Kiezen is de kunst

Wie altijd met geschreven taal aan de gang is geweest en dan op een “mooie” dag een ernstig visueel probleem krijgt, tja, wat doet zo iemand dan? Hij (of zij …) moet keuzes maken, al heeft het woord “keuze” hier wel een licht sarcastische connotatie. Gooit hij de handdoek in de ring? Wordt hij opstandig? Maakt hij zich van kant? Of gaat hij min of meer gewoon door, ondanks de hindernissen op zijn weg?

Wat nu?

Wanneer zoiets niet iemand anders maar je zélf overkomt, dan moet je immers aldoor kiezen. Je kunt blijven jammeren over zovele dingen die je niet meer kunt. Ik vermeld er enkele: nooit meer autorijden, niet meer fietsen, gedaan met lezen, uit met schrijven – je noemt het maar … Kortom, je moet hoe dan ook een groot deel van je zekerheden en vooral van je zelfstandigheid opgeven. Ja, het blijft natuurlijk erg, maar het is gezonder wanneer je binnen de kleine waaier van mogelijkheden die je rest, naar aangrijpingspunten zoekt om toch verder te werken. En vooral, je moet wéér kiezen. Er is om te beginnen nogal wat sisyfusarbeid die een visueel gehandicapte zich simpelweg kan besparen, tenzij je jezelf op wilt zadelen met een berg frustraties. En dan is het de “kunst” in de resterende mogelijkheden een expressievorm te vinden die je ligt of waar je in een vorig leven ervaring mee hebt opgedaan en waarvan je weet dat je werk de toets van de kritiek op behoorlijke wijze kan doorstaan. En in mijn geval was dat: doodgewoon doorgaan met schrijven.

Help!

Hierbij stond de techniek aan mijn kant. Eerst bracht de nu antieke tekstverwerker, mét beeldscherm, enig soelaas. Je kon er warempel al in een groter lettertype mee schrijven en bestandjes op diskette opslaan. Daarna kwam de échte pc die nog veel meer mogelijkheden bood: extra grote monitor, vergrotingsprogramma, kleurenfilter en wat voor wonderlijks de informatica nog in petto heeft. En wie meer geluk heeft dan ik, krijgt al die leuke dingen ook nog eens vergoed door (even adem halen …) het Vlaams Fonds voor de Sociale Integratie van Personen met een Handicap. Ikzelf kwam helaas niet in aanmerking voor deze nobele integratie. Blijkbaar geldt ook daarbij de regel: Toen je jonger was, heb je door je bijdragen voor de anderen gezorgd; nu je ouder bent, mag je voor jezelf zorgen.

Vijand nr. 1

Al die technische toestanden zijn prachtig, maar je moet uiteraard zelf het toetsenbord bedienen, en dan kom je andermaal voor keuzes te staan. Hoewel er zwaar visueel gehandicapten zijn die lange verhalen en, god betere, zelfs hele romans schrijven, is een grote hoeveelheid tekst mijn persoonlijke vijand. Dus koos ik voor een compact genre waarin het aantal woorden beperkt en dus overzichtelijk blijft. In mijn geval waren dat vooral liedjesteksten en gedichten. Een stukje zoals het onderhavige is dus helemaal niet “my cup of tea”. Maar goed, voor één keer dan …

Kunst?

Is een liedjestekst kunst? Ik durf de vraag niet eens te stellen, maar er komen wel centen door in het laatje. Is een gedicht kunst? Hier is het antwoord eenvoudig: een goed gedicht is kunst, net zoals een goede aquarel, een goed beeldhouwwerk, een goed muziekstuk. En poëzie schrijven, word je daar rijk van? Het antwoord is dat ik geen enkele Vlaamse dichter ken die daar van kan leven. Al kan er wel eens een prijs of een beurs uit de kast rollen, als je tenminste op zoveel mogelijk plaatsen zoveel mogelijk herrie schopt. En daarvoor bevindt een blinde of slechtziende dichter zich niet bepaald in de ideale positie. Zelfs het publiceren in papieren literaire bladen is voor de meesten een onmogelijke opgave. Het Nederlandse gesproken tijdschrift “Pointe” zou best een Vlaams pendant mogen krijgen.

Maar “ze” kunnen niet eens lezen …

En “ze”, dat zijn de blinden en de slechtzienden. En nog wat: hébben die wel iets aan een gedicht? Goede vraag. Laat ik beginnen met te zeggen dat het hun ogen zijn die het laten afweten, niet hun verstand. En ze kunnen een gedicht inderdaad niet lezen zoals “normale” mensen een gedicht lezen (als die er überhaupt al een lezen …). Ze kunnen het “anders” lezen: in braille, in grootdruk, door middel van stemsynthese, vanaf een cassettebandje, via een Daisy-schijfje (de nieuwste ontwikkeling) en, niet te vergeten, op het Internet. Maar ze genieten er het meeste van wanneer ze poëzie in goede omstandigheden horen voordragen. En dat is wat ik doe met mijn poëzieprogramma “Dichter bij de mensen”. Er is trouwens een audio-cd in de maak met fragmenten uit dit programma.

Voor sommige medemensen is het beoefenen van kunst dus inderdaad kiezen uit een bijzonder beperkt aantal expressiemogelijkheden en daar dan het beste van maken. Of zoals het in de taal van Goethe klinkt: In der Beschrânkung zeigt sich der Meister. En uiteraard is een beetje talent mooi meegenomen, maar dat geldt ook voor mensen die wél een arendsblik hebben. Hoe dan ook, het blijft roeien met de riemen die je niet hebt.

Zien is immers méér dan kijken.

Bron: Marc van Caelenberg, 22 augustus 2004

Delen
Share on Facebook0Tweet about this on Twitter0Share on Google+0Share on LinkedIn0Email this to someonePrint this page

  1. Iris (19): ‘Het is alsof je door een wc-rol kijkt’16-10-2017 08:10:03
  2. Timme (8): ‘Soms moet het gewoon even anders’13-10-2017 08:10:58
  3. Sanne (18): ‘Ik bedacht slimme trucjes’13-10-2017 08:10:26
  4. Een ogenblik met slechtziende Kiara (VLOG 2)04-10-2017 11:10:13
  5. Een ogenblik met slechtziende Kiara (VLOG 1)02-10-2017 08:10:13
  6. Vlog 3. EHBO – Enkele hulpmiddelen bij oogproblemen22-09-2017 08:09:29
  7. Explosieve stijging oogproblemen: dit is het zicht van slechtzienden19-09-2017 12:09:42
  8. Vlog 1. Hier isss… Annemiek18-09-2017 09:09:08
  9. Slechtziende Guido Kesler helpt bij Visio nu lotgenoten06-09-2017 09:09:02
  10. “Elk pakje is een herinnering. Maar we moeten vooruit”03-07-2017 07:07:24
  11. Charissa Kalloe – De 10 voordelen van blind of slechtziend zijn30-06-2017 09:06:09
  12. Een Andere Kijk – Reportage van slechtziende Leticia en Jan22-06-2017 07:06:07
  13. In jezelf investeren om vooruit te komen20-06-2017 07:06:11
  14. Visueel beperkte Daan De Kort aan tafel bij Martha Wesenhagen18-06-2017 05:06:03
  15. Mijn kind is zeer slechtziend18-06-2017 03:06:29
  16. Marrit Postma: ‘Ik zal zelf niet met de kinderwagen lopen’18-06-2017 03:06:26
  17. Laat een lichtje aan voor Marlies18-06-2017 03:06:33
  18. Introductie van slechtziende Charissa Kalloe15-06-2017 01:06:42
  19. ‘Mijn handicap is niets om medelijden mee te hebben’13-06-2017 04:06:42
  20. ‘Uit woede ben ik prompt alleen gaan wonen’08-06-2017 06:06:17
  21. ‘Ik kan nergens meer alleen heen’04-12-2016 09:12:45
  22. Rita Dedeyster30-10-2016 07:10:10
  23. “Boogschieten kan ik niet meer, bowlen gelukkig wel”09-10-2016 08:10:38
  24. ‘Dit doet mij veel verdriet…’15-09-2016 07:09:50
  25. Conny (42) is overgevoelig voor licht, waardoor de zon voor vreselijke pijn in haar ogen zorgt19-07-2016 10:07:43
  26. Marble Sounds zingt voor slechtziende Marlies30-04-2016 07:04:00
  27. Visueel beperkten krijgen ‘Oog voor zichzelf’20-04-2016 09:04:53
  28. QR-code op bushokjes maakt passagiers slechtziend07-03-2016 09:03:45
  29. Brailleliga plaatst mensen in schoenen van slechtzienden07-03-2016 09:03:18
  30. Slechtziendheid: je moet het beleven om het te begrijpen07-03-2016 08:03:49
  31. Rian Janssen-Van ‘t Leven is slechtziend maar dat is niet aan haar te zien20-01-2016 03:01:45
  32. Blog “Toverzicht”27-11-2015 05:11:05
  33. Bijna blinde spijkerschriftgeleerde laat zich niet stoppen26-11-2015 09:11:56
  34. Slechtziend ben je samen05-07-2015 05:07:45
  35. De DogSim spits02-06-2015 08:06:30
  36. “Ik leer nu zelfs piano spelen”26-04-2015 05:04:15
  37. Gewoon slechtziend23-04-2015 07:04:57
  38. Naar de bioscoop30-03-2015 04:03:49
  39. Willem Wever – Hoe is het om slechtziend te zijn?10-03-2015 09:03:17
  40. Wechelderzande – Donker huis10-03-2015 09:03:21
  41. Slechtziende Patricia Bron vertelt over haar leven10-03-2015 09:03:29
  42. Huisje Boompje Beestje – Slechtziende Martijn10-03-2015 08:03:31
  43. Blinden en slechtzienden zetten hun talent in bij ‘Werkgroep Beter Zien’09-03-2015 05:03:29
  44. Van hot naar haar27-02-2015 03:02:45
  45. In de ban van de smartphone26-02-2015 04:02:26
  46. Oogziekenhuis story12-02-2015 04:02:09
  47. Tussen licht en donker12-02-2015 04:02:04
  48. “Ze gooide me in de beerput. Nooit noem ik haar moeder”10-02-2015 04:02:43
  49. Gerda Jakma: ‘Ik zou willen leren om me op te maken’08-02-2015 08:02:59
  50. Paper blinden en slechtzienden01-02-2015 03:02:56
  51. Hoe Lies Lefever bijna blind werd31-01-2015 09:01:39
  52. Mollepraatjes – Rotje Knor21-01-2015 02:01:33
  53. Priester Stan leidt laatste misviering29-12-2014 09:12:29
  54. Afscheid van de “fietsende pastoor”28-12-2014 09:12:14
  55. Mijn kerstboom selfie11-12-2014 09:12:41
  56. Gewoon een avondje uit02-12-2014 04:12:16
  57. Kerst etiquette op maat01-12-2014 01:12:04
  58. Ik zie je wel ik zie je niet16-10-2014 01:10:06
  59. Landmeter of slechtziend?14-10-2014 09:10:03
  60. Zielig? Nee hoor!29-09-2014 03:09:03
  61. Slechtziend ben je samen25-09-2014 03:09:04
  62. Een simulatiebril17-09-2014 09:09:07
  63. Slechtziend! Ik ben beperkt ja11-09-2014 10:09:03
  64. Toiletjuffrouw08-09-2014 01:09:08
  65. Vrijheid28-08-2014 04:08:04
  66. Video – Slechtziende Remco in Je Zal Het Maar Hebben21-05-2014 02:05:04
  67. Slechtziend opvoeden12-02-2014 05:02:25
  68. Ik zie, wat jij niet ziet – Ismae Van Gils10-02-2014 07:02:09
  69. Slechtziende Kathleen – “Ervaring haal je niet uit boeken”09-01-2014 08:01:01
  70. Domie vertelt: Een druk bestaan06-11-2013 02:11:00
  71. Interview Roger Ilegems03-11-2013 10:11:01
  72. “Hier vind ik tenminste de ingang”16-09-2013 05:09:02
  73. Leven als VIP: Blend in04-09-2013 11:09:52
  74. Domie vertelt: Hokjesgeest10-06-2013 02:06:18
  75. Gehandicapte vergeten bij oorlogsmonument15-05-2013 01:05:04
  76. ‘Slechtziend is het leven ook de moeite waard, dat weet ik inmiddels’20-01-2013 09:01:38
  77. ‘Wat ik het meeste mis, is flirten’25-08-2012 03:08:29
  78. Lies Lefever staat deze zomer op de festivalpodia, haar zoontje gaat voor het eerst op vakantie met Kazou23-08-2012 07:08:25
  79. Stieneke is bijna blind, Femke is haar vriendin12-05-2012 05:05:18
  80. Video: Wat zie je als je niet kunt kijken?21-03-2012 01:03:59
  81. Video: Met andere ogen21-03-2012 12:03:59
  82. Video: Leven met beperkingen21-03-2012 12:03:51
  83. Video: Leven met een visuele beperking … doe het maar eens na21-03-2012 12:03:19
  84. Video: Kennismaking met slechtziendheid21-03-2012 12:03:59
  85. Video: Slechtziende Ezyo21-03-2012 09:03:06
  86. “Wij zijn soms beter dan de andere kinderen”26-11-2011 07:11:29
  87. Omgaan met verminderd zicht16-11-2011 06:11:09
  88. Als slechtziende is zelfstandig leven goed mogelijk …22-10-2011 07:10:30
  89. Het laatste begijntje ter wereld13-07-2011 06:07:18
  90. Kiezen is de kunst07-06-2011 09:06:46
  91. Sinds trombose kan boekenwurm niet meer lezen07-06-2011 06:06:25
  92. ‘Vroeger baalde ik wel op het strand’05-06-2011 01:06:10
  93. ‘Als ik niet meer zou kunnen zien, zou ik er niet meer willen zijn’05-06-2011 01:06:02
  94. Jeanne Van Hooff vierde 102de verjaardag05-06-2011 01:06:16
  95. ‘Ik wil gewoon functioneren’05-06-2011 01:06:14
  96. Liefde heeft geen ogen nodig05-06-2011 12:06:46
  97. “Er is nog veel de moeite waard”05-06-2011 12:06:42
  98. “Die witte stok valt me zwaar”05-06-2011 12:06:39
  99. Annelies en David: “We trouwen als elfen”05-06-2011 12:06:47
  100. Een stadswandeling met Arie Breedijk (ernstig slechtziend)05-06-2011 12:06:27
  101. Sebastiaan de Graaf: ‘Ik wil niet betutteld worden’05-06-2011 12:06:00
  102. Slechtziende Michael maakt indruk op Pieter Aspe05-06-2011 12:06:41
  103. Het oog in de gang05-06-2011 12:06:58
  104. Slechtziend koppel kiest voor een kindje05-06-2011 12:06:56
  105. Karin, slechtziende moeder van Ignace en Iris05-06-2011 12:06:04
  106. “De ‘perfecte mens’ verdient een schop onder zijn kont”05-06-2011 12:06:15
  107. Campagne over humor en doorzettingsvermogen stelt beeld van ‘zielige’ gehandicapte bij05-06-2011 11:06:57
  108. Wazig wereldbeeld05-06-2011 11:06:56
  109. ‘Als de gezichten wazig worden’05-06-2011 11:06:09
  110. “Niet vrij kunnen bewegen weegt zwaarder dan handicap zelf”05-06-2011 11:06:48
  111. Van gewoondruk naar grootdruk: Het verhaal van Gregory Dunker05-06-2011 11:06:33
  112. Van gewoondruk naar grootdruk: Interview met Karolien De Zomer05-06-2011 11:06:55
  113. Een telefonisch en e-mailnetwerk van ervaringsdeskundigen05-06-2011 11:06:57
  114. Met witte stok toch krant lezen05-06-2011 10:06:55
  115. Onderzoekster Marjo Crombach05-06-2011 10:06:38
  116. Omgaan met slechtziendheid doe je samen05-06-2011 10:06:01
  117. Eef Leenknecht is vrijwilliger in een school voor visueel gehandicapten05-06-2011 10:06:52
  118. Hoe is het leven als blinde of slechtziende?05-06-2011 10:06:38
  119. Maurice Baens is bijna blind, maar geniet van het leven05-06-2011 10:06:09
  120. “Ik zie overal lichtvlekjes”28-05-2011 05:05:11
  121. Blinde vlekken28-05-2011 04:05:41

Laatst bijgewerkt op 18 oktober 2015 – 09:44