Goed licht belicht

Om goed te kunnen zien is licht heel belangrijk. Zonder licht zou iedereen blind zijn. Maar het is niet zo gemakkelijk te zeggen wat “goed licht” is: dat verschilt voor iedereen. In het juninummer van ZiensWijs (zie de bijdrage van Ernest Jacobs en Denyse Ingels) beschrijft Bart Melis-Dankers, videoloog in opleiding, het verband tussen zien en verlichting. In drie afleveringen nemen we zijn zeer verhelderende uitleg over.

Veel slechtziende ouderen kunnen beter zien door meer licht. Anderen worden door het licht echter al snel verblind en kunnen juist beter zien bij een lage verlichtingssterkte. Verlichting die is aangepast aan de individuele situatie, kan de behoefte aan een vergrotend hulpmiddel aanzienlijk verminderen en ervoor zorgen dat mensen met minder inspanning toch langer hun bezigheden kunnen uitvoeren.

Verlichtingssterkte

De hoeveelheid licht op een bepaalde plaats wordt uitgedrukt in lux. Normaal gesproken kan het menselijk oog bij veel verschillende verlichtingssterktes goed functioneren.

Tijdens een avondwandeling bij maanloze nacht is de verlichtingssterkte minder dan 0,1 lux. Je ziet dan nagenoeg geen kleuren en kunt eigenlijk alleen de grote contouren van bomen en gebouwen onderscheiden. Toch kan iemand die normaal ziet zich na enige tijd prima redden.

Bij meer licht zijn details en kleuren steeds beter herkenbaar. De visuele prestatie neemt dus toe. Bij 1 lux (donkere schemering) kan een normaalziende persoon in een onbekende ruimte bijna alle voorwerpen (tafels, stoelen, telefoon) waarnemen en herkennen. Details zoals lichtschakelaars en brillen blijven echter nog onzichtbaar. Stijgt de verlichtingssterkte naar 100 lux, vergelijkbaar met normale halverlichting, dan zijn ook die kleinere details goed waar te nemen.

Hoewel de visuele prestatie bij 100 lux dus nagenoeg optimaal is, zal bijna niemand het prettig vinden om de hele dag bij zo weinig licht te moeten werken. Het kost veel inspanning om alles te kunnen zien: het visueel comfort is bij 100 lux te laag. Meer licht maakt het kijken dan wel niet beter, maar prettiger en minder vermoeiend.

Boven 100 lux neemt de visuele prestatie dus nauwelijks meer toe, maar het visuele comfort wel degelijk! Te veel licht op zijn beurt kan echter weer hinderlijk en verblindend zijn. Toch kunnen de meeste mensen ook op zeer zonnige dagen, met meer dan 100.000 lux, prima uit de voeten.

Bij al die verlichtingssterktes kunnen de ogen van een normaalziende persoon goed functioneren. Er ontstaan echter vaak problemen wanneer er tegelijk, of vlak na elkaar, grote verschillen in de lichtsterkte zijn. Er kunnen dan ernstige vormen van lichthinder optreden. Wanneer we op een zonnige dag besluiten een bioscoop te bezoeken, hebben we echt even die vriendelijke juffrouw met dat zaklampje nodig om ons naar onze stoel te brengen, omdat onze ogen een paar minuten tijd nodig hebben om te wennen aan het donker. Andersom gaat het vaak gemakkelijker. Wanneer we de bioscoop uitkomen, hebben we genoeg aan een paar keer knipperen om te wennen aan het felle daglicht.

Zelfs op een bewolkte dag is het buiten veel lichter dan wat je binnen met kunstlicht kunt bereiken. Dat is iets wat je in eerste instantie niet altijd verwacht.

Verlichting, leeftijd en oogafwijking

De relatie tussen zien en verlichting zoals we die in het vorige nummer beschreven, geldt in eerste instantie voor normaalziende, jonge mensen. Bij oudere en slechtziende mensen kan de lichtbehoefte compleet anders zijn. De hoeveelheid licht die nodig is om goed te kunnen zien, varieert namelijk sterk met de leeftijd.

Jonge kinderen kunnen in de schemering nog gemakkelijk stiekem een boek lezen in bed, terwijl op oudere leeftijd zelfs in een redelijk verlichte kamer een extra leeslamp nodig is. In het algemeen geldt dat een zestigjarige tien keer zoveel licht nodig heeft als een twintigjarige om te kunnen zien.

Naast leeftijd kunnen ook oogaandoeningen een belangrijke rol spelen in de lichtbehoefte. Als je ooglenzen troebel geworden zijn door staar, heb je meestal behoefte aan meer licht. Een deel van het licht gaat namelijk verloren omdat het tegengehouden wordt door de troebele lens. Tegelijkertijd zal die extra hoeveelheid licht echter leiden tot een verhoogde strooilichthinder (zie verder). Ook mensen met glaucoom en maculadegeneratie hebben meestal een grotere lichtbehoefte. Wie daarentegen aan opticus atrofie of albinisme lijdt, heeft juist last van te veel licht.

Daarnaast hebben veel oudere en slechtziende mensen meer tijd dan gemiddeld nodig om te wennen aan de hoeveelheid licht in een ruimte. Zijn normaalzienden in de bioscoop na één of twee minuten gewend aan het donker, bij sommige anderen duurt dat vele minuten. Dat kan ook thuis het geval zijn, wanneer bijvoorbeeld in de woonkamer het licht brandt en in de gang het licht uit is.

Wanneer de betrokkene de hal inloopt, duurt het minuten voor hij gewend is aan het donker en al die tijd ziet hij nauwelijks iets. Is hij eenmaal gewend aan het donker, dan wordt hij bij terugkomst in de kamer weer lange tijd verblind. In dit soort gevallen is het raadzaam om in de hal altijd het licht te laten branden (of met door bewegingsdetectoren geschakeld licht te werken).

Lichthinder

De twee meest voorkomende vormen van lichthinder zijn verblinding en strooilichthinder. Verblinding treedt op wanneer zich in het gezichtsveld een heel sterk lichtpunt bevindt. Dat kan de zon zijn, maar ook een spiegelend voorwerp of een kunstmatige lichtbron. Dat lichtpunt is zo fel dat de lichtgevoelige cellen in ons oog helemaal verzadigd raken, waardoor we de andere objecten niet goed meer kunnen zien.

Strooilichthinder is het effect waarbij licht dat in het oog terechtkomt, verstrooid wordt door troebelingen of oneffenheden in de lens, het netvlies of het hoornvlies. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn bij staar. Je kunt het vergelijken met de hinder die ontstaat wanneer het licht van de laagstaande zon verstrooid wordt in een vuile autoruit. De automobilist kan dan echt verblind worden. Een vuile autoruit kun je echter wassen, een troebele lens helaas niet.

Om deze soorten lichthinder te verminderen, moet je voorkomen dat je gemakkelijk rechtstreeks in de lamp kunt kijken. Tl-lampen moeten dus voorzien zijn van goede afschermingsschotjes in de armaturen; gloeilampen moeten zoveel mogelijk indirect licht geven. Hinder van reflecties, bijvoorbeeld in de televisie, voorkom je door de gereflecteerde lichtbron te verplaatsen of af te schermen. Om verblinding door zonlicht te vermijden, gebruik je een goede zonne- of filterbril en zonnewering.

Verlichtingsonderzoek

Als de juiste verlichting wordt gekozen, hebben veel oudere slechtzienden minder behoefte aan vergrotende of andere visuele hulpmiddelen. Als ze het juiste advies krijgen over hoe ze met verlichting moeten omgaan, kan hen veel lichthinder worden bespaard.

Tijdens een verlichtingsonderzoek wordt de optimale verlichtingssterkte voor de betrokkene bepaald. Daarnaast wordt aandacht besteed aan mogelijke lichthinder, de individuele gebruikerseisen voor de verlichting, de keuze van de lichtkleur en het beste type lichtbron.

Basis- en taakverlichting

Bij het aanpassen van verlichting wordt een onderscheid gemaakt tussen basis- en taakverlichting. Met basisverlichting wordt de algemene verlichting bedoeld die nodig is om zich goed en veilig te bewegen. Deze verlichting wordt met name gebruikt voor orintatie en mobiliteit en om sfeer te creëren.

Taakverlichting daarentegen is de extra verlichting die nodig is voor het uitvoeren van een specifieke taak. Die taken kunnen zeer divers zijn, maar veelal betreft het lezen en hobby’s.

Kantoren worden meestal verlicht met tl-buizen. In een woonkamer worden die echter al snel als sfeerloos ervaren en kiest men eerder voor meer decoratieve lampen. Dus ook hier is het niet gemakkelijk om aan te geven wat “goed licht” is en wat niet.

Grofweg moeten zowel basis- als taakverlichting aan de volgende drie eisen voldoen:

– De verlichting moet zo egaal mogelijk zijn, zodat grote verschillen in lichtsterkte in een kamer voorkomen worden.
– Men mag niet (gemakkelijk) recht in de lichtbron kunnen kijken want dat leidt snel tot verblinding.
– De lichtsterkte moet individueel regelbaar zijn, wat vaak eenvoudig te realiseren is met een dimmer (sommige tl-verlichting is ook dimbaar).

Voor mensen die snel last hebben van veel of te fel licht, loont het de moeite om de verlichtingssituatie thuis eens rustig te bekijken. Door gewoon wat te schuiven met de verschillende lampen, wordt vaak duidelijk in welke situatie de minste lichthinder optreedt. Mensen die het licht “te wit” vinden, kunnen veelal bij een goede lampenwinkel terecht voor een “geler” alternatief.

Dergelijke relatief eenvoudige en goedkope aanpassingen in de verlichtingssituatie kunnen zowel de visuele prestatie als het visuele comfort aanzienlijk ten goede komen.

Dr. Bart J. M. MELIS-DANKERS

Bron: ZiensWijs, juni 1998

Bron: VeBeS (Vereniging van Blinden en Slechtzienden Licht en Liefde vzw), Tribune, November – december 1998, januari 1999

Delen
Share on Facebook0Tweet about this on Twitter0Share on Google+0Share on LinkedIn0Email this to someonePrint this page

  1. Sophie: volledig blind, leest zelf haar post07-12-2019 06:12:26
  2. “Hoe, jij bent geen microgolf?”06-11-2019 06:11:13
  3. Blind rollen door het leven – Koken27-10-2019 05:10:53
  4. Digitale assistent helpt blinden in de keuken27-09-2019 06:09:27
  5. Andy ontwikkelt in zijn vrije tijd ‘board buddy’ voor slechtziende Eline (13), nu kan ze eindelijk lezen wat leraar op het bord schrijft30-03-2019 08:03:38
  6. Ommezien – Innovatieve verlichtingsoplossingen21-03-2019 07:03:04
  7. Vernieuwd voorleesapparaat13-02-2019 08:02:09
  8. E-reader voor blinden in de maak25-01-2019 08:01:25
  9. Bram van der Vlugt spreekt audiodescriptie De Fabeltjeskrant in11-12-2018 04:12:09
  10. IKEA gaat in februari slimme rolgordijnen met spraakbediening verkopen07-12-2018 07:12:15
  11. Rolmaat ook te gebruiken door slechtzienden02-12-2018 12:12:17
  12. Tech voor blinden: langzaam maar zeker24-11-2018 11:11:18
  13. IRobot maakt Roomba-stofzuigers compatibel met Nederlandstalige Google Assistant23-11-2018 07:11:05
  14. Mighty mug – Tas die niet omver geduwd kan worden23-11-2018 07:11:09
  15. Slimme handschoen biedt visueel bperkten sociale vrijheid17-11-2018 08:11:07
  16. Panasonic maakt 4k-televisies uit 2018 geschikt voor spraakbediening via Google en Amazon17-11-2018 08:11:30
  17. Video: Blinden en slechtzienden leren in Berchem wat hen kan helpen17-11-2018 08:11:37
  18. Compact 6HD Speech handloep van Optelec17-11-2018 08:11:30
  19. Hulpmiddel voor toegankelijke stembureaus17-11-2018 08:11:31
  20. Deze ingenieur maakt het leven van de blinde kok een pak makkelijker17-11-2018 07:11:46
  21. Kennismaking met de Mechelse firma Ommezien16-11-2018 08:11:06
  22. Compact 6HD speech Handloep van Optelec16-11-2018 08:11:00
  23. Foxlinq: hoor de ondertitels van alle tv-programma’s16-11-2018 08:11:04
  24. De Gobox: Toestel om ondertitels van alle tv-programma’s te beluisteren16-11-2018 07:11:13
  25. De FingerReader ring laat blinden lezen zonder braille16-11-2018 07:11:47
  26. Sprekende dagklok16-11-2018 07:11:46
  27. Voorleesloep Vocatex – Kinderziekenhuis 24/715-11-2018 10:11:31
  28. Zelfstandig leven als slechtziende persoon13-11-2018 05:11:35
  29. Uniforme geldautomaat met spraak, behalve bij kleine banken09-11-2018 09:11:09
  30. “Zeker de experimentele stukken zijn moeilijk te beschrijven voor blinden”09-11-2018 08:11:14
  31. UAntwerpen en theatersector werken samen rond audiodescriptie tijdens voorstellingen08-11-2018 06:11:26
  32. Deze ingenieur maakt het leven van de blinde kok een pak makkelijker05-11-2018 06:11:25
  33. Dreigende uitsluiting door pin-only01-11-2018 06:11:54
  34. Wasmachine met gidslijnen en geluidssignalen24-10-2018 06:10:25
  35. Gamen zonder duimen en een kruispunt verkennen zonder ogen22-10-2018 06:10:04
  36. Blinden ontdekken sprekende bril op BrailleTech-beurs22-10-2018 05:10:28
  37. Nu te koop: Sprekende kamerthermostaat22-10-2018 05:10:07
  38. Experimenten om verkiezingen toegankelijker te maken17-10-2018 05:10:45
  39. Nederlandse interesse voor pilootproject toegankelijke verkiezingen voor blinden en slechtzienden13-10-2018 06:10:18
  40. NPO moet meer doen voor mensen met een audiovisuele beperking03-10-2018 06:10:43
  41. Blinden en slechtzienden kunnen stemmen zonder hulp28-09-2018 07:09:11
  42. “Eindelijk kan ik zelf stemmen”28-09-2018 06:09:38
  43. Verkiezingen 2018 – Kiezers met visuele beperking kunnen in Aalst zelfstandig stemmen met audiomodule26-09-2018 05:09:30
  44. Nieuwe biljetten 100 en 200 euro21-09-2018 06:09:57
  45. Achter de schermen bij audiodescriptie12-09-2018 06:09:07
  46. Toegankelijke verkiezingen: audiomodule voor blinde kiezers07-09-2018 05:09:47
  47. Leuven – LVN voortaan ook beschikbaar als luistermagazine05-09-2018 07:09:33
  48. Innovatieve sprekende kamerthermostaat05-09-2018 06:09:15
  49. Ommezien voegt opnieuw VISIO en VARIO producten toe aan haar gamma!03-09-2018 07:09:46
  50. Dendermonde – Stadsmagazine voortaan ook te beluisteren31-08-2018 05:08:37
  51. Zelfstandig post lezen met het voorleesapparaat09-08-2018 06:08:09
  52. Mechelen – “Beter communiceren met blinden en slechtzienden”27-07-2018 05:07:13
  53. Mechelen – Brailleprinter voor het eerst gebruikt27-07-2018 05:07:25
  54. Ommezien – Je zicht in de kijker07-06-2018 11:06:19
  55. Smart watch innovatie: dit horloge laat de tijd zien in braille03-06-2018 06:06:00
  56. Microsoft en Apple hielpen bij het bouwen van nieuwe brailleleesregelstandaard01-06-2018 06:06:10
  57. Luisterversie van Leuvens stadsmagazine24-05-2018 09:05:20
  58. Nieuw apparaatje maakt slechtziende Joric (18) een stuk zelfstandiger27-04-2018 11:04:09
  59. Bakken met gevoel in Luyksgestel25-04-2018 08:04:39
  60. ’Weinig hulp in stemhokje voor gehandicapte’06-04-2018 07:04:21
  61. Mechelen – Stadsmagazine Nieuwe Maan krijgt ingesproken versie voor blinden03-04-2018 07:04:02
  62. Gertjan’s VLOG 18 | Even een lekker bakje koffie zetten!28-03-2018 08:03:52
  63. Blinde man kan menukaart in restaurant niet lezen, dus maakt hij zelf versie in braille25-03-2018 08:03:55
  64. Crossen over de ZieZo-beurs25-03-2018 08:03:27
  65. Ook mensen met beperking moeten kunnen stemmen24-03-2018 09:03:19
  66. Ieper – Blinde maakt menukaart in braille voor Het Moment24-03-2018 09:03:09
  67. Eindhovense woedend over ongeldige stem slechtziende schoonvader (90)22-03-2018 09:03:16
  68. Tientallen kiezers met beperking klagen over toegankelijkheid stemlokalen22-03-2018 09:03:17
  69. Blinde Thea stemt niet meer blind22-03-2018 09:03:48
  70. Leo (49) kickt op de verkiezingen: ‘Eindelijk kan ik zelfstandig stemmen’22-03-2018 09:03:18
  71. Low Vision Shop komt met Nederlandssprekende thermostaat22-03-2018 09:03:52
  72. Slechtziende Lidwien stemt zelfstandig met de OrCam MyEye22-03-2018 09:03:21
  73. Nieuwe sprekende kamerthermostaat!21-03-2018 01:03:54
  74. Toestel dicteert ondertitels van elk tv-programma19-03-2018 08:03:31
  75. Ondertiteling ‘live’ voorlezen? Dit apparaatje voor slechtzienden maakt het mogelijk16-03-2018 01:03:19
  76. De sprekende kamerthermostaat13-03-2018 05:03:35
  77. Verkiezingen 2018 – Test met audiosysteem voor blinden en slechtzienden bij gemeenteraadsverkiezingen11-03-2018 08:03:25
  78. Gemeenteraadsverkiezingen toegankelijker voor blinden en slechtzienden10-03-2018 08:03:51
  79. Braille e-reader Canute is in de maak08-03-2018 10:03:21
  80. Ondertitels op tv te klein? Nieuw toestel leest ze voor08-03-2018 08:03:51
  81. Audiodescriptie nader onderzocht01-03-2018 08:03:41
  82. Toneel voor blinden, kan dat?19-02-2018 08:02:04
  83. Blinden en slechtzienden beleven theatervoorstelling in het echt18-02-2018 09:02:12
  84. Lachen, gieren, brullen in het Apeldoorns theater zonder iets te zien17-02-2018 09:02:38
  85. Albert Heijn geeft aandacht aan blinden en slechtzienden30-01-2018 11:01:26
  86. ‘Geen oog voor blinden & slechtzienden’30-01-2018 11:01:00
  87. Overname Lowvisionshop.nl30-01-2018 11:01:58
  88. Slechtziend door AH XL30-01-2018 08:01:39
  89. Slechtziendenprijs: scanner en navigatie in één27-01-2018 08:01:54
  90. Ommezien helpt blinden en slechtzienden26-01-2018 09:01:36
  91. Bartiméus wil meer tv-programma’s met audiodescriptie voor blinden23-01-2018 11:01:47
  92. Blinden willen ook tv kijken: ’Structureel aanbod nodig’23-01-2018 02:01:25
  93. Mechelen – Brailleprinter voor toegankelijke stad23-01-2018 08:01:51
  94. Leidschendam-Voorburg – Inwoners lezen verkiezingsprogramma VVD22-01-2018 01:01:46
  95. Stad Mechelen schaft brailleprinter aan20-01-2018 09:01:21
  96. Orcam voorleesbril15-01-2018 02:01:13
  97. Lommel – Stad huldigt beeldenfluisteraar13-01-2018 10:01:29
  98. Minister: leesloep met verlichting op stembureau12-01-2018 02:01:18
  99. Audiodescriptie: hoe blinden en slechtzienden TV kunnen kijken11-01-2018 02:01:44
  100. KLM heeft nu films voor blinden en slechtzienden02-01-2018 07:01:36
  101. Bijsluiters en voedingsetiketten voor veel Nederlanders onleesbaar21-12-2017 08:12:57
  102. Krant lezen met mijn brailleleesregel04-12-2017 11:12:45
  103. Stemrecht van personen met handicap30-11-2017 10:11:33
  104. Samsung toont mensen met kleurenblindheid toch alle kleuren op tv29-11-2017 11:11:48
  105. Mijn FoxyReader labelherkenner20-11-2017 02:11:27
  106. Mobiele beeldschermloep Optelec Compact 6 HD18-11-2017 10:11:46
  107. Tech voor blinden: langzaam maar zeker17-11-2017 11:11:46
  108. Nieuwsbrief Webbox3 nr. 36, november 201713-11-2017 01:11:14
  109. Deur die voor iedereen opent28-10-2017 12:10:30
  110. Mijn Blinde Leven – Hulpmiddelen20-10-2017 10:10:59
  111. ‘Home’ van Fien troch met audiodescriptie19-10-2017 07:10:43
  112. Toestel kijkt in de plaats van blinde personen14-10-2017 07:10:41
  113. Video: slimme wearable camera helpt slechtzienden13-10-2017 07:10:49
  114. Lezen als je blind bent – Charissa Kalloe09-10-2017 09:10:53
  115. Sprekende personenweegschaal09-10-2017 09:10:23
  116. Winkel voor blinden & slechtzienden05-10-2017 09:10:01
  117. Integra – Eerste draagbare voorleesloep: De Snow 7 HD Plus!27-09-2017 05:09:32
  118. Testing, testing, one, two… testing OrCam!27-09-2017 09:09:42
  119. Praatplaatjes: speciale straatnaambordjes met braille (filmpje inclusief audiodescriptie)21-09-2017 01:09:30
  120. Grave – Straatnaambordjes in braille18-09-2017 02:09:38
  121. Nieuwe leverancier BAUM Retec Belgium18-09-2017 02:09:30
  122. “Leven van slechtziende of blinde vereenvoudigen”17-09-2017 08:09:34
  123. Blinden en slechtzienden ‘kijken’ naar musical De Marathon16-09-2017 07:09:01
  124. Stemmen vergemakkelijken voor mensen met visuele beperking16-09-2017 07:09:54
  125. Kamer: Maak stemmen makkelijker voor blinden14-09-2017 10:09:11
  126. Na Sydney en New York nu ook in Grave: speciale straatnaambordjes met braille14-09-2017 12:09:19
  127. Virga Jesse-ommegang met audiodescriptie (Hasselt, 20 augustus 2017)14-09-2017 09:09:22
  128. BAUM Pronto versie 4 nu verkrijgbaar in het Nederlands12-09-2017 08:09:06
  129. Frigoalarm07-09-2017 11:09:43
  130. Een mens van goede wil31-08-2017 02:08:00
  131. eSight-bril, verkrijgbaar bij Integra30-08-2017 11:08:16
  132. Vertellen zonder verklappen30-08-2017 11:08:50
  133. Presentatie Nieuwe Webbox 325-08-2017 11:08:06
  134. CD&V wil hogere premie voor 65-plussers met een handicap25-08-2017 11:08:33
  135. Brief aan informateur Zalm over het toegankelijk stemmen voor blinden en slechtzienden24-08-2017 07:08:06
  136. Grootmoeder kan weer puzzelen dankzij leeshulp22-07-2017 12:07:04
  137. Video: Readit Scholar HD21-07-2017 08:07:09
  138. Audiodescriptie helpt mensen met een visuele beperking14-07-2017 10:07:34
  139. Motie in braille in raadsvergadering Veldhoven12-07-2017 07:07:36
  140. Video: Orcam, de voorleesbril07-07-2017 11:07:06
  141. Philips-televisies toegankelijk voor blinden en slechtzienden06-07-2017 08:07:01
  142. Sint-Niklaas – Gesproken versie Stadskroniek online29-06-2017 09:06:55
  143. OrCam helpt blinden27-06-2017 10:06:51
  144. ‘Even stemmen werd een hele discussie’26-06-2017 12:06:49
  145. Verkiezingen in Nederland onvoldoende toegankelijk26-06-2017 07:06:28
  146. Met oortjes naar opera kijken24-06-2017 12:06:35
  147. Snow 7HD nu ook officieel verkrijgbaar bij Integra23-06-2017 02:06:58
  148. Sint-Niklaas: Gesproken versie van De Stadskroniek online23-06-2017 07:06:45
  149. Beeldig Lommel met audiogids19-06-2017 10:06:39
  150. Uitbreiding vormingsaanbod Modem18-06-2017 10:06:09
  151. Toegankelijke glucometers voor blinden of slechtzienden met diabetes18-06-2017 09:06:03
  152. Zijn ledlampen ongezond?18-06-2017 05:06:29
  153. Rachel maakt menukaart in braille18-06-2017 04:06:29
  154. Nieuwe Webbox3 helpt blinden en slechtzienden18-06-2017 03:06:34
  155. Mensen met visuele beperking kunnen opera volgen bij Opera Antwerpen18-06-2017 03:06:30
  156. Menukaart strandpaviljoen Grand Plage nu ook in braille en grootletter18-06-2017 03:06:27
  157. Fellere straatverlichting moet Nijmegen toegankelijker maken18-06-2017 12:06:24
  158. Carrefour Hasselt helpt ouderen en andersvaliden tijdens het winkelen17-06-2017 11:06:24
  159. Winkelen met een vergrootglas17-06-2017 11:06:31
  160. Winkelmedewerker helpt blinde vrouw met boodschappen17-06-2017 11:06:54
  161. Gertjan’s VLOG 1 | Zo werkt een niveaudetector!16-06-2017 11:06:10
  162. Nog te veel kiesdrempels voor mensen met beperking16-06-2017 08:06:12
  163. Maak stembiljet verkiezingen gebruiksvriendelijker16-06-2017 08:06:28
  164. Klachten over onhandelbaar groot stembiljet16-06-2017 08:06:24
  165. Onze stem blijft bij de verkiezingen op 15 maart weer onzichtbaar16-06-2017 08:06:02
  166. Stemmen als je blind bent16-06-2017 08:06:07
  167. Video: Gertjan legt uit hoe hij gedrukte tekst laat voorlezen16-06-2017 08:06:49
  168. Voorleestoestel Orcam16-06-2017 08:06:29
  169. Voorleestoestel EasyReader16-06-2017 08:06:42
  170. Draagbare beeldschermloep Clover 10 HD16-06-2017 08:06:06
  171. Coole gadgets voor blinden15-06-2017 11:06:58
  172. ‘Een hotel met een menukaart in braille’15-06-2017 02:06:57
  173. Rabobank helpt cliënten Visio met pinnen15-06-2017 02:06:08
  174. Visueel gehandicapte man ten onrechte geweigerd in stembureau Swifterbant15-06-2017 02:06:30
  175. Blinde moeder kookt ondanks alles voor haar kinderen15-06-2017 01:06:09
  176. Doofblind koken15-06-2017 01:06:14
  177. Koken als hobby15-06-2017 01:06:26
  178. Gesproken ondertiteling15-06-2017 08:06:50
  179. De drie Apps van de Week: Earcatch, Password Chef en Shut Up15-06-2017 08:06:21
  180. Facebook-groep rond audiodescriptie15-06-2017 08:06:24
  181. Videoverslag Heilig Bloedprocessie met audiodescriptie15-06-2017 08:06:45
  182. Aanbod Vlaamse films met audiodescriptie15-06-2017 08:06:30
  183. DVD Beau Séjour met audiodescriptie15-06-2017 08:06:45
  184. Ook in bioscoop audiodescriptie15-06-2017 08:06:26
  185. Gesproken ondertitels app15-06-2017 08:06:08
  186. Blinden kunnen binnenkort alle Vlaamse films volgen14-06-2017 09:06:32
  187. Blinden en slechtzienden leren rozijnenbrood bakken14-06-2017 09:06:16
  188. Blinde kiezer klaagt over schenden stemgeheim14-06-2017 05:06:08
  189. Onhandige verpakkingen voor blinden14-06-2017 04:06:00
  190. Bijzondere uitvinding: de eerste braille-smartwatch14-06-2017 03:06:05
  191. 3D-modellen van ongeboren baby’s aan de muur14-06-2017 03:06:48
  192. Bij de verkiezingen blijft stem van slechtzienden onzichtbaar14-06-2017 03:06:33
  193. Babbage Hims Braille Sense modellen14-06-2017 02:06:40
  194. Australië lanceert bankbiljet dat rekening houdt met blinden13-06-2017 09:06:46
  195. Vragen over audiodescriptie voor blinden in Tweede Kamer13-06-2017 09:06:56
  196. App leest ondertitels TV voor13-06-2017 09:06:10
  197. 3d printer helpt blinden nieuwe dingen te zien12-06-2017 10:06:05
  198. Video: Braillejetons voorgesteld in Licht en Liefde12-06-2017 04:06:08
  199. Slechtziendheid aanpakken met het juiste licht11-06-2017 10:06:08
  200. App “Gesproken Ondertitels”11-06-2017 09:06:58

Laatst bijgewerkt op 28 februari 2019 – 11:14