Braille is jarig

Bron: Het Nieuwsblad
5 januari 2009

Infografiek Els Schurgers – Samenstelling Roger Huisman – Foto’s AP, KH, TL,  HBvL – Bronnen http://kimbols.be; Brailleliga

Zoon van zadelmaker

Door een stom ongeval werd Louis Braille op 3-jarige leeftijd blind.  De  kleine Louis, nu 200 jaar geleden geboren, bleef niet bij de pakken zitten.   Hij ontwikkelde het naar hem genoemde schrift waarmee veel blinden en  slechtzienden toch een boek of tekst op computer kunnen lezen.

Louis Braille (foto) werd op 4 januari 1809 in Coupvray bij Parijs geboren.  Zijn vader was zadel-maker.  Louis Braille stak zichzelf in het linkeroog met een  els in het atelier van zijn vader.  De infectie stak beide ogen aan en hij werd  blind

Ontstaan uit nachtschrift

In 1819 ging Braille naar het Nationaal Instituut voor Blinde Kinderen in  Parijs.  Hij maakte kennis met het ‘nachtschrift’ van de Franse  artillerieofficier Charles Barbier.  Barbier gebruikte een raster van twaalf  punten waarop in reliëf codes werden aangebracht die in het donker voelbaar  waren.  In 1829 had Braille het naar hem genoemde schrift volledig ontwikkeld.  Hij verving het twaalfpuntssysteem door het zespuntssysteem.  In 1854 erkende het  Instituut het brailleschrift als volwaardige lees- en schrijftaal voor blinden.

Alfabet uit puntjes

Braille is een reliëfalfabet.  Letters en andere aanduidingen worden door  middel van puntjes in het papier gedrukt.  Deze kleine verhogingen kunnen met de  vingertoppen ‘gelezen’ worden.

De 16-jarige blinde studente Satara uit Kaboel in Afghanistan ‘leest’ nog  even de antwoorden die ze voor haar examen aan de blindenschool heeft gegeven.

Dikke boeken

Langzaam lezen

Gemiddelde ziende lezer haalt 250 tot 300 woorden per minuut.  Een  braillelezer ‘leest’ amper 150 woorden per minuut.  Maar braille blijft populair

Schrijven in braille

Klassieke methode is een prikbord dat op de achterkant van een blad gelegd  wordt.  Met een prikpen of stift werden bolletjes in het papier gedrukt

Heel arbeidsintensief

Oskar Picht ontwikkelde een machine met 7 toetsen (zes voor de tekens en een  voor de spatie).  De Pichtmachine zet de brailletekens op het papier door een  printkop die met 6 hamertjes puntjes in het papier drukt.  Nu zijn er ook  elektronische versies van de Pichtmachine

Brailleleesregel

Voor de computer is een brailleleesregel ontwikkeld.  Dit apparaat ligt onder  het toetsenbord en zet gegevens van het beeldscherm om naar braille

Manneke Pis

De Belgische Brailleliga viert de 200e verjaardag van Louis Braille.  Zondag  was Manneke Pis verkleed in Louis Braille

Dit jaar wordt ook een postzegel met beeltenis van Louis Braille uitgegeven.  Belangrijk voor verzamelaars: deze zegel bevat een vermelding in reliëf

Roger HUISMAN

***

Louis Braille leerde de blinden lezen

Bron: De Standaard
5 januari 2009

Als tiener ontwierp Louis Braille het blindenschrift.  Tweehonderd jaar na  zijn geboortedag wordt het nog steeds intensief gebruikt.

BRUSSEL

Precies tweehonderd jaar geleden werd Louis Braille geboren in Coupvray, een  klein dorpje op 40 kilometer van Parijs.  Zijn vader was zadelmaker, hij maakte  tuigen, beugels en riemen.  Op driejarige leeftijd sloop de kleine Louis de  werkplaats van zijn vader binnen, speelde er met het gereedschap en verloor zo  een oog.  Het andere oog raakte geïnfecteerd en zo werd Louis volledig blind.

Hij ging eerst naar de lagere dorpsschool.  Zijn vader leerde hem het alfabet met  behulp van spijkers die hij in een houten plank sloeg.  Toen hij tien was, ging  Louis Braille naar het Nationaal Instituut voor blinde kinderen in Parijs waar  hij zich snel onderscheidde door zijn uitstekende resultaten.

De blinde leerlingen leerden er lezen en schrijven met behulp van Romeinse  letters in reliëf, maar de methode was weinig efficiënt en lezen verliep erg  traag.  In 1821 testten Braille en zijn medeleerlingen een zogenaamde  ‘sonografiecode’ uit.  Die methode was uitgevonden door Charles Barbier.  Ze gaf  klanken weer door middel van twaalf reliëfpunten.  De punten waren veel  gemakkelijker te lezen en te schrijven dan de reliëfletters.

Maar het schrift was fonetisch en volgde dus niet de spellingregels.  Je kon er  geen leestekens, getallen, muzieknoten of rekenkundige symbolen mee schrijven,  en doordat de letters tot twaalf punten konden tellen konden ze niet  onmiddellijk met de vinger gelezen worden.

Louis Braille verfijnde en vereenvoudigde als tiener het systeem.  Op zijn  zestiende stelde hij een eerste versie voor, Vier jaar later, in 1829 werd het  brailleschrift geboren zoals het vandaag nog steeds bestaat.  De brailletekens,  die elk gevormd worden door zes punten in twee kolommen van drie, kunnen door  het gevoelige gedeelte van de vinger worden aangevoeld.  De leessnelheid werd er  gevoelig door verbeterd en met de brailletekens konden ook leestekens, getallen,  muzieknoten en wiskundige symbolen worden omgezet.

Louis Braille maakte toen al deel uit van het onderwijzend personeel.  Hij blonk  ook uit als musicus en werkte als organist.

Braille had een zwakke gezondheid.  Vanaf 1935 kreeg hij de eerste aanvallen van  tuberculose, op zijn 43ste overleed hij aan die ziekte.

Pas twee jaar na zijn dood werd het brailleschrift erkend als volwaardige lees- en schrijftaal voor blinden.  Louis Brailles stoffelijk overschot werd midden  vorige eeuw overgebracht naar het Pantheon in Parijs.

In de gebouwen van de hoofdzetel van de Brailleliga gaat deze maand een  vernieuwd Braillemuseum open met de geschiedenis van het braille en de moderne  toepassingen ervan.  Vrij te bezoeken elke woensdagnamiddag, voor groepen op  afspraak.

Vanaf 23 februari geeft De Post een unieke postzegel uit naar aanleiding van de  200ste geboortedag van Louis Braille.  De postzegel toont de buste van Louis  Braille en de vingers die braille lezen.  Wat de postzegel uniek maakt, is het  feit dat de naam van Braille en de waarde van de zegel in braille vermeld zullen  staan.

Braille springlevend in computertijdperk

‘Braille is niet iets van het verleden’, zegt Noëlla Jardin van de Brailleliga.  ‘Er worden er nog steeds brailleboeken gedrukt.  En het wordt ook nog altijd  aangeleerd op school.  Dankzij het geïntegreerd onderwijs gaan veel blinde  kinderen naar een gewone school.  Zij hebben dan een eigen pc.  Via de  brailleleesregel wordt elke tekst die op het scherm verschijnt omgezet in  braille en kunnen de kinderen de les volgen.  En er zijn nog toepassingen: een  uurwerk in braille, een maatbeker in braille, bingospel in braille.  In ons  museum hebben we een wereldbol in reliëf met de cijfergegevens in braille.’

http://www.brailleliga.be

Inge GHIJS

***

Merendeel blinden kent geen braille

Bron:http://www.ango.nl
9 januari 2009

Van de 300.000 blinden en slechtzienden in ons land beheersen slechts tussen  de 1500 en 2000 het brailleschrift om informatie tot zich te nemen.   Braille op liftdeuren, pinautomaten en medicijndoosjes biedt dus voor weinig  visueel gehandicapten een oplossing.

Oogarts en hoogleraar oogheelkunde prof. dr. Ger van Rens noemde  deze cijfers gisteren in het radioprogramma De Ochtenden.  “Braille is heel  moeilijk onder de knie te krijgen.”  De programmamakers van de EO hielden  een rondgang langs deskundigen en vertegenwoordigers van blindenorganisaties.   Ze vroegen hen hoe belangrijk braille in deze moderne tijd nog is.   Aanleiding is de tweehonderdste geboortedag, komend jaar, van de uitvinder van  het puntjesschrift, Louis Braille.

In het programma spreekt oud-directeur  Matthijs Balfoort van de blindenbibliotheek over het in stand houden van de  ‘mythe van het braille’.  Van de blinden en slechtzienden kan slechts 5  procent braille lezen, maar “de puntjes blijven iets magisch houden”, merkt  Balfoort.  De groei van het aantal blinden ligt vooral bij de ouderen, legt  hij uit.  Die leren op hun leeftijd geen braille meer, omdat bijvoorbeeld  hun vingers minder gevoelig zijn.  “Die gebruiken dus het gesproken boek.”   Jonge blinden leren gemakkelijker, maar die worden heel weinig geboren.  Ze  zijn ook vaak meervoudig gehandicapt.

Scheefgegroeid

Braille op medicijndoosjes bestempelt hij bijvoorbeeld als weinig praktisch.   Balfoort hoopt dat er beter wordt nagedacht over slimmere oplossingen, die voor  veel meer blinden en slechtzienden effect hebben.  Omdat de kosten voor de  gezondheidszorg de pan uitrijzen “moeten de kosten van braillemaatregelen veel  kritischer worden afgewogen tegen het effect”.  Johan Hahn, directeur van  Viziris – een koepel van een aantal blindenorganisaties – erkent dat braille erg  veel aandacht krijgt in verhouding tot andere oplossingen.  “De situatie is  scheefgegroeid.  Er moet een inhaalslag gemaakt worden.”  Zo is  Viziris bezig liftfabrikanten zover te krijgen dat liften niet alleen met  braille, maar ook met een sprekende stem worden uitgerust.  Maar braille  beoordelen als een in stand gehouden mythe, vindt Hahn te ver gaan.  De  Viziris-directeur spreekt liever over een en-en-situatie: braille als één van de  informatiemanieren.  “Ik vind het heel belangrijk dat mensen de keuze  hebben: dat ze informatie ofwel in braille, ofwel in gesproken vorm tot zich  kunnen nemen.”  Hij waarschuwt om als zienden geen oordeel te vormen “over  de manier waarop mensen met een beperking informatie tot zich nemen”.

Computerstem

In het leven van de blinde IT’er Rob Melchers uit Diemen speelt braille geen  rol.  Melchers raakte zeven jaar geleden op volwassen leeftijd plotseling  zijn totale gezichtsvermogen kwijt.  Omdat hij zijn computer heeft  verbonden met een spraaksynthesizer, kan hij goed meekomen.  Een  computerstem houdt hem op de hoogte van het laatste nieuws via een website van  een krant.  Ook tot deelname aan het mailverkeer, bestellen van spullen en  het maken van websites acht de blinde zich in staat.  En zijn beroep kon  hij blijven uitoefenen.  “Ik kan me goed redden zonder braille”,  illustreert hij ook aan de hand van een GPS-ontvanger op zijn mobiele telefoon  met spraak.  Vanuit zijn broekzak dicteert een stem hem welke straat hij al  lopend moet nemen.

Retour

Melchers benadrukt meer dan Johan Hahn het geld voor blindenvoorzieningen beter  te besteden door nieuwe informatietechnologieën te gebruiken.  In het  radioprogramma concludeerde oogarts prof.  Ger van Rens dat braille voor  het gros van de blinden en slechtzienden ‘niet meer de hoofdmoot’ is.  Rob  Melchers is somberder over de toekomst van het puntjesschrift: “Braille is op  z’n retour.”

***

Gebruik van blindenschrift neemt af bij 200ste verjaardag van Louis Braille

Bron: De Morgen
9 januari 2009

Eeuwenoud brailleschrift krijgt klappen van spraaktechnologie

Op 4 januari werd de 200ste verjaardag van Louis Braille gevierd, maar zijn  blindenschrift staat door de steile opgang van spraaktechnologieën onder steeds  grotere druk.  ‘Audioboeken zijn veel populairder dan de moeilijke  brailleschriften, die in de verdrukking geraken.’

BRUSSEL

Volgens de Belgische Brailleliga staat het schrift niet onder druk, maar  wordt het steeds vaker aangevuld met technologische middelen.  ‘De nieuwe  technologieën vullen braille gewoon aan.’

Dit jaar staat voor heel wat blindenorganisaties helemaal in het teken van  Louis Braille, de timide Fransman die op 20-jarige leeftijd met zijn  reliëfalfabet een doorbraak forceerde voor blinden en slechtzienden.

De uiterst clevere jongeman groeide op in het Franse dorpje Coupvray en  priemde op amper 3-jarige leeftijd een els door zijn oog.  Na een infectie  aan zijn andere oog werd hij al vroeg blind en trok hij naar het Institut des  Jeunes Veugles in Parijs.  Daar werd in 1921 een nieuw schrift met puntjes  en streepjes geïntroduceerd, ontwikkeld door de Franse artilleriekapitein  Charles Barbier om in het donker boodschappen te kunnen doorgeven, mogelijk  gebaseerd op het bekende dominospel.

Kort nadien ontsproot aan Brailles geest het idee om met Barbiers beperkte  systeem een heus blindenalfabet te ontwikkelen.  Met succes: in 1837  verscheen het eerste brailleboek, maar het duurde nog 25 jaar voor het  reliëfalfabet wereldwijd blinden aan het lezen zette.  Braille hield het  zelf niet lang vol, hij stierf als 44-jarige aan tuberculose.  Zowat 100  jaar na zijn dood werd zijn stoffelijk overschot in het Franse Panthéon  ondergebracht, zonder zijn handen, die bleven in een kist op zijn grafsteen in  Coupvray bewaard.

Magisch

Ruim 200 jaar na de geboorte van Braille staat zijn uitvinding nu onder grote  druk.  In Vlaanderen zijn ongeveer 12.000 blinden en slechtzienden lid van  de Brailleliga maar slechts 15 procent maakt effectief gebruik van het  brailleschrift.  Bij onze noorderburen is het braillegebruik ook tanend,  van de zowat 300.000 blinden en slechtzienden beheersen amper 1.500 à 2.000  Nederlanders het speciale schrift.

“De mythe van het braille wordt gewoon in stand gehouden”, stelde de  Nederlandse oud-directeur van de blindenbibliotheek Matthijs Balfoort enkele  maanden geleden.  “Van de blinden en slechtzienden kan slechts 5 procent  braille lezen, maar de puntjes blijven iets magisch behouden.”

Ook Peter Köning van de Stichting Force, die de wereld van de gedrukte tekst  toegankelijk wil maken voor blinden en slechtzienden, erkent het sombere  toekomstbeeld voor het blindenschrift.  “In de westerse landen wordt het  aantal braillegebruikers steeds kleiner door de concurrentie van digitale  audioboeken en de boomende spraaktechnologie.  De brailleschriften geraken  in de verdrukking.  Wereldwijd zal het brailleschrift eerst in de westerse  landen verdwijnen, al is dat nog niet voor morgen.”

Spraaksynthesizers

Zo zijn de ‘Daisy’-spelers – de elektronische toestellen waarmee lectuur op  een cd-rom kan worden voorgelezen – al langer bekend bij blinden en  slechtzienden.  Opvallend is dat dit systeem vaker gebruikt wordt dan  braille.  Een ziende lezer kan tot 300 woorden per minuut lezen, een  braillelezer moet het met 150 woorden stellen.  Daarnaast gaat de  spraaksoftware door de verfijnde technologie van callcenters en andere  telecommunicatieapparatuur er met rasse schreden op vooruit.  Ook de  zogenaamde spraaksynthesizers zijn aan een flinke opmars bezig.  Die  synthesizers zetten tekst om in audiosignalen waardoor blinden op het internet  kunnen surfen, mails kunnen versturen en digitale kranten kunnen lezen.   Het gps-navigatiesysteem voor blinden en slechtzienden deed ook al zijn intrede.   Het toestel maakt gebruik van numerieke gps-kaarten waarvan de software volledig  toegankelijk is via spraakweergave.

Vingergevoeligheid

Volgens Noëlla Jardin van de Belgische Brailleliga is de opkomst van  allerhande spraaktechnologieën niet nefast voor het brailleschrift.  “Die  vullen braille gewoon aan en vergemakkelijken het leven van blinden en  slechtzienden.  Vergeet niet dat heel wat braillisten gebruikmaken van de  brailleleesregel (toestel dat gegevens van een computerscherm via een programma  omzet in brailletekens) en vergrotingssystemen.”

Ook voor Ludwine Wouters van de dienst oogziekten van het Gentse UZ is het  blindenschrift niet ten dode opgeschreven, al erkent zij de gebrekkige kennis  van braille bij oudere blinden.  “Veel oudere mensen beschikken niet langer  over voldoende hersenverwerking om alsnog braille aan te leren.  Ook  arbeiders op leeftijd met ruwe vingers ontbreekt het aan de nodige  vingergevoeligheid om de fijne puntjes te interpreteren.  Maar het  brailleschrift zal niet snel uitsterven.”

Matthijs Balfoort:
* De mythe van het brailleschrift wordt gewoon in stand gehouden.  Van de  blinden en slechtzienden kan slechts 5 procent braille lezen, maar de puntjes  blijven iets magisch behouden
* Een jongen leest wat hij net in braille heeft geschreven.  In het Westen  raakt het schrift voor blinden in de verdrukking.

Matthias DECLERCQ

Delen
Share on Facebook0Tweet about this on Twitter0Share on Google+0Share on LinkedIn0Email this to someonePrint this page

  1. Wereld Braille Dag: op bezoek bij Roel van Houten04-01-2019 07:01:45
  2. “Braille blijft uniek systeem dat bijdraagt tot autonomie van blinden en slechtzienden”04-01-2019 08:01:02
  3. 4 januari Wereld Braille Dag04-01-2019 08:01:29
  4. Een supergemotiveerde Amber leert braille16-11-2018 07:11:31
  5. Onderzoekers Harvard maken her te programmeren braille voor boeken25-07-2018 10:07:40
  6. Brailleprotest naar Lidl en Belastingdienst, ‘Ze zien niet in dat ik blind ben’05-01-2018 08:01:16
  7. Wereldbrailledag – “Brailleschrift blijft, ondanks technologische evoluties, belangrijk communicatiemiddel”05-01-2018 07:01:24
  8. Braille Autoriteit voor de Nederlandse taal opgericht12-12-2017 04:12:30
  9. 8 punts brailletabellen voor de computer02-08-2017 01:08:53
  10. Braillestandaard voor de Nederlandse taal02-08-2017 01:08:57
  11. Voorbereiden op het lezen van braille18-06-2017 05:06:00
  12. Voel en Plak! braillestickers18-06-2017 05:06:15
  13. Nintendo stuurt blinde fan brief in braille terug17-06-2017 12:06:14
  14. Secondfloor heeft een andere kijk op Brailleliga
15-06-2017 03:06:42
  15. Brailleliga vraagt om blinddoek aan te doen15-06-2017 02:06:58
  16. Braille-autoriteit legt toegankelijke braillestandaard vast15-06-2017 02:06:22
  17. Ontcijferd braille van Jenna’s brailleboek uit ‘Pretty little liars’15-06-2017 02:06:56
  18. Kwartaalblad Passend Lezen niet meer standaard in braille15-06-2017 02:06:55
  19. ‘Brailleschrift voor blinden en slechtzienden blijft nodig’15-06-2017 02:06:01
  20. William en Kate kregen een lesje braille en dit is wat zij typten15-06-2017 02:06:34
  21. Braille Dots15-06-2017 02:06:18
  22. Braille leren?14-06-2017 03:06:25
  23. “Weinig braille in gemeentehuizen en restaurants”13-06-2017 02:06:54
  24. Manneken Pis verkleed als blinde scholier voor Wereld Braille Dag07-01-2017 09:01:04
  25. Wereldbrailledag: Puntgaaf draait de rollen om03-01-2017 08:01:12
  26. 04/01: Wereld Braille Dag03-01-2017 08:01:57
  27. Blind meisje maakt braillekaarten voor Valentijnsdag12-02-2016 04:02:02
  28. Zelfstudie braille05-01-2016 11:01:52
  29. Braille biedt vele mogelijkheden17-03-2015 09:03:39
  30. Slechts 15% van alle blinden leest braille10-03-2015 09:03:28
  31. NLBB Vereniging voor Leesgehandicapten: braille leren op alle leeftijden05-01-2015 05:01:54
  32. Braillereclamefilmpje wint prijs04-01-2015 09:01:08
  33. 4 januari 2015: Wereld Braille Dag03-01-2015 08:01:55
  34. Manneken Pis wordt blind31-12-2014 08:12:48
  35. Braille Vertaler31-12-2014 08:12:54
  36. Boek Op weg naar braille nu te koop24-12-2014 07:12:01
  37. I love braille01-12-2014 09:12:03
  38. Boodschap in braille04-06-2014 04:06:03
  39. Braille geëerd met doodlopend steegje in Italië22-02-2014 12:02:31
  40. Visio lanceert project zelfstudie braille11-01-2014 09:01:40
  41. Ontdek wat je kunt lezen, doen of kijken – Wereld Braille Dag04-01-2014 07:01:34
  42. 04/01: Hoera! Vandaag is het Wereld Brailledag!04-01-2014 10:01:08
  43. 04/01: Vandaag is Wereld Braille Dag!04-01-2014 10:01:24
  44. Het brailleschrift voor blinde en slechtziende personen02-08-2013 08:08:20
  45. Gouden Handjes voor Tonny van Breukelen18-06-2013 05:06:40
  46. Herman Kleton wint prijs in Braille-schrijfwedstrijd20-09-2012 07:09:49
  47. Video: Braille: de oorsprong lezen met je vingers13-08-2012 05:08:21
  48. Video: Willem Wever: Wat is braille, wie heeft het bedacht?09-08-2012 03:08:40
  49. Braille onder druk door smartphones15-02-2012 07:02:50
  50. Het aloude brailleschrift ook nu nog actueel03-01-2012 01:01:30
  51. Is braille in alle talen hetzelfde?25-11-2011 05:11:05
  52. Louis Braille16-11-2011 06:11:20
  53. Braille: patroon van zes puntjes16-11-2011 06:11:39
  54. Het Brailleschrift van Louis Braille10-06-2011 07:06:10
  55. Braille leren met een eierdoosje07-06-2011 08:06:16
  56. ‘Een gesproken boek beklijft minder dan lezen met handen’07-06-2011 08:06:32
  57. Prinses bezoekt brailletentoonstelling07-06-2011 08:06:26
  58. Braille is jarig07-06-2011 08:06:26
  59. Braille springlevend in Derde Wereld07-06-2011 08:06:49
  60. Is braille een mythe? Belachelijk idee!07-06-2011 08:06:08
  61. Brailleschrift voor eerst in 20 jaar gemoderniseerd07-06-2011 06:06:09
  62. Ook een blinde leest graag07-06-2011 06:06:40
  63. Blinde en dove kinderen lezen ook graag07-06-2011 06:06:43
  64. Robotverkenner scheert langs Braille06-06-2011 06:06:29
  65. Moon: Schrift in reliëf05-06-2011 12:06:07
  66. Oskar Picht, uitvinder van de brailleschrijfmachine05-06-2011 12:06:23
  67. Braille, tussen Brie en Mickey05-06-2011 11:06:53
  68. De puntjes op de ï05-06-2011 11:06:56
  69. Leven en werk van Louis Braille: Lezen met je vingers05-06-2011 10:06:32
  70. Louis Braille liet blinden en slechtzienden lezen05-06-2011 10:06:05
  71. Vingerlezen vraagt ongeziene inzet05-06-2011 10:06:41

Laatst bijgewerkt op 11 juli 2017 – 08:36