Sommigen noemden hem ‘The Genius’

Sommigen noemden hem ‘The Genius’. Zelf zag hij zich als ‘Brother Ray’. Zo heet ook zijn autobiografie, geschreven in 1978 met de hulp van David Ritz. Na het bericht van Ray Charles’ dood, donderdag in Beverley Hills, haalde ik het boekje nog eens uit de kast. Het blijft één van de betere in een vaak door ondraaglijke lichtheid geteisterd genre.

‘Brother Ray’ loopt als een perfect in elkaar gezette rhythm & blues-hit uit de jaren vijftig, vanaf de eerste zin. Die gaat zo: ‘Before I begin, let me say right here and now that I’m a country boy.’ Dat zou hij zijn hele leven blijven.

Ray Charles Robinson werd in 1930 geboren in Albany, Georgia, het diepe zuiden van de Verenigde Staten. (Zijn naam kortte hij later in tot Ray Charles om verwarring te vermijden met de beroemde bokser Sugar Ray Robinson.) Hij groeide op in het dorpje Greenville in Florida. Op zijn zevende werd hij blind. Hoe een stad eruit ziet, heeft hij nooit geweten. In zijn hoofd is hij altijd op het platteland van zijn jeugd blijven wonen. Ook zijn muziek kwam uit de aarde. één van de laatste zaken die de jongen nog in alle scherpte zag, was hoe zijn kleine broertje verdronk. De scène bleef voor altijd op zijn netvlies gebrand, zette zich vast in het theater van zijn geheugen. Zijn moeder overleed toen hij vijftien was, zijn vader heeft hij nooit echt gekend.

Toch is ‘Brother Ray’ geen zielig boek. Van zelfmedelijden is nooit sprake. Ray Charles spaart niets of niemand, vooral zichzelf niet. Zijn verhaal is soms schaamteloos emotioneel maar nooit goedkoop. Die overrompelende en niets verhullende directheid kennen we ook van de muziek waarmee hij zijn ziel redde en de wereld veroverde.

Toch begon Ray Charles als één van de vele imitators van de elegante succesformule van Nat King Cole. Die had aan het einde van de jaren veertig een trio waarin hij zijn talenten als jazzpianist en zoetgevooisde charmezanger combineerde. Zonder het niveau van zijn idool te evenaren speelde ook Ray Charles een aardig stukje piano. En aan de fluwelen zang van zijn idool voegde hij voorzichtig een bluesy randje toe.

Maar halfweg de jaren vijftig ontdekte Ray Charles zich zelf. De ‘filthy blues’ en de gospel uit zijn vroegste herinneringen kwamen elkaar tegen in een baanbrekend nieuwe muziek. Op plaatjes voor zijn nieuwe label Atlantic en in danstenten zong Brother Ray zoals een Reverend preekt in een Baptist Church op het platteland. Het orkest en het dameskoortje The Raelettes zorgden voor de ‘response’ op zijn ‘call’. De teksten gingen echter niet over Jezus maar over liefde, seks en andere dingen van vlees en bloed. De duivel en de Lord pleegden muzikale incest, op het ritme van een aanstekelijke backbeat.

Het conservatieve gedeelte van de zwarte gemeenschap was er niet blij mee, maar Ray Charles had zijn stijl en zijn stem gevonden. De weg naar de soul lag open. En het publiek, zwart én blank, volgde. De hits ook: ‘I’ve got a woman’, ‘What I’d say’, ‘Hallelujah, I love her so’.

Aan genres had Ray Charles hoe dan ook geen boodschap. De boodschap was de stem. Die maakte zich meester van elke song die de man beviel. Tot en met country & western, smartlappen, chanson, operettedeuntjes. Daarom wordt Ray Charles door velen niet herkend en erkend als de jazzmuzikant in hart en nieren die hij in werkelijkheid was.

Toch bleef hij tot het laatst piano spelen. Hij nam onversneden jazzplaten op met vibrafonist Milt Jackson of met zijn eigen band, zonder vocals. Toeren deed hij meestal met een big band of kleine jazzensembles van klassieke snit. Daarin zaten muzikanten zoals trompettist Marcus Belgrave, trombonist Grachan Monchur, de saxofonisten David ‘Fathead’ Newman en de schitterende maar nu vergeten Don Wilkerson.

Ray Charles werd na de grote hits van de jaren zestig (‘I can’t stop loving you’ voorop) een showbizzfiguur. Zijn optredens kenden sindsdien een hoog Las Vegas-gehalte. Maar elke keer weer gebeurde het mirakel, al duurde het maar zes, zeven minuten. De tijd om het orkest het zwijgen op te leggen en helemaal alleen iets te zingen, zichzelf begeleidend, het lichaam heen en weer bewegend als een ontregelde metronoom. Dan hoorde men één van de grote stemmen van de voorbije eeuw, een ondoorgrondelijk mysterie geboren tussen de aarde en de hemel van Georgia.

Ray Charles zou in september 74 zijn geworden. Hij werd geveld door kanker, het enige op de wereld wat hem naar eigen zeggen in ‘Brother Ray’ angst inboezemde.

Rob LEURENTOP, Marc RUYTERS

Bron: De Tijd, 12 juni 2004

Delen
Share on Facebook0Tweet about this on Twitter0Share on Google+0Share on LinkedIn0Email this to someonePrint this page

  1. Nieuw infobord aan Gruuthuse ‘verplicht aan te raken’25-11-2019 07:11:47
  2. Daisy mag naar ‘Songfestival for the Blind’01-11-2019 06:11:08
  3. Sonnenborgh Museum – Sterrenwacht wint RAAK Stimuleringsprijs 201909-10-2019 06:10:57
  4. Blinde zanger Rudolf Stevens heeft nieuwe single ‘Hier ben ik weer’ uit: “Muziek is mijn passie”27-09-2019 06:09:06
  5. Brugge – Voelplan maakt ’t Zand zichtbaar voor blinden25-03-2019 07:03:06
  6. Brugge – Blinden en slechtzienden voelen voor ze ’t Zand betreden: “Gevaarlijkste plein van de stad”22-03-2019 08:03:50
  7. MSK Gent – Kunst zichtbaar maken voor blinden en slechtzienden25-01-2019 08:01:24
  8. Gent – Voelmaquette De Krook11-12-2018 07:12:15
  9. Mu-Zee-Um maakt rondleidingen toegankelijk voor personen met handicap06-12-2018 08:12:16
  10. Aanraken is voor één keer de bedoeling06-12-2018 08:12:26
  11. Jofke vertelt over het Taktila schilderij Tafelgesprek van de blinde Corrie Balemans06-12-2018 08:12:43
  12. Mama van slechtziende Laurens (6) richt smeekbede tot Studio 100: “Verdient hij dan geen even goede plaats als iemand in een rolstoel?”30-11-2018 02:11:35
  13. Met twee albums op zak de wereld over’, Robert Finley, de gewezen timmerman met de krachtige soulstem knijpt zich nog eens in de arm22-11-2018 09:11:18
  14. Nationale Theater Onbeperkt organiseert ook voorstellingen voor slechtzienden17-11-2018 07:11:07
  15. Optische illusies Escher te voelen voor blinden en slechtzienden17-11-2018 07:11:15
  16. Voelmaquette laat blinden kasteel van Gaasbeek ontdekken27-10-2018 06:10:58
  17. Boijmans TV 2013 aflevering 4. Ik zie ik zie wat jij niet ziet22-10-2018 10:10:55
  18. Kasteel van Gaasbeek onthult maquette voor slechtzienden22-10-2018 05:10:14
  19. Kan je blind naar het Eschermuseum? Deze mensen testen het uit19-10-2018 06:10:00
  20. Voerman Museum wint 7.500 euro voor navigatie-app slechtzienden17-10-2018 09:10:42
  21. ‘Zie mij doen’ op Earcatch17-10-2018 09:10:45
  22. Interview – Toen de goden sliepen – Het Fluisterhuis16-10-2018 09:10:47
  23. Verzetsmuseum Amsterdam wint RAAK Stimuleringsprijs 201808-10-2018 03:10:47
  24. Blinde Paul ‘ziet’ zijn Gent opnieuw05-10-2018 06:10:03
  25. Hoe een Heerenveense stichting theater toegankelijk maakt voor blinden en slechtzienden15-09-2018 07:09:52
  26. Antwerpen – Voorstel Sp.a pleit voor ‘voelmaquette’05-09-2018 07:09:49
  27. “Concert in complete duisternis”22-06-2018 06:06:09
  28. Komt het zien12-06-2018 06:06:37
  29. “De repetities hebben bij sommige acteurs het verwerkingsproces in gang gezet”26-05-2018 07:05:23
  30. Rudolf Stevens heeft nieuwe single uit11-05-2018 08:05:07
  31. Bakkerijmuseum in Luyksgestel start met demonstratie voor blinden en slechtzienden16-04-2018 07:04:50
  32. Blind kunst ervaren, door kunstbeoefening én exposities voor de zintuigen04-03-2018 08:03:07
  33. Blind naar kunst ‘kijken’ met Taktila. Wat vind jij hiervan?04-03-2018 08:03:42
  34. Blind of kleurenblind zijn en kleding kiezen met Taktila04-03-2018 08:03:26
  35. Blind zijn en perspectief tekenen? Met Taktila kan dat!04-03-2018 08:03:07
  36. Moeten blinden zich aanpassen aan onze visuele maatschappij?04-03-2018 08:03:52
  37. Benieuwd hoe je kleuren kunt voelen?04-03-2018 08:03:35
  38. Blind maakt liefde03-03-2018 08:03:56
  39. Over straat zonder iets te kunnen zien27-02-2018 09:02:14
  40. Poppenspeelmuseum voor blinden in Vorchten – Gelderse Koppen11-02-2018 09:02:49
  41. Printtechniek Océ maakt kunstwerken tastbaar voor blinden10-02-2018 09:02:54
  42. Voelmaquette met legosteentjes gelezen en goedgekeurd26-01-2018 09:01:34
  43. Kinderen met visuele beperking ontdekken museum van 12.628 blokjes op de tast24-01-2018 08:01:05
  44. Museum Van Loon geeft rondleidingen voor blinden en slechtzienden18-01-2018 06:01:49
  45. Blinde M. Damstra leert over kleurenleer24-12-2017 08:12:27
  46. Henk Veenstra is blind en doet houtwerk op de tast21-12-2017 08:12:31
  47. Gent – Huis van Alijn opent opnieuw de deuren15-12-2017 10:12:24
  48. Bijna blinde Marja leert over perspectiefwerking27-11-2017 06:11:34
  49. Bronzen maquette van de Stad Appingedam voor blinden en slechtzienden24-11-2017 11:11:36
  50. Bennie laat een prachtige blinde vlek op de stad achter24-11-2017 01:11:50
  51. Knooppunt Toegankelijk – Een bijzonder initiatief van Museum Van Loon19-11-2017 09:11:39
  52. Het muZIEum opent je de ogen16-11-2017 09:11:14
  53. Blinde Bennie uitbehandeld: ‘Artsen geven me nog een paar maanden’31-10-2017 08:10:51
  54. Marianne Weber bezorgt blinden en slechtzienden Vught onvergetelijke middag07-10-2017 08:10:47
  55. Vorchten – Voelen is een must bij het Poppenspelmuseum06-10-2017 08:10:04
  56. Giovanni bouwt museum Eperon d’Or met legoblokjes01-10-2017 08:10:40
  57. Blinde zangeres zoekt koor27-09-2017 09:09:28
  58. Reportage performance ‘geluidsmuur’22-09-2017 07:09:55
  59. Sint-Pieters-Leeuw – Voelmaquette wijst blinden en slechtzienden de weg in Colomadomein13-09-2017 11:09:07
  60. Museum Speelklok bemachtigt tweede plaats RAAK Stimuleringsprijs voor blinden en slechtzienden13-09-2017 09:09:12
  61. Het is RAAK voor Boijmans van Beuningen12-09-2017 11:09:51
  62. Sint-Pieters-Leeuw – Voelmaquette toont de weg in het Colomapark07-09-2017 08:09:35
  63. Sint-Pieters-Leeuw heeft er een (nuttige) bezienswaardigheid bij04-09-2017 09:09:48
  64. Sint-Pieters-Leeuw – Inhuldiging bronzen voelmaquette van de plattegrond Colomapark03-09-2017 09:09:28
  65. Nieuw MuZIEum01-09-2017 07:09:42
  66. René van der Veer: ‘Het moet nu allemaal hip hip hip’31-08-2017 08:08:20
  67. Geluidsmuur30-08-2017 11:08:32
  68. Video: Pablo ontdekken op de tast08-08-2017 10:08:34
  69. Prijs voor Boijmans om collectie toegankelijker te maken voor blinden01-08-2017 10:08:13
  70. ‘Hoop is voor losers, begin er niet aan’01-08-2017 10:08:38
  71. Bitter feelgooddrama over blinde Libanese zanger01-08-2017 10:08:37
  72. In het land der blinden09-07-2017 08:07:53
  73. Keyboard/pianotip voor slechtziende en blinde gebruikers07-07-2017 11:07:33
  74. Izegem – Eperon d’Or stadsmuseum met speciale rondleidingen18-06-2017 10:06:16
  75. Vaste plek voor Van Gogh op gevoel18-06-2017 05:06:20
  76. Video: Beeldhouwer vraagt blinden om hun geliefden te omschrijven18-06-2017 05:06:32
  77. Slechtziende acteur Vincent: “Spelen doe ik het liefste”18-06-2017 04:06:58
  78. Puurse beiaard moet mensen verbinden18-06-2017 04:06:35
  79. Ook blinden genieten voortaan van het Kasteel van Gaasbeek18-06-2017 04:06:54
  80. Hoe is het om blind te zijn? | Jouw Stad Nijmegen #318-06-2017 02:06:42
  81. Mein Blind Date mit dem Leben (2017)18-06-2017 02:06:31
  82. Mein Blind Date mit dem Leben gaat in jolige overdrive18-06-2017 02:06:10
  83. Hey Mister DJ | ‘Ik zie maar drie procent, maar het oog wil ook wat’18-06-2017 12:06:49
  84. Een ijverige student toont de voor- en nadelen van blind zijn17-06-2017 01:06:04
  85. Portretten van mensen met een oogafwijking17-06-2017 12:06:13
  86. De lijdensweg van een blinde Marokkaanse familie16-06-2017 08:06:39
  87. MuZIEum verhuist naar eigen stek16-06-2017 06:06:33
  88. MuZIEum vertrekt uit de stadsschouwburg16-06-2017 06:06:09
  89. ,,Een rondje door de supermarkt is voor mij een heel andere ervaring dan voor jou.’’16-06-2017 06:06:47
  90. Visuele wereld voelbaar maken15-06-2017 05:06:14
  91. Stevie Wonder: gezegend met blindheid15-06-2017 05:06:53
  92. Blinde kinderen tonen wat ze kunnen15-06-2017 04:06:51
  93. Hoe toegankelijk is het Museum aan de stroom MAS, Antwerpen?15-06-2017 04:06:13
  94. Toegankelijk boerenbondsmuseum15-06-2017 04:06:28
  95. Museum Passchendaele voor alle zintuigen15-06-2017 04:06:47
  96. Studenten maken tastbare kunst15-06-2017 04:06:03
  97. Aangepast rondgeleid in het Museum voor Schone Kunsten Gent15-06-2017 04:06:09
  98. Ans is een slechthorende, blinde kunstenares15-06-2017 04:06:10
  99. Geblinddoekte dame is één met de voelbare Victory Boogie Woogie van Mondriaan15-06-2017 04:06:17
  100. De onzichtbare wereld van blinde kunstenaar uit Eindhoven in beeld15-06-2017 04:06:59
  101. Blinden kunnen schilderij “zien”15-06-2017 01:06:59
  102. Toegankelijk Noord Brabants Museum15-06-2017 01:06:47
  103. Blinden kunnen schilderijen nu ook ‘zien’15-06-2017 01:06:31
  104. Blinde cabaretier Bijlo: Gun elkaar het licht in de ogen15-06-2017 01:06:14
  105. muziekinstrumenten en witte stokken in het Antwerpse vleeshuis15-06-2017 01:06:08
  106. Muziekles volgen met een visuele beperking15-06-2017 01:06:13
  107. Drummen doe je met gevoel15-06-2017 01:06:32
  108. Een blinde laten drummen, het kan in Oisterwijk15-06-2017 01:06:02
  109. Graag Zien Lied15-06-2017 01:06:41
  110. Dromen zijn geen bedrog voor blinde fan Marco Borsato15-06-2017 01:06:18
  111. Zingen voor slechtzienden15-06-2017 01:06:19
  112. Royal Concertgebouw Orchestra at Visio school15-06-2017 01:06:34
  113. Connect2Music – Zanguitdaging sluit af met een concert15-06-2017 01:06:00
  114. Donnie Yen over het spelen van een blinde in ‘Star Wars: Rogue One’15-06-2017 08:06:54
  115. Emma Roberts wordt langzaamaan blind in drama ‘Now I see you’15-06-2017 08:06:21
  116. Tiresias wil jongeren aanzetten tot nadenken15-06-2017 08:06:09
  117. Antwerpen – Voorstelling met audiodescriptie15-06-2017 08:06:26
  118. Bijlo is op persoonlijke momenten op z’n best15-06-2017 08:06:11
  119. Slechtziend of verstandelijk beperkt moet op Boulevard geen drempel voor bezoeken voorstelling zijn15-06-2017 08:06:35
  120. ‘Dankzij mijn oren kan ik zien’15-06-2017 07:06:13
  121. Blindenprijs voor Museum Beelden aan Zee14-06-2017 09:06:31
  122. Blinde muzikant Ron wil jongensdroom waarmaken en zoekt dus vervoer naar Winterswijk14-06-2017 09:06:03
  123. Blinde rapper gooit een freestyle waarin hij Donald Trump disst.14-06-2017 09:06:15
  124. Blinde Julia (12) kan prachtig zingen14-06-2017 05:06:19
  125. Blinde cabaretier Vincent Bijlo geniet van beelden in Gemeentemuseum14-06-2017 03:06:45
  126. Blinde Bob Bullee van broodbakker tot echte muzikant14-06-2017 03:06:57
  127. Blind meisje met autisme reageert op hartverwarmende wijze wanneer ze straatmuzikant hoort spelen14-06-2017 03:06:27
  128. Blinde autistische jongen wordt het podium opgetild14-06-2017 03:06:10
  129. Bijna blinde Houtenaar speelt hoofdrol in documentaire14-06-2017 03:06:01
  130. Bezoek aan toegankelijk museum in Parijs14-06-2017 03:06:04
  131. Beleef de Expeditie Ribbelroute in het muZIEum!14-06-2017 03:06:04
  132. Nieuwe liedboeken nu ook voor blinden toegankelijk14-06-2017 12:06:13
  133. Appingedam in 3D voor visueel gehandicapten13-06-2017 09:06:33
  134. Andrea Bocelli verschijnt toch in eigen biopic13-06-2017 08:06:31
  135. ‘Als ik piano speel, gaat het niet meer over mijn handicap’13-06-2017 04:06:33
  136. “Into darkness” gelauwerd op Filmfestival van Los Angeles13-06-2017 02:06:03
  137. Alec Baldwin ziet niets meer in drama ‘Blind’12-06-2017 10:06:16
  138. De audiomaquette van de Tweede Kamer12-06-2017 04:06:32
  139. Deventer zien, voelen en begrijpen?11-06-2017 07:06:27
  140. Eerste aflevering Daredevil schept hoge verwachtingen11-06-2017 07:06:59
  141. AVA van Léa Mysius02-06-2017 07:06:56
  142. RADIANCE van Naomi Kawase02-06-2017 07:06:16
  143. Connect2music – Nieuwsbrief 10, mei 201726-05-2017 01:05:57
  144. Zonder zicht, met visie18-05-2017 08:05:22
  145. MuZIEum beste museumuitje van Gelderland18-04-2017 07:04:49
  146. Opera Vlaanderen lanceert opera met audiobeschrijving23-03-2017 10:03:28
  147. Huis van Alijn lanceert voel- en hoorbaar parcours15-03-2017 08:03:06
  148. Romeins verleden toegankelijk voor blinden en slechtzienden04-03-2017 09:03:55
  149. Tongeren – Gallo-Romeins Museum gidst blinden24-02-2017 07:02:02
  150. “Wie kan er nu beter blinde spelen dan blinde zelf?”12-02-2017 07:02:28
  151. Museum Bos van Aa: Unieke ontdekkingsruimte voor blinden14-01-2017 09:01:22
  152. Museum Beelden aan Zee wint RAAK Stimuleringsprijs17-11-2016 04:11:00
  153. “Geleerd om nooit op te geven”07-11-2016 09:11:14
  154. Stevie Wonder is niet blind04-11-2016 08:11:27
  155. Norbert houwt maanden aan ‘De parabel der blinden’… voor blinden19-09-2016 08:09:36
  156. “Voelmaquette” Prinsenhof ook al kapot08-09-2016 08:09:52
  157. Kunstwerk voor slechtzienden02-07-2016 07:07:24
  158. Connect2music – Nieuwsbrief 9, Juni 201629-06-2016 08:06:00
  159. Into Darkness – “De Amerikanen waren van hun stuk”15-06-2016 07:06:56
  160. Blinde Noël debuteert bij De Pilsjaars01-06-2016 07:06:07
  161. “Toneel beschrijven? Niet eenvoudig”14-05-2016 06:05:40
  162. Blinde Bob Bullee knokt al 35 jaar voor zijn doorbraak als zanger25-04-2016 08:04:41
  163. Chantal Janzen in tranen na auditie blinde Bob23-04-2016 07:04:30
  164. Koninklijk Concertgebouw Orkest op school bij Koninklijke Visio21-04-2016 07:04:48
  165. Connect2music – Nieuwsbrief 8, Maart 201605-04-2016 02:04:35
  166. Video – Blinde deelneemster stoot niet door in ‘The Voice’19-03-2016 08:03:52
  167. Blinde dj wil live op Feesten spelen19-03-2016 08:03:01
  168. Kandidate ‘The Voice’ is bijna helemaal blind18-03-2016 08:03:55
  169. MuZIEum opnieuw in top drie17-03-2016 10:03:41
  170. Primeur in ‘The Voice’: blind audition Daisy is echt blind17-03-2016 10:03:16
  171. Aankomen mag, voor één keer16-03-2016 09:03:36
  172. Kunst ‘kijken’ met de vingers16-03-2016 09:03:28
  173. Braille bladmuziek helpt je verder!08-03-2016 01:03:36
  174. Blind meisje verrast leraar met prachtstem03-03-2016 07:03:45
  175. Gent – Eindelijk weer ‘voelmaquette’ in Prinsenhof03-02-2016 09:02:46
  176. Mechelen – Maquette van Sint-Romboutskathedraal15-01-2016 10:01:50
  177. Opnieuw groei voor het muZIEum12-01-2016 08:01:17
  178. Ieper – Bronzen replica Lakenhallen hersteld25-12-2015 09:12:06
  179. Hoe groot wilt u de noot?18-12-2015 05:12:13
  180. Gent – Blinden vinden weg op nieuw stadsplan11-12-2015 07:12:23
  181. Connect2music: Nieuwsbrief december 201510-12-2015 09:12:58
  182. Op reis met … Vincent Bijlo08-12-2015 08:12:07
  183. ‘Into darkness’ wint VAF wildcard07-12-2015 11:12:03
  184. Afleveringen “Blind naar de top”27-11-2015 05:11:08
  185. Film “Into Darkness” op Internationaal Documentaire Filmfestival18-11-2015 07:11:49
  186. Expositie: de Kunst van Zien17-11-2015 09:11:16
  187. Gent – Prinsenhof krijgt replica van gestolen maquette02-11-2015 09:11:56
  188. Expeditie Ribbelroute bij het muZIEum16-10-2015 07:10:12
  189. Expeditie Ribbelroute is gelanceerd!15-10-2015 08:10:16
  190. Voor even slechtziend op de ribbelroute14-10-2015 07:10:16
  191. Ray Charles had muziek nodig als eten en drinken09-10-2015 07:10:18
  192. “Ik zag hem ooit kaartspelen”09-10-2015 07:10:18
  193. “Hij was een superster”09-10-2015 07:10:18
  194. Het genie van de soulmuziek09-10-2015 07:10:18
  195. De stem van een revolutie09-10-2015 07:10:18
  196. Rhythm&blues Ray Charles: het grote interview, zes maanden voor de dood van de blinde legende09-10-2015 07:10:18
  197. Hit the Road, Ray09-10-2015 07:10:18
  198. Begrafenis Ray Charles druk bijgewoond09-10-2015 07:10:18
  199. Pianokruk blijft leeg09-10-2015 07:10:18
  200. Afscheid van Ray Charles …09-10-2015 07:10:18

Laatst bijgewerkt op 9 oktober 2015 – 19:47