Integratiedoelstellingen rond blinde en slechtziende personen

INLEIDING

RESPECT heeft iedereen nodig om elkaar als gelijke te beschouwen. En dan hebben we het niet over het klassieke ‘respect opbrengen voor de ‘problematiek’ van ‘de gehandicapte’, maar over het ‘respect opbrengen voor de zelfstandigheid van de blinde en slechtziende’. De woorden ‘problematiek’ en ‘gehandicapte’, hebben immers een negatieve bijklank, net alsof het om een onoverkomelijke zaak gaat.

Het enige verschil tussen een goedziende en een minder goed ziende houdt het efficiënt gebruik van de hulpmiddelen in. Dat neemt natuurlijk niet weg dat hulpmiddelen niet altijd en overal een pasklare oplossing bieden. Aangeboden hulp is nog steeds welkom.

Het gebruik van hulpmiddelen

Maar ook andersvaliden moeten een zekere flexibiliteit aan de dag leggen tegenover de man in de straat, waarvoor blindheid en slechtziendheid lege begrippen zijn.

Het zou leuk zijn als goedziende personen ervan overtuigd geraken dat blinden en slechtzienden een bijna gelijke zelfstandigheid kunnen hebben via hun hulpmiddelen. En dan willen we de hulpmiddelen niet als een ‘noodzakelijk kwaad’ beschouwen, maar wel als een uitbreiding van hun kunnen. Denken we maar aan de brailleleesregel en het vergrotingssysteem waarvan de blinde en slechtziende computerfanaat handig gebruik maakt. Of de witte stok als hun trouwe compagnon op straat.

Over witte stokken gesproken. Vele blinden en slechtzienden zien het gebruik van hun hulpmiddel als een teken van ‘gedoemd zijn tot’, ‘nu gaat men mij pas echt behandelen als een blinde’.

Maar dit hoeft helemaal niet zo te zijn. Als blinde of slechtziende heb je zelf de keuze om geholpen te worden of niet. Een vriendelijk ‘nee, dank je wel’ is zeker niet misplaatst. Het is van het allergrootste belang dat we in al onze fierheid, de geboden hulp niet botweg gaan weigeren. Op een ‘seg, ik kan da zelf wel!’ gaan mensen negatief reageren en zeker niet meer geneigd zijn om een volgende keer te helpen.

Maar hoe komt het dat sommige visueel gehandicapten zo reageren? Zij zijn zich maar al te bewust van het stereotype beeld dat nog steeds op een blinde geplakt wordt. Zij willen dikwijls hun hulpmiddelen niet ten volle gebruiken om zeker niet zielig over te komen.

Beide partijen moeten goed begrijpen dat het gebruik van hulpmiddelen hoe dan ook de zelfstandigheid vergroot.

Over slechtzienden gesproken

Stel u eens voor: Een wittestokgebruiker loopt over straat, stapt een taverne binnen, vouwt zijn witte stok op en begint de menukaart te lezen. Contradictorisch zegt u? Toch is het mogelijk! Er bestaat nog steeds een beeld dat een wittestokgebruiker per definitie blind is en braille gebruikt. Maar mits een goede lichtinval en een eerder vet lettertype, kan deze persoon toch de kaart lezen. Misschien heeft hij gewoon wat last van onduidelijke contrasten op straat en gebruikt hij daarom de witte stok.

Het omgekeerde kan ook waar zijn. Niet alle braillisten gebruiken een witte stok en zijn ook niet als dusdanig herkenbaar.

Een voorlopige conclusie: Geen enkele persoon met een verminderd gezichtsvermogen, kan over dezelfde streep worden getrokken. Elke slechtziende ziet anders.

Verschenen in de media

Het is dus duidelijk dat er aan blindheid en slechtziendheid een heel apart visitekaartje hangt. De geblokletterde titel ‘Blinde dingt mee naar titel Miss Vlaanderen’ spreekt bij velen tot de verbeelding. Er ontstaat als het ware een hele hype, een nieuw supermens is geboren.

Anderzijds ontstaan er situaties zoals die van een paar jaar geleden. Een blinde jongen wilde graag van het buitengewoon onderwijs doorstromen naar een gewone school. Hij werd in 5 Antwerpse scholen botweg geweigerd omwille van zijn blindheid. Een spijtige zaak, natuurlijk, want hier wordt de persoon in kwestie als erg hulpbehoevend bekeken door directies en leerkrachten.

We kunnen hieruit concluderen dat het beeld dat mensen hebben over visueel andersvaliden vaak erg uiteenlopend is. Niettegenstaande zijn blinden en slechtzienden maar doodgewone mensen die dezelfde fases doorlopen als u en ik:

– opvoeding
– onderwijs
– tewerkstelling
– relatievorming
– gezinsleven

In deze overtuiging zouden niet alleen directies en leerkrachten, maar ook ouders, zowel van visueel andersvalide als van goedziende kinderen, medisch-pedagogisch personeel, werkgevers en – niet onbelangrijk – de blinde of slechtziende zelf, gesensibiliseerd moeten worden.

HET LEVEN DOOR EEN ANDERE BRIL

Opvoeding en aanvaarding door de ouders

Negen maanden gewacht op dat ene fantastische moment. En plots is het er. Schattige roze wangetjes, dichtgeknepen oogjes, piepkleine handjes en voetjes, je langverwachte lieve kindje. Maar wat blijkt even later? Je kleine oogappel is blind of slechtziend.

Als ouder staat de tijd even stil, want hoe moet je er nu mee omgaan? Je staat machteloos en voelt je alleen op de wereld met je blinde of slechtziende kind. Toch zijn er heel veel mensen die hetzelfde beleven als jij.

Elke ouder heeft zijn eisen voor zijn of haar ziende kind, waarom zou jij dat niet? Goede punten op school, toffe vriendjes, een leuke job later … dat zijn toch ook jouw dromen als ouder? Waarom zou je je kind dan gaan overbeschermen of het een andere opvoeding geven, want dat zou de kansen van het kind enkel maar beknotten. Je kind kan immers dezelfde talenten ontwikkelen als een ander. En de stimulans van jullie, ouders, is daarin van kapitaal belang.

Slechtziende kinderen

De integratie begint bij het opgroeien in een omgeving tussen ziende kinderen. Ook de gewoonten van de ziende kinderen moet worden aangeleerd. Denk maar aan oriëntatie op straat. Let wel, elk slechtziend kind, ziet anders. Zo zullen ook de spelletjes en manieren om de gezichtsresten van het kind te trainen, van elkaar verschillen.
Hoe dan ook, het onderhouden van de gezichtsresten en het ontwikkelen van manieren om te kijken zonder de ogen te moeten forceren, is van het allergrootste belang.

Blinde kinderen

Ook blinde kinderen kan motoriek en oriëntatie worden aangeleerd. Sommige ouders houden uit angst hun blinde kind veel in de box. Maar hoe kan het dan vertrouwd geraken met wat de wereld te bieden heeft? Kruipsgewijs leert het alle vormen te herkennen en gaat het ook durven op verkenning gaan.
Het is ook van het allergrootste belang dat een blind kind zo vroeg mogelijk vertrouwd wordt gemaakt met beweging. De kleintjes kunnen zich niet spiegelen aan de zichtbare handelingen van hun ouders, broertjes en zusjes. Daarom zijn ze niet geneigd om hen te gaan imiteren en blijven ze passiever in hun bewegingen.

Body language

Sommige blinden hebben, wat men in de volksmond noemt, blindismen. Het zijn onbewuste en ongecontroleerde bewegingen zoals: op en neer bewegen met het hoofd, constant in de ogen duwen enz. Deze bewegingen worden als zeer vreemd ervaren in de gewone omgang. Dit schrikt goedziende mensen af. De integratie wordt bemoeilijkt doordat deze manier van doen niet overeenstemt met de geldende waarden, normen en gewoonten van de maatschappij. Hoe je het draait of keert, het is en het blijft een ‘ziende’ maatschappij. Alles staat in het teken van het visuele en daar moet rekening mee worden gehouden.
Er goed uitzien, het uiterlijk … het zijn zaken die iedereen bezighouden. Waarom dan blinden en slechtzienden niet? Door het ontbreken van het visuele vermogen, beseffen vele visueel andersvaliden niet goed hoe ze door hun verzorgd uiterlijk beter kunnen overkomen.

Daarom is het zeer belangrijk dat ook blinden en slechtzienden er goed uitzien, zich verzorgen en proberen zo goed mogelijk over te komen, kwestie van geen stempel opgedrukt te krijgen. Hiervoor kan je misschien terecht bij een goedziende vriend of vriendin, familielid. Iemand die je kan vertrouwen en die ook kritiek durft geven.

Integratie in het onderwijs

Onderwijs, voor iedereen de eerste bouwstenen naar het latere werk- en gezinsleven toe. Het bereidt je voor, het geeft je, naast de opvoeding door je ouders, essentiële waarden en normen mee. Je leert omgaan met anderen, werken in team, creëert sociale vaardigheden.

Ook voor een visueel gehandicapte persoon is het van het allergrootste belang om in een omgeving, die het échte leven weerspiegelt, op te groeien. Maar dikwijls vrezen directies en leerkrachten een achterstand op het leerplan, een overvloed aan extra werk, te weinig aandacht aan andere leerlingen wanneer een blinde of slechtziende leerling aan hun schoolpoort komt aankloppen.

Zo ervaarde ook Timmy de Waele, die een paar jaar geleden van het buitengewoon naar het gewone onderwijs wilde doorstromen. Hij werd omwille van zijn blindheid in 5 Antwerpse scholen geweigerd. Op het allerlaatste nippertje kon hij dan toch nog beginnen in het Mater-Dei Instituut in St. Pieters Woluwe.

Nochtans veel visueel andersvalide leerlingen in het gewone onderwijs bewijzen het tegendeel. Cursussen worden door speciale firma’s omgezet in braille of groteletterdruk, de visueel gehandicapte leerlingen zelf beschikken over een notitietoestel en er is G.On-begeleiding, waarover later meer.

Een goede reden dus voor directies en leerkrachten om deze leerlingen zeker een kans te geven. Bovendien biedt het de andere leerlingen de mogelijkheid om kennis te maken met hun blinde of slechtziende klasgenoot om dan tot de constatatie te komen dat die leerling niet zo anders is dan hij of zijzelf.

Maar waarom lijkt het opnemen van blinden en slechtzienden in het gewone onderwijs voor sommigen een ‘uitzonderlijke situatie’? Het begint dikwijls bij de opvoeding zelf. De eerste stap is een goede opvang van het kind in de familie. Sommige ouders hebben de angst dat hun kind het gewone onderwijs niet zal aankunnen.

Ze zijn verblind door de blindheid van hun kind, terwijl het toch over de nodige kwaliteiten beschikt die niet tot uiting kunnen komen in het buitengewone onderwijs. Waarschijnlijk zijn zij niet op de hoogte dat er een speciale begeleiding bestaat, het G.On-systeem.

G.On staat voor Geïntegreerd Onderwijs. Het zijn meestal leerkrachten uit het buitengewone onderwijs die bemiddelen tussen de leerling en de leerkrachten. Zij zorgen voor het omzetten van notities en cursussen, voor de administratieve molen bij aanvraagprocedures van hulpmiddelen, maar ook voor psychologische ondersteuning.

Studeren buiten de beschermende muren van een orthopedagogisch centrum is dus een must! Dat wil niet zeggen dat het buitengewoon onderwijs niet nuttig kan zijn voor leerlingen die door een bepaalde gebeurtenis een grote leerachterstand hebben opgelopen. Misschien hebben ze voor een korte periode wat psychologische bijstand nodig en kunnen daarna gewoon weer aan de slag in een gewone school.

Want enkel op die manier kan een blinde of slechtziende de échte wereld leren kennen. Misschien kunnen infoavonden en nieuwsbrieven de ouders stimuleren om hun kinderen in een gewone school te laten studeren.

Maar ook hier is communicatie tweerichtingsverkeer. De leerling zelf moet dus ook moeite doen om zich te integreren. Sociale vaardigheid en assertiviteit zijn hun belangrijkste troeven, daarmee bedoelen we goede contacten met medeleerlingen en leerkrachten. De redevoering ‘Ik ben blind of slechtziend en ik móet maar geholpen worden’, gaat nooit op.

Tweerichtingsverkeer in het arbeidscircuit

Wat zou het mooi zijn, een blind of slechtziend kaderlid in een of andere firma. Maar totnogtoe zijn er maar enkelen in geslaagd om hun professionele dromen waar te maken. Want, wat doe je zoal nadat je jaren hebt gezwoegd in muffe klaslokalen, drukke aula’s en stresserende practica? Een redevoering ten beste geven over bekwaamheid en enthousiasme in één of ander sollicitatiebureau? Vergeet het maar! Met een beetje geluk kan je als afgestudeerde aan de hogeschool of unief aan de slag als televerkoper in één of ander callcenter. Heeft u daar een hoger diploma voor nodig?
Er zijn duizenden kleinere firma’s waar je als blinde of slechtziende onmogelijk aan de slag kan. Maar de klinkende namen doen het niet veel beter. BELGACOM bijvoorbeeld biedt een visueel andersvalide nog net een telefonistenjob aan. Maar hogere functies …? En dan zullen we maar zwijgen over diens conculega TELENET VLAANDEREN, want daar worden blinden en slechtzienden vakkundig uit hun databestanden geweerd.

Een blinde jonge vrouw vertelde me het volgende. Ze schreef op één week tijd 5 sollicitatiebrieven waarin ze haar blindheid niet vermeldde. Ze werd maar liefst viermaal uitgenodigd voor een gesprek. Maar toen ze een andere week 12 brieven verstuurde waarin ze het wel vermeldde, was er slechts 1 positieve reactie. Zou u nog gemotiveerd zijn om te solliciteren?
Werkgevers zouden de werkelijke mogelijkheden van visueel gehandicapten moeten zien. Eerst en vooral willen we onderstrepen dat elke blinde en slechtziende een verschillend individu is en dat een sollicitatiegesprek voor hen even belangrijk is als voor een ziende.

Ten tweede moet er meer informatie verstrekt worden over de subsidiemogelijkheden die werkgevers kunnen verkrijgen, hulpmiddelen die op het werk worden gebruikt en andere informatie die van belang kan zijn om blinden en slechtzienden aan te werven.

En ten derde hoeft persoonlijk contact met mensen ook geen probleem te vormen. Receptionist, uitzendconsulent bij een interimbureau, communicatiespecialist, voorlichter, Vertaler-Tolk, computerprogrammeur, advocaat aan de balie, kinesist, etalageverkoper en noem maar op. Het zijn maar enkele van de vele jobs die perfect mogelijk zijn, maar waar werkgevers nog altijd sceptisch tegenover staan.

We mogen dit natuurlijk ook niet van 1 kant bekijken. Sommige visueel andersvaliden blijven doelloos thuiszitten. Goed, sommigen worden moedeloos door het vele solliciteren en hebben een break nodig, maar anderen menen dat zij het wel zo kunnen stellen met hun tegemoetkoming.

Een probleem als dit mag en kan niet ontkend worden. Aanvaarding door anderen gebeurt enkel door geven en nemen. Om het even cru te stellen gaat het als volgt: als je wil aanvaard worden en wil integreren, dan kan dat maar op 1 manier, openstaan voor de plaatselijke manier van doen, de cultuur. En werk zoeken is er daar één van. Maar dikwijls worden enkel die mensen opgemerkt die zich gaan groeperen in getto’s en niet of nauwelijks aan de bak willen komen. Hierdoor wordt het imago van een blinde of slechtziende alweer eer aangedaan.

Een veralgemening is dus uit den boze. Er is immers een hele groep van blinden en slechtzienden die staan te popelen om te integreren, op een goede manier hun leven willen inrichten, hun brood willen verdienen, een afwisselende job met toffe collega’s … Maar in deze tijd van overvolle ‘Vacaturekranten’en ‘Job Ads’, liggen de kansen voor een visueel andersvalide werkzoekende blijkbaar niet echt voor het grijpen.

Zoals we kunnen zien steekt ook hier de evenwichtigheid, het tweerichtingsverkeer alweer de kop op, kansen krijgen en kansen benutten.

Evenwichtigheid in het gezinsleven

Een relatie met een blinde of een slechtziende, heel misschien, zegt Vlaanderen. Maar of een blinde of een slechtziende zelfstandig een kind kan opvoeden, daar gelooft Vlaanderen niet veel van. Want uit een telemarketingenquête van februari 2000 bleek het merendeel van de geënquêteerden te beweren dat een blind of een slechtziend persoon enkel in staat is kinderen op te voeden met de hulp van zienden.

Het punt is natuurlijk dat kijkend Vlaanderen in theorie wel openstaat voor een relatie met een blinde of een slechtziende maar dat in de praktijk het onbekende vaak niet opweegt tegen de uitdaging en dat veel visueel andersvaliden hetzij alleenstaand blijven of een relatie beginnen met een blind of slechtziend persoon.

Langs de andere kant zijn er zij die wel een goedziende partner hebben, maar doordat de partner afwezig is voor zijn werk of vrijetijdsbesteding en/of door de drang naar zelfstandigheid van de visueel beperkte persoon zelf (ook in het kinderen opvoeden), zeker zullen moeten instaan voor een groot deel van de opvoeding.

En ja, Vlaanderen, het is wel degelijk mogelijk!

Waar moeten blinde of slechtziende ouders zoal op letten? Een visueel andersvalide ouder moet een sterke persoonlijkheid hebben want hij/zij wordt door de buitenwereld vaak bekritiseerd of onderschat. Daarvoor is het belangrijk dat je voor je aan kinderen denkt er zeker van bent dat je je eigen handicap perfect aankan. Want een kind neemt steeds jouw gevoelstoestand over en zal op die manier ook een beeld van jou schetsen bij zijn of haar omgeving.

Met wat gezond verstand, ligt het bewijs er wel voor Vlaanderen. Het kan echt, een blinde of slechtziende ouder, als ze er maar in geloven!

NAWOORD

En met deze woorden willen we graag de lijn doortrekken naar alle andere levensaspecten. Zowel over het onderwijs, de tewerkstelling, de relatievorming, de opvoeding van slechtziende en blinde kinderen en het gezinsleven van visueel andersvaliden zelf, bestaan er nog vele vooroordelen. Maar niet enkel langs de kant van goedziende personen naar blinden en slechtzienden toe, maar zeker ook andersom.

Er is dus nog veel werk aan de winkel. Ik hoop dat jullie allemaal een steentje bijdragen om een stap dichter te komen bij deze belangrijke integratiedoelstellingen.

EVdS

Delen
Share on Facebook0Tweet about this on Twitter0Share on Google+0Share on LinkedIn0Email this to someonePrint this page

  1. Steeds meer discriminatieklachten van mensen met een beperking13-06-2018 08:06:50
  2. Vaker discriminatie van gehandicapten en chronische zieken16-04-2018 07:04:58
  3. Nooit eerder zoveel klachten over discriminatie gehandicapten16-04-2018 07:04:55
  4. De samenleving maakt mij gehandicapt27-02-2018 09:02:07
  5. Ik ben blind en keek naar Taboe: ‘De maatschappij maakt van mijn blindheid een beperking’15-02-2018 11:02:57
  6. Mensen met een beperking? “Noem het zoals het is: handicap”24-01-2018 11:01:39
  7. ‘Zolang televisiemakers een handicap als angstaanjagend beschouwen, komen we nooit verder’19-01-2018 01:01:14
  8. ‘Mensen met beperking slechter af’23-12-2017 09:12:32
  9. VN-verdrag handicap nog onvoldoende geïmplanteerd in Nederland01-12-2017 09:12:06
  10. Advies aanvraag VN-verdrag handicap22-10-2017 10:10:35
  11. Brussels parlement neemt uitgebreidere anti-discriminatiewetgeving aan21-09-2017 02:09:30
  12. EU geeft mensen met beperking vlottere toegang tot smartphones, transport en gebouwen16-09-2017 07:09:12
  13. Mensen met een handicap moeten makkelijker toegang krijgen tot producten en diensten14-09-2017 10:09:26
  14. Nederland laat mensen met een beperking links liggen25-07-2017 02:07:41
  15. Houten – Doel: Iedereen kan meedoen05-07-2017 03:07:24
  16. Opbrengst “Blind voor 1 dag” editie 201705-07-2017 01:07:46
  17. Handicap blijft extra handicap24-06-2017 12:06:54
  18. Overheid moet beter inclusie van mensen met handicap opvolgen23-06-2017 10:06:19
  19. Mensen met een beperking kunnen onvoldoende participeren in de samenleving23-06-2017 05:06:58
  20. Inclusiespiegel Vlaanderen 201623-06-2017 03:06:02
  21. Resultaten crisiscommunicatie bij kwetsbare groepen online23-06-2017 08:06:03
  22. Meer klachten over discriminatie van gehandicapten18-06-2017 03:06:03
  23. De vijf belangrijkste knelpunten voor mensen met een beperking in Nederland15-06-2017 10:06:51
  24. Marina (12) bewijst: blinden kunnen paardrijden, fietsen én vloggen14-06-2017 09:06:51
  25. Blinde man verklapt wat nou het ergst is aan blind zijn14-06-2017 05:06:16
  26. Column “Blind”14-06-2017 03:06:45
  27. Blind autoruiten wassen14-06-2017 03:06:56
  28. “België moet tandje bijsteken voor integratie mensen met een handicap”13-06-2017 02:06:19
  29. Videoverhalen “Zonder grenzen”12-06-2017 04:06:45
  30. Blinden en slechtzienden en hun “bijzondere” activiteiten10-04-2017 01:04:21
  31. “België moet tandje bijsteken voor integratie mensen met een handicap”02-01-2017 06:01:50
  32. ROC mocht blinde vrouw niet afwijzen27-07-2016 08:07:55
  33. Toegankelijkheid voor mensen met beperking geborgd14-07-2016 06:07:28
  34. Nieuw beleid nodig voor mensen met oogaandoening02-06-2016 07:06:39
  35. Wetgeving tegen discriminatie van personen met handicap uitgebreid15-04-2016 10:04:48
  36. ‘Ook invalide moet Senaat in kunnen’13-04-2016 06:04:10
  37. Nieuwe e-module intercultureel werken in de zorg Amsterdam01-04-2016 09:04:45
  38. In Polen vechten visueel gehandicapten voor hun rechten01-04-2016 08:04:49
  39. Historische dag: Tweede Kamer stemt in met VN-verdrag21-01-2016 09:01:57
  40. Kamerdebat VN-Verdrag Rechten voor mensen met een beperking15-01-2016 10:01:33
  41. KNGF Geleidehonden geeft Tweede Kamer sleutel ratificatie VN-verdrag12-01-2016 11:01:52
  42. Behandel mensen met een beperking niet langer apart15-12-2015 09:12:56
  43. VN-verdrag voor mensen met een beperking11-12-2015 07:12:51
  44. Daar zijn geen woorden voor03-10-2015 08:10:17
  45. Overheid nog werk inzake rechten van personen met een handicap01-10-2015 05:10:54
  46. ‘We zijn nog altijd tweederangsburgers’01-10-2015 05:10:54
  47. Contactpersoon voor gehandicapten in alle federale kabinetten en administraties01-10-2015 05:10:54
  48. Ieder(In) en Platform VG presenteren PR-Team NL voor iedereen01-10-2015 05:10:53
  49. Nederlander: ‘Buurman of collega met handicap geen probleem’01-10-2015 05:10:53
  50. De schaduw van ‘de Rechten van Personen met een Handicap’01-10-2015 05:10:53
  51. Je rechten als persoon met een handicap01-10-2015 05:10:53
  52. Ieder(in) stelt zich voor!01-10-2015 05:10:53
  53. Campagne VN-Verdrag inzake de Rechten van Personen met een Handicap (VRPH)01-10-2015 05:10:53
  54. Plasterk ‘vergeet’ mensen met handicap in actieplan01-10-2015 05:10:53
  55. Ieder(in) nieuwe koepelorganisatie van mensen met een beperking of chronische ziekte01-10-2015 05:10:53
  56. ‘België schendt VN-regels voor gehandicapten’01-10-2015 05:10:53
  57. Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap01-10-2015 05:10:25
  58. iedereeNModel: Wie je ook bent, je kan een voorbeeld zijn!01-10-2015 04:10:26
  59. Georgia Venetakis (27), Meldert01-10-2015 04:10:26
  60. Leefwereld: Exclusief diner met een kus van de kelner01-10-2015 04:10:26
  61. Actrice mag nachtclub niet in met blindenstok01-10-2015 04:10:26
  62. ‘Gemeente Rotterdam discrimineert blind echtpaar’01-10-2015 04:10:26
  63. Wetgeving Gelijke kansen / Gelijke rechten01-10-2015 04:10:28
  64. Discriminatiewetgeving in België01-10-2015 04:10:11
  65. Wetgeving discriminatie en gelijke rechten in België01-10-2015 04:10:43
  66. Honderden rolstoelen palmen Europese wijk in Brussel in01-10-2015 07:10:20
  67. “Willen actief deelnemen aan maatschappij, niet geleefd worden”01-10-2015 07:10:48
  68. Scheiden: Ouderlijk gezag en een beperking hebben23-07-2015 12:07:08
  69. Beperking geen belemmering bij voogdijzaken16-07-2015 02:07:02
  70. Maak kennis met Mentor Support!07-07-2015 07:07:27
  71. ‘Zorgkinderen kunnen ook naar reguliere kinderopvang’26-06-2015 05:06:42
  72. Zo voelt het als je een beperking hebt25-06-2015 08:06:33
  73. Minister Peeters ontmoet blinden en slechtzienden in Middelheimpark23-06-2015 08:06:48
  74. Instemming plan van aanpak VN-verdrag gehandicapten16-06-2015 09:06:41
  75. Europees parlement keurt resolutie over rechten van personen met een handicap goed16-06-2015 06:06:43
  76. Kabinet stemt in met plan van aanpak VN-verdrag rechten van personen met een handicap13-06-2015 07:06:44
  77. Een onzichtbare minderheid03-06-2015 08:06:34
  78. Mensen met beperking nog altijd op grote schaal uitgesloten21-05-2015 06:05:27
  79. Campagne voor gelijke positie gehandicapten trapt af bij de VARA16-05-2015 01:05:18
  80. “Europa werkt mee aan participatie mensen met een beperking”09-05-2015 07:05:55
  81. Horizon College Hoorn discrimineerde blind meisje08-04-2015 06:04:16
  82. Jongeren met en zonder beperking maken clip10-03-2015 08:03:07
  83. Inleven in wereld van blinden – Campagne visuele handicap – VTM Nieuws10-03-2015 08:03:52
  84. Inleven in wereld van blinden – Campagne visuele handicap – VRT Nieuws10-03-2015 08:03:24
  85. Hoe omgaan met blinden?10-03-2015 08:03:20
  86. Gelijke kansen en diversiteitsplan van de Vlaamse Overheid toegelicht en besproken in het parlement25-02-2015 08:02:58
  87. ‘Ik heb een droom’ (door Vincent Bijlo)24-02-2015 07:02:30
  88. Waarom praten mensen op kleinerende wijze tegen mensen met een handicap?09-02-2015 08:02:15
  89. Twee CD&V-raadsleden in OCMW voor de prijs van één04-01-2015 09:01:02
  90. Gehandicapte wordt te veel uitgesloten06-10-2014 08:10:11
  91. België moet meer werk maken van inclusie van personen met een handicap04-10-2014 10:10:02
  92. Inclusieve samenleving27-06-2014 12:06:02
  93. Inclusie in Vlaanderen: Ja, maar niet teveel16-01-2014 04:01:06
  94. Paus over problemen van mensen met een handicap14-01-2014 12:01:48
  95. 3 generaties Deel 329-09-2013 07:09:30
  96. 3 generaties Deel 120-09-2013 04:09:47
  97. “Een handicap kan ook een cadeau zijn”16-09-2013 05:09:24
  98. Grote belangstelling voor allereerste uitreiking Handi-Awards19-05-2013 06:05:19
  99. “Hoog tijd voor een nieuwslezer in rolstoel01-06-2012 07:06:28
  100. Bisdom Breda start project voor meer integratie van mensen met beperking16-01-2012 06:01:30
  101. “Wij komen vaak achteraan”05-06-2011 01:06:24
  102. Bij de jeugdbeweging05-06-2011 01:06:11
  103. Biografie van Gerrie Henderson Elbrink05-06-2011 01:06:11
  104. Als het kind maar een naam heeft – Wat heet anders?05-06-2011 12:06:18
  105. Uit het dagboek – Monique en Robin05-06-2011 12:06:14
  106. Humor slijpt de scherpe kantjes van verdriet05-06-2011 11:06:50
  107. Al twintig jaar actief voor slechtzienden05-06-2011 11:06:08
  108. Évacuez ces îles!05-06-2011 11:06:04
  109. Ontruim het eiland05-06-2011 10:06:18
  110. Lede werkt aan integratie van gehandicapten05-06-2011 10:06:40
  111. Integratie op de arbeidsmarkt05-06-2011 10:06:27
  112. Integratie in het onderwijs05-06-2011 10:06:07
  113. Integration in the education system05-06-2011 10:06:34
  114. Integration on the labour market05-06-2011 10:06:03
  115. Integratiedoelstellingen rond blinde en slechtziende personen05-06-2011 10:06:38
  116. Integratie van gehandicapten05-06-2011 10:06:49
  117. Stijlvol schrijven over mensen met een handicap05-06-2011 10:06:23
  118. Charter voor integratie van gehandicapten05-06-2011 10:06:10
  119. Slechte start, verrassend goed leven05-06-2011 10:06:05
  120. Europa heeft 12 miljoen euro veil voor integratie gehandicapten29-05-2011 12:05:50

Laatst bijgewerkt op 1 oktober 2015 – 10:42