‘Ik wil technologie worden’

Neil Harbisson is ’s werelds bekendste cyborgactivist en -artiest. Die eer heeft hij onder meer te danken aan een ingebouwde antenne op zijn hoofd, waarmee hij kleuren kan horen. ‘In die eerste jaren dachten de mensen dat het een leeslampje was.’

In een bloedhete hal op een stoffige vlakte in Amsterdam-Noord vuurt Neil Harbisson in razendsnel tempo zijn surrealistische gedachtespinsels op het publiek af. Tijdens zijn performance op de Dutch Digital Day laat de cyborg (een combinatie van mens en technologie) het publiek beurtelings in milde verbijstering en lachend achter. Maar bovenal ziet het een man met een voelspriet op zijn hoofd. Wat is dit in vredesnaam?

De spriet is sinds 2004 rechtstreeks verbonden met zijn hersenen en vertaalt kleuren naar sensaties die zijn brein prikkelen, als een soort extra zintuig. Na afloop, tijdens het interview, komt een van de aanwezigen op hem af. “Man, dit is het meest inspirerende dat ik ooit in mijn leven heb gehoord. Je hebt mij de ogen geopend.” Harbisson glimlacht. “Ik roep extreme reacties op. Het tegengestelde gebeurt ook, tot doodsbedreigingen toe. Mensen die vinden dat ik niet aan het leven mag sleutelen. Het is tegen de menselijkheid, tegen God zelfs.”

De 33-jarige Harbisson – geboren in Noord-Ierland, opgegroeid in Spanje – kwam ter wereld met een zeldzame oogafwijking, waardoor hij alleen grijstinten ziet. “Als kind probeerde ik het bestaan van kleuren te negeren, maar dat was onmogelijk. Als anderen tegen me praatten, kwamen altijd kleuren voorbij. Ik had geen idee waar ze het over hadden.” Het zorgde ervoor dat Harbisson ook kleuren wilde ervaren. Inmiddels gaat hij verder waar anderen ophouden.

Wie Harbisson ziet – pretogen onder een bloempotkapsel – en hem hoort praten, wordt constant op het verkeerde been gezet omdat zintuiglijke ervaringen bij hem door elkaar lopen. Het is een synesthetisch wonderland waar een kleurrijke salade of felgekleurde jurk als een goed liedje kunnen klinken. Waar hij het beroemde schilderij De schreeuw van Edvard Munch ook echt kan horen en waar de zonnebril van Bono een wel erg irritant geluid maakt. En waar toespraken van Hitler en Martin Luther King totaal andere kleuren hebben. Harbisson maakt daar trouwens ook schilderijen van. Ook als taalkunstenaar laat hij zich niet onbetuigd. Zo verhaalt hij over ‘transdentale’ communicatie: communicatie van tand tot tand. Als hij met zijn tanden klakt, voelt collega-cyborg en avant-gardekunstenaar Moon Ribas een vibratie in haar mond. De jeugdvrienden hebben morsecode geleerd en hun tanden maken via bluetooth connectie met internet. Een echte bluetooth-tooth dus.

Het begon allemaal met die antenne die nu parmantig uit zijn schedel steekt. Sinds die implantatie kan de Brit kleuren zien. Nee, dat is niet het goede woord. Hij kan sinds dat moment kleuren ervaren. Zonder de voordelen van het zien in grijstinten te verliezen. Want die zijn er. Harbisson kan naar eigen zeggen veel beter in het donker zien dan andere mensen. De Brit wilde naar eigen zeggen zijn zicht niet veranderen, maar zijn gevoel voor kleur.

De antenne pikt van iedere kleur de specifieke frequentie op en vertaalt dat via de chip die in zijn schedel is ingebracht naar een trilling die alleen Harbisson waarneemt, buiten zijn oor om, in zijn bot. Iedere kleur heeft zijn eigen geluid en hoe meer verzadigd de kleur, hoe luider het volume. Een wandeling door een supermarkt is een overweldigende auditieve ervaring, alsof hij in een lawaaiige nachtclub loopt. Maar Harbisson klaagt niet. Integendeel; hij hoort ook kleuren die buiten het waarneembare spectrum vallen, zoals infrarood en ultraviolet.

Zo kan hij zelfs waarnemen of er ergens een infrarode bewegingssensor van een alarmsysteem aanstaat. Ook ervaart hij het rijke palet aan kleuren waarmee de ruimte is gevuld, kleuren die mensen niet kunnen zien. Hij verkent naar eigen zeggen de ruimte via zijn zintuigen. Om dit voor elkaar te krijgen, maakt hij iedere dag even verbinding met de camera’s van het International Space Station van de NASA.

Raar? Het kan nog extremer: zijn antenne onderhoudt ook een internetverbinding en Harbisson heeft vijf mensen toegang gegeven om vanuit verschillende uithoeken van de wereld beelden naar hem te sturen. Ook als hij slaapt. Zo komt er weleens een feloranje zonsondergang uit Australië binnen. “Soms word ik er wakker van, andere keren kleurt het mijn dromen.” Eén keer is hij gehackt, toen iemand anders zomaar beelden begon te sturen. Harbisson maakt zich er niet druk over, ook al is technologie een wezenlijk onderdeel van zijn identiteit. “Het gevaar van chemische hacks is veel groter. Dat stuk chocola dat voor ons op tafel ligt, kan wel zijn vergiftigd.”

Filteren

Zijn inmiddels wereldberoemde antenne kwam er niet zonder slag of stoot. Het kostte hem veel tijd en moeite om een arts zover te krijgen om de ingrijpende operatie uit te voeren. Velen vonden het niet ethisch. Uiteindelijk vond hij iemand, op voorwaarde van anonimiteit. Daarna begon het pas: “Het kostte maanden voordat mijn hersenen er een klein beetje aan gewend waren.” Toen gebeurde het wonder: zijn hersenen toonden zich van hun meest flexibele kant en begonnen zich aan de nieuwe input aan te passen. Ze maakten chocola van die kakofonie aan geluiden, begonnen te filteren. Ze gaven betekenis aan de wereld die zich via zijn zintuigen aandiende.

Waar hij echter niet op voorbereid was, waren de reacties van zijn omgeving. “Iedere dag word ik aangesproken door mensen. In de eerste jaren dachten ze dat het een leeslampje was. In 2008 dachten ze aan een handsfree telefoon, daarna aan een Go Pro-camera. In 2012 dacht men dat ik voor Google Streetview werkte. In 2015 begonnen kinderen me te vragen of het een selfiestick was.” Maar het plan slaagde: “Ik wilde geen technologie gebruiken, ik wilde geen technologie dragen, ik wilde technologie worden.” Inmiddels voelt de antenne als een lichaamsonderdeel, net als een been of arm.

Precies deze transformatie bracht Harbisson in conflict met de Britse autoriteiten toen hij een nieuw paspoort aanvroeg. Of hij zijn antenne even wilde afdoen voor de foto. Harbisson weigerde. “Ik draag geen antenne, ik héb een antenne. Net zoals ik geen neus draag, maar een neus héb.” Ook hier zette Harbisson door en boekte hij succes: hij staat in zijn paspoort inclusief antenne.

Voor Harbisson is het een manier van leven, levenskunst. En wat hij ook een grondrecht voor cyborgs vindt: het recht om jezelf te ontwerpen. Strikt genomen is iemand met een pacemaker ook een cyborg, maar Harbisson is niet geïnteresseerd in simpelweg het vervangen van een niet-functionerend lichaamsonderdeel door technologie. “We hebben eindelijk de mogelijkheden om onszelf te ontwerpen en daarmee kunnen we de planeet beter maken. Als we bijvoorbeeld allemaal nachtzicht zouden hebben, hoeven steden ook niet meer verlicht te zijn. Amsterdam zou pikdonker zijn. Dat scheelt een boel energie. Als we onze temperatuur zouden kunnen regelen, hebben we geen airco of verwarming nodig.”

Halleluja voor de techniek dus. Maar hedendaagse denkers laten niet na om ook op de nadelen te wijzen die aan het cyborgbestaan kleven. Zo is de Britse filosoof Andy Clark – die in zijn boek Natural-Born Cyborgs uit 2003 betoogt dat de mens al tot het bot verweven is met technologie – niet blind voor de gevaren van slimme algoritmes die software aansturen.

Dat je het aan Spotify overlaat om je muzieklijsten samen te stellen, tot daaraan toe, maar hoe ziet je wereld eruit als je zintuigen worden aangestuurd door een technologiebedrijf? Harbisson knikt instemmend. “Dit is de reden waarom ik alles zelf ontwerp. Ik wil bij elke stap betrokken zijn.”

Harbisson vindt overigens wel dat er wetgeving zou moeten komen op dit vlak: wie heeft er straks toegang tot de elektronica in zijn lichaam?

Cyborgs verheugen zich in een toenemende belangstelling. Via filosofen als Clark bijvoorbeeld, maar ook door ondernemers als Tesla-baas Elon Musk. Harbisson voelt zich echter in het geheel niet verbonden met een denker als Ray Kurzweil (die voorspelt dat in 2050 alle mensen cyborgs zijn) of Musk.

Dat is het kamp van de zogenoemde transhumanisten, die betogen dat mensen zich met technologie moeten verbinden om zo kunstmatige intelligentie het hoofd te kunnen blijven bieden. Bijvoorbeeld door het geheugen te verbeteren. Of ons brein te uploaden. “Ik snap dat mensen me in die hoek proberen te stoppen, maar ik ben daar niet mee bezig. Ik vind de ene soort niet beter dan de andere. Ik respecteer de mens, maar evengoed een mier of kunstmatige intelligentie. Niets is superieur.”

Zonnekroon

Harbisson voelt zich niet voor 100 procent mens, “en dat is iets positiefs”. Sowieso is hij niet geïnteresseerd in het verbeteren van zijn brein. Het gaat hem om het ervaren van de werkelijkheid via extra zintuigen. Geen artificial intelligence, maar artificial sense, kunstmatige zintuigen. “De intelligentie wordt door het menselijk brein gevormd, dus die hebben we al. Dat brein vertaalt alle nieuwe indrukken naar iets zinnigs.”

Een van de voorbeelden daarvan is de recente implantatie van onderdelen van een kompas in zijn knie. Hij is benieuwd of dit zijn gevoel voor magnetische velden kan doen ontwaken. Want ooit hebben we dat gevoel gehad, denkt hij. “Vermoedelijk zijn we het kwijtgeraakt vanaf het moment dat we lange broeken zijn gaan dragen. We hadden waarschijnlijk receptoren aan de achterkant van onze knie.” Harbissons ogen lachen. Meent hij dit? Ja, bezweert hij. Het zal maanden duren voordat duidelijk wordt of dit experiment slaagt.

En daarmee is de kous nog niet af. Harbisson krijgt binnenkort een solar crown, een zonnekroon, een band om zijn hoofd waarmee hij tijd kan voelen, via hittepuntjes. Hij wijst een punt boven zijn neus aan: “Mijn neus is Londen. Hier is IJsland, hier is New York. Waar ik hitte voel, daar is het 12 uur zonnetijd. Ik voel de 24 uurscyclus van de zon om mijn hoofd. Mijn hoofd is als het ware de wereld. Het is de meest natuurlijke manier om tijd te ervaren.”

Maar wacht, we hebben toch al tijdsgevoel? “Klopt, maar we hebben er geen orgaan voor.” Dat is de zonnekroon, die – als ze werkt – over een paar maanden onder de huid zal worden ingebracht. Harbisson verwacht dat het wel twee jaar kan duren voordat zijn brein gewend is aan deze ingebouwde 24 uursklok.

Harbisson zou Harbisson niet zijn als het daarbij blijft. Vanaf dan wil hij de perceptie van tijd gaan manipuleren. “Net zoals we optische illusies kunnen creëren, moeten we tijdsillusies kunnen maken.” Door tijd te rekken of te versnellen. “Als we tweehonderd jaar willen leven, dan kunnen we proberen ons lichaam zodanig te verbeteren dat dat lukt. Maar waarschijnlijk is het veel eenvoudiger om de tijd zelf te manipuleren, zodat ik het gevoel heb dat ik tweehonderd jaar leef. Mijn lichaam is dan slechts zeventig jaar oud. Dus ik voel me extreem jong als ik naar mezelf in de spiegel kijk.”

Voorts nog wensen? Harbisson lacht. “Een van mijn onmogelijke dromen is een zintuig voor humor. Stel je voor dat je altijd gelukkig bent, dat alles grappig is en je overal om moet lachen. Zelfs als je naar een muur kijkt. Dat lijkt me een mooie manier om te sterven.”

De cyborgs zijn onder ons

Het grote publiek kent cyborgs vooral uit de populaire cultuur, zoals de tv-serie De man van zes miljoen of de gemeenschap van cyborgs (de Borg) uit Star Trek. Voor échte cyborgs is het een bloedserieuze levensfilosofie. Cyborgs, biohackers en grinders knutselen aan hun eigen lichaam en verbeteren dit door technologie toe te voegen. Harbisson richtte een eigen stichting op, de Cyborg Foundation. Deze telt zo’n vierhonderd leden. Wereldwijd zijn er vermoedelijk enkele duizenden cyborgs.

LAURENS VERHAGEN

Bron: De Morgen, Wo. 25 Jul. 2018, Pagina 15

Delen
Share on Facebook0Tweet about this on Twitter0Share on Google+0Share on LinkedIn0Email this to someonePrint this page

  1. Hoornvliestroebeling: Littekens op cornea van oog16-12-2019 06:12:49
  2. Intermediaire uveïtis: Oogontsteking met ontstoken glasvocht16-12-2019 06:12:23
  3. Posterieure uveïtis: Oogontsteking van netvlies en vaatvlies16-12-2019 06:12:55
  4. Anterieure uveïtis: Oogontsteking van straallichaam en iris13-12-2019 01:12:39
  5. Retinopathie: Schade aan het netvlies van oog of ogen28-11-2019 08:11:08
  6. Stel je voor: dat blinden kunnen zien13-11-2019 07:11:16
  7. Een mijlpaal in de ooglaserchirugie24-10-2019 05:10:14
  8. Droge ogen : “Oogdruppels voor gamers zijn verkeerd signaal”10-10-2019 06:10:27
  9. Is donkere chocolade nuttig voor het gezichtsvermogen?09-10-2019 06:10:42
  10. App ontdekt oogafwijkingen05-10-2019 06:10:35
  11. Lasercoagulatie oog: Behandeling van abnormale bloedvaten30-09-2019 10:09:51
  12. Zonnebril na het laseren van de ogen10-09-2019 10:09:39
  13. Oogkanker: Soorten en symptomen van kwaadaardige oogtumoren08-08-2019 06:08:45
  14. Ooglidkanker: Soorten en behandeling van kanker in ooglid07-08-2019 06:08:16
  15. Klopt dit? ‘Een kwart van de 13-jarige kinderen is bijziend’25-07-2019 05:07:15
  16. ‘Ik wil technologie worden’25-07-2019 04:07:26
  17. “Ik dacht eerst dat het gewoon een stofje was”23-07-2019 04:07:40
  18. Oogbindvlies (conjunctiva): Aandoeningen aan bindvlies oog18-07-2019 02:07:03
  19. Hemolacrie: Oorzaken van tranen met bloed huilen16-07-2019 08:07:37
  20. Zeer slechtziend door zeldzame ziekte PXE03-07-2019 05:07:48
  21. Overmatig knipperen met ogen: Oorzaken frequent oogknipperen02-07-2019 06:07:20
  22. Oogproblemen in zomer: Soorten oogziekten in zomerperiode01-07-2019 06:07:50
  23. We worden allemáál bijziend25-06-2019 05:06:28
  24. Oogonderzoek: Ziekten opsporen met oogonderzoeken20-06-2019 05:06:11
  25. Dacryocystocele: Cyste midden onder binnenste ooghoek17-06-2019 02:06:50
  26. Voorkom bijziendheid: Ga naar buiten07-06-2019 06:06:05
  27. Jens kon voor even weer zien, maar is nu alsnog blind. ‘Vooral de sociale interactie met mijn familie mis ik’04-06-2019 06:06:09
  28. “Misschien zal Miguel nooit honderd procent zien maar zelfs vijftig procent is al een overwinning”04-06-2019 06:06:06
  29. Vaak voorkomende oogproblemen en oogziekten bij kinderen28-05-2019 06:05:08
  30. Ooglapje: Indicatie en tips en bij afplakken van oog25-05-2019 05:05:00
  31. 28 miljoen euro voor Luiks oogimplantaat22-05-2019 05:05:42
  32. Na halve eeuw nog steeds geen geslaagde oogtransplantatie20-05-2019 05:05:05
  33. Tijdelijk verlies van gezichtsvermogen (plots visusverlies)15-05-2019 07:05:12
  34. Kegeldystrofie: Verlies van kegeltjes van netvlies in oog02-05-2019 11:05:52
  35. Wrijven in oog of ogen: Oorzaken, nadelen en tips30-04-2019 08:04:14
  36. UV-stralen en het effect op de ogen30-04-2019 06:04:29
  37. Weer zien bril met minicamera30-04-2019 06:04:32
  38. Normale druk glaucoom: Oogziekte met schade aan oogzenuw30-04-2019 06:04:06
  39. Al wie hiérin gelooft, is gezien25-04-2019 05:04:07
  40. Geneesmiddelentekort24-04-2019 06:04:48
  41. Kleverige ogen in ochtend: Oorzaken van korsten op oog23-04-2019 11:04:02
  42. Audio: Prof. Dr. Bart Leroy – Netvliesaandoeningen en behandelingen19-04-2019 08:04:12
  43. Ooglaser en astigmatisme18-04-2019 05:04:05
  44. Kegelstaafdystrofie: Schade aan kegeltjes & staafjes van oog16-04-2019 06:04:50
  45. Felicia’s kinderen kijken zes uur per dag naar een scherm15-04-2019 06:04:05
  46. ‘We vinden dit gevaarlijk’13-04-2019 07:04:13
  47. Ooggymnastiek om beter te zien?12-04-2019 06:04:48
  48. Nieuw paramedisch beroep helpt oogzorg scherpstellen12-04-2019 06:04:42
  49. LUMC-onderzoekers kweken netvliezen met nachtblindheid07-04-2019 06:04:40
  50. Oogziekte door schildklieraandoening met uitpuilende ogen02-04-2019 06:04:00
  51. Zou je dit niet beter op papier lezen?31-03-2019 08:03:36
  52. De ontwikkeling van het gezichtsvermogen van kinderen24-03-2019 07:03:27
  53. Gentherapie voor het oog23-03-2019 07:03:47
  54. Behandeling Stargardt in de maak19-03-2019 06:03:28
  55. Oogtest kan Alzheimer opsporen15-03-2019 07:03:32
  56. Muis krijgt nachtzicht11-03-2019 05:03:31
  57. Ruis op het netvlies11-03-2019 05:03:47
  58. Het was een goedaardige tumor met kwaadaardige gevolgen07-03-2019 07:03:34
  59. Nieuwe gentherapie biedt hoop voor slechtzienden20-02-2019 07:02:18
  60. Autosomaal dominante optische atrofie en cataract: Oogziekte14-02-2019 09:02:33
  61. Blinde kan in toekomst kijken14-02-2019 09:02:37
  62. Curcumine-oogdruppels kunnen glaucoom bestrijden13-02-2019 08:02:32
  63. Hersenwetenschapper Xing Chen: ‘Zicht voor blinden is binnen bereik’11-02-2019 08:02:13
  64. Genetische oorzaak ziekte van Stargardt gevonden08-02-2019 07:02:37
  65. Leuvense neurofysiologen vinden nieuwe inzichten over visuele hersenschors02-02-2019 07:02:11
  66. Phthiriasis palpebrarum: Jeukende oogleden door wimperluizen31-01-2019 08:01:05
  67. Zo slecht is het voor je ogen om uren per dag naar een beeldscherm te staren25-01-2019 08:01:49
  68. UV-straling: Soorten, oogproblemen en bescherming van ogen17-01-2019 08:01:17
  69. ‘Te veel tijd achter beeldschermen kan leiden tot bijziendheid’17-01-2019 07:01:26
  70. Digitale oogstress toenemend probleem bij jongeren12-01-2019 06:01:26
  71. Visuele prothese voor blinden, door Richard van Wezel08-01-2019 08:01:51
  72. Mikken op minstens één klinisch succes in 201905-01-2019 07:01:40
  73. Leeftijdsgebonden oogziekten: Oogaandoeningen bij ouderen04-01-2019 08:01:50
  74. Meisje (15) blind na cruise04-01-2019 08:01:11
  75. Bertha (12) lijdt aan syndroom van Wolfram “Durf nooit als dokter te zeggen: ‘Hier houdt het op'”02-01-2019 08:01:58
  76. Vuurwerkbril redde de ogen van 15-jarige Balaji01-01-2019 10:01:40
  77. Kinderoogarts Tjeerd de Faber strijdt onvermoeibaar tegen vuurwerk31-12-2018 07:12:27
  78. Eén keer geen vuurwerkbril, meteen blind31-12-2018 07:12:49
  79. Oogproblemen bij fibromyalgie: Aantasting van oogspieren29-12-2018 08:12:37
  80. Oogproblemen bij chronische nierziekten29-12-2018 08:12:12
  81. Oogproblemen bij de auto-immuunaandoening lupus29-12-2018 08:12:41
  82. Oogproblemen bij stress (oogstress): Oorzaken van symptomen29-12-2018 08:12:24
  83. Oogproblemen door hoofdtrauma en hersenschudding29-12-2018 08:12:04
  84. Verlies van perifeer gezichtsvermogen (zicht om zich heen)29-12-2018 08:12:40
  85. Een brilletje voor het slapengaan29-12-2018 08:12:04
  86. Één gouden raad29-12-2018 08:12:16
  87. Ooginfecties door seksueel overdraagbare aandoening (soa)27-12-2018 08:12:28
  88. Oogproblemen bij hersentumor: Locatie en symptomen aan ogen27-12-2018 08:12:01
  89. Oogproblemen en behandeling bij multiple sclerose (MS)27-12-2018 08:12:34
  90. Wat is bijziendheid eigenlijk?23-12-2018 08:12:45
  91. Ziekteverloop glaucoompatiënten in kaart gebracht20-12-2018 06:12:05
  92. Waarom je volgens déze oogarts je wimpers moet wassen met zeep15-12-2018 08:12:16
  93. Dit is waarom slecht zien en slecht slapen vaak samengaan14-12-2018 06:12:59
  94. Rugpatiënt pijnvrij tijdens oogoperatie13-12-2018 08:12:57
  95. Studente geneeskunde (22) laat vliegtuig landen zodat man niet blind wordt11-12-2018 10:12:49
  96. Ontwikkeling van het gezichtsvermogen van je baby: wanneer kan hij zien08-12-2018 07:12:23
  97. Slechtziend? Dat kan komen door een gebrek aan zonlicht06-12-2018 08:12:58
  98. Australische wetenschappers boeken succes met bionisch oog05-12-2018 10:12:03
  99. “Drie jaar lang heeft mijn oog mijn leven bepaald”03-12-2018 08:12:14
  100. Petra verliest oog door parasiet in leidingwater03-12-2018 08:12:29
  101. Nieuwe contactlens met ingebouwde elektronica belooft oogziekten te monitoren01-12-2018 06:12:31
  102. Vrouw verliest oog door parasiet in kraantjeswater30-11-2018 03:11:37
  103. Neovasculair glaucoom: Vorming abnormale bloedvaten op iris28-11-2018 07:11:31
  104. Refractietest: Oogtest voor recept bril of contactlenzen28-11-2018 07:11:07
  105. Campagne ziekenhuizen voor vuurwerkbril27-11-2018 07:11:47
  106. Parinaud oculoglandulair syndroom: Ooginfectie met rood oog27-11-2018 07:11:17
  107. Een contactlens oogziektes opspoort?27-11-2018 07:11:52
  108. Gezondheid: een oogafwijking herkennen bij je kind26-11-2018 08:11:16
  109. De man die kleuren hoort24-11-2018 11:11:17
  110. Eerste hulp bij geïrriteerde ogen24-11-2018 11:11:02
  111. Waarom het belangrijk is om regelmatig je ogen te laten checken24-11-2018 07:11:30
  112. Leuvense oogarts roept op kinderen te laten buiten spelen om bijziendheid te voorkomen23-11-2018 08:11:40
  113. Vlaamse contactlens spoort ziektes op23-11-2018 08:11:56
  114. Het recept voor gezonde ogen23-11-2018 07:11:36
  115. Aangedaan gezichtsveld bij migraine gelinkt aan atriumfibrilleren23-11-2018 07:11:53
  116. Verily, Novartis stoppen met ontwikkeling slimme lens22-11-2018 08:11:28
  117. Staafje in je oog: startup biedt alternatief voor glucosemeter Google21-11-2018 11:11:14
  118. Imec integreert elektronica in contactlens voor opsporing ziektes en toediening medicatie21-11-2018 07:11:09
  119. Komt er een bijziende generatie aan?20-11-2018 07:11:19
  120. ‘Slimme’ Vlaamse ooglens spoort ziektes op20-11-2018 07:11:28
  121. Wat zijn die rare dingen op mijn ogen?20-11-2018 07:11:19
  122. Terugblik Oogcongres 201819-11-2018 07:11:57
  123. 6 oorzaken van een trillend ooglid18-11-2018 07:11:40
  124. Worteltjestaart blijkt geen broodjeaapverhaal17-11-2018 09:11:47
  125. Van binnen zitten worden kinderen bijziend, volgens Britse studie17-11-2018 08:11:44
  126. Smartphones maken kinderen bijziend17-11-2018 08:11:05
  127. Scheelzien bij kinderen, hoe pak je het aan?17-11-2018 08:11:32
  128. Problemen door hogere wachttijden in de oogzorg17-11-2018 08:11:28
  129. Opticiens vergeleken: resultaten oogmetingen heel wisselend17-11-2018 08:11:11
  130. Hoe gaat een lensimplantatie in zijn werk?17-11-2018 08:11:32
  131. Het preventief ooggezondheidsonderzoek17-11-2018 08:11:03
  132. Het échte verhaal over staar17-11-2018 08:11:26
  133. Hebben Leonardo Da Vinci en Kate Moss hun succes te danken aan een oogafwijking?17-11-2018 08:11:29
  134. Glaucoom behandelbaar bij vroege diagnose17-11-2018 08:11:31
  135. Gentherapie voor oogaandoening17-11-2018 08:11:37
  136. Duitse ‘deliveroo-robots’ trekken baantjes door de oogbol om medicijnen tegen aandoeningen te kunnen bezorgen17-11-2018 07:11:32
  137. Mensen met staar breken vaker een bot17-11-2018 07:11:42
  138. Flink afgevallen Patty kiest voor ooglidcorrectie17-11-2018 07:11:19
  139. Google-zusterbedrijf stopt onderzoek naar contactlens die glucose meet17-11-2018 07:11:48
  140. Tevreden E-scoop klant16-11-2018 07:11:03
  141. Tiener raakt voor twee dagen blind door haarverf: “Ik zag eruit als een buitenaards wezen”16-11-2018 07:11:19
  142. Koningin Margrethe geopereerd aan ogen16-11-2018 07:11:50
  143. Magnetische oogimplantaten kunnen zicht van glaucoompatiënten redden15-11-2018 10:11:07
  144. Slecht kleurenzicht: Oorzaken van stoornissen in kleurenzien08-11-2018 01:11:27
  145. Droge leeftijdsgebonden maculadegeneratie: Oogziekte08-11-2018 01:11:08
  146. Het échte verhaal over staar08-11-2018 07:11:15
  147. Zwolse met oogafwijking organiseert eerste Wiebelige Woensdag: ‘Het is niks raars’08-11-2018 06:11:02
  148. ‘Deliveroo-robots’ zwemmen dwars door oog varken07-11-2018 06:11:12
  149. Gordelroos in het oog: Oogproblemen door virale infectie03-11-2018 07:11:08
  150. Wat is nystagmus?02-11-2018 08:11:50
  151. Cataract (staar): Types van vertroebeling van ooglens30-10-2018 08:10:18
  152. Vision Direct lanceert ludieke oogtest voor kinderen30-10-2018 07:10:51
  153. Verbrande ogen (zonnebrand) door blootstelling aan zon30-10-2018 06:10:05
  154. Rode adertjes (lijntjes in ogen): Oorzaken van rode aders29-10-2018 08:10:19
  155. Scheel kijken kan heilzaam voor de kunst zijn29-10-2018 07:10:38
  156. Volgens de wetenschap kunnen doven straks horen en blinden zien27-10-2018 06:10:50
  157. Zet die filterbril maar op: is blauw licht schadelijk?27-10-2018 06:10:47
  158. Reizen door de ruimte herschikt je hersenvocht27-10-2018 06:10:37
  159. Leonardo: exceptioneel door exotropie?25-10-2018 05:10:42
  160. Wat wakker worden tegenwoordig betekent voor mij22-10-2018 10:10:29
  161. Zo ontstaan droge ogen22-10-2018 05:10:49
  162. Leeftijdsgebonden maculadegeneratie – Er snel bij zijn loont20-10-2018 05:10:20
  163. Loensende blik hielp Da Vinci 3D-wereld af te beelden20-10-2018 05:10:02
  164. Leonardo da Vinci had een oogafwijking20-10-2018 05:10:34
  165. Effect beeldschermen onderschat18-10-2018 12:10:23
  166. Maasstad Ziekenhuis biedt met iStent innovatieve oplossing voor patiënten met oogziekte glaucoom17-10-2018 12:10:06
  167. LASIK-chirurgie: Voordelen van vorm van ooglaseren16-10-2018 01:10:42
  168. Dus dáár komt die hoofdpijn vandaan13-10-2018 06:10:51
  169. Gezichtsvermogen: Schade aan ogen door slechte gewoonten12-10-2018 07:10:34
  170. Virale conjunctivitis: Oogbindvliesontsteking door virus10-10-2018 10:10:16
  171. Oogparasieten: Soorten en types van parasitaire ooginfecties10-10-2018 01:10:38
  172. Zanderig gevoel in ogen: Oorzaken van korrelig gevoel in oog10-10-2018 01:10:10
  173. Oculaire toxoplasmose: Parasitaire ooginfectie10-10-2018 01:10:45
  174. Een digitale bril biedt zicht voor slechtzienden09-10-2018 06:10:26
  175. ‘Smartphones zijn toch niet zo slecht voor je ogen’05-10-2018 06:10:59
  176. Wachttijden oogzorg lopen flink op01-10-2018 06:10:06
  177. Artificiële intelligentie van VITO kan oogproblemen herkennen29-09-2018 07:09:26
  178. Ggo’s tegen blindheid29-09-2018 07:09:49
  179. Bart Van Avermaet met netvliesloslating onder het mes16-09-2018 06:09:38
  180. Boodschappenlijst voor gezonde ogen15-09-2018 07:09:18
  181. Wetenschappers komen met bionisch oog-prototype10-09-2018 09:09:47
  182. Oogonderzoeken: Soorten oogtesten bij de oogarts07-09-2018 05:09:01
  183. “Mijn zoontje heeft voor het eerst gelachen toen hij kon zien”05-09-2018 07:09:26
  184. Tranen ontleden om aandoening ‘droge ogen’ op te sporen01-09-2018 07:09:30
  185. Bionisch oog uit de printer30-08-2018 06:08:06
  186. Glaucoom: Preventie van oogziekte met verhoogde oogdruk27-08-2018 03:08:52
  187. Leeftijdsgebonden maculadegeneratie: Preventie van oogziekte27-08-2018 12:08:17
  188. Oogzalven & ooggels: Gebruik van & tips bij oogzalf & ooggel25-08-2018 06:08:34
  189. Refractieafwijkingen: Soorten brekingsfouten van het oog21-08-2018 11:08:15
  190. Leeftijdsgebonden cataract: Grijze staar voorkomen21-08-2018 06:08:54
  191. Onderzoek: Viagra kan Leeftijdgebonden Maculadegeneratie (LMD) remmen21-08-2018 06:08:46
  192. Nieuwe mutaties van Stargardt ontdekt21-08-2018 06:08:38
  193. Aanwijzingen voor auto immuunreactie als oorzaak van oogziekte glaucoom17-08-2018 12:08:30
  194. Bionisch oog Belgische primeur voor dienst Oogheelkunde17-08-2018 11:08:05
  195. Slikken we binnenkort Viagra tegen blindheid?16-08-2018 06:08:52
  196. AI-technologie overtreft menselijke oogarts in diagnosestelling16-08-2018 06:08:47
  197. Googles AI verslaat oogartsen in het stellen van diagnoses15-08-2018 06:08:46
  198. Waarom het blauw licht van je smartphone tot blindheid kan leiden14-08-2018 05:08:17
  199. Droge ogen? Probeer sushi!14-08-2018 05:08:14
  200. DeepMind-algoritmes kunnen vijftig oogziektes correct diagnosticeren via scans14-08-2018 05:08:24

Laatst bijgewerkt op 25 juli 2019 – 04:59