Blinde en dove kinderen lezen ook graag

Bron: Het Nieuwsblad
12 maart 2004

Niet horen, niet zien en, vooral, niet zwijgen

Van 14 tot 28 maart is het weer Jeugdboekenweek in Vlaanderen.  Het  thema is Horen & Zien.  Want wie leest, duikt een wereld in, ziet en hoort  wat er gebeurt, hoort de stemmen van de personages, kijkt naar de prenten,  luistert naar de verteller.  Maar hoe lezen kinderen die níet kunnen horen  of zien?  Kunnen ook zij helemaal opgaan in de wondere wereld van het verhaal?

 

Lezen.  Voor de één is het de prettigste vorm van ontspanning.  Voor  een ander biedt het de mogelijkheid zichzelf emotioneel te verrijken.  En  voor een derde is het een manier om informatie te vergaren.  Hoe dan ook is  leesvaardigheid in onze moderne maatschappij een voorwaarde om als kritische  burger te kunnen functioneren.  Op elk moment van de dag word je ermee  geconfronteerd.  Op school, op het werk, thuis, op straat.  Voor  sommige jonge lezertjes echter is lezen niet zo’n evident gegeven.

Water kookt om 12 uur

Want wie denkt dat dove kinderen gemakkelijk leren lezen, heeft het mis.   Weinig dove kinderen worden goede lezers.  Uit testen blijkt dat dove  leerlingen bij het leren lezen vaak vastlopen op het niveau van acht- à  negenjarige horende kinderen.  Dat wil zeggen dat de gemiddelde dove lezer – ondanks lang en intensief onderwijs – niet goed genoeg leest voor de krant of  voor ondertiteling op televisie.

 

Precies daar probeert het Medisch Pedagogisch Instituut Sint-Lievenspoort in  Gent verandering in te brengen.  In samenwerking met het buitengewoon  kleuter- en lageronderwijs doen ze er hun uiterste best kinderen met een  gehoorstoornis zo goed mogelijk op te vangen.

Logopediste Martine Nuyttens (46) werkt al 25 jaar met kinderen met een  auditieve handicap.  “Horende kinderen die leren lezen, leunen heel sterk  op hun voorkennis van de gesproken taal”, vertelt ze, “Het kind kan naar  zichzelf luisteren en de gelezen woorden zelf herkennen en afmaken.  Dove  kinderen hebben deze voorkennis niet.  Daardoor hebben ze een achterstand  in hun kennis van woordenschat en grammatica.”

Dove kinderen moeten de woorden leren lezen én bij veel woorden en zinnen ook  nog leren wat deze woorden betekenen.  “Op de geschreven vraag Hoe laat je  water koken?, antwoorden zij bij voorbeeld Om 12 uur.  Daarom leren veel  kinderen met gebarentaal lezen.  Bij ieder woord moet het kind het  bijhorende gebaar maken.  Zo toont het kind dat het de woorden die het  leest ook begrijpt.”

De 13-jarige Hanan leert op die manier lezen.  Drie jaar geleden verloor ze  haar gehoor door een hersenvliesontsteking.  Op dat moment sprak ze amper  een woord Nederlands.  Ze moest dus niet alleen leren met haar handicap om  te gaan, maar tegelijk ook een nieuwe taal leren.

“Ik lees heel graag”, vertelt het Marokkaanse meisje terwijl de logopediste  ‘vertaalt’.  “Ik ga nu elke week naar de bibliotheek.  Het liefst lees  ik over het leven van mensen en over vriendschappen tussen meisjes en jongens.   Ook al begrijp ik niet altijd alles.  Maar dan legt mijn moeder het wel  uit.”

In het klasje van juf Janneke (22) wordt eveneens heel wat afgelezen.  In  die klas dragen de kinderen een cochleair implant waardoor ze toch geluid kunnen  opvangen.  “Door zo’n implant kan het kind vaak vrij normale taal  ontwikkelen”, zegt logopediste Martine, “Toch zit zelf Harry Potter lezen er  voor de meeste dove kinderen niet in.  We moeten ons beperken tot  gemakkelijk te lezen boekjes of eigen leeslessen.”

Om te lezen moet je voelen

Ook blinde en slechtziende kinderen kijken uit naar een verhaal, nieuws, wat  poëzie of studielectuur.  Voor hen staan daarvoor echter veel meer handige  hulpmiddelen ter beschikking: braille- en luisterboeken, leesloepen,  beeldschermvergroting voor televisie en computer en zelfs eigen bibliotheken.

 

In Kasterlinden, een school voor gezichts- en gehoorgestoorden in  Sint-Agatha-Berchem, worden blinde kinderen al vroeg voorbereid op het leren  lezen in braille.  “In de kleuterklas leren ze voelen”, zegt juffrouw Hilde  Boulpaep (39), “Door voelboeken leren ze het verschil voelen tussen ruwe en  zachte stoffen, tussen wol en fluweel.  En in plaats van een kleurdomino  zoals in de gewone kleuterklas werken wij met voeldomino.”

Peter (13) is volledig blind en leerde al vroeg braille lezen.  “In het  begin vond ik het best moeilijk om al die verschillende puntjes te voelen”,  vertelt hij, “maar nu gaat het al veel beter en vind ik lezen tof.”

Niet alle kinderen in het visusklasje van juffrouw Hilde leren braille.   Slechtziende kinderen krijgen dankzij een speciaal leerprogramma het lezen onder  de knie.  Milans ogen bijvoorbeeld werken normaal, maar de besturing in  zijn hersenen wil niet mee.  Daarom krijgt hij aangepaste les met  voelletters, videofilmpjes en vergrote teksten.  Maar Milan (12) stemt in  met Peter dat het eigenlijk veel leuker is naar een verhaal te luisteren in  plaats van het te lezen.  “De stemmen leggen veel intonatie in het  verhaal”, zegt Peter, “Dat vind ik heel mooi.  En om te luisteren moet je  je ook niet zoveel inspannen.”

Postbode van de bibliotheek

De Luisterpuntbibliotheek in Brussel heeft honderden van die  gesproken luister- en brailleboeken te leen.  Haar doel bestaat erin alle  mensen die het gewone boek niet (meer) kunnen lezen of hanteren, de gewenste  lectuur te verschaffen.

 

“Iedereen kan van de Luisterpuntbibliotheek gebruik maken”, zegt bibliothecaris Ingrid Vandekelder,  “De boekencollectie biedt voor elk wat wils: jeugdboeken, romans en  wetenschappelijke werken.  Kortom: net zoals in een normale bibliotheek.”

De uitlening van de boeken gebeurt volledig gratis via de post.  “Dat is  extra gemakkelijk: de mensen moeten zich niet verplaatsen, de postbode brengt ze  aan huis.”

Dankzij initiatieven zoals de Luisterpuntbibliotheek staat de volledige moderne literatuur ter  beschikking van blinden en slechtzienden.  En juf Hilde van het visusklasje  ziet stilaan nóg een positieve evolutie.  “Vorige week ontdekte ik een  douchecrème met brailleschrift erop.  De interesse voor de problemen van  deze kinderen lijkt toch te groeien.”

Meer info over de Luisterpuntbibliotheek op 02/423.04.11 ofhttp://www.luisterpuntbibliotheek.be

Helena WILMET

Delen
Share on Facebook0Tweet about this on Twitter0Share on Google+0Share on LinkedIn0Email this to someonePrint this page

  1. Wereld Braille Dag: op bezoek bij Roel van Houten04-01-2019 07:01:45
  2. “Braille blijft uniek systeem dat bijdraagt tot autonomie van blinden en slechtzienden”04-01-2019 08:01:02
  3. 4 januari Wereld Braille Dag04-01-2019 08:01:29
  4. Een supergemotiveerde Amber leert braille16-11-2018 07:11:31
  5. Onderzoekers Harvard maken her te programmeren braille voor boeken25-07-2018 10:07:40
  6. Brailleprotest naar Lidl en Belastingdienst, ‘Ze zien niet in dat ik blind ben’05-01-2018 08:01:16
  7. Wereldbrailledag – “Brailleschrift blijft, ondanks technologische evoluties, belangrijk communicatiemiddel”05-01-2018 07:01:24
  8. Braille Autoriteit voor de Nederlandse taal opgericht12-12-2017 04:12:30
  9. 8 punts brailletabellen voor de computer02-08-2017 01:08:53
  10. Braillestandaard voor de Nederlandse taal02-08-2017 01:08:57
  11. Voorbereiden op het lezen van braille18-06-2017 05:06:00
  12. Voel en Plak! braillestickers18-06-2017 05:06:15
  13. Nintendo stuurt blinde fan brief in braille terug17-06-2017 12:06:14
  14. Secondfloor heeft een andere kijk op Brailleliga
15-06-2017 03:06:42
  15. Brailleliga vraagt om blinddoek aan te doen15-06-2017 02:06:58
  16. Braille-autoriteit legt toegankelijke braillestandaard vast15-06-2017 02:06:22
  17. Ontcijferd braille van Jenna’s brailleboek uit ‘Pretty little liars’15-06-2017 02:06:56
  18. ‘Brailleschrift voor blinden en slechtzienden blijft nodig’15-06-2017 02:06:01
  19. William en Kate kregen een lesje braille en dit is wat zij typten15-06-2017 02:06:34
  20. Braille Dots15-06-2017 02:06:18
  21. “Weinig braille in gemeentehuizen en restaurants”13-06-2017 02:06:54
  22. Manneken Pis verkleed als blinde scholier voor Wereld Braille Dag07-01-2017 09:01:04
  23. Wereldbrailledag: Puntgaaf draait de rollen om03-01-2017 08:01:12
  24. 04/01: Wereld Braille Dag03-01-2017 08:01:57
  25. Blind meisje maakt braillekaarten voor Valentijnsdag12-02-2016 04:02:02
  26. Zelfstudie braille05-01-2016 11:01:52
  27. Braille biedt vele mogelijkheden17-03-2015 09:03:39
  28. Slechts 15% van alle blinden leest braille10-03-2015 09:03:28
  29. NLBB Vereniging voor Leesgehandicapten: braille leren op alle leeftijden05-01-2015 05:01:54
  30. Braillereclamefilmpje wint prijs04-01-2015 09:01:08
  31. 4 januari 2015: Wereld Braille Dag03-01-2015 08:01:55
  32. Manneken Pis wordt blind31-12-2014 08:12:48
  33. Braille Vertaler31-12-2014 08:12:54
  34. Boek Op weg naar braille nu te koop24-12-2014 07:12:01
  35. I love braille01-12-2014 09:12:03
  36. Boodschap in braille04-06-2014 04:06:03
  37. Braille geëerd met doodlopend steegje in Italië22-02-2014 12:02:31
  38. Visio lanceert project zelfstudie braille11-01-2014 09:01:40
  39. Ontdek wat je kunt lezen, doen of kijken – Wereld Braille Dag04-01-2014 07:01:34
  40. 04/01: Hoera! Vandaag is het Wereld Brailledag!04-01-2014 10:01:08
  41. 04/01: Vandaag is Wereld Braille Dag!04-01-2014 10:01:24
  42. Het brailleschrift voor blinde en slechtziende personen02-08-2013 08:08:20
  43. Gouden Handjes voor Tonny van Breukelen18-06-2013 05:06:40
  44. Herman Kleton wint prijs in Braille-schrijfwedstrijd20-09-2012 07:09:49
  45. Video: Braille: de oorsprong lezen met je vingers13-08-2012 05:08:21
  46. Braille onder druk door smartphones15-02-2012 07:02:50
  47. Het aloude brailleschrift ook nu nog actueel03-01-2012 01:01:30
  48. Is braille in alle talen hetzelfde?25-11-2011 05:11:05
  49. Louis Braille16-11-2011 06:11:20
  50. Braille: patroon van zes puntjes16-11-2011 06:11:39
  51. Het Brailleschrift van Louis Braille10-06-2011 07:06:10
  52. Braille leren met een eierdoosje07-06-2011 08:06:16
  53. ‘Een gesproken boek beklijft minder dan lezen met handen’07-06-2011 08:06:32
  54. Prinses bezoekt brailletentoonstelling07-06-2011 08:06:26
  55. Braille is jarig07-06-2011 08:06:26
  56. Braille springlevend in Derde Wereld07-06-2011 08:06:49
  57. Is braille een mythe? Belachelijk idee!07-06-2011 08:06:08
  58. Brailleschrift voor eerst in 20 jaar gemoderniseerd07-06-2011 06:06:09
  59. Ook een blinde leest graag07-06-2011 06:06:40
  60. Blinde en dove kinderen lezen ook graag07-06-2011 06:06:43
  61. Robotverkenner scheert langs Braille06-06-2011 06:06:29
  62. Moon: Schrift in reliëf05-06-2011 12:06:07
  63. Oskar Picht, uitvinder van de brailleschrijfmachine05-06-2011 12:06:23
  64. Braille, tussen Brie en Mickey05-06-2011 11:06:53
  65. De puntjes op de ï05-06-2011 11:06:56
  66. Leven en werk van Louis Braille: Lezen met je vingers05-06-2011 10:06:32
  67. Louis Braille liet blinden en slechtzienden lezen05-06-2011 10:06:05
  68. Vingerlezen vraagt ongeziene inzet05-06-2011 10:06:41

Laatst bijgewerkt op 20 september 2015 – 06:28