Het verlangen naar zicht blijft

ZINTUIGEN – Fotograaf Hannes Wallrafen werd geluidskunstenaar, nadat hij in korte tijd blind geworden was. Zijn blik op de wereld is nu breder en opener, schrijft hij in een boek. Als fotograaf had hij ‘oogkleppen’ op.

Hannes Wallrafen begroet zijn zoon altijd met twee zoenen, één op de linker- en één op de rechterwang. Toen hij eens door een onhandige beweging met zijn mond op de zijne terechtkwam, voelde hij een stoppelig baardje op zijn kin. ‘O, heb je opeens een baardje gekregen?’, vroeg hij. “Dat bleek mijn zoon al jaren te hebben.”

Het zijn vaak die kleine, alledaagse dingen die hem intens doen verlangen om weer te kunnen zien. “Ik probeer dit gemis zoveel mogelijk te verdringen. Ik wil het niet te veel ruimte geven. Maar ik weet dat ik mij er niet bij neer kan leggen en dat het verlangen naar zicht blijvend is.”

Veertien jaar geleden werd de toen 53-jarige fotograaf Hannes Wallrafen in korte tijd blind, als gevolg van een zeldzame erfelijke aandoening van de oogzenuw. Hij onderscheidt alleen nog heel vaag licht en donker. ‘Een beetje Kafkaëske situatie voor een fotograaf die altijd van het kijken en het zien heeft gehouden en die op een dag anders wakker werd. Als fotograaf ben ik nu passé’, vertelde hij destijds in deze krant. Maar hij was niet van plan om bij de pakken neer te gaan zitten. Want hij wilde geen ‘saaie, vervelende en zielige man’ worden.

Trouw volgde hem bij zijn zoektocht om met behulp van andere zintuigen de wereld ‘op de een of andere manier waar te nemen’. Twee jaar nadat hij blind was geworden, liet hij voor het eerst zien dat hij probeerde om van zijn oren zijn ogen te maken. Op een tentoonstelling in het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam werden naast een overzicht van zijn fotografie ook zijn eerste geluidsprojecten gepresenteerd. Weer drie jaar verder was er opnieuw een expositie, in de Melkweg in Amsterdam, dit keer helemaal gewijd aan zijn werk als ‘audiograaf’.

Een volgende stap was het bedenken van een audiomaquette voor de Tweede Kamer als wegwijzer voor blinden. Daarna volgde de oprichting van de Stichting Geluid in Zicht, die als doel heeft de wereld van slechtzienden toegankelijker te maken met geluidswandelingen, audiomaquettes in bekende openbare gebouwen en aanraakbare replica’s van kunstwerken in musea. Recent verscheen het boek dat hij schreef over zijn speurtocht langs andere zintuigen dan het oog. In 2013 was hij begonnen zijn ervaringen, observaties en gedachten over zijn ‘nieuwe wereld’ in te spreken. Het bleken ‘onbewust’ de eerste stappen voor de basis van een boek.

Het duurde bijna tien jaar voordat u in staat was om op uw leven als blinde te reflecteren, schrijft u in uw boek. Had u toen uw blindheid geaccepteerd?

Fel: “Nee en die acceptatie komt er ook nooit. Ik zie mijn blindheid als een amputatie. Het verlangen naar zicht blijft en het verdriet om de blindheid ook. Ik zie niet hoe mijn eigen stad (Amsterdam, red.) verandert. Ik weet niet hoe mijn kleinzoon Benjamin en kleindochter Marie eruitzien. En mijn vrouw Rijtje herinner ik mij alleen zonder rimpels. Ik heb ook nooit de illusie gehad dat ik de blindheid zou kunnen accepteren. Wel blijf ik wegen zoeken om ermee te leren leven. Door de jaren heen heb ik daarin wel een zekere behendigheid gekregen, ook doordat de hulpmiddelen sterk verbeterd zijn. Het is niet zo’n gestuntel meer als in het begin, al was het vanochtend nog een heel gedoe om op Amsterdam Centraal bij de snelle trein naar Rotterdam te komen.” Aansluitend op het interview heeft hij een vergadering in het Rotterdamse restaurant waar we hebben afgesproken.

Ontregelend

Op het perron in Amsterdam heeft hij vijftien mensen moeten vragen, vertelt hij, of ze hem naar de zuil konden brengen voor de toeslag op die trein. “Het waren Italianen, Chinezen, Spanjaarden… Pas bij de zestiende persoon had ik beet. Toen was de volgende uitdaging om bij de trein te komen, die helemaal aan het eind van het perron bleek te staan. Dat zou de NS toch beter kunnen regelen.” Hij vertelt het, omdat het schetst hoe hij heeft geleerd om te ‘dealen’ met dit soort problemen. “Alles wat ik doe, vraagt veel meer tijd en dat kan ook ontregelend werken.” Hij rommelt in zijn tas, op zoek naar de oplader van zijn mobiel. “Zie jij hier ergens een stopcontact?”

U was helemaal niet van plan om een boek te schrijven. Nu is het er toch.

“Vier jaar geleden begon ik dingen in te spreken, omdat ik er behoefte aan kreeg om te reflecteren op mijn situatie. Dat werkte ook therapeutisch, als ik voor de zoveelste keer geconfronteerd was met de beperkingen door mijn blindheid. Bevriende schrijvers zagen er een boek in. De uitgever reageerde ook enthousiast en toen ben ik met de hulp van heel veel mensen gaan rangschikken in thema’s. Ik moest ook nog een bespiegeling schrijven over mijn jeugd in Mönchengladbach in Duitsland. Ik kan blind typen, dat heb ik aan het begin van mijn blindheid geleerd, maar toch heb ik veel meer tijd nodig dan iemand die kan zien.

“En toen werd er in 2015 ook nog longkanker ontdekt. Dat heb ik alleen zijdelings aangestipt in het boek, maar daardoor was het ook een tijd lastig om eraan te werken, zeker toen ik onder de morfine zat.”

U ziet er goed uit en rookte daarnet nog een sigaret…

Lachend: “Je kunt rustig spreken van een wonderbaarlijke genezing. Ik was in feite opgegeven en zou alleen nog palliatieve zorg krijgen. De dood was zo dichtbij, dat de begrafenisondernemer al langs kwam om dingen te bespreken. Tot me een nieuw medicijn werd aangeboden. Dat is zo goed aangeslagen, dat ze me inmiddels genezen hebben verklaard, al blijf ik wel onder controle. En ik rook nog steeds, ja. Ik kan het niet laten.”

‘De dans met de kanker ben ik voorlopig ontsprongen, maar met mijn blindheid blijf ik dansen’, constateert u in uw boek. Voelt dat zo?

“Ja, ik weet nooit welke kant het op gaat en ervaar de blindheid als een blijvende strijd.”

Bent u er door veranderd?

“Ik ben het verleden meer gaan waarderen. Ik wilde nooit in het verleden leven, maar juist het putten uit herinneringen verrijkt nu mijn wereld. Ik ben zo blij dat ik 53 jaar lang mijn ogen heb kunnen gebruiken, waardoor er nu onmiddellijk een beeld in mijn hoofd komt als ik bijvoorbeeld dit kopje beetpak. Soms duikt er ook zomaar een beeld voor ogen, dat niets te maken heeft met wat ik aan het doen ben. Dat kan van alles zijn, bij wijze van spreken een komkommer. Die sensatie vind ik heel prettig.”

“Ook ben ik omzichtiger en geduldiger geworden. Geduld is een basisbehoefte om te overleven als blinde. Ik merkte het ook bij het schrijven van het boek. Zienden kunnen snel door hun aantekeningen bladeren tot ze bij een bepaalde passage zijn. Een blinde moet zich hele lappen tekst laten voorlezen door een synthetische stem. Met braille zou ik sneller kunnen werken, maar ik wilde dat niet leren. Al mijn apparaten waren met spraak te bedienen en ik dacht dat braille overbodig zou worden. Ik weet nu dat ik met braille een stuk onafhankelijker had kunnen lezen, schrijven en redigeren. Op mijn 66ste kan ik dat nog best leren, maar ik zal nooit meer de leessnelheid van mijn blinde vriend Vincent Bijlo bereiken.”

Geduld helpt hem ook om brokken te voorkomen, vertelt hij. Eerst verkent hij met zijn handen rustig het tafeltje, dan betast hij het kopje met koffie, het glas met water en het bord met daarop de ‘Rotterdammert tostie’ met oude Rotterdammer-kaas die hij als Amsterdammer wel eens wilde proberen. “Wat is-ie groot.” Thuis en op zijn werk liggen zijn spullen op vaste plekken, net zoals hij zijn blindenstok nu links naast zijn stoel op de grond heeft gelegd.

U hebt uw kleinkinderen nooit gezien.

“Toch heb ik wel een beeld van hen, omdat ik met ze stoei, ze optil, hun gezichten aanraak. Ik weet dat Benjamin een stevige kerel is, hij is behoorlijk zwaar. Marie voelt heel anders, is heel licht en fijn gebouwd.”

Wilt u ook weten hoe bijvoorbeeld president Trump eruitziet?

“Ik vraag mensen om bekende personen te omschrijven. Bij Trump hoorde ik: pregnante varkensoogjes en een raar met waterstofperoxide gebleekt kapsel. Er werd mij een karikatuur geschetst. Ik heb altijd te dealen met de subjectieve blik van een ander. Als ik verschillende mensen vraag een gebouw te beschrijven, krijg ik totaal uiteenlopende verhalen. Daarom heb ik de audiomaquette bedacht waarmee blinden zelf een beeld kunnen vormen, net zoals bij replica’s van kunstwerken.”

Uw blik als fotograaf was toch ook subjectief?

“Ik heb 35 jaar als fotograaf naar de wereld om me heen gekeken en met mijn foto’s commentaar gegeven op de werkelijkheid. Pas toen ik ging reflecteren op mijn blindheid, besefte ik dat ik als fotograaf met oogkleppen door het leven ging. Mijn blik was selectief. Ik keek vooral of iets of iemand paste in het fotoproject waar ik mee bezig was. Mijn blik was niet open meer. Als blinde kwam ik in een totaal nieuwe wereld met andere zintuigen dan het oog. Mijn gezichtsvermogen verdween, maar mijn blik op de wereld is opener en breder geworden. Ik heb andere zintuigen zoals het gehoor, de tast, het ruiken en de ervaring van ruimte beter ontwikkeld.” Hij gebaart om zich heen. “Ik zou je nu al een panorama-achtig verslag kunnen geven van deze plek. Daar – hij wijst naar links – zat net een groep dames te kakelen. En hierachter is de keuken en worden de bestellingen neergezet voor de obers. Maar het is hier wel erg donker, hè. Je zit tegenover me maar ik zie je zelfs niet als een vage vlek.”

Hannes Wallrafen: De blinde fotograaf, uitg. Atlas Contact, 19,90 euro.

Hannes Wallrafen

Hannes Wallrafen werd in 1951 geboren in Mönchengladbach in Duitsland. Sinds 1970 woont hij in Amsterdam.

Hij studeerde fotografie aan de Gerrit Rietveld Academie en staat bekend om de verhalende trant in zijn foto’s, die in tal van tijdschriften, kranten en enkele boeken verschenen. Rond 1990 reisde hij drie keer naar Colombia om de wereld van de schrijver Gabriel Garcia Márquez vast te leggen.

In 2004 werd hij blind. Nu werkt hij als geluidskunstenaar.

HENNY DE LANGE

Bron: Trouw, Wo. 25 Apr. 2018, Pagina 34

Delen
Share on Facebook0Tweet about this on Twitter0Share on Google+0Share on LinkedIn0Email this to someonePrint this page

  1. Sprookjesachtig spektakel08-06-2019 06:06:32
  2. Aan tafel bij Monique Van den Abbeel: “Ik probeer liefst speciale dingen uit”30-04-2019 06:04:41
  3. Elk weekend start met een moedige/mooie/machtige medemens30-04-2019 06:04:25
  4. Het verlangen naar zicht blijft26-04-2019 06:04:33
  5. Coole kunst kijkers09-04-2019 09:04:28
  6. Marina is blind, maar rent, fietst, rijdt paard en filmt alles31-03-2019 08:03:56
  7. Overleven en ontspannen08-03-2019 09:03:52
  8. ‘Spijtig dat ik mijn broertje niet heb kunnen zien’26-12-2018 07:12:53
  9. Een blinde kleinzoon: na de schrik, genieten van zijn boeiende ontwikkeling27-11-2018 07:11:53
  10. ‘Ik zou haar zo graag zien, al was het maar één keer!’24-11-2018 11:11:25
  11. Hoe leeft een gezin met blinde ouders en ziende kinderen?16-11-2018 07:11:48
  12. Inspirerend verhaal over Hein die door een klimongeluk blind werd16-11-2018 07:11:05
  13. Mads (6) is geboren zonder ogen en Sparta’s grootste fan27-10-2018 06:10:23
  14. ‘Ik mocht thuis hulp vragen, maar moest het altijd eerst zelf proberen’11-10-2018 06:10:19
  15. Roxana is volledig blind en moeder: ‘ondanks mijn beperking heb ik nooit getwijfeld’29-09-2018 07:09:42
  16. ‘Ik ben blind, maar verder is alles goed’16-05-2018 08:05:12
  17. Van je beperking je kracht maken – Esther Crombag (43)03-04-2018 12:04:12
  18. Ferry is blind en vlogt volop: ‘Ik weet nooit of ik goede beelden heb’28-03-2018 08:03:01
  19. ‘Blind, maar ik wilde niet minder zijn dan anderen’24-03-2018 08:03:41
  20. ‘Soms zie ik mijn droom weer zoals vroeger, een fijne ervaring’05-03-2018 08:03:53
  21. Toos (65) ging aan de drank toen haar zoon blind werd22-02-2018 09:02:49
  22. De blinden van ‘Taboe’: “Zelfmedelijden is erger dan een handicap”14-02-2018 08:02:48
  23. Emotionele getuigenissen tijdens nieuwste aflevering ‘Taboe’: “Al dertig jaar blind, en verdriet wordt steeds groter”12-02-2018 11:02:57
  24. Eén > Taboe > Omgaan met een visuele beperking12-02-2018 07:02:35
  25. Eén > Taboe > Kinderen krijgen12-02-2018 07:02:58
  26. Eén > Taboe > Taboe met audiodescriptie12-02-2018 07:02:40
  27. Eén > Taboe > De droefheid is altijd dichtbij12-02-2018 07:02:02
  28. Eén > Taboe > Wat is geluk?12-02-2018 07:02:37
  29. Esther Crombag – INTERVIEW @ Leadership Experience03-01-2018 11:01:41
  30. Probeer te genieten en wees dankbaar voor wat je wel hebt’13-12-2017 09:12:11
  31. ‘Je kunt in Nederland heel makkelijk beroepsblinde worden’13-11-2017 09:11:05
  32. Camping Karen & James – Bezoek van jongeren met visuele beperking02-11-2017 08:11:06
  33. Ze is blind… maar niet te stoppen26-10-2017 08:10:00
  34. Syenna op het terras15-10-2017 08:10:29
  35. Marina (12): ‘Ik laat zien dat ik alles kan’15-10-2017 08:10:50
  36. Marina (12): ‘Hoe mijn ouders eruitzien, weet ik niet’14-10-2017 08:10:12
  37. Max (11): ‘Alles wat anderen ook doen’14-10-2017 07:10:55
  38. #VraagMaarRaak ofwel Q&A Scheel kijken met kunstogen! Zou ik willen zien?13-10-2017 07:10:22
  39. Update: Maarten: “Ik werd blind, waarom?”01-10-2017 08:10:25
  40. Het beste van Camping Karen en James – Jongeren met een visuele beperking14-09-2017 09:09:29
  41. Kunnen blinde mensen ook hooggevoelig zijn?22-07-2017 12:07:21
  42. Gertjan’s VLOG 3 | Brailleleesregel gekoppeld met mijn iPhone14-07-2017 10:07:58
  43. Blinde Gertjan stelt zichzelf even voor!28-06-2017 08:06:02
  44. Paus probeert bijna blind meisje te genezen met handoplegging18-06-2017 04:06:17
  45. Op deze manier vinden ook blinde kinderen hun chocolade eieren in de tuin18-06-2017 04:06:09
  46. Nynke (15): “God heeft een plan met mijn blindheid”18-06-2017 03:06:11
  47. Maarten: “Ik werd blind, waarom?”18-06-2017 03:06:45
  48. Blind, Happy and Free18-06-2017 03:06:37
  49. Marina Katarina Kovac wil ‘laten zien wat blinden kunnen’18-06-2017 03:06:44
  50. Leven zonder te zien15-06-2017 03:06:25
  51. Video: Bartiméus – Belang van toegankelijkheid voor blinden14-06-2017 03:06:42
  52. “Je kunt meer dan je denkt als je blind bent”13-06-2017 04:06:53
  53. ‘Ik ben een jonge moeder van een baby en peuter. En oh ja: ik ben blind!’13-06-2017 04:06:12
  54. Larissa Klaassen wil inspireren11-06-2017 09:06:30
  55. Interview met Deborah Maerschalck (blind)11-06-2017 09:06:05
  56. “Elk kindje is bijzonder én mooi, ook onze Flor”10-01-2017 08:01:58
  57. Blinde jongen redt zijn mama nadat ze thuis instort02-01-2017 04:01:27
  58. ‘Bijna niets is onmogelijk’23-10-2016 05:10:14
  59. “Mijn papa kan heel goed vertellen”13-06-2016 08:06:32
  60. Blinde Corné Kremers Lid in de Orde van Oranje-Nassau31-05-2016 09:05:19
  61. Blind en in de jeugdraad – In gesprek met Deborah Maerschalck04-04-2016 11:04:10
  62. ‘Met je hart zie je meer’31-03-2016 10:03:46
  63. Blind raadslid legt werk neer vanwege handicap22-03-2016 08:03:33
  64. ‘Helemaal niet erg om blind te zijn’13-02-2016 09:02:01
  65. Blinde alleenstaande vrouw voedt zoon op zonder partner02-02-2016 04:02:55
  66. Joris werd opeens blind en verloor alles: ‘Verzekeraar liet me in de steek’27-01-2016 08:01:43
  67. Eén dag kan Marina ‘zien’06-01-2016 11:01:28
  68. “Als blinde wil ik opkomen voor de doven”05-12-2015 08:12:05
  69. Blind zijn, beeld je dat even in29-11-2015 09:11:51
  70. ‘Voor blinden is dit een fantastische tijd’ (over Vincent Bijlo)12-09-2015 04:09:28
  71. Koenraad Lecluyse is blind maar opent bed and breakfast06-09-2015 08:09:47
  72. De Ooglijn is vanaf 1 september vaker en langer open02-09-2015 12:09:03
  73. Vincent Bijlo: ‘Blind of doof? Ik ben liever allebei’28-08-2015 09:08:41
  74. “Ik kijk anders naar de dingen”06-08-2015 08:08:35
  75. Henk en Sylvia zijn beiden blind, maar werden verliefd07-04-2015 04:04:10
  76. Vrouw herinnert echtgenoot alleen als 16-jarige tiener17-03-2015 08:03:52
  77. Wat zie je als je niet kunt kijken?10-03-2015 09:03:07
  78. Vrolijk Vlaanderen over blinden en slechtzienden10-03-2015 09:03:58
  79. Vincent Bijlo in Pavlov10-03-2015 09:03:34
  80. Reportage van de blinde Tonny van Breukelen10-03-2015 09:03:35
  81. Martine Boere strijdt om de titel ‘Bikkel 2011’10-03-2015 08:03:26
  82. Het Klokhuis – Blinde Sander is actief in het leven10-03-2015 08:03:20
  83. De Reünie Esther Crombag10-03-2015 06:03:18
  84. De ogen van Sophie – Alles over blind zijn10-03-2015 05:03:23
  85. Blinde mama Monique – Ik zie, ik zie, wat zij niet ziet10-03-2015 05:03:01
  86. Blinde Leo Dijk in Tiswat10-03-2015 05:03:43
  87. Blinde Karl gebruikt hulpmiddelen in het dagelijks leven10-03-2015 05:03:58
  88. Een bloemetje voor Kim Bols10-02-2015 08:02:52
  89. Video: Vrolijk Vlaanderen met blinden10-02-2015 06:02:31
  90. ‘Ik zou graag nog eens langs de winkels flaneren’25-01-2015 01:01:10
  91. Hoogezand – Oprichting lotgenotengroep voor mensen met een visuele beperking23-01-2015 05:01:59
  92. 10 ongelooflijke verhalen over blinde mensen22-01-2015 08:01:23
  93. Video – Meintje en haar blinde ouders18-01-2015 01:01:06
  94. Video – Blinde man laat beurs vallen, wat doe je?04-01-2015 09:01:44
  95. Larissa Klaassen: ‘Ik ben blij dat ik anderen help met mijn uitvinding’03-01-2015 09:01:49
  96. Ambassadeur Kim Bols11-12-2014 10:12:46
  97. Larissa is de stoerste19-11-2014 10:11:03
  98. Als het moet, dan moet het28-10-2014 06:10:48
  99. Persoonlijke ervaring van Evelien (29) uit Boxmeer20-09-2014 08:09:08
  100. “God heeft een bedoeling met mijn blindheid”02-09-2014 05:09:07
  101. Stadsportret: Blind met ballen15-08-2014 02:08:01
  102. Mooi: hoe blinde mensen schoonheid “zien”25-04-2014 03:04:52
  103. Gedicht: Ik ben ook normaal27-02-2014 09:02:10
  104. Gezichtsvermogen kwijt24-02-2014 08:02:24
  105. Oogcontact17-02-2014 12:02:29
  106. “Het is een kwestie van accepteren”09-02-2014 11:02:03
  107. Blind vertrouwen in de toekomst28-01-2014 08:01:01
  108. Jonge blinde vrouw komt spreken tijdens les Verzorging25-01-2014 08:01:44
  109. Audiodagboek van een blinde man: zo is het om je zicht te verliezen22-01-2014 07:01:02
  110. Overlast gevende bovenbuurvrouw blijkt blind14-01-2014 06:01:49
  111. Een moeder met veerkracht18-12-2013 04:12:49
  112. “Ik zou niet willen zien”26-11-2013 05:11:00
  113. Het begrip wolk uitleggen aan een blind kind?06-11-2013 03:11:02
  114. Blindismen: wat zijn ze en wat doen we ermee?01-11-2013 03:11:00
  115. “De dag nadat mijn blinde dochter trouwde”05-10-2013 07:10:57
  116. Mijn ouders kregen te horen dat er iets mis was met hun dochtertje11-05-2013 10:05:11
  117. Een blindere houding25-04-2013 06:04:08
  118. “Al drie keer kanker, maar ik geef niet op”22-02-2013 02:02:06
  119. Blinde Heemstedenaar wil ook graag gegroet worden19-02-2013 08:02:29
  120. ‘Ik kijk door de ogen van mijn zoon’08-01-2013 07:01:04
  121. ‘Ik ben blij een hefboom te kunnen zijn’24-12-2012 07:12:20
  122. Een kind opvoeden als je blind bent13-10-2012 06:10:33
  123. Zie je iets aan mij?25-08-2012 03:08:31
  124. ‘VARA weigert Vincent Bijlo om blindheid’06-08-2012 06:08:56
  125. Wereld blinden gaat open in Pakhuis14-07-2012 07:07:14
  126. Blinde moet 18.000 euro terug aan staat05-07-2012 06:07:04
  127. Video: Blind28-06-2012 03:06:35
  128. Xander en Siebe zijn gered10-05-2012 06:05:32
  129. Je vingers zijn je ogen07-05-2012 05:05:45
  130. Kim Bols: portret van een gedreven Vlaamse07-05-2012 05:05:25
  131. Het verhaal van Youssri – “Ik zie wat kan”01-04-2012 12:04:13
  132. Video: Klassen Kors Breijerschool op bezoek bij blinden23-03-2012 05:03:37
  133. Video: Blinde Wapservener loopt pelgrimstocht21-03-2012 12:03:42
  134. Video: Johan Dingemans21-03-2012 08:03:24
  135. Vincent Bijlo: ‘Ogen kunnen dictators zijn’31-12-2011 08:12:23
  136. Ervaren hoe het is om in een rolstoel te zitten of blind te zijn06-12-2011 06:12:11
  137. Blind leven18-11-2011 05:11:11
  138. Interview Vincent Bijlo15-09-2011 10:09:45
  139. Interview met Kim Bols02-09-2011 10:09:59
  140. ‘Mijn handicap is juist mijn kracht’08-06-2011 07:06:43
  141. ‘Blind Alert, ik ben blij dat het er eindelijk is’07-06-2011 05:06:21
  142. Blinde moeder Rebecca wil nog een tweede kindje07-06-2011 05:06:41
  143. ‘Een onvergetelijke ervaring voor iedereen’07-06-2011 04:06:02
  144. Blind raadslid voltrekt huwelijk07-06-2011 04:06:35
  145. Carolus Leysen: “Als blinde ben je altijd een stap achter”07-06-2011 04:06:34
  146. “Het is niet omdat je niet ziet, dat je niets weet”06-06-2011 08:06:14
  147. Blinde Genkenaar Carlo Petrelli vangt honden op05-06-2011 02:06:53
  148. Hoedje af voor blinde mama Rebecca05-06-2011 01:06:29
  149. Kracht in mij05-06-2011 01:06:46
  150. Lotgenoten05-06-2011 01:06:04
  151. “Ik heb mijn levensvreugde teruggevonden”05-06-2011 01:06:16
  152. Een blinde leest lichaamstaal anders, maar daarom niet minder goed05-06-2011 01:06:47
  153. Over blinden, alcoholisten en rolstoelers05-06-2011 01:06:33
  154. “Het enige dat me niet lukt, is samen kleuren”05-06-2011 01:06:57
  155. ‘Blind fietsen? Gewoon’05-06-2011 01:06:52
  156. Blinde ouders05-06-2011 01:06:33
  157. Moeder houdt benefiet voor blinde dochter05-06-2011 01:06:47
  158. ‘In 2009 wil ik zélf mijn post lezen’05-06-2011 01:06:12
  159. Eten zonder je bord te zien05-06-2011 01:06:39
  160. Martine helpt Odette05-06-2011 01:06:11
  161. ‘Sommige afleveringen heb ik al 50 keer gezien’05-06-2011 01:06:04
  162. Gesprekken met kinderen in uitzonderlijke situaties – Zowel de PAPA als de MAMA van Veerle (11) zijn BLIND05-06-2011 01:06:58
  163. Mei Lan (16), ooit ziende, nu blind05-06-2011 01:06:32
  164. Mijn Melsbroek: Albert Keersmaekers05-06-2011 01:06:17
  165. “Boodschappen doen? Niet alleen!”05-06-2011 01:06:04
  166. ‘Ongelooflijk hoeveel wilskracht Eline toont’05-06-2011 01:06:29
  167. Oudejaarsshow Vincent Bijlo in Lokatie 78 (Bunnik)05-06-2011 01:06:49
  168. “Wij hadden blind meisje te gast”05-06-2011 01:06:55
  169. “Ook ziende zouden we voor elkaar kiezen”05-06-2011 01:06:16
  170. Ik kwam terug van Lourdes en werd blind05-06-2011 12:06:01
  171. Niets gezien, alles gehoord05-06-2011 12:06:37
  172. Herman Van Dijck ruimde vuil boeltje Hooge Maey op05-06-2011 12:06:56
  173. “Ik droom dat mama me kan zien”05-06-2011 12:06:33
  174. Frida en Edwin Weterings – Blind echtpaar met (ziende) kinderen …05-06-2011 12:06:19
  175. Blinden bouwen beroepsloopbaan uit: Wij zijn geen sukkelaars05-06-2011 12:06:16
  176. Blind zijn is moeilijker in de visuele maatschappij05-06-2011 12:06:05
  177. “Eeuwige optimist” Joël Vyncke overleden05-06-2011 12:06:42
  178. Blinde vrouw van 62 twaalfde keer moeder05-06-2011 12:06:12
  179. ‘Zielig komt niet in mijn woordenboek voor’05-06-2011 12:06:56
  180. Niks kniezen om je handicap, maar er gewoon voor gaan05-06-2011 12:06:30
  181. Een ‘beperking’ is heel normaal05-06-2011 12:06:16
  182. Hennie Halfwerk denkt in kleuren05-06-2011 12:06:42
  183. Vlaamse Buren: Gunter & Manuela en hun buurvrouw Rita Van Schel05-06-2011 12:06:47
  184. “Hij pakte mijn zicht af, maar niet mijn leven05-06-2011 12:06:28
  185. Onze redacteur op de lappen met een dove vrouw en een blinde man05-06-2011 11:06:28
  186. Herenthout: Kinderen met handicap vinden opvang05-06-2011 11:06:12
  187. Blinde van het jaar 200405-06-2011 11:06:55
  188. Superprestige-voorzitter Etienne Gevaert heeft leren leven met zijn handicap05-06-2011 11:06:34
  189. Severine Doré meter Kind Inclusie Plan05-06-2011 11:06:30
  190. Ik zou de sterren willen zien05-06-2011 11:06:14
  191. Leef voluit!05-06-2011 11:06:06
  192. Zoontje fotomodel Jordan blijkt blind05-06-2011 10:06:04
  193. Blind vertrouwen05-06-2011 10:06:04
  194. Georgia en Albert – Om het lijf05-06-2011 10:06:17
  195. Visueel gehandicapte ouders: “Wij zijn gewone mensen die gekozen hebben voor kinderen”05-06-2011 10:06:38
  196. Wat denkt Vlaanderen over …: Enquête over visueel gehandicapte personen05-06-2011 10:06:15
  197. Mijn verhaal: Een lezeres vertelt05-06-2011 10:06:02
  198. Anders en gelukkig05-06-2011 10:06:29
  199. “Liefde op het eerste woord” – Leo en Edith, van kindsbeen af blind, zijn twintig jaar getrouwd05-06-2011 10:06:48
  200. Het verhaal van Ilse Dupont05-06-2011 10:06:05

Laatst bijgewerkt op 26 april 2019 – 06:15