt18-07-2017 01:07:45
  44. Hoe werkt de eSight bril? Weer zien met speciale bril28-06-2017 07:06:35
  45. Kunstmatige iris reageert op licht, net als menselijke iris27-06-2017 11:06:55
  46. eSight – Zien met elektronische bril23-06-2017 01:06:36
  47. Wist je dat? Blinden…18-06-2017 05:06:02
  48. Slechtziende vrouw ziet kleinkinderen voor het eerst18-06-2017 04:06:39
  49. Slechtziende jongen (8) kan met speciale bril opnieuw normaal zien18-06-2017 04:06:15
  50. Nanodraadjes herstellen gezichtsvermogen18-06-2017 03:06:45
  51. ‘Na alle tegenslagen eindelijk een lichtpuntje’18-06-2017 03:06:40
  52. Nieuwe DNA-techniek herstelt zicht van blinde ratten17-06-2017 01:06:00
  53. Kunstoog laat blinden zwartwitblokjes zien16-06-2017 08:06:04
  54. Dankzij een tand in zijn oog kan blinde John na 16 jaar weer zien15-06-2017 11:06:55
  55. Synthetisch netvlies voor blinden15-06-2017 11:06:06
  56. Verbeterd oplossend vermogen bij netvliesprotheses15-06-2017 11:06:36
  57. Wereldprimeur: UZ-artsen verwijderen klonter uit verstopte netvliesader15-06-2017 11:06:15
  58. CRISPR redt gezichtsvermogen15-06-2017 11:06:25
  59. Start-up wil blindheid bestrijden met gentherapie14-06-2017 08:06:32
  60. Muis ziet beter dankzij stamceltherapie14-06-2017 08:06:09
  61. Stamcellen repareren ooglenzen14-06-2017 08:06:32
  62. Blinde vrouw kan weer zien dankzij stamcellen14-06-2017 08:06:33
  63. eSight bril geeft blinden en slechtzienden hun zicht terug14-06-2017 08:06:56
  64. Futuristische bril laat slechtzienden weer zien14-06-2017 08:06:04
  65. Blinden ‘zien’ dankzij bril die beeld in geluid omzet14-06-2017 08:06:39
  66. Hoe kun je een dove laten horen en een blinde laten zien?14-06-2017 08:06:37
  67. Ik zie ik zie wat jij niet ziet… met mijn bionische oog14-06-2017 08:06:53
  68. Zien met behulp van een hersenimplantaat14-06-2017 08:06:13
  69. In Australië willen ze blinden laten ‘zien’ door een bionisch oog14-06-2017 08:06:14
  70. Dankzij bionisch oog kan Jeroen weer zien: ‘Tranen stroomden over mijn wangen’14-06-2017 08:06:10
  71. Bionisch oog geeft zicht via hersenen14-06-2017 08:06:44
  72. Hoe werkt een bionisch oog?14-06-2017 08:06:03
  73. Blinde vrouw ziet bruiloft dochter met hightech bril14-06-2017 08:06:00
  74. Blinde jongen ziet mama voor het eerst dankzij bril14-06-2017 04:06:16
  75. Baanbrekende technologie: zien met een bionisch oog14-06-2017 02:06:31
  76. € 1,8 miljoen voor ontwikkelen hersenprothese die blinden weer laat zien13-06-2017 04:06:57
  77. Blinde man kan huwelijk herleven dankzij hoogtechnologische bril13-06-2017 02:06:17
  78. Hightech bril geeft blinden zicht terug12-06-2017 04:06:51
  79. Video: Bionische ogen geven weer zicht aan blinden11-06-2017 10:06:07
  80. Topdokter Peter Stalmans gooit hoge ogen: ‘Ik wil mensen weer kunnen laten zien’11-05-2017 08:05:55
  81. Wat is de beste technologie voor een netvliesimplantaat?23-03-2017 10:03:42
  82. Wetenschappers creëren kunstmatig retina-implantaat20-03-2017 03:03:37
  83. Doorbraak stamceltechnologie22-02-2017 02:02:19
  84. Dankzij bionisch oog kan Jeroen weer zien: ‘Tranen stroomden over mijn wangen’22-02-2017 02:02:32
  85. Nieuwe ontwikkelingen bril met oogimplantaat17-08-2016 08:08:17
  86. Blinde muizen kunnen weer zien16-07-2016 10:07:36
  87. Wetenschappers slagen erin blinde muizen opnieuw te laten zien13-07-2016 07:07:34
  88. De wonderen van de neurochirurgie18-06-2016 08:06:59
  89. Blinde vrouw krijgt bij toeval zicht terug06-05-2016 09:05:06
  90. Hoop voor blinde kinderen en jongeren30-03-2016 08:03:42
  91. Jongen genezen van blindheid dankzij transplantatie varkensoog15-03-2016 04:03:52
  92. Bionisch oog helpt blinde mensen met zien24-02-2016 08:02:45
  93. ‘Mijn hersenen waren vergeten wat een theepot was’23-02-2016 09:02:36
  94. Eerste menselijke test met algen-DNA moet blinden weer doen zien22-02-2016 08:02:28
  95. Zes miljoen voor onderzoek naar behandelingen om blindheid te voorkomen13-01-2016 10:01:00
  96. In Australië willen ze blinden laten ‘zien’ door een bionisch oog07-01-2016 02:01:39
  97. Bionisch oog geeft blinden basaal gezichtsvermogen21-12-2015 12:12:38
  98. Bionisch oog geeft zicht via hersenen18-12-2015 08:12:32
  99. Technologie helpt blindheid vermijden14-12-2015 08:12:36
  100. Blinden kunnen ‘zien’ met deze bril14-11-2015 08:11:00
  101. Blinden kunnen zien met de tong19-09-2015 03:09:05
  102. Proeven is zien19-09-2015 03:09:54
  103. Een lolly laat blinden weer zien via tong19-09-2015 03:09:39
  104. Tand laat blinde weer zien19-09-2015 03:09:18
  105. Blinde man kan opnieuw zien dankzij tand19-09-2015 03:09:07
  106. Blinde ziet weer dankzij tand19-09-2015 03:09:53
  107. Brit kan na 12 jaar weer zien dankzij tand19-09-2015 03:09:39
  108. Blinde man kan weer zien dankzij tandimplantatie in oog19-09-2015 03:09:22
  109. Blinden kunnen weer zien na ingreep met stamcellen19-09-2015 03:09:46
  110. Blindheid is niet langer uitzichtloos19-09-2015 03:09:33
  111. Oog uit een schaaltje19-09-2015 03:09:08
  112. Doorbraak in strijd tegen blindheid19-09-2015 02:09:42
  113. Aangeboren blindheid niet altijd blijvend19-09-2015 02:09:25
  114. Gentherapie tegen blindheid bij kinderen19-09-2015 02:09:11
  115. Over DNA, genen, bloemetjes en bijtjes …19-09-2015 02:09:56
  116. Gen geneest zeldzame oogziekte19-09-2015 02:09:37
  117. Grote medische doorbraak voor blinde patiënten19-09-2015 02:09:21
  118. Bijna blinde Brit kan weer zien19-09-2015 02:09:05
  119. Nieuwe therapie doet blinde jongen zien19-09-2015 02:09:50
  120. Dankzij gentherapie kan blinde Yannick weer zien19-09-2015 02:09:35
  121. Bijna blinden kunnen meer zien met nieuwe aanpak19-09-2015 02:09:07
  122. Linda Thys onderging transplantatie van hoornvlies gekweekt uit eigen cellen19-09-2015 02:09:42
  123. “Zo blij dat ik opnieuw kan zien”19-09-2015 02:09:12
  124. Oogprimeur in het UZ Antwerpen19-09-2015 02:09:50
  125. Yannick dook in het bad der zienden19-09-2015 02:09:36
  126. Meisje (2) ziet voor het eerst dankzij stamceltherapie19-09-2015 02:09:14
  127. Oogheelkunde: Vrouwen aan de top19-09-2015 02:09:59
  128. Gentherapie bij ziekte van Leber19-09-2015 02:09:45
  129. Nieuw gen ontdekt dat nachtblindheid veroorzaakt19-09-2015 02:09:31
  130. “Eindelijk kan ik ook tikkertje spelen”19-09-2015 02:09:17
  131. Genenkuur helpt blinde kinderen zien19-09-2015 02:09:57
  132. Kleuters leren zien dankzij gentherapie in VS19-09-2015 02:09:40
  133. Behandeling met stamcellen laat blind oog opnieuw zien19-09-2015 02:09:21
  134. Gen voor erfelijke oogziekte gevonden19-09-2015 02:09:57
  135. Stamcellen genezen blinden19-09-2015 02:09:35
  136. Gendefecten ontdekt die erfelijke blindheid veroorzaken19-09-2015 02:09:28
  137. Wetenschappers kweken oog in lab19-09-2015 02:09:13
  138. Na 55 jaar het licht zien19-09-2015 01:09:25
  139. Het medicijn van één miljoen19-09-2015 01:09:52
  140. Embryonale stamcellen tegen oogziektes veilig19-09-2015 01:09:39
  141. Kapotte transportband veroorzaakt erfelijke blindheid bij pasgeborenen19-09-2015 01:09:25
  142. ‘Erfelijke blindheid behandelbaar’19-09-2015 01:09:11
  143. Gentherapie voor Leber-blindheid19-09-2015 01:09:56
  144. Gentherapie succesvol bij erfelijke blindheid19-09-2015 01:09:41
  145. Vroege behandeling oogziekten voorkomt blindheid19-09-2015 01:09:27
  146. ‘Blinden zien na stamcelwonder’19-09-2015 01:09:10
  147. Visuele handicap mogelijk verleden tijd19-09-2015 01:09:54
  148. Gentherapie voorkomt blindheid19-09-2015 01:09:39
  149. Gentherapie zichtbaar resultaat bij blindheid19-09-2015 01:09:25
  150. Veelbelovende gentherapie19-09-2015 01:09:05
  151. Gekweekte licht opvangende cellen in blinde muizen getransplanteerd19-09-2015 01:09:48
  152. Komt er ooit een oplossing voor blindheid?19-09-2015 01:09:32
  153. Netvliesimplantaat geneest blindheid19-09-2015 12:09:31
  154. Het oog dat alles ziet19-09-2015 12:09:45
  155. Onderzoekers ontwikkelen zonnecellen voor het oog19-09-2015 12:09:30
  156. Vooraanstaande oogartsen behandeld met KAMRA-implantaat19-09-2015 12:09:10
  157. ‘Nanobloem’ moet blinden weer laten zien19-09-2015 12:09:52
  158. Kijken zonder ogen19-09-2015 12:09:26
  159. Onderzoekers implanteren kunstmatig netvlies19-09-2015 12:09:03
  160. Onderzoek naar bioartificiële cornea kan blinden hun gezichtsvermogen teruggeven19-09-2015 12:09:46
  161. Synthetisch hoornvlies geeft slechtzienden zicht terug19-09-2015 12:09:30
  162. Doorbraak in ontwikkeling kunstmatige hoornvliezen19-09-2015 12:09:13
  163. Subsidie voor hoornvlies van visschubben19-09-2015 12:09:58
  164. Oog afstaan: nobel, maar niet verstandig…19-09-2015 12:09:44
  165. Mirakels uit ingebouwde chip19-09-2015 12:09:39
  166. Diamantlaag voor beter kunstnetvlies19-09-2015 12:09:14
  167. Bionische ogen doen blinden weer zien19-09-2015 12:09:55
  168. Bionisch oog als supercamera19-09-2015 12:09:38
  169. Weer een retina-implantaat19-09-2015 12:09:20
  170. Implantaat geeft bejaarden donutzicht19-09-2015 12:09:06
  171. Elektronisch implantaat laat blinden zien19-09-2015 12:09:41
  172. Wetenschappers simuleren bionisch waargenomen beeld19-09-2015 12:09:21
  173. Elektronisch netvlies laat blinde zien19-09-2015 12:09:03
  174. Wetenschappers beginnen tests voor bionisch-oogimplantaat19-09-2015 12:09:46
  175. Kijkend kunstoog nadert met kleine stapjes19-09-2015 12:09:33
  176. ‘Oogprothese geneest blindheid’19-09-2015 12:09:14
  177. Kunstoog verbetert draadloos het zicht van blinden19-09-2015 12:09:01
  178. Oogimplantaat moet zicht bij blinden herstellen19-09-2015 12:09:45
  179. Het bionische oog: de oplossing voor blinden19-09-2015 12:09:30
  180. Second Sight brengt oogimplantaat op de markt19-09-2015 12:09:05
  181. Chip tegen blindheid19-09-2015 12:09:48
  182. Onthuld: prototype voor ‘s werelds eerste bionisch oog19-09-2015 12:09:24
  183. Blindheid te lijf met genen, cellen en implantaten19-09-2015 12:09:11
  184. Ogentroost19-09-2015 12:09:12
  185. Minder slechtzienden door betere oogchirugie19-09-2015 12:09:56
  186. Blindsight – Spectaculair onderzoek van Beatrice de Gelder19-09-2015 12:09:42
  187. Rattenhersenen aan elkaar gekoppeld19-09-2015 12:09:27
  188. Belgisch onderzoek moet blinden weer doen zien19-09-2015 12:09:13
  189. Laat de blinden zien19-09-2015 12:09:00
  190. Minirobotjes injecteren in het oog kan blindheid voorkomen19-09-2015 12:09:46
  191. Slechtziende (70) kan na beroerte alles weer zien19-09-2015 12:09:32
  192. Blinde ziet na 10 jaar huwelijk voor het eerst zijn vrouw19-09-2015 12:09:10
  193. Wereldprimeur: selectie van embryo’s kan19-09-2015 12:09:55
  194. Aanpassing TSPAN12-gen kan blindheid voorkomen19-09-2015 12:09:31
  195. Algen bieden kans op herstel zicht van blinden19-09-2015 12:09:18
  196. Nobelprijs Scheikunde naar Israëliër Shechtman voor ontdekking quasi-kristallen19-09-2015 12:09:05
  197. 3D-tests apen beloftevol voor mensen met visuele handicap19-09-2015 12:09:50
  198. Minder blindheid na epilepsie-operatie dankzij excellente BMT-studente19-09-2015 12:09:31
  199. Video: Fascinerende technologie laat blinden zien via geluid19-09-2015 12:09:14
  200. Wetenschappers laten blinde muizen weer zien19-09-2015 12:09:00

Laatst bijgewerkt op 19 september 2015 – 14:58