Onderzoekster Marjo Crombach

Bron: Achtergrond Mare
25 april 2002

Onderzoekster Marjo Crombach verloor haar gezichtsvermogen Promoveren met  voorleeshulp en spraaksynthesizer Bijna dertien jaar deed ze erover om te  promoveren.  Het zat Marjo Crombach dan ook niet mee: haar promotor  vertrok, ze werd geveld door een hernia, kreeg en passant twee kinderen, maar  vooral: ze werd zo goed als blind.

‘Mama, wanneer ben je nou klaar achter de computer?’  vroeg mijn jongste  kind de laatste weken steeds vaker.  Ik vertel mijn kinderen maar dat ik  examen moet doen op de grootste school van het land en als ik het goed doe, dat  ik een heel groot diploma krijg.’

Marjo J. Crombach (41) was een wetenschappelijk talent.  Toen zij in 1989  na een studie onderwijskunde aan haar promotieonderzoek in Nijmegen begon, had  zij al twee scriptieprijzen op zak.  Ze verslond vakliteratuur en het  aio-schap was op haar lijf geschreven.  ‘Onderzoek uitvoeren, dat was wat  ik graag wilde’, schrijft ze in het voorwoord van haar proefschrift.  Maar  al snel na haar aanstelling kwam er, zoals ze zelf zegt, ‘een kink in de kabel’.

Die kink was retinitis pigmentosa.  Deze netvliesaandoening vergalde het  plezier in haar werk.  De ogen van Crombach werden stap voor stap slechter.   Met behulp van een tv-loep kon ze aanvankelijk nog wel lezen, kleine stukjes per  keer, tot ook dat haar werd afgenomen.  Ze kwam in het stadium terecht dat  ze alleen nog naar literatuur kon luisteren.

Crombach: ‘Dat is hard, dat valt tegen.  Je hebt die prijzen gewonnen, je  begint aan het onderzoek en dan komt dat ertussen.  Je moet je doelen  verzetten.  Aan het begin van mijn aio-schap heb ik nog wel college  gegeven, maar op een gegeven moment was het enige doel nog het onderzoek, de  eindstreep halen.  Als je in één klap blind wordt, door een ongeluk  bijvoorbeeld, dan sta je voor een voldongen feit, dan moet je wel met een stok  lopen.  Ik heb twee jaar met mijn stok in de tas gelopen.  Tot ik  dacht, het wordt met oversteken nu langzaamaan wel gevaarlijk.’

Toen haar aanstelling na vier jaar afliep, was het onderzoek nog lang niet  klaar.  Haar promotor en naaste collega waren inmiddels naar Leiden  vertrokken.  ‘Het werken begon als een eenzame strijd te voelen’ schrijft  ze in het voorwoord van haar proefschrift.  Ook het extra jaar dat ze kreeg  toegekend was niet genoeg.

Crombach besloot thuis parttime verder te werken aan het onderzoek.  De  voorleeshulp en de spraaksynthesizer werden haar beste maatjes.  Door  zwangerschappen en een hernia lag het onderzoek tijdelijk stil.  ‘Op een  gegeven moment was het een blok aan mijn been.’  Ze is haar begeleiders  dankbaar voor de steun, zegt ze.  ‘Hen kostte het ook extra tijd al die  jaren.’

Nihil volentibus arduum.  Niets is moeilijk voor hen die willen.   Crombach had die spreuk graag als één van de stellingen opgenomen in haar  proefschrift ‘maar dat is gesneuveld omdat het geen echte stelling was’.   Twee mei aanstaande promoveert ze op Sixth and Seventh Graders’ Appraisal  Processes of Curricular task development of a model to explain student’s  willingness to invest effort.  De titel, zegt ze, is in braille op de  voorkant van het proefschrift afgedrukt, zonder dat de tekens voelbaar zijn.   Haar man, die de lay-out heeft verzorgd, grapt vanuit de aangrenzende kamer:  ‘Dat denk je maar, dat is gewoon schunnige tekst!’

Crombach deed psychologisch onderzoek naar de motivatie van de leerlingen uit de  laatste klas van de basisschool en de brugklas.  Als een docent tijdens de  les een bepaalde taak aankondigt, roept dat bij de leerlingen bepaalde gedachten  en gevoelens op, zogeheten inschattingsprocessen of appraisalprocessen.   Doel van het onderzoek was om relaties tussen verschillende processen te  begrijpen, en de vragenlijst die bij het meten van deze processen wordt  gebruikt, te verbeteren. één van de uitkomsten is dat de inzetbereidheid  van leerlingen hoger is wanneer de docent het belang van een taak heeft  duidelijk gemaakt.

Wat betekende uw handicap voor uw onderzoek?

‘Lezen werd voor mij op een gegeven moment luisteren.  Dan krijg je een  bandje met de tekst.  Maar dan heb je die tekst sequentieel en je kunt niet  meer onderstrepen.  De voeling met de tekst op papier ben je kwijt.’

 

Wat waren de grootste moeilijkheden?

‘Je hebt meer tijd nodig, meer energie en je bent afhankelijk van hulp van  anderen.  Je moet veel meer met je geheugen gaan werken.   Telefoonnummers schreef ik eerst op, soms over oude tekst heen, dat had ik dan  niet door.  Nu onthoud ik ze.  Je moet gestructureerder gaan werken en  je gebruikt andere kapstokken.  Ik denk wel dat blinden op een andere  manier informatie verwerken.’

 

Leest u braille?

‘Ik gebruik het niet veel.  Ja, voor een etiket op een diskette of op een  kruidenpotje of zo, maar niet om wetenschappelijke literatuur te lezen.  De  snelheid die daarvoor nodig is, ga ik nooit meer halen.  Ik ben pas een  jaar of vijf geleden begonnen met braille.’

 

‘Zal ik laten zien hoe de spraaksynthesizer werkt?’

Crombach loopt naar het kleine werkkamertje in de eengezinswoning waar ze de  afgelopen jaren aan haar proefschrift heeft gewerkt.  In het kamertje zijn  de verschillende stadia van de oogziekte zichtbaar.  De muren zijn gevuld  met ordners en cassettehouders.  Op sommige tapes met wetenschappelijke  literatuur heeft ze nog zelf met balpen de inhoud beschreven.  In extra  grote letters, dat wel.  De computer met spraaksynthesizer die ze gebruikt,  ziet er uit als een ouderwets bakbeest.  Op het scherm staat een  wetenschappelijk artikel.

 

Crombach rommelt wat aan een apart toetsenbord en dan begint een nasale  mannenstem de regel waar de cursor op staat in nauwelijks verstaanbaar Engels  voor te lezen.  Ze voert de snelheid nog wat op.  ‘Zo lees ik  vakliteratuur.’  Op dit moment ziet ze nog slechts een waas.  Zelfs de  extra grote en felle cursor op het scherm van de voorleescomputer ziet ze niet  meer oplichten.  ‘Het onderzoek moest nu echt afgelopen zijn.  Ik word  nu wéér een slag langzamer.  Ik ben mijn oriëntatie in de tekst kwijt.’

Het schrijven van een proefschrift door slechtzienden is mogelijk, ‘dankzij  en ondanks de personal computer’ is een van uw stellingen.  Wat bedoelt u  daarmee?

‘Met dankzij doel ik op de spraaksynthesizers.  Dat is geweldig, daarmee  kan ik een artikel in digitale vorm lezen.  Maar met de opkomst van Windows  als belangrijkste besturingsprogramma, moest de spraaktechnologie helemaal  opnieuw worden ontwikkeld.  De spraaksynthesizer werkt namelijk met DOS.   Elk karakter heeft er een eigen code, en bij elke code hoort een klank, dat  matcht één op één.  Windows daarentegen is grafisch, letters zijn in feite  afbeeldingen.  Nu hobbelen we opnieuw achter de ontwikkelingen aan.   Zo groot is die groep slechtzienden nou ook weer niet, hè.  Positief is nu  wel dat Microsoft hard bezig is spraak te integreren, zodat je tegen je computer  kunt praten.  Dat is trouwens voor iedereen handig.’

 

Zou uw proefschrift er anders hebben uitgezien als u nog had kunnen zien?

‘Nee, dat denk ik niet.  (Lachend) ja, misschien wat meer  literatuurverwijzingen, dat wel.’

 

U deed onderzoek naar motivatie bij leerlingen.  Wat waren uw  bevindingen?

‘Uit mijn onderzoek blijkt dat motivatie en inzet bij leerlingen niet zozeer  afhangt van hun bekwaamheid, maar vooral of ze een taak leuk en belangrijk  vinden.  Dat merkte ik ook bij mijzelf: ik vond het onderzoek belangrijk,  c.q. belangrijk voor mijn begeleiders.  Ik was gewoon te ver, én ik vond  het leuk.’

 

Wat gaat u doen na uw promotie?

‘Dat staat nog helemaal open.  Ik hoorde laatst wel iets over een oogarts  die psychologisch onderzoek doet naar de belevingswereld van slechtzienden.   Ik ben zelf opgeleid als sociaal wetenschapper én ben ervaringsdeskundige.   Ja verdomd, dacht ik, als ik in zo’n onderzoek mee zou kunnen werken! Maar ik  moet eerst Windows onder de knie krijgen, zodat ik ook zelf kan internetten.   Dan gaat er denk ik een wereld voor mij open.’

 

Marjo J. Crombach: Sixth and Seventh Graders’ Appraisal Processes of Curricular  task development of a model to explain student’s willingness to invest effort.

Delen
Share on Facebook0Tweet about this on Twitter0Share on Google+0Share on LinkedIn0Email this to someonePrint this page

  1. Iris (19): ‘Het is alsof je door een wc-rol kijkt’16-10-2017 08:10:03
  2. Timme (8): ‘Soms moet het gewoon even anders’13-10-2017 08:10:58
  3. Sanne (18): ‘Ik bedacht slimme trucjes’13-10-2017 08:10:26
  4. Een ogenblik met slechtziende Kiara (VLOG 2)04-10-2017 11:10:13
  5. Een ogenblik met slechtziende Kiara (VLOG 1)02-10-2017 08:10:13
  6. Vlog 3. EHBO – Enkele hulpmiddelen bij oogproblemen22-09-2017 08:09:29
  7. Explosieve stijging oogproblemen: dit is het zicht van slechtzienden19-09-2017 12:09:42
  8. Vlog 1. Hier isss… Annemiek18-09-2017 09:09:08
  9. Slechtziende Guido Kesler helpt bij Visio nu lotgenoten06-09-2017 09:09:02
  10. “Elk pakje is een herinnering. Maar we moeten vooruit”03-07-2017 07:07:24
  11. Charissa Kalloe – De 10 voordelen van blind of slechtziend zijn30-06-2017 09:06:09
  12. Een Andere Kijk – Reportage van slechtziende Leticia en Jan22-06-2017 07:06:07
  13. In jezelf investeren om vooruit te komen20-06-2017 07:06:11
  14. Visueel beperkte Daan De Kort aan tafel bij Martha Wesenhagen18-06-2017 05:06:03
  15. Mijn kind is zeer slechtziend18-06-2017 03:06:29
  16. Marrit Postma: ‘Ik zal zelf niet met de kinderwagen lopen’18-06-2017 03:06:26
  17. Laat een lichtje aan voor Marlies18-06-2017 03:06:33
  18. Introductie van slechtziende Charissa Kalloe15-06-2017 01:06:42
  19. ‘Mijn handicap is niets om medelijden mee te hebben’13-06-2017 04:06:42
  20. ‘Uit woede ben ik prompt alleen gaan wonen’08-06-2017 06:06:17
  21. ‘Ik kan nergens meer alleen heen’04-12-2016 09:12:45
  22. Rita Dedeyster30-10-2016 07:10:10
  23. “Boogschieten kan ik niet meer, bowlen gelukkig wel”09-10-2016 08:10:38
  24. ‘Dit doet mij veel verdriet…’15-09-2016 07:09:50
  25. Conny (42) is overgevoelig voor licht, waardoor de zon voor vreselijke pijn in haar ogen zorgt19-07-2016 10:07:43
  26. Marble Sounds zingt voor slechtziende Marlies30-04-2016 07:04:00
  27. Visueel beperkten krijgen ‘Oog voor zichzelf’20-04-2016 09:04:53
  28. QR-code op bushokjes maakt passagiers slechtziend07-03-2016 09:03:45
  29. Brailleliga plaatst mensen in schoenen van slechtzienden07-03-2016 09:03:18
  30. Slechtziendheid: je moet het beleven om het te begrijpen07-03-2016 08:03:49
  31. Rian Janssen-Van ‘t Leven is slechtziend maar dat is niet aan haar te zien20-01-2016 03:01:45
  32. Blog “Toverzicht”27-11-2015 05:11:05
  33. Bijna blinde spijkerschriftgeleerde laat zich niet stoppen26-11-2015 09:11:56
  34. Slechtziend ben je samen05-07-2015 05:07:45
  35. De DogSim spits02-06-2015 08:06:30
  36. “Ik leer nu zelfs piano spelen”26-04-2015 05:04:15
  37. Gewoon slechtziend23-04-2015 07:04:57
  38. Naar de bioscoop30-03-2015 04:03:49
  39. Willem Wever – Hoe is het om slechtziend te zijn?10-03-2015 09:03:17
  40. Wechelderzande – Donker huis10-03-2015 09:03:21
  41. Slechtziende Patricia Bron vertelt over haar leven10-03-2015 09:03:29
  42. Huisje Boompje Beestje – Slechtziende Martijn10-03-2015 08:03:31
  43. Blinden en slechtzienden zetten hun talent in bij ‘Werkgroep Beter Zien’09-03-2015 05:03:29
  44. Van hot naar haar27-02-2015 03:02:45
  45. In de ban van de smartphone26-02-2015 04:02:26
  46. Oogziekenhuis story12-02-2015 04:02:09
  47. Tussen licht en donker12-02-2015 04:02:04
  48. “Ze gooide me in de beerput. Nooit noem ik haar moeder”10-02-2015 04:02:43
  49. Gerda Jakma: ‘Ik zou willen leren om me op te maken’08-02-2015 08:02:59
  50. Paper blinden en slechtzienden01-02-2015 03:02:56
  51. Hoe Lies Lefever bijna blind werd31-01-2015 09:01:39
  52. Mollepraatjes – Rotje Knor21-01-2015 02:01:33
  53. Priester Stan leidt laatste misviering29-12-2014 09:12:29
  54. Afscheid van de “fietsende pastoor”28-12-2014 09:12:14
  55. Mijn kerstboom selfie11-12-2014 09:12:41
  56. Gewoon een avondje uit02-12-2014 04:12:16
  57. Kerst etiquette op maat01-12-2014 01:12:04
  58. Ik zie je wel ik zie je niet16-10-2014 01:10:06
  59. Landmeter of slechtziend?14-10-2014 09:10:03
  60. Zielig? Nee hoor!29-09-2014 03:09:03
  61. Slechtziend ben je samen25-09-2014 03:09:04
  62. Een simulatiebril17-09-2014 09:09:07
  63. Slechtziend! Ik ben beperkt ja11-09-2014 10:09:03
  64. Toiletjuffrouw08-09-2014 01:09:08
  65. Vrijheid28-08-2014 04:08:04
  66. Video – Slechtziende Remco in Je Zal Het Maar Hebben21-05-2014 02:05:04
  67. Slechtziend opvoeden12-02-2014 05:02:25
  68. Ik zie, wat jij niet ziet – Ismae Van Gils10-02-2014 07:02:09
  69. Slechtziende Kathleen – “Ervaring haal je niet uit boeken”09-01-2014 08:01:01
  70. Domie vertelt: Een druk bestaan06-11-2013 02:11:00
  71. Interview Roger Ilegems03-11-2013 10:11:01
  72. “Hier vind ik tenminste de ingang”16-09-2013 05:09:02
  73. Leven als VIP: Blend in04-09-2013 11:09:52
  74. Domie vertelt: Hokjesgeest10-06-2013 02:06:18
  75. Gehandicapte vergeten bij oorlogsmonument15-05-2013 01:05:04
  76. ‘Slechtziend is het leven ook de moeite waard, dat weet ik inmiddels’20-01-2013 09:01:38
  77. ‘Wat ik het meeste mis, is flirten’25-08-2012 03:08:29
  78. Lies Lefever staat deze zomer op de festivalpodia, haar zoontje gaat voor het eerst op vakantie met Kazou23-08-2012 07:08:25
  79. Stieneke is bijna blind, Femke is haar vriendin12-05-2012 05:05:18
  80. Video: Wat zie je als je niet kunt kijken?21-03-2012 01:03:59
  81. Video: Met andere ogen21-03-2012 12:03:59
  82. Video: Leven met beperkingen21-03-2012 12:03:51
  83. Video: Leven met een visuele beperking … doe het maar eens na21-03-2012 12:03:19
  84. Video: Kennismaking met slechtziendheid21-03-2012 12:03:59
  85. Video: Slechtziende Ezyo21-03-2012 09:03:06
  86. “Wij zijn soms beter dan de andere kinderen”26-11-2011 07:11:29
  87. Omgaan met verminderd zicht16-11-2011 06:11:09
  88. Als slechtziende is zelfstandig leven goed mogelijk …22-10-2011 07:10:30
  89. Het laatste begijntje ter wereld13-07-2011 06:07:18
  90. Kiezen is de kunst07-06-2011 09:06:46
  91. Sinds trombose kan boekenwurm niet meer lezen07-06-2011 06:06:25
  92. ‘Vroeger baalde ik wel op het strand’05-06-2011 01:06:10
  93. ‘Als ik niet meer zou kunnen zien, zou ik er niet meer willen zijn’05-06-2011 01:06:02
  94. Jeanne Van Hooff vierde 102de verjaardag05-06-2011 01:06:16
  95. ‘Ik wil gewoon functioneren’05-06-2011 01:06:14
  96. Liefde heeft geen ogen nodig05-06-2011 12:06:46
  97. “Er is nog veel de moeite waard”05-06-2011 12:06:42
  98. “Die witte stok valt me zwaar”05-06-2011 12:06:39
  99. Annelies en David: “We trouwen als elfen”05-06-2011 12:06:47
  100. Een stadswandeling met Arie Breedijk (ernstig slechtziend)05-06-2011 12:06:27
  101. Sebastiaan de Graaf: ‘Ik wil niet betutteld worden’05-06-2011 12:06:00
  102. Slechtziende Michael maakt indruk op Pieter Aspe05-06-2011 12:06:41
  103. Het oog in de gang05-06-2011 12:06:58
  104. Slechtziend koppel kiest voor een kindje05-06-2011 12:06:56
  105. Karin, slechtziende moeder van Ignace en Iris05-06-2011 12:06:04
  106. “De ‘perfecte mens’ verdient een schop onder zijn kont”05-06-2011 12:06:15
  107. Campagne over humor en doorzettingsvermogen stelt beeld van ‘zielige’ gehandicapte bij05-06-2011 11:06:57
  108. Wazig wereldbeeld05-06-2011 11:06:56
  109. ‘Als de gezichten wazig worden’05-06-2011 11:06:09
  110. “Niet vrij kunnen bewegen weegt zwaarder dan handicap zelf”05-06-2011 11:06:48
  111. Van gewoondruk naar grootdruk: Het verhaal van Gregory Dunker05-06-2011 11:06:33
  112. Van gewoondruk naar grootdruk: Interview met Karolien De Zomer05-06-2011 11:06:55
  113. Een telefonisch en e-mailnetwerk van ervaringsdeskundigen05-06-2011 11:06:57
  114. Met witte stok toch krant lezen05-06-2011 10:06:55
  115. Onderzoekster Marjo Crombach05-06-2011 10:06:38
  116. Omgaan met slechtziendheid doe je samen05-06-2011 10:06:01
  117. Eef Leenknecht is vrijwilliger in een school voor visueel gehandicapten05-06-2011 10:06:52
  118. Hoe is het leven als blinde of slechtziende?05-06-2011 10:06:38
  119. Maurice Baens is bijna blind, maar geniet van het leven05-06-2011 10:06:09
  120. “Ik zie overal lichtvlekjes”28-05-2011 05:05:11
  121. Blinde vlekken28-05-2011 04:05:41

Laatst bijgewerkt op 5 juni 2011 – 10:49