Braillestandaard voor de Nederlandse taal

Braillestandaard voor algemeen gebruik
in het Nederlandse taalgebied

Van toepassing vanaf 1 september 2005

Afdruk en vormgeving:
Progebraille – Helen Keller vzw (PHK)
C. Van Malderenstraat 33
B-1731 Zellik
Tel.: 02/466.94.40
Website: http://www.phk.be

Braillestandaard voor algemeen gebruik in het Nederlandse taalgebied

Van toepassing vanaf 1 september 2005

Opdrachtgevers:

Federatie Slechtzienden- en Blindenbelang
Postbus 2026
3500 GB Utrecht
e mail: info@sb belang.nl

Belgische Confederatie voor Blinden en Slechtzienden (BCBS)
Georges Henrilaan 278
1200 Brussel
e mail: bcbs.cbpam@skynet.be

Eerste druk
juli 2005

Woord vooraf

Mede als gevolg van de automatisering zijn in het dagelijks gebruik van de braillestandaard, zoals deze in 1985 is vastgesteld, geleidelijk aan afwijkingen ontstaan. Hierdoor was er behoefte aan een eenvormiger tekengebruik in papier en computerbraille. Het actualiseren van de braillestandaard was dan ook dringend nodig.
De koepelorganisaties van de Nederlandse en Vlaamse blindensector vertrouwden deze taak respectievelijk toe aan een Nederlandse en een Vlaamse braillecommissie. Beide commissies werkten heel nauw en heel constructief samen. Zo is de nieuwe 6 puntsbraillestandaard vrij snel tot stand gekomen.
De nieuwe braillestandaard is vanaf 1 september 2005 van toepassing voor tekstbraille in het algemeen, zoals tijdschriften, bibliotheek en studieboeken.
Vanzelfsprekend moest het bestaande brailleboekenpatrimonium bruikbaar blijven. Daarom werden de tekenwijzigingen tot het echt noodzakelijke minimum beperkt.
De belangrijkste tekenwijzigingen zijn de volgende:
– 4 (256) voortaan punt in alle toepassingen;
– 7 (2356) dubbel aanhalingsteken openen/sluiten;
– 8 (236) rond haakje openen;
– 0 (356) rond haakje sluiten.

Ook zijn enkele nieuwe tekens vastgesteld:
– e (15) euroteken (zonder spatie vóór het getal);
– > (345) apenstaartje;
– _ (456) underscore teken in e mailadressen.

Bij het bepalen van de nieuwe braillestandaard stonden de volgende doelstellingen voorop:
– het bewerkstelligen van een zo vlot mogelijke leesbaarheid van het brailleschrift;
– een zo eenvormig mogelijke toepasbaarheid voor het gebruik van leesregels, printers, scanners en communicatie via internet;
– zo weinig mogelijk afwijkingen ten overstaan van het zwartschrift.
De koppeling tussen deze doelstellingen was niet eenvoudig, temeer daar computergebruikers niet eenduidig kiezen voor de Amerikaanse, Duitse of Franse leesregelcode. Nu kan men er echter bij de producenten van leesregels en printers op aandringen om voortaan ook de Nederlandse brailletabel in hun aanbod op te nemen.
De vakspecifieke codes voor muziek, fysica, scheikunde, informatica en wiskunde behoorden niet tot het werkveld van de commissie.
Dankwoord

De Federatie Slechtzienden- en Blindenbelang en de Belgische Confederatie voor Blinden en Slechtzienden danken van harte allen die aan het totstandkomen van de nieuwe tekstbraillestandaard hebben bijgedragen:
– de commissieleden voor hun deskundigheid en inzet;
– de deelnemers aan de brailleforums van Leuven en Utrecht voor hun nuttige adviezen;
– het personeel van de koepelorganisaties voor de administratieve en logistieke ondersteuning;
– de Stichting de Nederlandse Braillepers en het Departement Volksontwikkeling en Bibliotheken van het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap voor de financiering van de werkingskosten.

Bronnen

1. De conclusieverslagen van de hieronder vermelde werkvergaderingen:
– de BCBS-opstartvergadering van 18 april 2002,
– de adviesgevende forums van Utrecht en Leuven met beroepskrachten en braillegebruikers;
– de vijf overlegdagen tussen de afgevaardigden van de Nederlandse en Vlaamse koepelorganisaties.

2. De handleiding voor de braillestandaard van 1985.
3. Leerboek voor het braillelezen en -schrijven van R. Callens en K. Coole

Nederlandse brailletabel gerangschikt volgens het braillesysteem

Volgorde van de gegevens:

– het volgnummer van het teken in het braillesysteem,
– bedoeld teken
– tussen haakjes de overeenstemmende braillepunten zoals ze in de braillematrix van punt 1 tot punt 6 worden genummerd:
 linksboven punt 1;
 linksmidden punt 2;
 linksonder punt 3;
 rechtsboven punt 4;
 rechtsmidden punt 5;
 rechtsonder punt 6.
1.1 a (1): letter a
1.2 b (12): letter b
1.3 c (14): letter c
1.4 d (145): letter d + dollarteken (zonder spatie vóór het getal)
1.5 e (15): letter e + euroteken (zonder spatie vóór het getal)
1.6 f (124): letter f
1.7 g (1245): letter g
1.8 h (125): letter h
1.9 i (24): letter i
1.10 j (245): letter j
1.11 k (13): letter k
1.12 l (123): letter l
1.13 m (134): letter m
1.14 n (1345): letter n
1.15 o (135): letter o
1.16 p (1234): letter p + pondteken (zonder spatie vóór het getal)
1.17 q (12345): letter q
1.18 r (1235): letter r
1.19 s (234): letter s
1.20 t (2345): letter t
1.21 u (136): letter u
1.22 v (1236): letter v
1.23 w (2456): letter w
1.24 x (1346): letter x (x kan ook maal betekenen)
1.25 y (13456): letter ypsilon + yenteken (zonder spatie vóór het getal)
1.26 z (1356): letter z
1.27 & (12346): letter c cedille (ç) + ampersandteken (&) (spatie vóór en na)
1.28 = (123456): e accent aigu (é)+ beklemtoonde e + procentteken (spatie vóór en na) + positioneringsteken voor de herkenbaarheid van een brailleteken (zonder spatie vóór dit teken)
1.29 ( (12356): a accent grave (à) + vierkant/recht haakje openen
1.30 ! (2346): e accent grave (è)
1.31 ) (23456): u accent grave (ù) + vierkant/recht haakje sluiten
1.32 * (16): a accent circonflexe (â) + backslash (in papierbraille waar nodig voorafgegaan door punt 5, zie ook paragraaf 2.20 sleutelteken tweede betekenis)
1.33 < (126): e accent circonflexe (ê) 1.34 % (146): i accent circonflexe (î) 1.35 ? (1456): o accent circonflexe (ô) 1.36 : (156): u accent circonflexe (û) 1.37 $ (1246): e trema (ë) 1.38 } (12456): i trema (ï) 1.39 \ (1256): u trema (ü) + horizontale breukstreep (zonder spatie tussen teller en noemer, beide met cijferteken) 1.40 [ (246): o trema (ö) 1.41 1 (2): komma 1.42 2 (23): puntkomma 1.43 3 (25): dubbelpunt (dubbelpunt kan ook deelteken betekenen; wordt tevens gebruikt in schaalaanduidingen) 1.44 4 (256): punt (in alle toepassingen) + deelteken (spatie vóór en na) 1.45 5 (26): vraagteken 1.46 6 (235): uitroepteken + plusteken (spatie vóór en na) 1.47 7 (2356): dubbel aanhalingsteken openen/sluiten + isgelijkteken (spatie vóór en na) 1.48 8 (236): rond haakje openen + maalteken (spatie vóór en na) 1.49 9 (35): sterretje (kan ook maal betekenen) 1.50 0 (356): rond haakje sluiten 1.51 @ (4): voorteken in duim-, geboorte-, graad-, minuut- en secondeteken 1.52 ^ (45): permanent hoofdletterteken (tot drie woorden eenmaal vóór elk woord; indien meer dan drie woorden tweemaal vóór het eerste woord en eenmaal vóór het laatste woord) 1.53 / (34): schuine streep + schuine breukstreep (zonder spatie tussen teller en noemer, beide met cijferteken) (schuine streep kan ook deelteken betekenen) 1.54 > (345): a trema + apenstaartje
1.55 + (346): o accent aigu/beklemtoonde o (ó)
+ paragraafteken (§) (spatie vóór en na)
1.56 # (3456): cijferteken + hekje (voorafgegaan door punt 5)
Cijfers in papierbraille:
1 #a 2 #b 3 #c 4 #d 5 #e
6 #f 7 #g 8 #h 9 #I 0 #h
1.57 . (46): hoofdletterteken
1.58 _ (456): drukwijzigingsteken
+ underscore-teken in e-mailadressen (_)
Met het brailledrukwijzigingsteken kunnen o.m. volgende zwartschriftdrukwijzen worden aangegeven: cursief (schuin), vet, wijziging van lettertype en onderstreping. Het drukwijzigingsteken kan ook als benadrukkingsteken gebruikt worden.
Als drukwijzigingsteken tot drie woorden eenmaal vóór elk woord, indien meer dan drie woorden tweemaal vóór het eerste woord en eenmaal vóór het laatste woord.
1.59 ” (5): sleutelteken tweede betekenis (geeft aan dat een brailleteken in zijn tweede betekenis gelezen moet worden) + einderegelteken op het einde van een regel in muziekschrift, e-mailadressen en rekenkundige bewerkingen
1.60 ; (56): alfabetwisselingsteken
1.61 ‘ (3): apostrof/weglatingsteken
+ enkel aanhalingsteken openen/sluiten
1.62 – (36): streepje + minteken (spatie vóór en na)
1.63 , (6): herstelteken eerste betekenis van een teken

Tekengebruik

Belangrijk
Om het opzoeken van de gewenste informatie zo gemakkelijk mogelijk te maken, zijn in dit hoofdstuk de onderwerpen in alfabetische volgorde gerangschikt. De toelichtingen worden voorafgegaan door een indelingsstreepje, de aansluitende voorbeelden door een sterretje. Merk op dat getallen en aanverwante tekens in hoofdstuk 3 afzonderlijk worden behandeld.

Aanhalingstekens

– enkel aanhalingsteken openen/sluiten ‘ (3)
– dubbele aanhalingsteken openen/sluiten 7 (2356)

Opmerking:
Het zwartschriftteken voor apostrof en enkel aanhalingsteken openen en sluiten is bijna identiek. Apostrof (punt 3) wordt dan ook in braille gebruikt om enkel aanhalingsteken te openen en te sluiten.

* “Kan ik deze jurk passen?” vroeg ze.
7.Kan ik deze jurk passen57 vroeg ze4
Is dat nou je “nieuwe” wagen?
.Is dat nou je 7nieuwe7 wagen5
Hij leest “Het verdriet van België” van Hugo Claus.
.Hij leest 7.Het verdriet van .Belgi$7 van .Hugo .Claus4
* ‘Zij hadden een enorme schuld en het lukte hun niet om daar ook maar één roepia van af te betalen. “Ik,” zei hij tegen mij, “erf de schuld van mijn vader en mijn kinderen erven haar van mij.”‘
‘.Zij hadden een enorme schuld en het lukte hun niet om daar ook maar ==n roepia van af te betalen4 7.Ik17 zei hij tegen mij1 7erf de schuld van mijn vader en mijn kinderen erven haar van mij47’

Alfabetwisselingsteken

– ; (56)
In woorden die aan een vreemde taal ontleend zijn, kunnen tekens voorkomen die in de Nederlandse braillestandaard niet zijn opgenomen. Vóór deze tekens wordt een alfabetwisselingsteken geplaatst. Men gebruikt dan de brailletekens die voor de betrokken taal gelden. Deze tekens worden bij voorkeur vooraan in het boek of in een noot verklaard.
* cañon
;ca}on  } (12456) is de Spaanse letter n tilde (n met een slangetje erboven).
De eerste drie letters van het Griekse alfabet zijn alfa (), bèta () en gamma ().
.De eerste drie letters van het .Griekse alfabet zijn alfa 8;a01 b!ta 8;b0 en gamma 8;g04
– Opmerking:
In het boek World Braille Usage zijn de braillealfabetten van diverse talen opgenomen. Het is verkrijgbaar bij de
National Library Service for the Blind and Physically Handicapped
Library of Congress
Washington, DC 20542
website: http://www.loc.gov/nls/
e-mail: braille@loc.gov

Ampersandteken (&)

– & (12346):
met spatie vóór en na, behalve in initiaalwoorden. In initiaalwoorden plaatst men vóór het ampersandteken punt 5 als sleutelteken tweede betekenis.
* Firma Bossuyt & Zonen
.Firma .Bossuyt & .Zonen
C&A
^C”&A

Apenstaartje/at-sign (@)

– > (345):
In e-mailadressen tussen gebruikersnaam en domeinnaam.
* bcbs.cbpam@skynet.be
bcbs4cbpam>skynet4be

Apostrof/weglatingsteken

– ‘ (3):
* ’s morgens, baby’s, baby’tje, Alex’ boeken, m’n autootje, ’05 (voor 2005).
’s morgens1 baby’s1 baby’tje1 .alex’ boeken1 m’n autootje1
‘#je 8voor #bjje04

Asterisk/sterretje

– 9 (35):
Dit teken wordt in verschillende toepassingen gebruikt.
– als verwijzingsteken bij (genummerde) voetnoten:
* De stern2 was nog jong.
.De stern9#b was nog jong4
– als herhalingsteken in zangteksten, breipatronen en haakpatronen: moet een woord, passage, toer enz. herhaald worden, dan schrijft men het te herhalen stuk slechts eenmaal en plaatst men daarvóór het getal dat het aantal herhalingen weergeeft met direct daaraan vast het sterretje. Aan het slot wordt enkel het herhalingsteken gezet.
* 3*lang zal hij leven*
#c9lang zal hij leven9
7* st. av., 1 omslag, 3 st. samen av., 1 omslag*
#g9st4 av41 #a omslag1 #c st4 samen av41 #a omslag9
– als opsommingsteken in plaats van een streepje.

Beklemtoonde klinkers

In zwartschrift worden in beklemtoonde woorden de klinkers a, e, i, o en u met het accent aigu-teken weergegeven. Dit is een klein van links naar rechts oplopend schuin streepje dat in zwartschrift boven beklemtoonde klinkers wordt geplaatst. In de Nederlandse brailletabel komen slechts twee accent aigu-klinkers voor: de e accent aigu (123456) en de o accent aigu (346).
* Ik zeg het maar één keer.
.Ik zeg het maar ==n keer4
Reageer vóór het te laat is!
.Reageer v++r het te laat is6
Tóch is het juist.
.T+ch is het juist4
Karel én Willem hadden gelijk.
.Karel =n .Willem hadden gelijk4
Je móét komen.
.Je m+=t komen4
– Merk op dat in braille het drukwijzigingsteken (456) ook als benadrukkingsteken gebruikt kan worden.
* Brávo!
_.Brávo6
Geef het hém.
.Geef het _hém4
Dat is léúk.
.Dát is _leuk4
Je móét komen.
.Je _moet komen4
Ga búíten spelen.
.Ga _buiten spelen4
Móéilijk gaat óók.
.Moeilijk gaat _ook4

Drukwijzigingsteken

_ (456)
– Met het drukwijzigingsteken kunnen o.m. volgende zwartschriftdrukwijzen worden aangegeven: cursief (schuin), vet, wijziging van lettertype en onderstreping. Dit teken wordt geplaatst vóór woorden die moeten opvallen of benadrukt worden. Merk op dat gezien zijn nogal uiteenlopende functies voor het brailleteken (456) een even uiteenlopende terminologie wordt gebruikt: drukwijzigingsteken, cursiefteken, onderstrepingsteken, benadrukkingsteken. Waar in deze paragraaf over cursief wordt gesproken, kan ook onderstrepen, vet, benadrukken enz. gelezen worden.
– Om een letter in een woord te cursiveren komt vóór die letter een cursiefteken.
* Landt je vader op Schiphol?
.Land_t je vader op .Schiphol5
– Om een heel woord te cursiveren plaatst men vóór dat woord een cursiefteken.
* Amsterdam en Brussel
_.Amsterdam en _.Brussel
– Om meer dan drie opeenvolgde woorden te cursiveren komt tweemaal het cursiefteken vóór het eerste woord en eenmaal vóór het laatste woord.
Heb je Vlucht langs de Anapoer al gelezen?
.Heb je __.Vlucht langs de _.Anapoer al gelezen5
’t Is tijd om naar huis te gaan.
__’t .is tijd om naar huis te _gaan4
– Het hoofdletterteken (46), het permanent hoofdletterteken (45), het koppelteken (36), de afkortingspunt (256), het weglatingsteken (3) en het sleutelteken tweede betekenis (5) heffen de werking van het cursiefteken niet op, een spatie wel, tenzij in een passage van meer dan drie woorden die volledig gecursiveerd is.
* ZUID-AFRIKA was zijn droom.
_^Zuid-Afrika was zijn droom4
BTW-tarieven
_^BTW-,tarieven
(hier BTW vet, tarieven niet en daarom staat voor tarieven het herstelteken eerste betekenis punt 6).

Einderegelteken

– ” (punt 5)
Teken eigen aan het brailleschrift en enkel te gebruiken als einderegelteken in muziekschrift, e-mailadressen en rekenkundige bewerkingen.

* peter.dedeurwaarder@vakan~
tiegenoegens.com
peter4dedeurwaarder>vakan”
tiegenoegens4com
http://www.vakantiegenoe~
gens.be
http3//www4vakantiegenoe”
gens4be

Haakjes

– rond haakje openen [(] 8 (236)
rond haakje sluiten [)] 0 (356)
* Een directeur (directrice) moet met tact optreden.
.Een directeur 8directrice0 moet met tact optreden4
Een typist(e) moet heel precies werken.
.Een typist8e0 moet heel precies werken4
– vierkant/recht haakje openen ([) ( (12356)
vierkant/recht haakje sluiten (]) ) (23456)
* [Voorzitter: J. Voet; leden: (o.a.) R. Wellens, H. Engels].
(.Voorzitter3 .J4 .Voet2 leden3 8o4a40 .R4 .Wellens1
.H4 .Engels)4

Herstelteken/sleutelteken eerste betekenis

, (6)
– Het herstelteken/sleutelteken eerste betekenis wordt in papierbraille gebruikt om bij een brailleteken met meervoudige functies aan te geven dat het in zijn oorspronkelijke of eerste betekenis gelezen moet worden. Dit is o.m. van toepassing als een getal onmiddellijk – dus zonder spatie – gevolgd wordt door één van de eerste tien letters van het alfabet.
– Wil men een woord herstellen, dan plaatst men het herstelteken vóór het woord. Wil men een letter van een woord herstellen, dan plaatst men een herstelteken vóór die letter. Moet men de eerste letter van een woord herstellen, dan herstelt men automatisch het hele woord.
– Na cijfers heffen ook het hoofdletterteken en het cursiefteken de werking van het cijferteken op.
* 2de 3a 3A 3de
#b,de #c,a #c.a #c_de

Hoofdletters

– hoofdletterteken: . (46)
– permanent hoofdletterteken: ^ (45)
– De regels voor het gebruik van hoofdletters zijn voor braille dezelfde als voor zwartschrift.
– In braille is het hoofdletterteken een voorteken. Het wordt direct vóór de betreffende letter geplaatst en mag daarvan “nooit” gescheiden worden.
* Winston Churchill
.Winston .Churchill
– Het hoofdletterteken kan zonder bezwaar in een woord worden toegepast.
* MacLean
.Mac.Lean
– Om aan te geven dat het hele woord in hoofdletters is gedrukt, plaatst men “het permanent hoofdletterteken” ^ (45) direct vóór het woord.
* AMSTERDAM en BRUSSEL
^AMSTERDAM EN ^BRUSSEL
– Het permanent hoofdletterteken mag ook gebruikt worden bij initiaalwoorden.
* FNB, BCBS
^FNB1 ^BCBS
– Het koppelteken (36), de afkortingspunt (256), het weglatingsteken (3), het ampersandteken (12346) en het sleutelteken tweede betekenis (5) heffen de werking van het permanent hoofdletterteken niet op, een spatie wel, tenzij in een passage van meer dan drie woorden volledig in hoofdletters.
* ZUID-HOLLAND, E.T.A., BCBS’er
^zuid-holland1 ^E4T4A41 ^bcbs’,er
FEDERATIE SLECHTZIENDEN- EN BLINDENBELANG
^^FEDERATIE SLECHTZIENDEN- EN ^BLINDENBELANG
BTW-TARIEVEN
^BTW-TARIEVEN
(BTW en TARIEVEN in hoofdletters)

Maar:
BTW-tarieven
^BTW-,TARIEVEN
(hier enkel BTW in hoofdletters en daarom staat vóór tarieven het herstelteken eerste betekenis punt 6)
– In woorden met een enkel of permanent hoofdletterteken worden accent- en trematekens overgenomen conform de zwartschrifttekst.
* Eghezée of Éghezée
.Eghez=e of .=ghez=e
EGHEZEE of ÉGHEZÉE
^EGHEZEE of ^=GHEZ=E
Saint-Etienne of Saint-Étienne
.Saint-.Etienne of .Saint-.=tienne
SAINT-ETIENNE of SAINT-ÉTIENNE
^SAINT-ETIENNE of ^SAINT-=tienne
BELGIE of BELGIË
^BELGIE of ^BELGI$
– Om aan te geven dat meer dan drie op elkaar volgende woorden in hoofdletters geschreven zijn, plaatst men het permanent hoofdletterteken tweemaal vóór het eerste woord en eenmaal vóór het laatste woord.
* VERENIGING VOOR DE BEVORDERING VAN HET ALGEMEEN WELZIJN
^^VERENIGING VOOR DE BEVORDERING VAN HET ALGEMEEN ^WELZIJN
– Het gebruik van hoofdletters in Romeinse cijfers gebeurt conform de zwartschrifttekst.
* I (1) V (5) X (10)
.i 8#a0 .v 8#e0 .x 8#aj0
II (2) III (3) IV (4)
^II 8#b0 ^III 8#c0 ^IV 8#d0
VI (6) VII (7) VIII (8)
^VI 8#f0 ^VII 8#g0 ^VIII 8#h0

IX (9) XX (20) XXX (30)
^IX 8#i0 ^XX 8#bj0 ^XXX 8#cj0
XL (40) LX (60) LXX (70)
^XL 8#dj0 ^LX 8#fj0 ^LXX 8#gj0
LXXX (80) XC (90) CM (900)
^LXXX 8#hj0 ^XC 8#ij0 ^CM 8#ijj0
MCM (1900) MM (2000)
^MCM 8#aijj0 ^MM 8#bjjj0

Internettekens

 apenstaartje/at-sign [@] > (345)
 underscore in e-mailadressen [_] _ (456)
 slangenlijntje [~] “5 (5 26)
 slash [/] / (34)
 backslash [\] in papierbraille “* (5 16)
* educa@standaard.com
educa>standaard4com
website: http://www.avh.asso.fr
website3 http3//www4avh4asso4fr
Het bestand Adressen.txt staat in de map c:\mijn documenten.
.Het bestand .adressen4txt staat in de map c3″*.mijn documenten4

Kopiëren van verzen

– In versregelschikking begint elk vers op een nieuwe regel, zonder versregeltekens te gebruiken. Deze zijn wel nodig wanneer verzen in een prozatekst worden geciteerd, waarbij de oorspronkelijke lay-out niet wordt overgenomen. Men plaatst dan spatie + schuine streep + spatie om de regeleinden (van de oorspronkelijke lay-out) tussen de verzen weer te geven.
* In versregelschikking:
Ik zou een dag uit vissen,
Ik voelde me moedeloos.
Ik maakte tussen de lissen
met de hand een wak in het kroos.
(Nijhoff)
.Ik zou een dag uit vissen1
.Ik voelde me moedeloos4
.Ik maakte tussen de lissen
met de hand een wak in het kroos4
8.Nijhoff0

* Met schuine streep als versregelteken:
‘Vlieg / naar de koperen einder! / Daar is de zoetheid. / Daar hangt de vrucht.’
(Ter Balkt)
‘.Vlieg / naar de koperen einder6 / .Daar is de zoetheid4 / .Daar hangt de vrucht4’
8.Ter .Balkt0

Leestekens (volgorde conform het braillesysteem)

– ( vierkant/recht haakje openen (12356)
– ) vierkant/recht haakje sluiten (23456)
– 1 komma (2)
– 2 puntkomma (23)
– 3 dubbelpunt/dubbele punt (25)
– 4 punt (256)
– 444 beletselteken (in zwartschrift drie opeenvolgende puntjes;
in braille driemaal 256 na elkaar, zonder spatie)
– 5 vraagteken (26)
– 6 uitroepteken (235)
– 7 dubbel aanhalingsteken openen/sluiten (2356)
– 8 rond haakje openen (236)
– 0 rond haakje sluiten (356)
– / schuine streep (34)
– ‘ apostrof (3) + enkel aanhalingsteken openen/sluiten (3)
– – gedachtestreepje (36)

Liggend streepje

– Het liggend streepje – (36) wordt voor verschillende doeleinden gebruikt: aandachtsstreepje, afbrekingsstreepje, weglatingsstreepje, koppelteken, liggend streepje en minteken.
* Hij vertelde – zonder het te beseffen – een goede mop.
.Hij vertelde – zonder het te beseffen – een goede mop4
De sergeant-majoor was ver-
moeid.
.De sergeant-majoor was ver-moeid4
groente- en fruithandel
groente- en fruithandel
3 – 2 = 1
#c – #b 7 #a

Muntsymbolen/valutatekens

– Als de munteenheid na het getal wordt geplaatst, dan wordt ze bij voorkeur voluit geschreven. Geplaatst vóór het getal wordt de munteenheid door haar beginletter weergegeven.
* 10 dollar: d10
#aj dollar3 d#aj
10 euro: e10
#aj euro3 e#aj
10 pond: p10
#aj pond3 p#aj
10 yen: y10
#aj yen3 y#aj

Procent- en promilleteken

– Procentteken [%] = (123456): spatie vóór en na.
– Promilleteken [‰] == (het 6-puntsteken tweemaal vast aan elkaar (123456 123456)): spatie vóór en na.

Punt

– 4 (256): in alle toepassingen.
Bij het bepalen van de nieuwe braillestandaard voor het Nederlandse taalgebied stonden eenvormigheid en aanpassing aan de nieuwe technologieën centraal. In zwartschrift is de punt in alle toepassingen hetzelfde teken. Dit is uiteraard ook zo voor alle vormen van computergestuurde tekstverwerking: scannen, internet, printen enz. Hierbij wordt dan ook in braille telkens hetzelfde teken weergegeven. Als veelvuldig voorkomend teken moest voor de punt in braille dan ook voor één teken gekozen worden. Er waren twee opties mogelijk: 3 of 256. Beide opties hebben voor- en nadelen: 3 is tactiel esthetischer, 256 is tactiel makkelijker herkenbaar. Na ruim overleg met beroepskrachten en gebruikers werd uiteindelijk voor de optie 256 gekozen. 256 is dan ook punt in alle toepassingen: eindezinspunt, afkortingspunt, scheidingspunt in getallen, invulpuntjes, voorlooppuntjes, beletselteken enz.
* Hij werkte enkel ’s avonds.
.Hij werkte enkel ’s avonds4
Geef me wat water, a.u.b.
.Geef me wat water1 a4u4b4
Hij zou komen maar …
.Hij zou komen maar 444
Sapper…
.Sapper444
Vul in ei of ij: p..n, r..s.
.Vul in ei of ij3 p44n1 r44s4
peter.demol@skynet.be
peter4demol>skynet4be
Zie ook punt 10.2.1
.Zie ook punt #aj4b4a
Dit toestel kost 1.250 euro.
.Dit toestel kost #a4bej euro4
FNB tel. 0486.486.486
^FNB tel4 #jdhf4dhf4dhf

Sleutelteken tweede betekenis

– ” (5)
Het sleutelteken tweede betekenis wordt gebruikt om waar nodig de herkenning van een teken in zijn tweede betekenis te vergemakkelijken. Dit is o.m. het geval om aan te geven dat een teken in zijn tweede betekenis gelezen moet worden. Het sleutelteken tweede betekenis moet met de grootste terughoudendheid worden gebruikt en dient alleen om mogelijke misverstanden te voorkomen.
* C&A: ^c”&a (hier niet c cedille maar ampersandteken)
“* (niet a accent circonflexe maar backslash)

Tekens met meervoudige functies

De eerstgenoemde functie is de oorspronkelijke.
– D letter d en dollarteken
– E letter e en euroteken
– P letter p en pondteken
– X letter x, kan ook maal betekenen.
– Y letter ypsilon en yenteken
– & c cedille en ampersand/en-teken (in initiaalwoorden voorafgegaan door het sleutelteken tweede betekenis punt 5)
– = e accent aigu, positioneringsteken, procentteken (na een getal) en promilleteken (tweemaal na een getal)
– ( a accent grave en vierkant/recht haakje openen
– ) u accent grave en vierkant/recht haakje sluiten
– * a accent circonflexe en backslash (in papierbraille voorafgegaan door punt 5)
– \ u trema en horizontale breukstreep
– 4 punt en deelteken
– 444 beletselteken en voorlooppuntje(s) bij inhoudsopgaven met paginering
– 6 uitroepteken, plusteken en overlijdensteken
– 7 dubbel aanhalingsteken openen/sluiten en isgelijkteken
– 8 rond haakje openen en maalteken
– 9 sterretje, herhalingsteken in zangteksten, tweede deel van het duim-, minuut- en secondeteken, kan ook maal betekenen
– @0 graad-, temperatuur- en geboorteteken
– @99 duim- en secondeteken
– / schuine streep, schuine breukstreep, slash, indexingang in machtstekens, kan ook deelteken betekenen
– > a trema, apenstaartje
– + o accent aigu/beklemtoonde o en paragraafteken
– _ drukwijzigingsteken (geeft aan dat de aldus gemarkeerde passage in zwartschrift cursief of vet gedrukt of onderstreept is) en underscore in e mailadressen
– ” einderegelteken en sleutelteken tweede betekenis
– ‘ apostrof en enkel aanhalingsteken openen/sluiten
– – liggend streepje, koppelteken, afbrekingsteken, gedachtestreepje en minteken

Voortekens

– Voortekens zijn brailletekens die in zwartschrift niet bestaan. Ze zijn nodig om nauwgezet de omzetting van zwartschrift naar braille mogelijk te maken. Niettemin vertragen voortekens het lezen. Daarom wordt aanbevolen het gebruik van voortekens zoveel mogelijk tot het echt noodzakelijke minimum te beperken.
– Voortekens zijn o.m. het herstelteken/sleutelteken eerste betekenis (,), het sleutelteken tweede betekenis (“), het alfabetwisselingsteken (;), het cursiefteken (_), het hoofdletterteken (.) en het permanent hoofdletterteken (^).

– Heel uitzonderlijk kan het gebeuren dat verschillende voortekens na elkaar komen te staan. De volgorde is dan als volgt: cursiefteken, cijferteken, herstelteken, alfabetwisselingsteken, hoofdletterteken of permanent hoofdletterteken.

Zeldzaam voorkomende tekens

Onderstaande tekens komen in tekstbraillepublicaties weinig voor. Ook in zwartschrift zijn ze enkel in een heel specifieke context van toepassing. In dit overzicht worden ze uitsluitend vermeld voor het geval ze voor een of andere brailleomzetting toch noodzakelijk zouden zijn.
 copyright-teken [©]: “c (5 14)
 geboorteteken [°]: @0 (zonder spatie vóór het jaartal) (4 356)
 hekje [#]: “# (5 3456)
 paragraafteken [§]: + (346)
 overlijdensteken [†]: 6 (zonder spatie vóór het jaartal) (235)
 registered-teken [®]: “r (5 1235)
 dubbelpunt in schaalaanduidingen (:): 4 (spatie vóór en na) (256)
 trademark-teken [™]: “tm (5 2345 134)

Getallen en aanverwante tekens

Het cijferteken

– Het eerste cijfer van een getal wordt voorafgegaan door het cijferteken (3456). Er mag geen spatie staan tussen het cijferteken en het bijbehorende getal. Het cijferteken blijft van kracht tot een spatie of een niet-cijfer volgt, tenzij dit teken een komma of een punt is.
* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 0
#a #b #c #d #e #f #g #h #i #j
35 246 133.718
#ce #bdf #acc4gah
1,5 (anderhalf)
#a1e 8anderhalf0
– Merk op dat in zwartschrift getallen van meer dan drie cijfers vaak door middel van een spatie in groepen worden gesplitst. In papierbraille wordt deze spatie vervangen door een punt (256).
* zwartschrift: 1 297 381 euro
papierbraille: 1.297.381 euro
#a4big4cha euro
– Worden er in jaartallen cijfers weggelaten, dan vervangt men die door een weglatingsteken (3), waarbij het weglatingsteken aan het cijferteken voorafgaat.
* 1 juli ’05
#a juli ‘#je
– Worden twee getallen aan elkaar gekoppeld door een streepje dan krijgen beide het cijferteken.
* Wereldoorlog 1940-1945
.Wereldoorlog #aidj-#aide
– In decimale getallen wordt de komma (,) als decimaalteken gebruikt.
* 2,5 (twee en een half)
#b1e 8twee en een half0
– Telefoon-, fax-, bankrekeningnummers enz. worden gekopieerd conform het zwartschrift.
* Tel. RNIB London
.Tel4 ^RNIB .London
+ 44-20.73.88.12.66
6 #dd-#bj4gc4hh4ab4ff
of
+ 44-20 73 88 12 66
6 #dd-#bj #gc #hh #ab #ff
bankrekeningnummer 210-0934653-17
bankrekeningnummer
#baj-#jicdfec-#ag
– Wordt een getal onmiddellijk gevolgd door een van de eerste tien letters van het alfabet, dan plaatst men vóór deze letter het herstelteken. Na cijfer/letter-samenstellingen kunnen leestekens volgen.
* 1a, 15de eeuw, 1° (primo), 8ste.
#a,a1 #ae,de eeuw1 #ao 8primo01 #hste4
Hij was als 43ste binnengekomen.
.Hij was als #dcste binnengekomen4

De basisrekentekens

– plusteken (+) 6 (235)
– minteken (-) – (36)
– isgelijkteken (=) 7 (2356)
– maalteken (x) 8 (236)
– deelteken (:) 4 (256)
* 1 + 2 = 3
#a 6 #b 7 #c
9 – 5 = 4
#i – #e 7 #d
3 x 3 = 9
#c 8 #c 7 #i

8 : 4 = 2
#h 4 #d 7 #b

– Spatieregel:
Conform de normen die voor zwartschrift gelden, worden in tekstbraille de rekentekens voorafgegaan en gevolgd door een spatie en komen leestekens zonder spatie tegen het woord waarop ze betrekking hebben. Het toepassen van deze zwartschriftnormen voorkomt in braille verwarring tussen de rekentekens en de overeenstemmende schrijfwijze van bepaalde leestekens. Bovendien staan rekentekens telkens tussen getallen. Waar er heel uitzonderlijk toch verwarring mogelijk zou zijn, plaatst men vóór het rekenteken punt 5 (sleutelteken tweede betekenis).
* Op zijn laatste rapport stond voor wiskunde een 6+.
.Op zijn laatste rapport stond voor wiskunde een #f”64

Zwartschriftconforme alternatieven voor het deel- en maalteken:
– deelteken: of dubbelpunt (25), of schuine streep (34)
– maalteken: of x (1346) of sterretje (35).
Opmerking:
In zwartschrift kan maal ook door een punt worden weergegeven. In brailleschrift kan deze schrijfwijze tot verwarring leiden met het deelteken. Daarom moet de brailleerder een maalpunt altijd vooraf laten gaan door punt 5, het sleutelteken tweede betekenis.

Breuken

horizontale breukstreep: \ [ ] (1256),
schuine breukstreep: / [/] (34).
– Overeenkomstig het zwartschrift kan ook in braille een horizontale of schuine breukstreep gebruikt worden. Deze komt zonder spatie tussen teller en noemer van de breuk. Teller en noemer krijgen beide het cijferteken.
* of 3/4
#c\#d of #c/#d

Procent- en promilleteken

In zwartschrift bestaat het procentteken uit een nulletje linksboven en een nulletje rechtsonder gescheiden door een schuine streep. Zou men in braille dezelfde schrijfwijze volgen, dan heeft men voor het procentteken vier tekens nodig: cijferteken, nul, schuine streep, gezakte nul (356). Bovendien is het teken voor de gezakte nul hetzelfde als rond haakje sluiten, wat als gevolg heeft dat als de gezakte nul door rond haakje sluiten gevolgd wordt, er vóór dit laatste teken dan een herstelteken moet komen. Vlotte leesbaarheid is voor alle lezers een prioritaire doelstelling. Daarom werd na een grondige bespreking voor het goed herkenbare procentteken van de Duitse braillecode gekozen. Dit is het zespuntsteken = met een spatie tussen het getal en het procentteken. Promille wordt weergegeven door tweemaal het 6 puntsteken zonder spatie na elkaar.
* drie procent 3 %
drie procent #c =
drie promille 3 ‰
drie promille #c ==

Oppervlakte- en inhoudsmaten

– Bij oppervlakte- en inhoudsmaten wordt in zwartschrift een klein tweetje, resp. drietje, rechtsboven naast de eenheidsaanduiding geschreven.
In braille schrijft men:
 vierkante meter [m2]: m/#b
 kubieke meter [m3]: m/#c
 vierkante centimeter [cm2]: cm/#b
 kubieke centimeter [cm3]: cm/#c
* een kamer van 25 m2
een kamer van #be m/#b
1 m3 is 1.000 liter.
#a m/#c is #a4jjj liter4
Het flesje heeft een inhoud van 30 cm3 of 30 cc.
.Het flesje heeft een inhoud van #cj cm/#c of #cj cc4

Graad-, minuut- en secondeteken

– graadteken [°]: @0 (4 + 356).
– minuutteken [‘]: @9 (4 + 35).
– secondeteken [”]: @99 (4 + 35 + 35).
Deze tekens volgen direct op het getal waarop ze betrekking hebben en worden gebruikt bij hoek- en tijdmeting, aardrijkskundige plaatsbepaling, temperatuur- en diameteraanduiding.
* De temperatuur is 22°.
.De temperatuur is #bb@04
Een hoek van 27° 30’.
.Een hoek van #bg@0 #cj@94
Het record is 3′ 5”.
.Het record is #c@9 #e@994
Die plaats ligt op 57° 38′ noorderbreedte.
.Die plaats ligt op #eg@0 #ch@9 noorderbreedte4

Groter dan en kleiner dan

– groter dan [>]: “o (5 + 135)
– kleiner dan [<]: “[ (5 + 246)

Alfabetisch tekenregister

Belangrijk

Hier volgt het alfabetisch tekenregister van de braillestandaard voor algemeen tekstbraille in het Nederlandse taalgebied.

Net als in zwartschrift heeft een aantal tekens ook in braille een meervoudige functie. Dit is o.m. het geval voor tekens als punt, schuine streep, sterretje, streepje enz.

De tekenbenamingen zijn ontleend aan de gangbare terminologie in het Nederlandse taalgebied, maar hierin is niet echt eenduidigheid. Het komt dan ook voor dat voor eenzelfde teken verschillende benamingen in gebruik zijn. In dit alfabetisch tekenregister werden zoveel mogelijk alle gebruikte benamingen opgenomen. Volgorde van de gegevens:
– de tekenbenaming;
– het overeenstemmende brailleteken;
– tussen haakjes de overeenstemmende braillepunten zoals ze in de braillematrix van punt 1 tot punt 6 worden genummerd:

  • linksboven punt 1
  • linksmidden punt 2
  • linksonder punt 3
  • rechtsboven punt 4
  • rechtsmidden punt 5
  • rechtsonder punt 6.

Alfabetisch tekenregister

– a a (1) – a accent circonflexe [â] * (16) – a accent grave [à] ( (12356) – a trema [ä] > (345)
– aandachtsstreepje – (36)
– afbreekstreepje/afbrekingsteken – (36)
– afkappingsteken/apostrof/weglatingsteken [‘] ‘ (3)
– afkortingspunt 4 (256)
– alfabetwisselingsteken ; (56)
– ampersand/en-teken [&] & (12346)
– apenstaartje/at-sign [@] > (345)
– apostrof/weglatingsteken [‘] ‘ (3)
– asterisk/sterretje [*] 9 (35)
– b b (12)
– backslash [\] “* (5 16)
– beletselteken […] 444 (256 256 256)
– benadrukkingsteken _ (456)
– c c (14)
– c cedille [ç] & (12346)
– cijfers 1 #a 2 #b 3 #c 4 #d 5 #e
6 #f 7 #g 8 #h 9 #i 0 #j
– cijferteken # (3456)
– copyright-teken [©] “c (5 14)
– cursiefteken _ (456)
– d d (145)
– decimaalteken 1 (2)
– deelteken [:] 4 (256)
– dollarteken [$] d (145)
– drukwijzigingsteken _ (456)
– dubbel aanhalingsteken openen/sluiten [“] 7 (2356)
– dubbelpunt [:] 3 (25)
– duimteken [“] @99 (4 35 35)
– e e (15)
– e accent aigu [é] = (123456)
– e accent circonflexe [ê] < (126) – e accent grave [è] ! (2346) – e trema [ë] $ (1246) – einderegelteken ” (5) (enkel op het einde van een regel in internetadressen, muziekschrift, e mailadressen en rekenkundige bewerkingen) – enkel aanhalingsteken openen/sluiten [‘] ‘ (3) – en-teken/ampersandteken [&] & (12346) – euroteken [€] e (15) – f f (124) – g g (1245) – geboorteteken [°] @0 (4 356) – gedachtestreepje [-] – (36) – gelijkteken [=] 7 (2356) – graadteken [°] @0 (4 356) – groter dan [>] “o (5 135)
– h h (125)
– hekje [#] “# (5 3456)
– herhalingsteken 9 (35)
– herstelteken eerste betekenis van een teken , (6)
– hoofdletterteken . (46)
– horizontale breukstreep [ ] \ (1256)
– i i (24)
– i accent circonflexe % (146)
– i trema } (12456)
– indelingsstreepje in opsommingen – (36)
– indexingang in machtstekens / (34)
– invulpuntje(s) 4 (256)
– isgelijkteken [=] 7 (2356)
– j j (245)
– k k (13)
– kleiner dan [<] “{ (5 246)
– komma [,] 1 (2)
– kommapunt 2 (23)
– koppelteken [-] – (36)
– kubieke meter [m3] m/#c (134 34 3456 14)
– l l (123)
– liggend streepje [-] – (36)
– m m (134)
– maalteken [x] 8 (236)
– minteken [-] – (36)
– minuutteken [‘] @9 (4 35)
– n n (1345)
– o o (135)
– o accent aigu [ó] + (346)
– o accent circonflexe [ô] ? (1456)
– o trema [ö] { (246)
– of-teken / (34)
– onderstrepingsteken _ (456)
– overlijdensteken [†] 6 (235)
– p p (1234)
– paragraafteken [§] + (346)
– permanent hoofdletterteken ^ (45)
– plusteken [+] 6 (235)
– pondteken [£] p (1234)
– positioneringsteken = (123456)
– procentteken = (123456)
– promilleteken == (123456 123456)
– punt (in alle toepassingen) [.] 4 (256)
– puntkomma [;] 2 (23)
– q q (12345)
– r r (1235)
– recht/vierkant haakje openen ( (12356)
– recht/vierkant haakje sluiten ) (23456)
– registered-teken [®] “r (5 1235)
– rond haakje openen [(] 8 (236)
– rond haakje sluiten [)] 0 (356)
– s s (234)
– schuine breukstreep [/] / (34)
– schuine streep [/] / (34)
– secondeteken [”] @99 (4 35 35)
– slangenlijntje in internetadressen [~] “5 (5 26)
– slash [/] / (34)
– sleutelteken tweede betekenis ” (5)
– sterretje [*] 9 (35)
– streepje [-] – (36)
– t t (2345)
– tegen-teken/versus-teken [/] / (34)
– temperatuurteken [°] @0 (4 356)
– trademark-teken [™] “tm (5 2345 134)
– u u (136)
– u accent circonflexe [û] : (156)
– u accent grave [ù] ) (23456)
– u trema [ü] \ (1256)
– uitroepteken [!] 6 (235)
– underscore/onderstrepingsteken [_] _ (456)
– v v (1236)
– versregelteken (conform de in zwartschrift gebruikte schuine streep)
[ / ] / (34)
– versus-teken/tegen-teken [/] / (34)
– verwijzingsteken [*] 9 (35)
– vierkante meter m2 m/#b (134 34 3456 12)
– vierkant/recht haakje openen ([) ( (12356)
– vierkant/recht haakje sluiten (]) ) (23456)
– voetnootteken [*] 9 (35)
– voorlooppuntje(s) 4 (256)
– voorteken in duim-, geboorte-, graad-, minuut- en secondeteken @ (4)
– vraagteken [?] 5 (26)
– w w (2456)
– weglatingsteken/apostrof [‘] ‘ (3)
– x x (1346)
– yenteken [¥] y (13456)
– ypsilon [y] y (13456)
– z z (1356)

Delen
Share on Facebook0Tweet about this on Twitter0Share on Google+0Share on LinkedIn0Email this to someonePrint this page

  1. Braille na 200 jaar nog steeds brandend actueel28-12-2021 04:12:58
  2. 04/01: Wereld Braille Dag – braille nog van deze tijd?22-12-2021 07:12:53
  3. Leren met je vingers20-12-2021 06:12:35
  4. Gepersonaliseerd braille14-12-2021 08:12:41
  5. Digiweet 4e kwartaal 2021, ict nieuws voor vvb13-12-2021 06:12:05
  6. Nieuwe miniblog: Heks?10-12-2021 08:12:36
  7. Toegankelijke themakisten helpen leerlingen met een visuele beperking om meer te lezen08-12-2021 07:12:12
  8. Sterft braille een pijnlijke dood?07-12-2021 08:12:47
  9. Het verkiezingsprogramma van de VVD is nu ook een luisterboek04-12-2021 06:12:57
  10. “Must read voor beleidsmakers en zorgverleners” volgens Hugo de Jonge03-12-2021 07:12:40
  11. Grave – Speciaal voor blinden en slechtzienden – BiblioPlus start met een XL Leesclub30-11-2021 05:11:08
  12. “Must read voor beleidsmakers en zorgverleners” – Hugo de Jonge25-11-2021 07:11:47
  13. Overhandiging eerste tactiele prentenboek van sprookje De redders van Ruigrijk25-11-2021 07:11:34
  14. Nieuw boek over mensen met visuele beperking25-11-2021 06:11:10
  15. ABC live: download nu zelf je favoriete buitenlandse titel!23-11-2021 06:11:46
  16. Visio-ontwikkelingstherapeut Marja Knegt schrijft kinderboek “Een klas vol glas”23-11-2021 06:11:10
  17. Gepersonaliseerd braille van Passend Lezen23-11-2021 06:11:02
  18. Prachtige tastboeken nu gratis te bestellen!20-11-2021 06:11:33
  19. ‘Braille meets emoticons’ geselecteerd voor de global grad show18-11-2021 06:11:10
  20. Streamingdienst Spotify komt binnenkort met meer luisterboeken13-11-2021 07:11:06
  21. Brabants Boek Present ‘Tijdelijk Verblijf’ in gesproken vorm en braille beschikbaar08-11-2021 04:11:20
  22. Brabants Boek Present Tijdelijk Verblijf in gesproken vorm en braille beschikbaar voor mensen met een leesbeperking.06-11-2021 03:11:10
  23. Onbeperkt braille printen tegen een vast bedrag04-11-2021 06:11:12
  24. Levensverhaal in boekvorm dankzij Humanitas27-10-2021 05:10:05
  25. Boekentip: ‘Graag zien: blinde mama, sterke vrouw’15-10-2021 04:10:35
  26. Nieuwe braille-tastboeken voor zeer slechtziende en blinde kinderen09-10-2021 05:10:46
  27. De Taalkrant is ook beschikbaar voor mensen met een leesbeperking!07-10-2021 03:10:34
  28. Eyepodcast, eerste interactieve podcast in Nederland07-10-2021 05:10:48
  29. Verhalen over geluid: van piephonkbal tot ‘ta-dum’07-10-2021 05:10:25
  30. Kamelego verschijnt in “Blokken”22-09-2021 05:09:29
  31. Brailletekens, een visueel overzicht21-09-2021 05:09:22
  32. Annemiek van Munster schrijft boek over haar geleidehond Yoko13-09-2021 05:09:44
  33. Eerste interactieve podcast van Nederland gelanceerd10-09-2021 02:09:29
  34. “Mijn geleidehond Yoko leert mij de wereld onbevangen te betreden”09-09-2021 06:09:17
  35. Eerste interactieve podcastserie De verdwijning van Iris03-09-2021 05:09:12
  36. Gratis e-book ‘Hallo, ik heb een handicap’18-08-2021 01:08:08
  37. Nieuw bij Dorestad Services: Brailleboek “50 pizzarecepten”12-08-2021 05:08:08
  38. Raymond van Soldt, oud-cliënt van Visio, schrijft boek10-08-2021 05:08:49
  39. Nieuw lettertype voor slechtzienden: Atkinson Hyperlegible10-08-2021 01:08:15
  40. Team Avontura en het mysterie van het Quack monster09-08-2021 12:08:24
  41. ”De nacht van Ronke” van Jef Aerts biedt stilistisch veel07-08-2021 05:08:27
  42. Passend Lezen – Nieuw in de collectie: De zevende zus (deel 7)05-08-2021 05:08:53
  43. Eerste kinderboek over de super powers van Lgbt en kinderen met een zintuiglijke uitdaging01-08-2021 02:08:09
  44. Leestip > Love at first roar31-07-2021 05:07:47
  45. Ontdek de Vakantiebox voor Braillekids!29-07-2021 05:07:20
  46. Passend Lezen – Hoorspelen en hoorcolleges bestelbaar in onze app en via Webbox24-07-2021 05:07:21
  47. Naamswijziging: Voeljeboekje wordt Voelboeken21-07-2021 04:07:15
  48. Webinar Leesplezier terugkijken? Dat kan!20-07-2021 05:07:49
  49. De Neije Krant ook voor mensen met ‘n leesbeperking03-07-2021 05:07:19
  50. Leesplezier voor zeer slechtziende en blinde kinderen03-07-2021 05:07:56
  51. Hoe lees je boeken als je blind bent??30-06-2021 11:06:06
  52. Ziezo-online: Passend Lezen – Zo blijf je lezen, ook als je ogen minder worden26-06-2021 11:06:00
  53. Leer, lees & voel met PrentenboekenPlus!23-06-2021 11:06:21
  54. Wethouder Van Delft signeert boek slechtziende Corne Hermans22-06-2021 01:06:57
  55. Aandacht voor boek slechtziende schrijver Corné Hermans (12)21-06-2021 12:06:53
  56. Dedicon maakt de wereld voor mensen met een leesbeperking mooier20-06-2021 01:06:42
  57. Kevin Hassing over het inspreken van luisterboeken: “Als je een boek leuk vindt, gaat dat je helpen om prettiger voor te lezen”16-06-2021 09:06:19
  58. Boek “Lekker in je lijf”11-06-2021 02:06:44
  59. Voelboeken: op de tast leren lezen – Een eerste kennismaking met het brailleschrift11-06-2021 02:06:17
  60. Judith is bijna blind, maar brengt toch jeugdboek uit06-06-2021 06:06:46
  61. Giphart leest voor tegen erfelijke oogziekte03-06-2021 06:06:39
  62. Nieuw Bijbelstudieboekje over (samen) leven met een handicap – ‘Dit thema verdient meer aandacht, ook in kerken’02-06-2021 05:06:58
  63. Podcasts, heerlijk luisterlezen met en voor uw kind28-05-2021 06:05:21
  64. Luisterverhaal “Spiegeltje, spiegeltje aan de wand …”27-05-2021 06:05:15
  65. Oogfonds: Ronald Giphart overhandigt debuut van zeer slechtziende Corné Hermans (12) uit Leiden27-05-2021 12:05:02
  66. Storytel begint samenwerking met Spotify voor luisteren naar audioboeken20-05-2021 03:05:19
  67. Twaalfjarige Corné Hermans schreef een boek de opbrengst gaat naar het oogfonds09-05-2021 05:05:27
  68. Grootlettermagazine over Bultpark08-05-2021 07:05:24
  69. Limburg.net lanceert audioversies van publicaties voor blinden en slechtzienden05-05-2021 08:05:20
  70. ‘Fien kan niet goed zien’ boek van Tielse auteur29-04-2021 12:04:04
  71. Ronald Giphart overhandigt debuut van zeer slechtziende Corné Hermans (12) uit Leiden29-04-2021 11:04:30
  72. Slechtziende (12) schrijft kinderboek, opbrengst voor onderzoek28-04-2021 05:04:20
  73. Leestafel: Uitzicht van Julia van Miltenburg23-04-2021 06:04:28
  74. Heb jij het boek al? Fien kan niet goed zien – Dagboek van Fien15-04-2021 07:04:09
  75. PrentenboekenPlus – Lezen met verschillende zintuigen12-04-2021 07:04:14
  76. Carrièreswitch: van kleuterjuf naar ‘vertaler’ van prentenboeken11-04-2021 04:04:56
  77. Worden je ogen minder? Zo blijf je lezen11-04-2021 04:04:38
  78. Bijna blinde Sittardenaar schrijft misdaadroman11-04-2021 04:04:19
  79. Audible: beluister duizenden boeken online11-04-2021 04:04:00
  80. Visie luisteren of voelen – ‘Zeven mensen lezen ’m in braille’11-04-2021 04:04:42
  81. Brieven schrijven naar mensen die de deur niet meer uit kunnen: “In coronatijden besef je pas hoe hard contact nodig is”11-04-2021 04:04:28
  82. Aantal wereldwijd toegankelijke boeken overschrijdt grens van half miljoen11-04-2021 04:04:13
  83. Wat als de Daisy-CD niet meer wordt gemaakt11-04-2021 04:04:57
  84. Teksten op social media toegankelijk houden voor slechtzienden11-04-2021 04:04:38
  85. Luisterlezen voor elk wat wils11-04-2021 04:04:25
  86. Slechte ogen of geen tijd om te lezen? Audioboeken luisteren doet u zo11-04-2021 04:04:12
  87. Zo pakte Jan (88) de eenzaamheid aan tijdens de coronalockdown11-04-2021 04:04:56
  88. Slechtziende Jan (88) schreef boek om de coronacrisis door te komen11-04-2021 04:04:36
  89. Diede leest voor aan blinden en slechtzienden: ‘Ik leer elke keer iets nieuws’11-04-2021 04:04:21
  90. Informatie nieuwe Donorwet nu toegankelijk voor mensen met een visuele beperking11-04-2021 04:04:29
  91. Blindelings door het verwachte heen kijken11-04-2021 04:04:12
  92. Blinde Jan uit Son en Breugel schrijft boek met hulp van buurman11-04-2021 04:04:32
  93. Amanda spreekt boeken in voor blinden en slechtzienden: ‘het is mijn zenmomentje’11-04-2021 04:04:17
  94. Wiskundige expressies in braille – Waarom het zo lastig is om ze nauwkeurig te lezen11-04-2021 04:04:59
  95. Taco spreekt boeken in voor slechtzienden: ‘Zo gaaf dat mijn stem mensen helpt’11-04-2021 04:04:43
  96. Hoe ervaren blinden en slechtzienden emoji’s?11-04-2021 04:04:30
  97. Bibliotheek Rotterdam toegankelijker voor blinden en slechtzienden door artificial intelligence11-04-2021 04:04:48
  98. Populaire Ketnet-serie “LikeMe” krijgt luisterboeken voor kinderen met leesbeperking11-04-2021 04:04:19
  99. In 1 klap duizenden gesproken boeken extra voor mensen met een leesbeperking11-04-2021 04:04:03
  100. 8-punts braille officieel gepubliceerd11-04-2021 04:04:49
  101. Hartsvriendinnen schrijven kinderboek, ook voor kinderen met een beperking11-04-2021 04:04:35
  102. Geef eens een tastboek cadeau!11-04-2021 04:04:21
  103. Vilvoorde – Bibliotheek zorgt ervoor dat ook slechtziende mensen kunnen genieten van een boek11-04-2021 04:04:54
  104. Mechelen – Stad ruilt miskoop voor expertise: “Ook blinden en slechtzienden hebben recht op toegankelijke informatie”11-04-2021 04:04:36
  105. Wereld Braille Dag – Braille nog van deze tijd?11-04-2021 04:04:02
  106. 4 januari Wereld Braille Dag11-04-2021 04:04:49
  107. Spotify start test met audioboeken: zo luister je gratis naar Frankenstein en andere klassiekers11-04-2021 04:04:29
  108. De luisterrijke wereld van de luisterboeken11-04-2021 04:04:11
  109. Boek: Door mijn ogen – Retinitis pigmentosa – J. Lemoine11-04-2021 04:04:57
  110. ePub boeken lezen met VitalSource Bookshelf11-04-2021 04:04:34
  111. Een voorleesboek over en voor doven en blinden???09-04-2021 06:04:02
  112. Blindengeleidehonden; een geschiedenis over hun bazen en baasjes08-04-2021 08:04:14
  113. Caroline en Filip Demeulenaere schenken leesloep aan bib08-04-2021 05:04:56
  114. Julius (72) (blind) beschrijft in nieuwe roman hoe Kempenaren Boerenkrijg en Belgische revolutie hebben ervaren: “Uitgever was zo enthousiast dat ze trilogie wil”08-04-2021 05:04:27
  115. Boek “Fien kan niet goed zien – Het dagboek van Fien”08-04-2021 05:04:13
  116. Nieuw sprookjesboek met slechtziend meisje – De Redders van Ruigrijk08-04-2021 05:04:51
  117. Luisterlezen, wat is dat eigenlijk08-04-2021 05:04:37
  118. De wondere wereld van podcasts08-04-2021 05:04:23
  119. Jeugdboek “Licht; het waargebeurde verhaal van een blinde verzetsstrijder in de Tweede Wereldoorlog”08-04-2021 05:04:09
  120. Werkboek gehechtheid geeft begeleiders en verzorgers praktische adviezen en tips08-04-2021 05:04:55
  121. Tips om een leesclub te starten08-04-2021 05:04:42
  122. Passend Lezen- Cursus: Tactiele tekeningen lezen08-04-2021 05:04:23
  123. Braille-alfabet08-04-2021 05:04:50
  124. Gevoelens weergeven met slechts één karakter08-04-2021 05:04:12
  125. Wereld Braille Dag – Brailleliga08-04-2021 05:04:55
  126. Afscheid Horizon Magazine Chrit Wilshaus08-04-2021 05:04:27
  127. Passend Lezen – een boek op draagbare Daisyspeler zetten08-04-2021 05:04:13
  128. Het kerstverhaal voelen in een prentenboek08-04-2021 05:04:59
  129. NL: Staatssecretaris Keijzer beantwoordt Kamervragen over de bezorging van braillepost08-04-2021 05:04:45
  130. Cast van ‘LikeMe’ spreekt luisterboeken in08-04-2021 05:04:32
  131. Dedicon – Informatie toegankelijk maken voor mensen met een leesbeperking08-04-2021 05:04:19
  132. Voorlezen is samen plezier hebben08-04-2021 05:04:31
  133. Een boek bestellen op de Passend Lezen website08-04-2021 05:04:46
  134. Als je wereld langzaamaan donker en stil wordt08-04-2021 05:04:24
  135. Saskia Boets van de Luisterpuntbibliotheek bij Sensotec08-04-2021 05:04:56
  136. Luciole, nieuw lettertype voor slechtzienden08-04-2021 05:04:41
  137. Boek “Wiebelogen” (nystagmus)08-04-2021 05:04:26
  138. Ontdek de wereld van podcasts08-04-2021 05:04:08
  139. Mijn ogen zijn jouw ogen – Ruth Wielockx, Julius Schellens08-04-2021 05:04:54
  140. Lees- en prentenboek ‘Mijn Ogen zijn Jouw Ogen – Dagboek van een Geleidehond’ nu ook in braille08-04-2021 05:04:41
  141. Kinderen die niet kunnen meekijken, missen de helft van de pret08-04-2021 05:04:25
  142. Daisy-spelers en -apps: Boeken lezen als je blind of slechtziend bent08-04-2021 05:04:11
  143. Over Pretletters08-04-2021 05:04:41
  144. Anderslezen-app: Daisy-luisterboeken lezen op tablet of smartphone08-04-2021 05:04:21
  145. Lees je graag boeken en luister je graag naar podcasts?08-04-2021 05:04:04
  146. Voelbare communicatie – CBB – Blijven Lezen08-04-2021 05:04:50
  147. Stopzetten van loonsubsidies voor Braille Productie Centrum08-04-2021 05:04:34
  148. Taal in het brein van doven en blinden08-04-2021 05:04:16
  149. Manifest ‘Iedereen doet mee!’ in braille met voorleesfunctie08-04-2021 05:04:03
  150. Workshop: Audioboeken luisteren met Audible08-04-2021 05:04:27
  151. Honderd keer Pretletters, speciaal voor blinden en slechtzienden – Over Pretletters08-04-2021 05:04:33
  152. Bijzonder Babydagboek: omdat ieder kindje uniek is08-04-2021 05:04:13
  153. Blindenbibliotheek in Ermelo zoekt nieuwe voorleesstemmen08-04-2021 05:04:39
  154. 20 voorbeelden van braille waar blinde mensen echt geen reet mee opschieten08-04-2021 05:04:26
  155. Publicatie: Ouderschap met een visuele beperking08-04-2021 07:04:24
  156. Blindengeleidehonden, een geschiedenis over hun bazen en baasjes07-04-2021 06:04:24
  157. Wist jij dit al over braille?04-04-2021 01:04:03
  158. Wereld Braille Dag: Louis vertelt over het gebruik van braille in zijn dagelijks leven04-04-2021 01:04:50
  159. Waarom braille nooit zal uitsterven: ‘Zonder worden blinden analfabeet’04-04-2021 01:04:36
  160. ProRail ontvangt braillepluim” voor braille op treinstations04-04-2021 01:04:22
  161. Manneken Pis transformeert in blinde scholier op Wereld Braille Dag04-04-2021 01:04:04
  162. Braillepluim 2020 toegekend aan ProRail voor braille op treinstations04-04-2021 01:04:51
  163. Braille is alles voor blinde Thea: ‘Jullie kunnen toch ook niet zonder letters’04-04-2021 01:04:37
  164. Ken jij Goedekennis.nl van Dedicon al?03-04-2021 07:04:42
  165. CBB is een gespecialiseerde aanbieder van producten en diensten voor blinden en slechtzienden03-04-2021 07:04:29
  166. Luisterpuntbibliotheek lanceert luisterboeken van #Likeme voor kinderen met een leesbeperking01-02-2021 01:02:16
  167. Altijd en overal Elektronische boeken lezen04-12-2020 11:12:12
  168. Inclusief Kinderboek met hoorspel, gebarenfilm en kinderliedje!27-11-2020 07:11:30
  169. Duizenden gesproken boeken extra voor mensen met een leesbeperking29-10-2020 04:10:32
  170. Boekje over het brailleschrift05-10-2020 05:10:18
  171. Hans van Zetten leest eigen biografie ‘Hij staat!’ in voor blinden en slechtzienden30-06-2020 02:06:16
  172. Housam is blind… maar brengt nu tweede boek uit13-12-2019 08:12:14
  173. Boek: Verandering van perspectief – Herinneringen aan mijn pubertijd26-11-2019 07:11:47
  174. Boek: Baby Miguel – Zal ik mijn mama ooit zien?01-11-2019 12:11:41
  175. Blinde studente doctoreert over Nobelprijswinnaar14-10-2019 06:10:48
  176. Meertalig kinderliedjesboek voor blinde en slechtziende kinderen23-09-2019 06:09:12
  177. “Ik moet mensen vaak vragen om mijn hond met rust te laten”30-08-2019 07:08:48
  178. Geluidenboekjes: Clavis Muziek – Wij maken kinderdromen waar04-07-2019 07:07:32
  179. Audiokrant op cd is dood, leve de audiokrant via app01-07-2019 06:07:58
  180. Eerste TastTasje voor jonge blinde en slechtziende kinderen uitgereikt!29-06-2019 06:06:06
  181. Voorzitterschap internationaal DAISY Consortium in Nederlandse handen11-06-2019 07:06:22
  182. 148 gemeenten werken aan toegankelijke informatie in Nederland06-06-2019 06:06:58
  183. Blindengeleidehond staat centraal in prentenboek12-05-2019 05:05:01
  184. “Als 17-jarige wist ik al dat ik een boek zou schrijven”16-04-2019 06:04:23
  185. Gentse bibliotheken ontoereikend voor slechtzienden: “We zijn hier niet welkom”12-04-2019 06:04:27
  186. Slechtziende Kathleen Dierckens geeft eerste gedichtenbundel uit11-04-2019 06:04:27
  187. Boek: “Sterk Spul” – Celine Frank11-04-2019 06:04:45
  188. ‘Onzichtbare helden’ spreken boeken en tijdschriften in voor blinde mensen08-04-2019 08:04:20
  189. CBB presenteert HSV-grootletterbijbel02-04-2019 08:04:29
  190. 10 gratis tips voor toegankelijk publiceren07-03-2019 07:03:02
  191. Levensverhaal Carla Schaad09-02-2019 09:02:21
  192. CBB opent negende opnamestudio01-02-2019 12:02:23
  193. Eerste braillepluim uitgereikt op Wereldbrailledag04-01-2019 09:01:21
  194. “Braille blijft uniek systeem dat bijdraagt tot autonomie van blinden en slechtzienden”04-01-2019 08:01:02
  195. 4 januari Wereld Braille Dag04-01-2019 08:01:29
  196. Blinde of slechtziende ouders kunnen nu ook voorlezen dankzij uitvinding Naaldwijkse04-01-2019 08:01:52
  197. Boek: Biografie van blinde Carla Schaad04-12-2018 06:12:22
  198. Turkije deelt wereldwijd korans uit aan mensen met visuele beperking26-11-2018 08:11:45
  199. “Zonder literatuur zou mijn handicap niet te dragen zijn”24-11-2018 11:11:27
  200. Kinderboek draagt bij aan meer bekendheid over albinisme21-11-2018 06:11:28

Laatst bijgewerkt op 2 augustus 2017 – 13:18