De bionische mens komt eraan

60 tot 70 procent van de mens kan vandaag helemaal nagebouwd worden

Handprotheses laten bewegen via gedachten, pakken waarmee verlamde mensen opnieuw kunnen stappen of een artificiële man die bijna zo goed functioneert als een exemplaar van vlees en bloed: het bestaat allemaal al. Of hoe de bionische mens de sciencefiction met rasse schreden inhaalt.

Onlangs liet Miguel Nicolelis een minuscuul implantaat achter in de hersenen van ratten. De chip werd ingeplant in dat deel van het brein dat het tastvermogen regelt en was gevoelig voor infrarood licht, normaal onzichtbaar voor het blote oog. Na amper een maand trainen slaagden de knaagdieren erin het infraroodlicht te ‘voelen’. De neurobioloog van Duke University in North Carolina gooide met zijn experiment hoge ogen op het recente, jaarlijkse evenement van de American Association for the Advancement of Science (AAAS) in Boston. Zijn resultaten doen dromen: als ratten dankzij het implantaat als het ware een zesde zintuig krijgen, dan is het goed mogelijk dat ook wij, mensen, op een dag via een blokje in onze hersenen meer kunnen voelen en waarnemen. Nicolelis pioniert in de ontwikkeling van hersenimplantaten waarmee mensen computers of zelfs armprotheses kunnen besturen, louter en alleen met hun gedachten. Hij hoopt op een dag een oplossing te vinden voor verlamde mensen, via een zogenaamd exoskelet dat het hele lichaam via het brein kan doen bewegen. Het succes met de ‘infraroodchip’ legt alvast de weg open, zegt hijzelf: “Dit toont aan dat een volwassen brein in staat is om totaal nieuwe capaciteiten te ontwikkelen.” Op die manier zou bijvoorbeeld een blinde zijn zicht kunnen terugkrijgen door een ander deel van zijn hersenen te beïnvloeden en zo de functie van de visuele cortex te verplaatsen. Nicolelis mocht in Boston zijn onderzoek voorstellen in een reeks sessies over de nieuwste interacties tussen mens en machine, of bionica.

Want wie dacht dat pakweg computergestuurde ledematen nog steeds tot het rijk der sciencefiction behoren, heeft het mis. Voor wie zijn arm of een been niet langer kan gebruiken, is er vandaag al heel wat mogelijk. Zo presenteerde de firma Ekso Bionics uit Berkeley, Californië in 2010 de eLegs, een exoskelet waarmee mensen met een beenverlamming kunnen rechtstaan en wandelen. Vorige lente haalde ene Claire Lomas, een Engelse die in 2007 vanaf haar borst verlamd geraakte nadat ze van haar paard viel, de media omdat ze met een bionisch pak een marathon uitliep. Ze deed er weliswaar zestien dagen over, maar toch. Helemaal op punt staat de technologie nog niet, weet Carlotte Kiekens, revalidatiearts aan het UZ Leuven. “Dat stappen gaat traag, we spreken hier over maximaal 1,5 kilometer per uur. Nog een groot probleem is het gewicht: je moet toch al snel 20 kilogram aan apparatuur meezeulen. Maar er wordt volop gewerkt aan kleinere en lichtere pakken.” Voor mensen zonder armen en benen zijn bionics zelfs al dagelijkse kost. Kiekens voorzag vorig jaar al verschillende patiënten van bionische knieën en ellebogen. “Inmiddels zijn er ook al drie types bionische handen op de markt, die kunnen bewegen en tot acht grepen kennen”, vertelt Kiekens. Alledaags zijn die behandelingen nog niet, ook al door het prijskaartje. Zo tel je voor de eLegs al gauw 50.000 euro neer (toch al minder dan de 70.000 euro van toen het op de markt kwam), terwijl de bionische gewrichten 30.000 tot 40.000 euro kosten. “Soms komt de verzekering tussen, bijvoorbeeld bij een verkeers- of arbeidsongeval. De ziekenfondsen betalen de toestellen nog niet terug, maar we ijveren ervoor.”

Verbonden met hersenen

Ondertussen rijgen wetenschappers en de bedrijven die de productie op zich nemen spectaculaire ontdekkingen aaneen. Nog in Boston mocht Silvestro Micera van het Zwitserse Federaal Technologisch Instituut een handprothese voorstellen die zowaar signalen terugstuurt naar de hersenen, via sensoren aan de vingertoppen, handpalm en pols. “Het idee is dat de hand twee of drie indrukken kan leveren”, vertelde Micera. “Je zou iets kunnen knijpen en daarover informatie krijgen via drie vingers, of bewegingen van je hand en pols voelen. Het ultieme doel is een prothese die helemaal geïntegreerd is in de arm en zo natuurlijk aanvoelt dat de gebruiker vergeet dat die er is.” Ook de doorbraak van Micera is zonder meer spectaculair. Want vandaag kunnen de courante bionische ledematen alleen maar via spieren worden bestuurd.

“We gebruiken de spieren die nog werken”, legt Kiekens uit. “Een onderarm kan dan bestuurd worden vanuit de biceps, of de schouder als ook die verlamd is. Ik heb al een patiënt gehad die zijn volledige arm kwijt is. De zenuwen die naar zijn biceps liepen, hebben we dan verlegd naar zijn borstspieren, zodat hij zijn arm vanuit zijn borst kon laten bewegen.” Er kan dus al veel, maar de volgende stap is dus die verbinding tussen de hersenen en de bionische ledematen. Vooral mensen die volledig verlamd zijn kunnen daarmee gebaat zijn. Iemand met het locked-in-syndroom, die niet meer kan spreken of bewegen, zou op die manier via zijn gedachten toch opnieuw kunnen bewegen, of misschien toch al een computer bedienen. Hier en daar duiken alvast prototypes op, en Micera tilt de technologie naar een hoger niveau. Niet alleen ontvangt zijn bionische hand commando’s van de hersenen, ze stuurt ook boodschappen terug. En hier stopt het verhaal niet, spin-offs naar andere lichaamsdelen immers niet uitblijven.

Vorige zomer kreeg de 54-jarige blinde Dianna Ashworth in Melbourne als allereerste een bionisch oog, dat haar een beetje zicht teruggeeft. De Argus II is een bril met camera, en een kleine videoprocessor dat beelden omzet in patronen van licht en donker. Patiënten met de erfelijke aandoening retinitis pigmentosa kunnen die patronen dan ontvangen via elektrodes in de netvlies, dat ze kan ‘waarnemen’. Die beelden, eerder contouren dan klare vormen, gaan vervolgens naar de hersenen, alwaar ze op de normale manier ontvangen worden. Of wat te denken van ‘bionic man’, begin deze maand met trompetgeschal voorgesteld in het Londens Science Museum. Rex, zoals de artificiële man gedoopt werd, is opgetrokken uit de aller modernste arm- en beenprotheses, maar ook uit kunstmatige organen als hart, longen, nieren, pancreas en milt. Zijn kunstmatige bloedvaten kunnen echt bloed dragen en hij heeft een microchip dat functioneert als oog. Kortweg: 60 tot 70 procent van de mens kan vandaag helemaal nagebouwd worden. Wereldwijd lopen al verschillende mensen rond met dezelfde luchtpijp en hart als waarmee Rex is uitgerust.

Cyborg vs. mens

Om maar te zeggen: het braakliggende terrein voor wetenschappers is nog groot en de verwachtingen zijn hooggespannen: zullen rolstoelen over enkele decennia overbodig worden? Wordt cyborg het nieuwe normaal? Wat blijft er überhaupt over van het concept ‘mens’ na de invoering van het plastic orgaan? Charlotte Kiekens waagt zich niet aan voorspellingen. “Waar we over tien, twintig of vijftig jaar staan, blijft koffiedik kijken. Het gaat snel, maar tegelijk ook niet. We zijn toch al een tijdje bezig, en al jaren wordt gespeculeerd over ‘binnen tien jaar’. Het grootste probleem is geld: het onderzoek en de productie is duur, zeker voor mensen met zware beperkingen. Bovendien zijn ze ook niet met zoveel, wat de investering minder aantrekkelijk maakt. Voor patiënten met veelvoorkomende problemen gaat het vlotter. Denk maar aan gewonde Amerikaanse veteranen uit Irak.”

Lotte BECKERS

Bron: De Morgen, 18 februari 2013

Delen
Share on Facebook0Tweet about this on Twitter0Share on Google+0Share on LinkedIn0Email this to someonePrint this page

  1. Wetenschappers komen met bionisch oog-prototype10-09-2018 09:09:47
  2. Bionisch oog uit de printer30-08-2018 06:08:06
  3. Onderzoek: Viagra kan Leeftijdgebonden Maculadegeneratie (LMD) remmen21-08-2018 06:08:46
  4. Bionisch oog Belgische primeur voor dienst Oogheelkunde17-08-2018 11:08:05
  5. “Tien jaar blind, maar nu zie ik opnieuw grote vormen”30-03-2018 06:03:30
  6. Video: Het einde van blindheid28-03-2018 08:03:10
  7. Blinde West-Vlaamse vrouw kan opnieuw gedeeltelijk zien dankzij “bionisch oog”28-03-2018 08:03:28
  8. Jeroen heeft al twee jaar een bionisch oog: ‘Door veel te trainen kan ik steeds meer’28-03-2018 08:03:05
  9. Jeroen heeft al twee jaar een bionisch oog: ‘Door veel te trainen kan ik steeds meer’27-03-2018 09:03:40
  10. ‘Hopelijk kan ik straks weer mijn kleinkinderen zien’27-03-2018 08:03:24
  11. UZ laat blinde zien dankzij bionisch oog27-03-2018 07:03:33
  12. Na tien jaar blindheid weer licht zien door ‘bionisch oog’27-03-2018 07:03:06
  13. UZ Gent laat blinde vrouw weer zien met de hulp van “bionisch oog”27-03-2018 08:03:05
  14. Eerste Belg met bionisch oog getuigt: “Ik kan weer letters zien. En hopelijk straks ook mijn kleinkinderen”27-03-2018 08:03:37
  15. UZ Gent laat blinde vrouw weer zien met bionisch oog27-03-2018 08:03:10
  16. Audio: Blinden nemen weer waar dankzij ingebouwde chip17-01-2018 09:01:21
  17. ‘Superbril’ laat blinden weer zien10-01-2018 07:01:05
  18. Venlonaar bedenkt mogelijk therapie tegen blindheid23-11-2017 11:11:24
  19. Eerste patiënt met aangeboren blindheid behandeld met RNA therapie22-11-2017 05:11:31
  20. Implantaat geeft weer zicht bij oogziekte18-11-2017 12:11:51
  21. ‘Nieuwe ontwikkelingen om blinden weer te laten zien’12-10-2017 03:10:20
  22. ‘Meer onderzoek nodig om blindheid en slechtziendheid te behandelen’08-10-2017 09:10:41
  23. Blinde muizen zien weer vormen dankzij gentherapie03-10-2017 11:10:54
  24. Gentherapie voor patiënten met X-linked retinitis pigmentosa31-08-2017 02:08:30
  25. 9-jarige Thibaut is 97% blind door gendefect, maar hoopt op revolutionaire therapie12-08-2017 08:08:38
  26. Gentherapie voor erfelijke blindheid werkt18-07-2017 01:07:45
  27. Hoe werkt de eSight bril? Weer zien met speciale bril28-06-2017 07:06:35
  28. Kunstmatige iris reageert op licht, net als menselijke iris27-06-2017 11:06:55
  29. eSight – Zien met elektronische bril23-06-2017 01:06:36
  30. Wist je dat? Blinden…18-06-2017 05:06:02
  31. Slechtziende vrouw ziet kleinkinderen voor het eerst18-06-2017 04:06:39
  32. Slechtziende jongen (8) kan met speciale bril opnieuw normaal zien18-06-2017 04:06:15
  33. Onderzoekers repareren voor het eerst blind oog18-06-2017 03:06:55
  34. Nieuwe DNA-techniek verbetert zicht van blinde ratten18-06-2017 03:06:48
  35. Nanodraadjes herstellen gezichtsvermogen18-06-2017 03:06:45
  36. ‘Na alle tegenslagen eindelijk een lichtpuntje’18-06-2017 03:06:40
  37. Nieuwe DNA-techniek herstelt zicht van blinde ratten17-06-2017 01:06:00
  38. Kunstoog laat blinden zwartwitblokjes zien16-06-2017 08:06:04
  39. Dankzij een tand in zijn oog kan blinde John na 16 jaar weer zien15-06-2017 11:06:55
  40. Synthetisch netvlies voor blinden15-06-2017 11:06:06
  41. Verbeterd oplossend vermogen bij netvliesprotheses15-06-2017 11:06:36
  42. Wereldprimeur: UZ-artsen verwijderen klonter uit verstopte netvliesader15-06-2017 11:06:15
  43. CRISPR redt gezichtsvermogen15-06-2017 11:06:25
  44. Start-up wil blindheid bestrijden met gentherapie14-06-2017 08:06:32
  45. Muis ziet beter dankzij stamceltherapie14-06-2017 08:06:09
  46. Stamcellen repareren ooglenzen14-06-2017 08:06:32
  47. Blinde vrouw kan weer zien dankzij stamcellen14-06-2017 08:06:33
  48. eSight bril geeft blinden en slechtzienden hun zicht terug14-06-2017 08:06:56
  49. Futuristische bril laat slechtzienden weer zien14-06-2017 08:06:04
  50. Blinden ‘zien’ dankzij bril die beeld in geluid omzet14-06-2017 08:06:39
  51. Hoe kun je een dove laten horen en een blinde laten zien?14-06-2017 08:06:37
  52. Ik zie ik zie wat jij niet ziet… met mijn bionische oog14-06-2017 08:06:53
  53. Zien met behulp van een hersenimplantaat14-06-2017 08:06:13
  54. In Australië willen ze blinden laten ‘zien’ door een bionisch oog14-06-2017 08:06:14
  55. Dankzij bionisch oog kan Jeroen weer zien: ‘Tranen stroomden over mijn wangen’14-06-2017 08:06:10
  56. Bionisch oog geeft zicht via hersenen14-06-2017 08:06:44
  57. Hoe werkt een bionisch oog?14-06-2017 08:06:03
  58. Blinde vrouw ziet bruiloft dochter met hightech bril14-06-2017 08:06:00
  59. Blinde jongen ziet mama voor het eerst dankzij bril14-06-2017 04:06:16
  60. Baanbrekende technologie: zien met een bionisch oog14-06-2017 02:06:31
  61. € 1,8 miljoen voor ontwikkelen hersenprothese die blinden weer laat zien13-06-2017 04:06:57
  62. Blinde man kan huwelijk herleven dankzij hoogtechnologische bril13-06-2017 02:06:17
  63. Hightech bril geeft blinden zicht terug12-06-2017 04:06:51
  64. Video: Bionische ogen geven weer zicht aan blinden11-06-2017 10:06:07
  65. Topdokter Peter Stalmans gooit hoge ogen: ‘Ik wil mensen weer kunnen laten zien’11-05-2017 08:05:55
  66. Wat is de beste technologie voor een netvliesimplantaat?23-03-2017 10:03:42
  67. Wetenschappers creëren kunstmatig retina-implantaat20-03-2017 03:03:37
  68. Doorbraak stamceltechnologie22-02-2017 02:02:19
  69. Dankzij bionisch oog kan Jeroen weer zien: ‘Tranen stroomden over mijn wangen’22-02-2017 02:02:32
  70. Nieuwe ontwikkelingen bril met oogimplantaat17-08-2016 08:08:17
  71. Blinde muizen kunnen weer zien16-07-2016 10:07:36
  72. Wetenschappers slagen erin blinde muizen opnieuw te laten zien13-07-2016 07:07:34
  73. De wonderen van de neurochirurgie18-06-2016 08:06:59
  74. Blinde vrouw krijgt bij toeval zicht terug06-05-2016 09:05:06
  75. Hoop voor blinde kinderen en jongeren30-03-2016 08:03:42
  76. Jongen genezen van blindheid dankzij transplantatie varkensoog15-03-2016 04:03:52
  77. Bionisch oog helpt blinde mensen met zien24-02-2016 08:02:45
  78. ‘Mijn hersenen waren vergeten wat een theepot was’23-02-2016 09:02:36
  79. Eerste menselijke test met algen-DNA moet blinden weer doen zien22-02-2016 08:02:28
  80. Zes miljoen voor onderzoek naar behandelingen om blindheid te voorkomen13-01-2016 10:01:00
  81. In Australië willen ze blinden laten ‘zien’ door een bionisch oog07-01-2016 02:01:39
  82. Bionisch oog geeft blinden basaal gezichtsvermogen21-12-2015 12:12:38
  83. Bionisch oog geeft zicht via hersenen18-12-2015 08:12:32
  84. Technologie helpt blindheid vermijden14-12-2015 08:12:36
  85. Blinden kunnen ‘zien’ met deze bril14-11-2015 08:11:00
  86. Blinden kunnen zien met de tong19-09-2015 03:09:05
  87. Proeven is zien19-09-2015 03:09:54
  88. Een lolly laat blinden weer zien via tong19-09-2015 03:09:39
  89. Tand laat blinde weer zien19-09-2015 03:09:18
  90. Blinde man kan opnieuw zien dankzij tand19-09-2015 03:09:07
  91. Blinde ziet weer dankzij tand19-09-2015 03:09:53
  92. Brit kan na 12 jaar weer zien dankzij tand19-09-2015 03:09:39
  93. Blinde man kan weer zien dankzij tandimplantatie in oog19-09-2015 03:09:22
  94. Blinden kunnen weer zien na ingreep met stamcellen19-09-2015 03:09:46
  95. Blindheid is niet langer uitzichtloos19-09-2015 03:09:33
  96. Oog uit een schaaltje19-09-2015 03:09:08
  97. Doorbraak in strijd tegen blindheid19-09-2015 02:09:42
  98. Aangeboren blindheid niet altijd blijvend19-09-2015 02:09:25
  99. Gentherapie tegen blindheid bij kinderen19-09-2015 02:09:11
  100. Over DNA, genen, bloemetjes en bijtjes …19-09-2015 02:09:56
  101. Gen geneest zeldzame oogziekte19-09-2015 02:09:37
  102. Grote medische doorbraak voor blinde patiënten19-09-2015 02:09:21
  103. Bijna blinde Brit kan weer zien19-09-2015 02:09:05
  104. Nieuwe therapie doet blinde jongen zien19-09-2015 02:09:50
  105. Dankzij gentherapie kan blinde Yannick weer zien19-09-2015 02:09:35
  106. Bijna blinden kunnen meer zien met nieuwe aanpak19-09-2015 02:09:07
  107. Linda Thys onderging transplantatie van hoornvlies gekweekt uit eigen cellen19-09-2015 02:09:42
  108. “Zo blij dat ik opnieuw kan zien”19-09-2015 02:09:12
  109. Oogprimeur in het UZ Antwerpen19-09-2015 02:09:50
  110. Yannick dook in het bad der zienden19-09-2015 02:09:36
  111. Meisje (2) ziet voor het eerst dankzij stamceltherapie19-09-2015 02:09:14
  112. Oogheelkunde: Vrouwen aan de top19-09-2015 02:09:59
  113. Gentherapie bij ziekte van Leber19-09-2015 02:09:45
  114. Nieuw gen ontdekt dat nachtblindheid veroorzaakt19-09-2015 02:09:31
  115. “Eindelijk kan ik ook tikkertje spelen”19-09-2015 02:09:17
  116. Genenkuur helpt blinde kinderen zien19-09-2015 02:09:57
  117. Kleuters leren zien dankzij gentherapie in VS19-09-2015 02:09:40
  118. Behandeling met stamcellen laat blind oog opnieuw zien19-09-2015 02:09:21
  119. Gen voor erfelijke oogziekte gevonden19-09-2015 02:09:57
  120. Stamcellen genezen blinden19-09-2015 02:09:35
  121. Gendefecten ontdekt die erfelijke blindheid veroorzaken19-09-2015 02:09:28
  122. Wetenschappers kweken oog in lab19-09-2015 02:09:13
  123. Na 55 jaar het licht zien19-09-2015 01:09:25
  124. Het medicijn van één miljoen19-09-2015 01:09:52
  125. Embryonale stamcellen tegen oogziektes veilig19-09-2015 01:09:39
  126. Kapotte transportband veroorzaakt erfelijke blindheid bij pasgeborenen19-09-2015 01:09:25
  127. ‘Erfelijke blindheid behandelbaar’19-09-2015 01:09:11
  128. Gentherapie voor Leber-blindheid19-09-2015 01:09:56
  129. Gentherapie succesvol bij erfelijke blindheid19-09-2015 01:09:41
  130. Vroege behandeling oogziekten voorkomt blindheid19-09-2015 01:09:27
  131. ‘Blinden zien na stamcelwonder’19-09-2015 01:09:10
  132. Visuele handicap mogelijk verleden tijd19-09-2015 01:09:54
  133. Gentherapie voorkomt blindheid19-09-2015 01:09:39
  134. Gentherapie zichtbaar resultaat bij blindheid19-09-2015 01:09:25
  135. Veelbelovende gentherapie19-09-2015 01:09:05
  136. Gekweekte licht opvangende cellen in blinde muizen getransplanteerd19-09-2015 01:09:48
  137. Komt er ooit een oplossing voor blindheid?19-09-2015 01:09:32
  138. Netvliesimplantaat geneest blindheid19-09-2015 12:09:31
  139. Het oog dat alles ziet19-09-2015 12:09:45
  140. Onderzoekers ontwikkelen zonnecellen voor het oog19-09-2015 12:09:30
  141. Vooraanstaande oogartsen behandeld met KAMRA-implantaat19-09-2015 12:09:10
  142. ‘Nanobloem’ moet blinden weer laten zien19-09-2015 12:09:52
  143. Kijken zonder ogen19-09-2015 12:09:26
  144. Onderzoekers implanteren kunstmatig netvlies19-09-2015 12:09:03
  145. Onderzoek naar bioartificiële cornea kan blinden hun gezichtsvermogen teruggeven19-09-2015 12:09:46
  146. Synthetisch hoornvlies geeft slechtzienden zicht terug19-09-2015 12:09:30
  147. Doorbraak in ontwikkeling kunstmatige hoornvliezen19-09-2015 12:09:13
  148. Subsidie voor hoornvlies van visschubben19-09-2015 12:09:58
  149. Oog afstaan: nobel, maar niet verstandig…19-09-2015 12:09:44
  150. Mirakels uit ingebouwde chip19-09-2015 12:09:39
  151. Diamantlaag voor beter kunstnetvlies19-09-2015 12:09:14
  152. Bionische ogen doen blinden weer zien19-09-2015 12:09:55
  153. Bionisch oog als supercamera19-09-2015 12:09:38
  154. Weer een retina-implantaat19-09-2015 12:09:20
  155. Implantaat geeft bejaarden donutzicht19-09-2015 12:09:06
  156. Elektronisch implantaat laat blinden zien19-09-2015 12:09:41
  157. Wetenschappers simuleren bionisch waargenomen beeld19-09-2015 12:09:21
  158. Elektronisch netvlies laat blinde zien19-09-2015 12:09:03
  159. Wetenschappers beginnen tests voor bionisch-oogimplantaat19-09-2015 12:09:46
  160. Kijkend kunstoog nadert met kleine stapjes19-09-2015 12:09:33
  161. ‘Oogprothese geneest blindheid’19-09-2015 12:09:14
  162. Kunstoog verbetert draadloos het zicht van blinden19-09-2015 12:09:01
  163. Oogimplantaat moet zicht bij blinden herstellen19-09-2015 12:09:45
  164. Het bionische oog: de oplossing voor blinden19-09-2015 12:09:30
  165. Second Sight brengt oogimplantaat op de markt19-09-2015 12:09:05
  166. Chip tegen blindheid19-09-2015 12:09:48
  167. Onthuld: prototype voor ‘s werelds eerste bionisch oog19-09-2015 12:09:24
  168. Blindheid te lijf met genen, cellen en implantaten19-09-2015 12:09:11
  169. Ogentroost19-09-2015 12:09:12
  170. Minder slechtzienden door betere oogchirugie19-09-2015 12:09:56
  171. Blindsight – Spectaculair onderzoek van Beatrice de Gelder19-09-2015 12:09:42
  172. Rattenhersenen aan elkaar gekoppeld19-09-2015 12:09:27
  173. Belgisch onderzoek moet blinden weer doen zien19-09-2015 12:09:13
  174. Laat de blinden zien19-09-2015 12:09:00
  175. Minirobotjes injecteren in het oog kan blindheid voorkomen19-09-2015 12:09:46
  176. Slechtziende (70) kan na beroerte alles weer zien19-09-2015 12:09:32
  177. Blinde ziet na 10 jaar huwelijk voor het eerst zijn vrouw19-09-2015 12:09:10
  178. Wereldprimeur: selectie van embryo’s kan19-09-2015 12:09:55
  179. Aanpassing TSPAN12-gen kan blindheid voorkomen19-09-2015 12:09:31
  180. Algen bieden kans op herstel zicht van blinden19-09-2015 12:09:18
  181. Nobelprijs Scheikunde naar Israëliër Shechtman voor ontdekking quasi-kristallen19-09-2015 12:09:05
  182. 3D-tests apen beloftevol voor mensen met visuele handicap19-09-2015 12:09:50
  183. Minder blindheid na epilepsie-operatie dankzij excellente BMT-studente19-09-2015 12:09:31
  184. Video: Fascinerende technologie laat blinden zien via geluid19-09-2015 12:09:14
  185. Wetenschappers laten blinde muizen weer zien19-09-2015 12:09:00
  186. De bionische mens komt eraan19-09-2015 12:09:47
  187. Jonge onderzoekers worden beloond door de Stichting voor de blinden, stichting van openbaar nut van de Brailleliga19-09-2015 12:09:29
  188. Blinde opa ziet vrouw na 22 jaar19-09-2015 12:09:12
  189. Assisted Vision: een ingenieuze bril waarmee blinden (deels) kunnen zien19-09-2015 12:09:48
  190. Vrouw krijgt zicht terug na mirakel19-09-2015 12:09:35
  191. Oogheelkunde: Zeven jonge onderzoekers bekroond door de Stichting voor de blinden19-09-2015 12:09:47
  192. Bucket list: terminaal meisje (15) doneert ogen12-08-2015 03:08:14
  193. Hoe ziet de wereld eruit door bionische ogen?04-08-2015 04:08:06
  194. Blind door mishandeling, nu weer hoop03-08-2015 08:08:59
  195. Maculadegeneratie: Weer kunnen “zien” dankzij bionisch oog23-07-2015 01:07:07
  196. Man (80) met netvliesveroudering krijgt bionisch oog22-07-2015 01:07:38
  197. Toestel laat blinden “zien” met hun tong24-06-2015 08:06:05
  198. BrainPort laat blinden weer zien met hun tong24-06-2015 08:06:35
  199. Durf jij het? Kunstmatige lens in je oog laat je weer scherp zien26-05-2015 06:05:16
  200. Deze bionische lens geeft je bovenmenselijk zicht26-05-2015 05:05:43

Laatst bijgewerkt op 19 september 2015 – 12:29