Blind zijn is moeilijker in de visuele maatschappij

Bron: De Standaard
8 april 2006

Reportage: Hoe ver staan we van het beeld dat Bruegel ophing over blinden  en slechtzienden?

Bruegel schilderde blinden als sukkelaars die samen in de gracht belanden.   Is dat nog altijd de manier waarop blinde mensen worden gezien?  Hoe  ervaren ze dat zelf?

SINT-ANNA-PEDE

In Sint-Anna-Pede, een heuvelachtig dorp in het Pajottenland, staat het kerkje  dat op verscheidene schilderijen van Pieter Bruegel de Oude prijkt.  Ook op  De parabel van de blinden: een tafereel waarin een vijftal mensen over zichzelf  en elkaar struikelt en ten slotte in de gracht belandt.  De organisatoren  van het Bruegeljaar hebben in de schaduw van het kerkje een reproductie van De  parabel geplaatst.

En ook al is het schilderij door Bruegel bedoeld als allegorie op de samenleving  van zijn tijd, hij gebruikte toch maar het beeld van de zielige blinde.   “Het is een beetje denigrerend voor ons”, meent Ilse Dupont (38) uit Wilrijk.   Ze is blind vanaf haar geboorte.

Blindenzorg Licht en Liefde heeft haar en nog drie blinde mensen uitgenodigd  voor een gesprek over beeldvorming.  Zo is er Ilse Peeters (34) uit  Kortenberg, die haar zicht langzaamaan verloren is en nu alleen nog vage vlekken  ziet.  Sinds zes maanden heeft ze een geleidehond.  “Wel fijn”, zegt  ze.  “Hij is een grote hulp en nu spreken wildvreemden mij over mijn hond  aan.  Dat is fijner dan altijd over mijn handicap te moeten vertellen.”

Ilse Dupont vindt dat herkenbaar: “Laatst stond ik op de bus te wachten en een  vrouw begon mij uit te horen: of ik dat al had vanaf mijn geboorte?  En of  ik een vriend had of getrouwd was, neen zeker?  Ik kon mij niet inhouden:  zulke vragen stelde ze toch zeker niet aan andere mensen die ze voor het eerst  ontmoette?  Bovendien zijn wij zoveel meer dan onze handicap.  Blind  zijn is niet de kern van mijn bestaan.  Maar ik moet er altijd moeite voor  doen om dat tot anderen te laten doordringen.”

Nog op de afspraak zijn Herman Caulier, ook blind geworden, en zijn vrouw  Liliane Steyaert, slechtziend, uit Oostakker.  “Je vraagt soms iemand mee  op café voor de gezelligheid en ze denken dat je vervoer zoekt”, zegt Herman.   “Als wij iets vragen, denken ze altijd eerst dat we zorg nodig hebben.”

Herman redt zich prima: hij werkt voor een grote bank en is ambassadeur voor  Blindenzorg Licht en Liefde.  Hij neemt vaak de trein naar Brussel, ook ‘s  zondags voor een concert in Bozar bijvoorbeeld.  “Medepassagiers vragen dan  al snel wat ik in Brussel ga doen.  Alsof iemand als ik niets in de stad  kan aanvangen.  Ik ben het al gewend.  Ik vraag gelijk wat zij in  Brussel van plan zijn.”

Het beeld van de zielige blinde is eeuwenoud.  De historicus Ben Wuyts, nu  docent aan de Arteveldehogeschool in Gent maar vroeger jarenlang aan het werk in  een school voor motorisch en meervoudig gehandicapte kinderen, weet er alles  van.  Hij schreef het boek Over narren, kreupelen, doven en blinden (uitg.   Davidsfonds).

“Er bestaan twee archetypische beelden over blinden en slechtzienden”, zegt  Wuyts.  “Aan de ene kant het beeld van de sukkelaar, wiens handicap het  gevolg is van zonde of schuld.  Blind-zijn als een straf van god.   Blinden werden gezien als minderwaardig en hulpeloos.  Ze konden maar  overleven door te bedelen of door met zichzelf te laten spotten.”

“Er is een verhaal uit 1425 over een cafébaas die vier blinden in een afgesloten  wei stopt, samen met een vet varken.  Hij geeft ze ieder een knuppel: wie  het varken kan doodslaan, mag het hebben.  En natuurlijk kloppen ze op  elkaar en daar beleven de toeschouwers veel plezier aan.  Een beetje zoals  rijke burgers uit Bruegels tijd plezier beleefden aan zijn schilderijen van  bedelaars en sukkelaars.”

Het andere archetype is dat van de blinde ziener, de profeet.  Wuyts: “Ook  een beeld dat al uit de Oudheid stamt.  Het idee is dat wie niet afgeleid  wordt door visuele prikkels, meer naar de diepte kan gaan.  Zo iemand moet  wel speciale gaven hebben.”  Hij voegt eraan toe: “Wat mij altijd heeft  bevreemd, is dat deze blinde mens altijd geboren blijkt in de betere kringen.   Hoe men naar blinden keek, was dus ook altijd een kwestie van sociale klasse.”

Het verhaal van de bijzondere gaven doet Ilse Dupont denken aan het idee dat  minister Patrick Dewael (VLD) onlangs lanceerde om blinde agenten aan te werven  “omdat die beter horen”.  Ze zegt: “Ik ben daarover geïnterviewd op de  radio.  Ik heb die speciale talenten niet.  Wat ik wel geloof, is dat  we beter leren luisteren.  Maar ik heb geen aangeboren scherper gehoor.   Ik ben er alleen wat meer op getraind”.

Ze moet lachen: “Sinds dat radio-interview ben ik er al ontzettend vaak over  aangesproken.  De mensen vragen dan of ik al bij de politie werk en voegen  eraan toe dat ik daar toch zinvol maatschappelijk werk zou kunnen doen.  Ik  moét bijna bij de politie gaan, ook al interesseert het me niet.”

Ilse Dupont is opgeleid tot telefoniste, maar ook dat interesseert haar niet.   “Het is de klassieke opleiding voor mensen die blind zijn.”  Ze heeft op  dit moment geen baan.  “Ik zou het liefste werken in het pastoraal werk.   Ik heb dat vroeger nog gedaan en ik geef geregeld bezinningen voor groepen jonge  mensen.  Ik doe veel vrijwilligerswerk.”

Jan De Smedt, Netwerk-directeur van Blindenzorg Licht en Liefde, stipt aan dat  het jammer is dat vrijwilligerswerk zo ondergewaardeerd wordt: “Ik ontmoet veel  blinde en slechtziende mensen met grote mogelijkheden.  Zij zouden de kans  moeten krijgen om een zeker inkomen dat ze van de overheid krijgen te combineren  met verdiensten uit hun vrijwilligerswerk.  Het statuut voor vrijwilligers  heeft ons honger gegeven naar méér.”

Ilse Peeters heeft wel een betaalde baan, als onthaalbediende in de hogeschool  Sint-Lukas in Brussel.  Haar werkgever voert met de hulp van het Vlaams  Fonds aanpassingen door om haar handicap te compenseren.  Zo wordt  binnenkort de telefooncentrale aangepast.  Ilse werkt er graag.  Soms  zelfs alleen, als haar directe collega’s met vakantie zijn.

“Ik heb zelf geen kinderen, dus ik hoef niet zo nodig vrij tijdens  schoolvakanties.  Mijn collega’s waren eerst ten zeerste verontrust: hoe  kon ik alleen voor het onthaal instaan?  Ze dachten dat de directeur mij  ertoe dwong.  Maar ik wilde het zelf.  Ik kan dat best aan, en ik werk  trouwens graag eens alleen.”

Herman werkt in het facilitair bedrijf van een grote bank in Brussel: “Wij doen  dienstverlening naar vergaderingen en ook het gebouwenbeheer.  Mijn directe  chef was er niet gerust op toen ik zijn dienst kwam versterken.  Zijn chef  heeft hem moeten overtuigen.  Ze hebben de taakverdeling zo aangepast dat  ik bepaalde zaken niet hoef te doen.  Al mijn werk vind ik op de computer  terug.  Met een brailleregel is dat goed te doen.”

Vroeger was de maatschappij niet aangepast, blinde en slechtziende personen  kwamen amper buiten.  Nu is er al verbetering merkbaar.  Wat moet er  nog gebeuren?

Liliane is er snel bij: “Ze zouden de trottoirs in Oostakker kunnen verbeteren.   Die liggen er niet zo goed meer bij.”

Haar man, Herman, is als blindenambassadeur gespecialiseerd in de aanpassing van  infrastructuur.  Soms komt hij op verkeerspunten die helemaal zijn  aangepast aan rolstoelgebruikers: “Daar is elke verhoging weg.  Voor ons,  blinden, is dat een ramp.  We weten niet meer of we op de weg of op het  voetpad lopen.  Noppentegels zijn dan absoluut noodzakelijk.”

Vroeger, in zijn jonge jaren, is hij eens letterlijk in een put gevallen.   “Ik was toen nog slechtziend, een redelijk goede slechtziende.  Een blinde  vriend wilde te voet naar huis en ik bood aan hem te vergezellen.  Ineens  stapten we vooruit waar geen trottoir meer was: we vielen in een diepe put.   Niets gebroken nee.  Ik heb mijn kameraad omhoog kunnen duwen en hij heeft  mij eruit getrokken.”  Hij kan er nu wel om lachen.

Ilse Peeters heeft het ook meegemaakt: op weg naar haar werk zakte ze tot haar  middel in een opengewerkte straat.  “Toen kwam ik helemaal vies op school  aan.  Wij zouden in feite altijd schone kleren moeten meenemen.”

“Ja, als er ergens werken zijn, ben je gechareld”, beaamt Ilse Dupont.  “Ik  ben onlangs tegen een kraan gelopen.  Het ding raakte mij op mondhoogte en  het was nogal geolied.  Ik heb de hele dag een vieze smaak in mijn mond  gehad.  Zo’n obstakel kan ik met mijn stok natuurlijk niet voelen.”

Jan De Smedt van Licht en Liefde vindt dat de beleidsmakers nog meer  inspanningen kunnen doen: “Een put met paaltjes en een lint eromheen: dat zie je  nog in Vlaanderen.  En dat is voor blinden en slechtzienden echt niet te  doen.  Sowieso moet men er bij werken over waken dat er toch minstens vrije  doorgang is voor een heel lichaam.”

“Men doet veel voor blinden, maar praat te weinig met ze.  En als men iets  doet, bijvoorbeeld een project toegankelijk maken op Open Monumentendag, dan  zijn de organisatoren vaak ontgoocheld dat er zo weinig blinde mensen op  afkomen.  Wij vragen niet om dure, eenmalige projecten, maar om meer  toegankelijkheid in alle aspecten van het dagelijkse leven.”

Op dat vlak verandert er volgens Ilse Peeters de jongste jaren meer ten kwade  dan ten goede.  “Er zijn nu meer en meer bankautomaten met touchscreen.   Die zijn voor ons niet meer toegankelijk.  Wij moeten voelbare knoppen  hebben.  Tot voor kort waren alle bankautomaten met drukknoppen, en zeg nu  zelf, was dat voor u slechter?  Voor ons was het beter.”

Herman beaamt: “Wij leven hier in een heel ontwikkeld land, en Roemenië hinkt  zogezegd ver achterop.  Maar ik heb daar bankautomaten gezien met spraak.   Als het daar kan, waarom hier dan niet?  Het is een kwestie van rekening  met ons te houden, van democratie.”

Ilse geeft nog een voorbeeld: “Ik vrees de dag dat mijn wasmachine het begeeft.   Nieuwe machines hebben geen voelbare knoppen meer.  Een heleboel dagelijkse  dingen worden digitaal en dat is niet goed.  Mijn thermostaat bijvoorbeeld.   Ik kan die wel aanzetten, maar ik weet niet hoe warm hij staat.  Soms zet  ik hem dus per abuis op 26 graden, en dan moet ik alle verwarmingskranen  uitdraaien als ik voel dat het te warm wordt.  Een gekke situatie.”

“Ook de evolutie in de supermarkten verontrust mij: je moet alles zelf in zakjes  doen, niemand die nog helpt.  Je kunt er nu zelfs brood kopen, maar je moet  het zelf snijden en verpakken.  Vroeger waren er in mijn gemeente,  Kortenberg, wel vijf bakkerijen.  Die zijn nu verdwenen.  Jammer, want  ik ging er graag: je kon er een praatje slaan en ze gaven je wat je vroeg.   Ik denk dat oude mensen dat ook graag hadden.  Wat goed is voor ons, is  goed voor veel mensen.”

En kijk, dat vinden de anderen mooi gezegd: “Wij sluiten ons daarbij aan.”

Conclusie?

Ilse Peeters: “De samenleving wordt almaar visueler, en dat is in ons nadeel.   Er is nog nooit zoveel gecommuniceerd als nu, maar het gebeurt niet meer  verbaal.  Alles is nu beeld.  Zien wordt in een visuele maatschappij  almaar waardevoller.  Ik denk zelfs dat doven het nu makkelijker hebben dan  wij.”

Blindheid in cijfers

De Wereldgezondheidsorganisatie rapporteerde in 2002 wereldwijd meer dan 161  miljoen mensen met een visuele beperking, van wie 124 miljoen met  slechtziendheid en 37 miljoen blinde mensen.

In Vlaanderen liggen de schattingen tussen 60.000 en 120.000, van wie één op de  tien helemaal blind is.

Het overgrote deel, of liefst 85 procent, van de blinden en slechtzienden is  ouder dan 65 jaar.

Wie pas na de leeftijd van 65 zijn zicht verliest, kan geen beroep meer doen op  bijstand van het Vlaams Fonds.

De vzw Blindenzorg Licht en Liefde richt zich wel tot alle blinden en  slechtzienden, maar is zelf voor 80 procent afhankelijk van privé-giften.   Driekwart van het werk bij deze organisatie wordt door vrijwilligers gedaan.

De bekendste activiteit van Licht en Liefde is de bibliotheek met ingelezen  boeken.  Op dit moment loopt ook een interactieve tentoonstelling  Ontmoeting met het donker’, waarbij ziende mensen aan den lijve kunnen ervaren  hoe het is om als blinde te leven.

http://www.lichtenliefde.be

Veerle BEEL

Delen
Share on Facebook0Tweet about this on Twitter0Share on Google+0Share on LinkedIn0Email this to someonePrint this page

  1. ‘Ik ben blind, maar verder is alles goed’16-05-2018 08:05:12
  2. Eibert: blind, maar verder alles goed04-04-2018 02:04:03
  3. Van je beperking je kracht maken – Esther Crombag (43)03-04-2018 12:04:12
  4. Ferry is blind en vlogt volop: ‘Ik weet nooit of ik goede beelden heb’28-03-2018 08:03:01
  5. ‘Blind, maar ik wilde niet minder zijn dan anderen’24-03-2018 08:03:41
  6. ‘Soms zie ik mijn droom weer zoals vroeger, een fijne ervaring’05-03-2018 08:03:53
  7. Toos (65) ging aan de drank toen haar zoon blind werd22-02-2018 09:02:49
  8. De blinden van ‘Taboe’: “Zelfmedelijden is erger dan een handicap”14-02-2018 08:02:48
  9. Emotionele getuigenissen tijdens nieuwste aflevering ‘Taboe’: “Al dertig jaar blind, en verdriet wordt steeds groter”12-02-2018 11:02:57
  10. Eén > Taboe > Omgaan met een visuele beperking12-02-2018 07:02:35
  11. Eén > Taboe > Kinderen krijgen12-02-2018 07:02:58
  12. Eén > Taboe > Taboe met audiodescriptie12-02-2018 07:02:40
  13. Eén > Taboe > De droefheid is altijd dichtbij12-02-2018 07:02:02
  14. Eén > Taboe > Wat is geluk?12-02-2018 07:02:37
  15. Esther Crombag – INTERVIEW @ Leadership Experience03-01-2018 11:01:41
  16. Probeer te genieten en wees dankbaar voor wat je wel hebt’13-12-2017 09:12:11
  17. ‘Je kunt in Nederland heel makkelijk beroepsblinde worden’13-11-2017 09:11:05
  18. Camping Karen & James – Bezoek van jongeren met visuele beperking02-11-2017 08:11:06
  19. Ze is blind… maar niet te stoppen26-10-2017 08:10:00
  20. Syenna op het terras15-10-2017 08:10:29
  21. Marina (12): ‘Ik laat zien dat ik alles kan’15-10-2017 08:10:50
  22. Marina (12): ‘Hoe mijn ouders eruitzien, weet ik niet’14-10-2017 08:10:12
  23. Max (11): ‘Alles wat anderen ook doen’14-10-2017 07:10:55
  24. #VraagMaarRaak ofwel Q&A Scheel kijken met kunstogen! Zou ik willen zien?13-10-2017 07:10:22
  25. Update: Maarten: “Ik werd blind, waarom?”01-10-2017 08:10:25
  26. Het beste van Camping Karen en James – Jongeren met een visuele beperking14-09-2017 09:09:29
  27. Kunnen blinde mensen ook hooggevoelig zijn?22-07-2017 12:07:21
  28. Gertjan’s VLOG 3 | Brailleleesregel gekoppeld met mijn iPhone14-07-2017 10:07:58
  29. Blinde Gertjan stelt zichzelf even voor!28-06-2017 08:06:02
  30. Paus probeert bijna blind meisje te genezen met handoplegging18-06-2017 04:06:17
  31. Op deze manier vinden ook blinde kinderen hun chocolade eieren in de tuin18-06-2017 04:06:09
  32. Nynke (15): “God heeft een plan met mijn blindheid”18-06-2017 03:06:11
  33. Maarten: “Ik werd blind, waarom?”18-06-2017 03:06:45
  34. Blind, Happy and Free18-06-2017 03:06:37
  35. Marina Katarina Kovac wil ‘laten zien wat blinden kunnen’18-06-2017 03:06:44
  36. Leven zonder te zien15-06-2017 03:06:25
  37. Video: Bartiméus – Belang van toegankelijkheid voor blinden14-06-2017 03:06:42
  38. “Je kunt meer dan je denkt als je blind bent”13-06-2017 04:06:53
  39. ‘Ik ben een jonge moeder van een baby en peuter. En oh ja: ik ben blind!’13-06-2017 04:06:12
  40. Larissa Klaassen wil inspireren11-06-2017 09:06:30
  41. Interview met Deborah Maerschalck (blind)11-06-2017 09:06:05
  42. “Elk kindje is bijzonder én mooi, ook onze Flor”10-01-2017 08:01:58
  43. Blinde jongen redt zijn mama nadat ze thuis instort02-01-2017 04:01:27
  44. ‘Bijna niets is onmogelijk’23-10-2016 05:10:14
  45. “Mijn papa kan heel goed vertellen”13-06-2016 08:06:32
  46. Blinde Corné Kremers Lid in de Orde van Oranje-Nassau31-05-2016 09:05:19
  47. Blind en in de jeugdraad – In gesprek met Deborah Maerschalck04-04-2016 11:04:10
  48. ‘Met je hart zie je meer’31-03-2016 10:03:46
  49. Blind raadslid legt werk neer vanwege handicap22-03-2016 08:03:33
  50. ‘Helemaal niet erg om blind te zijn’13-02-2016 09:02:01
  51. Blinde alleenstaande vrouw voedt zoon op zonder partner02-02-2016 04:02:55
  52. Joris werd opeens blind en verloor alles: ‘Verzekeraar liet me in de steek’27-01-2016 08:01:43
  53. Eén dag kan Marina ‘zien’06-01-2016 11:01:28
  54. “Als blinde wil ik opkomen voor de doven”05-12-2015 08:12:05
  55. Blind zijn, beeld je dat even in29-11-2015 09:11:51
  56. ‘Voor blinden is dit een fantastische tijd’ (over Vincent Bijlo)12-09-2015 04:09:28
  57. Koenraad Lecluyse is blind maar opent bed and breakfast06-09-2015 08:09:47
  58. De Ooglijn is vanaf 1 september vaker en langer open02-09-2015 12:09:03
  59. Vincent Bijlo: ‘Blind of doof? Ik ben liever allebei’28-08-2015 09:08:41
  60. “Ik kijk anders naar de dingen”06-08-2015 08:08:35
  61. Henk en Sylvia zijn beiden blind, maar werden verliefd07-04-2015 04:04:10
  62. Vrouw herinnert echtgenoot alleen als 16-jarige tiener17-03-2015 08:03:52
  63. Wat zie je als je niet kunt kijken?10-03-2015 09:03:07
  64. Vrolijk Vlaanderen over blinden en slechtzienden10-03-2015 09:03:58
  65. Vincent Bijlo in Pavlov10-03-2015 09:03:34
  66. Reportage van de blinde Tonny van Breukelen10-03-2015 09:03:35
  67. Martine Boere strijdt om de titel ‘Bikkel 2011’10-03-2015 08:03:26
  68. Je zal het maar hebben met blinde Ferry10-03-2015 08:03:26
  69. Het Klokhuis – Blinde Sander is actief in het leven10-03-2015 08:03:20
  70. De Reünie Esther Crombag10-03-2015 06:03:18
  71. De ogen van Sophie – Alles over blind zijn10-03-2015 05:03:23
  72. Blinde mama Monique – Ik zie, ik zie, wat zij niet ziet10-03-2015 05:03:01
  73. Blinde Leo Dijk in Tiswat10-03-2015 05:03:43
  74. Blinde Karl gebruikt hulpmiddelen in het dagelijks leven10-03-2015 05:03:58
  75. Een bloemetje voor Kim Bols10-02-2015 08:02:52
  76. Video: Vrolijk Vlaanderen met blinden10-02-2015 06:02:31
  77. ‘Ik zou graag nog eens langs de winkels flaneren’25-01-2015 01:01:10
  78. Hoogezand – Oprichting lotgenotengroep voor mensen met een visuele beperking23-01-2015 05:01:59
  79. 10 ongelooflijke verhalen over blinde mensen22-01-2015 08:01:23
  80. Video – Meintje en haar blinde ouders18-01-2015 01:01:06
  81. Video – Blinde man laat beurs vallen, wat doe je?04-01-2015 09:01:44
  82. Larissa Klaassen: ‘Ik ben blij dat ik anderen help met mijn uitvinding’03-01-2015 09:01:49
  83. Ambassadeur Kim Bols11-12-2014 10:12:46
  84. Larissa is de stoerste19-11-2014 10:11:03
  85. Als het moet, dan moet het28-10-2014 06:10:48
  86. Persoonlijke ervaring van Evelien (29) uit Boxmeer20-09-2014 08:09:08
  87. “God heeft een bedoeling met mijn blindheid”02-09-2014 05:09:07
  88. Stadsportret: Blind met ballen15-08-2014 02:08:01
  89. Mooi: hoe blinde mensen schoonheid “zien”25-04-2014 03:04:52
  90. Gedicht: Ik ben ook normaal27-02-2014 09:02:10
  91. Gezichtsvermogen kwijt24-02-2014 08:02:24
  92. Oogcontact17-02-2014 12:02:29
  93. “Het is een kwestie van accepteren”09-02-2014 11:02:03
  94. Blind vertrouwen in de toekomst28-01-2014 08:01:01
  95. Jonge blinde vrouw komt spreken tijdens les Verzorging25-01-2014 08:01:44
  96. Audiodagboek van een blinde man: zo is het om je zicht te verliezen22-01-2014 07:01:02
  97. Overlast gevende bovenbuurvrouw blijkt blind14-01-2014 06:01:49
  98. Een moeder met veerkracht18-12-2013 04:12:49
  99. “Ik zou niet willen zien”26-11-2013 05:11:00
  100. Het begrip wolk uitleggen aan een blind kind?06-11-2013 03:11:02
  101. Blindismen: wat zijn ze en wat doen we ermee?01-11-2013 03:11:00
  102. “De dag nadat mijn blinde dochter trouwde”05-10-2013 07:10:57
  103. Mijn ouders kregen te horen dat er iets mis was met hun dochtertje11-05-2013 10:05:11
  104. Een blindere houding25-04-2013 06:04:08
  105. “Al drie keer kanker, maar ik geef niet op”22-02-2013 02:02:06
  106. Blinde Heemstedenaar wil ook graag gegroet worden19-02-2013 08:02:29
  107. ‘Ik kijk door de ogen van mijn zoon’08-01-2013 07:01:04
  108. ‘Ik ben blij een hefboom te kunnen zijn’24-12-2012 07:12:20
  109. Een kind opvoeden als je blind bent13-10-2012 06:10:33
  110. Zie je iets aan mij?25-08-2012 03:08:31
  111. ‘VARA weigert Vincent Bijlo om blindheid’06-08-2012 06:08:56
  112. Wereld blinden gaat open in Pakhuis14-07-2012 07:07:14
  113. Blinde moet 18.000 euro terug aan staat05-07-2012 06:07:04
  114. Video: Blind28-06-2012 03:06:35
  115. Xander en Siebe zijn gered10-05-2012 06:05:32
  116. Je vingers zijn je ogen07-05-2012 05:05:45
  117. Kim Bols: portret van een gedreven Vlaamse07-05-2012 05:05:25
  118. Het verhaal van Youssri – “Ik zie wat kan”01-04-2012 12:04:13
  119. Video: Klassen Kors Breijerschool op bezoek bij blinden23-03-2012 05:03:37
  120. Video: Blinde Wapservener loopt pelgrimstocht21-03-2012 12:03:42
  121. Video: Johan Dingemans21-03-2012 08:03:24
  122. Vincent Bijlo: ‘Ogen kunnen dictators zijn’31-12-2011 08:12:23
  123. Ervaren hoe het is om in een rolstoel te zitten of blind te zijn06-12-2011 06:12:11
  124. Blind leven18-11-2011 05:11:11
  125. Interview Vincent Bijlo15-09-2011 10:09:45
  126. Interview met Kim Bols02-09-2011 10:09:59
  127. ‘Mijn handicap is juist mijn kracht’08-06-2011 07:06:43
  128. ‘Blind Alert, ik ben blij dat het er eindelijk is’07-06-2011 05:06:21
  129. Blinde moeder Rebecca wil nog een tweede kindje07-06-2011 05:06:41
  130. ‘Een onvergetelijke ervaring voor iedereen’07-06-2011 04:06:02
  131. Blind raadslid voltrekt huwelijk07-06-2011 04:06:35
  132. Carolus Leysen: “Als blinde ben je altijd een stap achter”07-06-2011 04:06:34
  133. “Het is niet omdat je niet ziet, dat je niets weet”06-06-2011 08:06:14
  134. Blinde Genkenaar Carlo Petrelli vangt honden op05-06-2011 02:06:53
  135. Hoedje af voor blinde mama Rebecca05-06-2011 01:06:29
  136. Kracht in mij05-06-2011 01:06:46
  137. Lotgenoten05-06-2011 01:06:04
  138. “Ik heb mijn levensvreugde teruggevonden”05-06-2011 01:06:16
  139. Een blinde leest lichaamstaal anders, maar daarom niet minder goed05-06-2011 01:06:47
  140. Over blinden, alcoholisten en rolstoelers05-06-2011 01:06:33
  141. “Het enige dat me niet lukt, is samen kleuren”05-06-2011 01:06:57
  142. ‘Blind fietsen? Gewoon’05-06-2011 01:06:52
  143. Blinde ouders05-06-2011 01:06:33
  144. Moeder houdt benefiet voor blinde dochter05-06-2011 01:06:47
  145. ‘In 2009 wil ik zélf mijn post lezen’05-06-2011 01:06:12
  146. Eten zonder je bord te zien05-06-2011 01:06:39
  147. Martine helpt Odette05-06-2011 01:06:11
  148. ‘Sommige afleveringen heb ik al 50 keer gezien’05-06-2011 01:06:04
  149. Gesprekken met kinderen in uitzonderlijke situaties – Zowel de PAPA als de MAMA van Veerle (11) zijn BLIND05-06-2011 01:06:58
  150. Mei Lan (16), ooit ziende, nu blind05-06-2011 01:06:32
  151. Mijn Melsbroek: Albert Keersmaekers05-06-2011 01:06:17
  152. “Boodschappen doen? Niet alleen!”05-06-2011 01:06:04
  153. ‘Ongelooflijk hoeveel wilskracht Eline toont’05-06-2011 01:06:29
  154. Oudejaarsshow Vincent Bijlo in Lokatie 78 (Bunnik)05-06-2011 01:06:49
  155. “Wij hadden blind meisje te gast”05-06-2011 01:06:55
  156. “Ook ziende zouden we voor elkaar kiezen”05-06-2011 01:06:16
  157. Ik kwam terug van Lourdes en werd blind05-06-2011 12:06:01
  158. Niets gezien, alles gehoord05-06-2011 12:06:37
  159. Herman Van Dijck ruimde vuil boeltje Hooge Maey op05-06-2011 12:06:56
  160. “Ik droom dat mama me kan zien”05-06-2011 12:06:33
  161. Frida en Edwin Weterings – Blind echtpaar met (ziende) kinderen …05-06-2011 12:06:19
  162. Blinden bouwen beroepsloopbaan uit: Wij zijn geen sukkelaars05-06-2011 12:06:16
  163. Blind zijn is moeilijker in de visuele maatschappij05-06-2011 12:06:05
  164. “Eeuwige optimist” Joël Vyncke overleden05-06-2011 12:06:42
  165. Blinde vrouw van 62 twaalfde keer moeder05-06-2011 12:06:12
  166. ‘Zielig komt niet in mijn woordenboek voor’05-06-2011 12:06:56
  167. Niks kniezen om je handicap, maar er gewoon voor gaan05-06-2011 12:06:30
  168. Een ‘beperking’ is heel normaal05-06-2011 12:06:16
  169. Hennie Halfwerk denkt in kleuren05-06-2011 12:06:42
  170. Vlaamse Buren: Gunter & Manuela en hun buurvrouw Rita Van Schel05-06-2011 12:06:47
  171. “Hij pakte mijn zicht af, maar niet mijn leven05-06-2011 12:06:28
  172. Onze redacteur op de lappen met een dove vrouw en een blinde man05-06-2011 11:06:28
  173. Herenthout: Kinderen met handicap vinden opvang05-06-2011 11:06:12
  174. Blinde van het jaar 200405-06-2011 11:06:55
  175. Superprestige-voorzitter Etienne Gevaert heeft leren leven met zijn handicap05-06-2011 11:06:34
  176. Severine Doré meter Kind Inclusie Plan05-06-2011 11:06:30
  177. Ik zou de sterren willen zien05-06-2011 11:06:14
  178. Leef voluit!05-06-2011 11:06:06
  179. Zoontje fotomodel Jordan blijkt blind05-06-2011 10:06:04
  180. Blind vertrouwen05-06-2011 10:06:04
  181. Georgia en Albert – Om het lijf05-06-2011 10:06:17
  182. Visueel gehandicapte ouders: “Wij zijn gewone mensen die gekozen hebben voor kinderen”05-06-2011 10:06:38
  183. Wat denkt Vlaanderen over …: Enquête over visueel gehandicapte personen05-06-2011 10:06:15
  184. Mijn verhaal: Een lezeres vertelt05-06-2011 10:06:02
  185. Anders en gelukkig05-06-2011 10:06:29
  186. “Liefde op het eerste woord” – Leo en Edith, van kindsbeen af blind, zijn twintig jaar getrouwd05-06-2011 10:06:48
  187. Het verhaal van Ilse Dupont05-06-2011 10:06:05
  188. Zelfwaardering, assertiviteit en visuele handicap05-06-2011 10:06:23
  189. Blinde angst05-06-2011 10:06:21
  190. Blinde tiener wil dwars door Brussel stappen29-05-2011 12:05:06
  191. Rolstoelpatiënt verdedigt belang lotgenoten in OCMW28-05-2011 11:05:07
  192. “Blind zijn is voor ons de ergste handicap”28-05-2011 03:05:14

Laatst bijgewerkt op 14 maart 2014 – 12:36