‘Muziek kun je toch ook niet zien?’

Bron: De Standaard
4 december 2009

Slechtziend en gepassioneerd door beeldende kunst

Leven in donkerte en toch intens genieten van beeldende kunst.  Het kan, zeker  als de musea een beetje meewillen.  We trokken met twee slechtziende dames  naar Leuven en screenden het nagelnieuwe museum M op toegankelijkheid.

Verschillende mensen werpen licht verwonderde blikken op de twee dames.  Je ziet  het ze denken:

‘Blinden op een tentoonstelling over beeldende kunst?’

LEUVEN

‘Die trappen zijn alvast een ramp’, zegt Caroline Daemen (47).  We bevinden ons  in de inkomhal van het nieuwe museum M in Leuven.  Samen met Tonia In Den Kleef  (49) wil Caroline nagaan hoe het er zit met de toegankelijkheid voor blinden en  slechtzienden.  Bij Caroline viel de duisternis vijf jaar geleden abrupt in.  ‘Het  gaat om meerdere problemen’, zegt ze.  Nu herkent ze nog felle kleuren vanop  kleine afstand, maar het lijkt onafwendbaar dat ook dat straks niet meer lukt.

Tonia is altijd blind geweest aan het rechteroog.  Links ziet ze nog iets, wazig  en in een nauwe cirkel.  ‘Sinds vorig jaar heb ik Geza.  Ik ben nu heel wat  zelfstandiger.’  De labrador begeleidt haar over de brede, witte treden.  ‘Wit  ligt bijzonder moeilijk voor ons’, zegt Caroline, ‘zeker als de muren ook nog  eens in lichte tinten zijn geverfd, zoals hier.  Er zouden contrasterende kleuren  moeten worden gebruikt, of donkere strips die het einde van de treden markeren.  Maar er is een leuning, dat is toch al iets.’

Om van de inkomhal naar de kassa te geraken, moeten we voorbij een dubbele  glazen wand.  Ook geen sinecure.  Geza doet zijn werk, de witte stok behoedt  Caroline voor een botsing.  Binnen gonst het van het volk.  Ruim twee maanden na  de opening blijft de expo rond de Vlaamse primitief Rogier Van der Weyden een  gigantische publiekstrekker.  Verschillende mensen werpen licht verwonderde  blikken op de twee dames.  Je ziet het ze denken: ‘Blinden op een tentoonstelling  over beeldende kunst?’

Voor Tonia is het de normaalste zaak van de wereld.  ‘Muziek kun je toch ook niet  zien?’  De liefde voor beeldende kunst kreeg ze met de paplepel mee.  ‘Als klein  ukkie ging ik met mijn ouders, grote kunstliefhebbers, bijna wekelijks naar een  tentoonstelling.  Ze lichtten altijd uitvoerig toe wat er te zien was.  “Verbale  beschrijving”, heet dat in het jargon.  Veel zienden spenderen slechts een paar  seconden aan een kunstwerk.  Bij ons duurt het langer, maar vaak steken we ook  veel meer op.’

Enkele jaren geleden dacht Tonia dat ze een kruis kon maken over haar passie.  Haar zicht was te slecht geworden.  ‘Maar vorig jaar ben ik in aanraking gekomen  met Zicht op Cultuur, een socioculturele beweging binnen de vzw Blindenzorg  Licht & Liefde die onder meer cultuurhuizen screent op toegankelijkheid en ook  zelf evenementen organiseert.’

Container

‘Onlangs zijn we bijvoorbeeld begonnen met Art in the Dark’, zegt Caroline.  ‘We  willen daarmee ook zienden bereiken.  Vorige zomer stond er aan de kust een  container die volledig verduisterd was, met daarin twee sculpturen.  Het publiek  werd rondgeleid door slechtziende of blinde gidsen en mocht de kunstwerken  voelen.  Velen wilden achteraf zien wat ze gevoeld hadden, maar daar zijn we niet  op ingegaan, want zo werkt het bij ons natuurlijk ook niet.’  Caroline volgt  momenteel ook een gidscursus, samen met zienden.  Ze wil kijken of een  rondleiding in M straks haalbaar is.

De jongste jaren doen cultuurhuizen steeds meer inspanningen voor mensen met een  beperking.  In Brussel, bijvoorbeeld, organiseren de Koninklijke Musea voor  Schone Kunsten maandelijks aangepaste rondleidingen voor blinden en  slechtzienden, doven en slechthorenden, mensen met een fysieke of mentale  handicap.  Voor blinden en slechtzienden wordt dan gewerkt met reliëftekeningen,  muziek, poëzie, 3D-ensceneringen en voeldozen.

Vorig jaar kregen de dames samen met nog een aantal slechtzienden een aangepaste  rondleiding in de Kelders van Kuregem, het decor voor Körperwelten, de alom  geprezen tentoonstelling over het menselijke lichaam van anatomiepionier Gunther  von Hagens.  ‘We mochten alles betasten.  En er waren verschillende gidsen, die  elk een aantal items duidden.  Ideaal voor ons, want als je met een grote groep  bij één werk staat, zien de meesten er gewoon niks van.’

In M zijn ze nog niet zover.  Maar wat niet is, kan nog komen, verzekert de  persverantwoordelijke de dames.  ‘We zijn pas begonnen.  Dus al jullie tips zijn  welkom.’  Behalve de trappen en de glazen wand mogen sowieso ook al de  audiogidsen onder handen worden genomen.  Het zijn bakjes met een ‘play’ en een  ‘stop’-toets en een groot, grijzig touchscreen, totaal onbruikbaar voor  slechtzienden.  Bij de kunstwerken met een audioaanduiding tikken wij de  aangegeven cijfercode in.  ‘De uitleg is degelijk, al wordt er weinig gezegd over  wat er te zien is’, zegt Caroline.

Alarm

Vanwege de stormloop voor Van der Weyden kiezen we voor de vaste collectie.  De  vrouwen zitten met hun neus zowat op de schilderijen en televisieschermen.  Ze  vertellen elkaar wat ze herkennen, en zo wordt het plaatje geleidelijk  opgebouwd.  ‘Een halve meter maakt voor ons een wereld van verschil’, zegt Tonia.  ‘In veel musea zitten de werken in glazen kasten, zodat je er niet dichtbij  kunt.  En dat glas geeft te veel reflectie.  Wat dat betreft, zit het hier wel  goed’, zegt Tonia.  ‘En er gaat geen alarm af als je dicht komt’, zegt Caroline  lachend.  Ze hebben het al vaak anders meegemaakt.

In elke zaal hebben de muren een andere kleur.  ‘Hier is het lastig’, zegt Tonia.  We bevinden ons in een vleugel met witgrijze vloer en iets donkerdere muren.  ‘Voor ons is het één oneindige ruimte, er zijn amper herkenningspunten.’

Wat verderop voelen ze zich comfortabeler.  Witte vloer, rode wanden.  En er staan  enkele bronzen beelden.  ‘Normaal gezien is aanraken uit den boze’, zegt  Caroline.  Maar ze wagen het er toch op.  Vanachter een hoekje kijkt een  museumbewaker vertwijfeld toe, maar hij laat begaan.  Samen stellen ze het beeld  samen, van een mannelijk lijf dat verstrengeld is met een vrouw.  Een been, een  arm, een hand, nog een been, twee gezichten.  Na een goeie minuut zien ze het  helemaal voor zich.

Tijd om te vertrekken.  Tonia heeft straks een vergadering.  Ze heeft de dvd van  Loft bij zich voor een slechtziende vriend.  ‘Met audiodescriptie.  Heel goed  gedaan.  De toon en de woordenschat sluiten naadloos aan bij die in de versie  voor zienden.  Soms is dat wel anders’, zegt ze lachend.

Caroline komt binnenkort weer naar M, met haar collega’s van de gidscursus.  ‘Ik  heb er alle vertrouwen in, dat zal hier wel lukken.’

Jan DESLOOVER

Delen
Share on Facebook0Tweet about this on Twitter0Share on Google+0Share on LinkedIn0Email this to someonePrint this page

  1. Nieuw infobord aan Gruuthuse ‘verplicht aan te raken’25-11-2019 07:11:47
  2. Sonnenborgh Museum – Sterrenwacht wint RAAK Stimuleringsprijs 201909-10-2019 06:10:57
  3. MSK Gent – Kunst zichtbaar maken voor blinden en slechtzienden25-01-2019 08:01:24
  4. Mu-Zee-Um maakt rondleidingen toegankelijk voor personen met handicap06-12-2018 08:12:16
  5. Aanraken is voor één keer de bedoeling06-12-2018 08:12:26
  6. Optische illusies Escher te voelen voor blinden en slechtzienden17-11-2018 07:11:15
  7. Boijmans TV 2013 aflevering 4. Ik zie ik zie wat jij niet ziet22-10-2018 10:10:55
  8. Kan je blind naar het Eschermuseum? Deze mensen testen het uit19-10-2018 06:10:00
  9. Voerman Museum wint 7.500 euro voor navigatie-app slechtzienden17-10-2018 09:10:42
  10. Verzetsmuseum Amsterdam wint RAAK Stimuleringsprijs 201808-10-2018 03:10:47
  11. Bakkerijmuseum in Luyksgestel start met demonstratie voor blinden en slechtzienden16-04-2018 07:04:50
  12. Poppenspeelmuseum voor blinden in Vorchten – Gelderse Koppen11-02-2018 09:02:49
  13. Ontmoeting visueel gehandicapten24-01-2018 11:01:36
  14. Kinderen met visuele beperking ontdekken museum van 12.628 blokjes op de tast24-01-2018 08:01:05
  15. Museum Van Loon geeft rondleidingen voor blinden en slechtzienden18-01-2018 06:01:49
  16. Gent – Huis van Alijn opent opnieuw de deuren15-12-2017 10:12:24
  17. Knooppunt Toegankelijk – Een bijzonder initiatief van Museum Van Loon19-11-2017 09:11:39
  18. Vorchten – Voelen is een must bij het Poppenspelmuseum06-10-2017 08:10:04
  19. Museum Speelklok bemachtigt tweede plaats RAAK Stimuleringsprijs voor blinden en slechtzienden13-09-2017 09:09:12
  20. Het is RAAK voor Boijmans van Beuningen12-09-2017 11:09:51
  21. Prijs voor Boijmans om collectie toegankelijker te maken voor blinden01-08-2017 10:08:13
  22. Izegem – Eperon d’Or stadsmuseum met speciale rondleidingen18-06-2017 10:06:16
  23. Vaste plek voor Van Gogh op gevoel18-06-2017 05:06:20
  24. Ook blinden genieten voortaan van het Kasteel van Gaasbeek18-06-2017 04:06:54
  25. Hoe toegankelijk is het Museum aan de stroom MAS, Antwerpen?15-06-2017 04:06:13
  26. Toegankelijk boerenbondsmuseum15-06-2017 04:06:28
  27. Museum Passchendaele voor alle zintuigen15-06-2017 04:06:47
  28. Aangepast rondgeleid in het Museum voor Schone Kunsten Gent15-06-2017 04:06:09
  29. Toegankelijk Noord Brabants Museum15-06-2017 01:06:47
  30. Blinden kunnen schilderijen nu ook ‘zien’15-06-2017 01:06:31
  31. muziekinstrumenten en witte stokken in het Antwerpse vleeshuis15-06-2017 01:06:08
  32. Blindenprijs voor Museum Beelden aan Zee14-06-2017 09:06:31
  33. Bezoek aan toegankelijk museum in Parijs14-06-2017 03:06:04
  34. Kunst voor slechtzienden en blinden11-06-2017 10:06:48
  35. Ik ging met de slechtziende Martien (74) naar het museum om kunst te kijken11-06-2017 07:06:38
  36. Huis van Alijn lanceert voel- en hoorbaar parcours15-03-2017 08:03:06
  37. Romeins verleden toegankelijk voor blinden en slechtzienden04-03-2017 09:03:55
  38. Tongeren – Gallo-Romeins Museum gidst blinden24-02-2017 07:02:02
  39. Museum Bos van Aa: Unieke ontdekkingsruimte voor blinden14-01-2017 09:01:22
  40. Museum Beelden aan Zee wint RAAK Stimuleringsprijs17-11-2016 04:11:00
  41. Aankomen mag, voor één keer16-03-2016 09:03:36
  42. Kunst ‘kijken’ met de vingers16-03-2016 09:03:28
  43. Expositie ‘Zin in zintuigen’ (Museum Warsenhoeck, Nieuwegein)20-07-2015 02:07:47
  44. Schelle – Heemmuseum Bystervelt biedt inzicht in leven met een visuele handicap18-07-2015 08:07:05
  45. Doofblinden voelen kunstwerken in Beelden aan Zee02-07-2015 06:07:39
  46. Museum Beelden aan Zee streeft naar toegankelijkheid voor doofblinden25-06-2015 05:06:34
  47. Musea organiseren rondleidingen voor blinden21-03-2015 04:03:38
  48. Kunst kijken met je vingers13-03-2015 02:03:06
  49. Van Gogh voor blinden – De schilderijen in het Van Gogh11-03-2015 08:03:40
  50. Groesbeek – Een granaat bekijken met je handen10-03-2015 10:03:37
  51. Tintelende tinten10-03-2015 09:03:24
  52. Blinden mogen kunst aanraken10-03-2015 05:03:04
  53. Belvue-museum aangepast voor blinden en slechtzienden10-03-2015 05:03:15
  54. Van Gogh niet zien maar wel voelen, geweldig!06-03-2015 06:03:00
  55. Blinden mogen Vincent van Gogh betasten05-03-2015 06:03:43
  56. Slechtzienden en blinden ‘voelen’ Van Gogh04-03-2015 08:03:24
  57. In dit museum kunnen ook blinden de Mona Lisa ‘zien’23-02-2015 05:02:13
  58. Special guests – Toegankelijk Van Abbemuseum15-01-2015 05:01:02
  59. Oorlog ‘voelen’ wordt blijvertje in Bevrijdingsmuseum06-01-2015 07:01:39
  60. Wablieft-prijs voor Red Star Line Museum in Antwerpen05-12-2014 12:12:42
  61. Blinden en slechtzienden bezoeken MMP1721-05-2014 08:05:13
  62. Museum MIJ prima toegankelijk25-04-2014 03:04:51
  63. Monnickendam – De Speeltoren toegankelijk en gastvrij24-04-2014 07:04:43
  64. 15.500 bezoekers voor Museumnacht24-02-2014 08:02:24
  65. Van Abbemuseum gaat werken aan toegankelijkheid dankzij BankGiro Loterij13-02-2014 09:02:45
  66. Couven-Museum – Voor blinden en slechtzienden12-02-2014 05:02:25
  67. Equinox – Museum op maat in Brussel01-11-2013 08:11:33
  68. Retracing – dia-installatie en fotoboek15-10-2013 03:10:28
  69. ANWB-duo checkt toegankelijkheid Streekmuseum24-09-2013 03:09:55
  70. Special Frans Hals18-08-2013 04:08:52
  71. Blinden kunnen Vincent van Gogh een hand geven01-08-2013 06:08:57
  72. Verrijk je zinnen in het museum17-06-2013 04:06:23
  73. Rijksmuseum koopt weer werk Martin Roemers aan14-06-2013 05:06:50
  74. Aanbod Sportimonium voor mensen met en zonder visuele beperking14-06-2013 03:06:14
  75. Toegankelijkheid – MAS | Museum aan de Stroom Toegankelijkheid28-05-2013 04:05:00
  76. Speciaal kinderprogramma in Joods Historisch Museum. Nu ook toegankelijk gemaakt voor kinderen die minder goed zien17-05-2013 09:05:36
  77. ‘Meer werken met zintuigen zoals gehoor en tastzin’17-01-2013 06:01:24
  78. Video: NAVIGO visserijmuseum Oostduinkerke voor blinden en slechtzienden23-10-2012 06:10:47
  79. Video: Abdijmuseum Ten Duinen heeft een hart voor blinden en slechtzienden23-10-2012 06:10:54
  80. Nieuw voelaqaurium in NAVIGO-Nationaal Visserijmuseum12-10-2012 02:10:01
  81. Biesbosch toegankelijk voor mensen met een beperking02-10-2012 05:10:06
  82. Nieuwe website Museum4all27-07-2012 01:07:54
  83. Het MAS voor blinden en slechtzienden07-06-2012 08:06:28
  84. Bomen, door het oog van blinden21-04-2012 05:04:36
  85. Aanbod van musea voor blinde en slechtziende bezoekers13-04-2012 03:04:15
  86. Prikkel al je zintuigen in het Museum voor Natuurwetenschappen!25-10-2011 01:10:22
  87. Meer aandacht voor dove en blinde kinderen in Brugse musea07-06-2011 10:06:19
  88. Blinden mogen kunst voelen in Louvre07-06-2011 10:06:11
  89. ’t Grom start met rondleidingen via audiogids07-06-2011 10:06:56
  90. Blinden genieten van musea met Art in the Dark07-06-2011 10:06:52
  91. Blinden als museumgids in Mexico07-06-2011 10:06:12
  92. ‘Muziek kun je toch ook niet zien?’07-06-2011 10:06:30
  93. Museum laat blinden genieten van kunst07-06-2011 10:06:23
  94. “Ziet mijn hart er zo uit?”07-06-2011 10:06:32
  95. Blinden laten museum door hun handen glijden07-06-2011 10:06:35
  96. Audiotour in Militaire Luchtvaart Museum07-06-2011 10:06:21
  97. Centraal Museum komt met gratis mp3-audiotour bij tentoonstelling07-06-2011 10:06:04
  98. Blinden maken hoeden voor tentoonstelling07-06-2011 10:06:00
  99. Zien met de handen07-06-2011 09:06:00
  100. Gehandicapten mogen maandag naar museum07-06-2011 09:06:38
  101. Blinden ijveren voor voelmuseum07-06-2011 09:06:24
  102. Kunstacademie laat slechtzienden artistieke pralines voelen en proeven07-06-2011 09:06:59
  103. ‘Ik stond zo dicht op het schilderij dat het alarm afging’07-06-2011 09:06:16
  104. Slechtziende Geert Meert wint armband en halssnoer07-06-2011 09:06:05
  105. Blinden kunnen molen zien07-06-2011 09:06:53
  106. Museumtraject voor visueel gehandicapten op punt gesteld07-06-2011 09:06:53
  107. Archeologisch park heeft aandacht voor bezoekers met handicap07-06-2011 09:06:04
  108. Parcours om te voelen07-06-2011 09:06:29
  109. Ook blinden welkom in ‘De Drie Rozen’07-06-2011 09:06:47
  110. Op de tast door molen07-06-2011 09:06:03
  111. Scheepvaartmuseum Baasrode krijgt Vlaamse subsidie07-06-2011 09:06:31
  112. Sandra maakt museum zichtbaar voor blinden07-06-2011 09:06:39
  113. Blinden voelen grafiek van Rembrandt07-06-2011 09:06:25
  114. Diamantmuseum maakt positieve balans op07-06-2011 09:06:09
  115. Museum treft extra voorzieningen voor slechtzienden07-06-2011 09:06:39
  116. Blinde kinderen voelen kunst07-06-2011 09:06:12
  117. Slechtzienden en blinden voelen Egyptische kunst07-06-2011 09:06:03
  118. Twee prijzen voor Scheepvaartmuseum07-06-2011 09:06:50
  119. Stellingwerff-Waerdenhof toegankelijker voor blinden07-06-2011 09:06:36
  120. “Ik wist niet hoe ik me een viool moest voorstellen”07-06-2011 09:06:23
  121. Blinden mogen in het stedelijk museum Stellingwerff-Waerdenhof Hasselts keramiek betasten en vastpakken07-06-2011 09:06:08
  122. Schilderkunst voor blinden07-06-2011 09:06:24
  123. Blinden dalen af in Griekse onderwereld07-06-2011 09:06:18
  124. Blinden voelen keramiek uit Andes07-06-2011 08:06:01
  125. Slechtzienden voelen zich thuis in In Flanders Fields07-06-2011 08:06:28
  126. Blinden voelen in mijnmuseum07-06-2011 08:06:09
  127. Hubertus moet weer volk lokken07-06-2011 08:06:55
  128. “Typemachine stimuleerde emancipatie van de vrouw”07-06-2011 08:06:36
  129. Ter Engelen plant museum in oude Capucijnenkerk07-06-2011 08:06:21
  130. Vogelmuseum brengt natuur binnen bereik van blinden en slechtzienden07-06-2011 08:06:27
  131. Meer aandacht voor de blinde medemens05-06-2011 06:06:51
  132. Hermes als blindenbegeleider28-05-2011 11:05:40
  133. Expo: Le monde de Franquin: uitermate geslaagd overzicht van de Belgische grootmeester27-05-2011 12:05:14

Laatst bijgewerkt op 13 november 2014 – 10:18