Happen in het duister

Bron: Reformatorisch Dagblad
18 september 2009

Smaakpapillen zijn de weg kwijt, een gesprek voeren verloopt anders,  ruimtelijk inzicht faalt.  Eten in het donker zet alles op zijn kop.  Welkom in de  wereld van blinden en slechtzienden.

Een diepzwarte muur.  Meer niet.  De hoop op langzamerhand verschijnende contouren  en schaduwen blijkt ijdel.  Donker is hier echt donker.  Er is –letterlijk– geen  hand voor ogen te zien.  Ook geen tafel, geen bestek, geen wijnglas, geen servet,  geen tafelgenoot.

Zo’n twee keer per week schuift in hotel-restaurant Oud London in Zeist een  groep aan tafel om te ervaren hoe dat is, een vorkje prikken met het zwarte  niets voor ogen.

De organisatie van de diners ligt in handen van Bartiméus.  Sinds ruim een jaar  biedt de organisatie voor blinden en slechtzienden de culinaire activiteit aan.  De etentjes laten enigszins ervaren wat de consequenties zijn van een visuele  handicap.

Zo-even ging het in polonaise het duister in, gastvrouw Annette Westerhuis –projectmedewerker van Bartiméus– voorop.  Een trap af, een gang door, tweemaal  langs een verduisterings­gordijn.  “Vooral mannen praten hier van tevoren heel  stoer over”, zal Westerhuis aan het einde van de avond zeggen.  “Doen we even,  stellen ze dan.  Maar hoe verder we de zaal in gaan, hoe meer –ze maakt een  aarzelende beweging– ze terugdeinzen.”

In Westerhuis’ plaats had eigenlijk een slechtziende of blinde moeten staan.  “We  vinden het erg belangrijk dat mensen met een visuele beperking als gastvrouw of  gastheer optreden”, aldus communicatieadviseur Judith de Bock.  Met de zeven  blinden en slechtzienden die op dit moment –vrijwilig– bij Bartiméus Beleving  werken, lukt dat niet altijd.  De organisatie is daarom op zoek naar meer blinde  of slechtziende vrijwilligers.

“Hier is je stoel”, zegt Westerhuis plots. Handen blijken onmisbaar in deze mysterieuze donkere kamer. Ah, een tafelrand. Aan de overkant, het lijkt ver weg, klinken stemmen. “Ik voel drie glazen.” “Zit jij rechts van mij?” Wat tasten en praten over en weer maakt het plaatje compleet: twee stellen bij elkaar aan een ronde tafel. Het schaaltje boter dat klaarstaat is snel ontdekt. Onvermijdelijk resultaat: vette vingers.

Alles wat licht kan geven, is hier verboden.  Eén mobieltje zou in deze zwarte  mist het effect van een schijnwerper sorteren.  “Pas hadden we iemand met  licht­gevende nagellak”, zegt Westerhuis.  “Dat was een gedoe.”

Begluren

“Wij schaffen thuis bestek af”, concludeert een van de deelnemers na afloop.  “Je  kunt prima met je handen eten.”  Het voorgerecht, zalmsalade met garnalen in een  cocktailglas, wil nog wel op z’n chic.  Vlees snijden met vork en mes is echter  een hele kunst.  Een onwillig stuk vlees –entrecote of toch karbonade?– levert  gemopper op aan de ene kant van de tafel.  “Snij voorzichtig van de randjes”,  oppert een lotgenoot.

“Nu snap ik dat mijn cliënten meestal met hun handen voelen en met een lepel  eten”, zegt een vrouw die met visueel gehandicapten werkt.  Als er meermaals een  frustrerend lege vork richting de mond is gegaan, zijn de tien vingers inderdaad  een welkom hulpmiddel.  In het donker moet etiquette het afleggen tegen gemak.

“Met je handen voelen is geen probleem”, zei Westerhuis bovendien voor de eerste  gang.  “We zien het toch niet.”  De nachtkijker met infraroodlicht die de  bediening gebruikt, zorgt voor net genoeg zicht om een bord veilig uit te  serveren.  “Wees niet bang dat we jullie vanuit een hoekje begluren en ons slap  lachen”, stelde ze de aanwezigen gerust.

Vandaar dat er tijdens de exotische sorbet zonder enige gêne een stuk meloen –de  smaak is goed thuis te brengen–van hand tot hand gaat.  Persoon één houdt er niet  van, persoon twee is er dol op.  De vrijmoedigheid wordt verstoord door een  grinnikende Westerhuis.  Betrapt.

Misschien wel de meest aparte ervaring volgt aan het einde van de avond.  Op elke  tafel wordt kaarslicht aangestoken.  Wat op een doorsneewinteravond een kleine  flikkering teweegbrengt, doet nu aan als een fel zoeklicht.  De stemmen  tegenover, rechts en links krijgen ineens een gezicht.  De tafel heeft een veel  grotere doorsnede dan verwacht.  Bovendien is de indeling van de geheimzinnige  donkere ruimte totaal anders dan op basis van geluiden kon worden ingeschat.

Romantisch

In het donker wordt je wereld kleiner, is de conclusie tijdens een korte  evaluatie aan het eind van de avond.  Praten met personen aan de linkerkant,  rechterkant of pal tegenover gaat nog wel, maar communicatie met  gesprekspartners verderop vergt veel energie.  Regelmatig iets zeggen blijkt  essentieel.  Een andere manier om bij de les te blijven is er niet.  Hou een  enkele minuut de lippen op elkaar en het gevaar van indommelen is reëel.

Het enige stel in het gezelschap dat aan een tweepersoonstafel zit, heeft zich  verbaasd over het stemvolume van de anderen.  “Wat een lawaai, ongelooflijk.”  Voor een romantisch etentje kunnen de lampen dus beter aanblijven.

Voor louter gastronomisch genot overigens ook.  De kalfssteak was heerlijk, maar  werd niet herkend.  De garnalen vielen eigenlijk best mee, maar zouden bij  lamplicht zeker op de rand van het bord zijn blijven liggen.  En het pureetje was  verfijnd, al ontdekte geen van de tafelgenoten er rucola in.  De zelf­gemaakte  mayonaise was een topper.  Tot op het moment dat het bord bleek te zijn veranderd  in een romige zee.  Ook opscheppen en maat houden is best lastig als alle lampen  doven.

Elke laatste vrijdag van de maand organiseert Bartiméus een driegangendiner in  het donker.  Prijs 55 euro per persoon per arrangement.  Voor groepen kan op  afspraak een avond worden belegd.  Opgave:awesterhuis@bartimeus.nl,  06-23888865.

http://www.dinereninhetdonker.nl.

“Eetervaring blinde niet wezenlijk anders”

Wie in het donker eet, mist een belangrijk deel van de culinaire ervaring.  Voor  blinden gaat dat echter niet op, stelt onderzoeker Remco Havermans.

Een groep mensen zit te eten.  Het is zo donker dat ze hun voedsel niet zien.  Plotseling gaat het licht aan: op de borden liggen blauwe aardappels en knalrode  biefstuk.  Meteen worden er mensen misselijk.

Het onderzoek dat Havermans, universitair docent aan de Universiteit Maastricht,  aanhaalt, maakt het meteen duidelijk: eten wel of niet zien maakt verschil.  “We  weten al heel lang dat de visuele kenmerken van eten ons iets kunnen vertellen  over de smaak die het waarschijnlijk heeft”, aldus de wetenschapper.  Op dit  moment bereidt hij een onderzoek voor naar de invloed van de kleur en vorm van  groente en fruit op de waardering ervan.

Het is te verklaren dat zelfs een uitgesproken smaak als die van rucola in het  donker moeilijk is te herkennen, zegt Havermans.  “Wanneer je die groente voor  het eerst eet, leer je de vorm en kleur van het rucolablaadje te koppelen aan de  specifieke smaak en aan een bepaald mondgevoel.  Kun je het eten niet zien, dan  heb je minder informatie over wat je in je mond stopt en minder verwachtingen.  Dat maakt herkenning moeilijker.  Zonder visuele input mis je een belangrijk deel  van de eetervaring.”

Blinden herkennen eten uiteraard niet door het te zien.  “Maar het is belangrijk  te weten dat geur en klank –bijvoorbeeld of eten kraakt– ook een signaalfunctie  kunnen vervullen.”

Dat maakte recent onderzoek duidelijk.  Proefpersonen kregen een koptelefoon op  terwijl ze chips aten.  De kraakgeluiden werden gemanipuleerd, bijvoorbeeld door  hoge tonen weg te filteren.  “Daardoor klonk het minder krakerig.  De  proefpersonen vonden de chips daardoor minder vers en minder lekker.  Dat laat  zien hoe subjectief eetervaring is.”

Meer culinaire donkerte

Restaurant ctaste, Amsterdam.  Driegangenmenu 39,50 euro, bijpassend  wijnarrangement 12,50 euro.  Bijzonder: bediening zo veel mogelijk door  visueel gehandicapten.  http://www.ctaste.nl.

In het donker gezien, Velsen.  Rondleiding in het donker plus mogelijkheid  tot maaltijd.  http://www.wakan.nl.

Barbecuehuis De Jongen Koning, Purmerend.  Eten in het donker (twee of drie keer  per jaar, groepen op afspraak), 35 à 40 euro.  Bijzonder: blinde vriend van  eigenaar is gastheer.

Muzieum, Nijmegen.  Driegangenmenu (inclusief drankjes) 55 euro.   Bijzonder: blinde obers.  nl.wikipedia.org/wiki/MuZIEum.

Mariëlle Oussoren-Buys

Delen
Share on Facebook0Tweet about this on Twitter0Share on Google+0Share on LinkedIn0Email this to someonePrint this page

  1. Hechtel-Eksel – Ruim 170 gasten dineren als blinden14-12-2017 09:12:37
  2. Lunch in het donker02-11-2017 08:11:25
  3. Sint-Truiden – Voorzitster Stedelijke Adviesraad voor Mensen met een Beperking krijgt eerbetoon23-10-2017 10:10:45
  4. Blinden belevingsdiner: ‘Ik zie het allemaal niet meer zitten’04-10-2017 09:10:28
  5. ‘Het gaat om een grotere bewustwording van toegankelijkheid’02-10-2017 08:10:55
  6. Hartje Breda: Dineren in het donker18-06-2017 02:06:40
  7. Nog geen bord gevallen bij Zwart18-11-2016 10:11:59
  8. Hechtel-Eksel – Tweede editie ‘Dineren in het donker’06-12-2015 09:12:58
  9. Ctaste: Dineren in het donker16-07-2015 09:07:16
  10. Ctaste wint publieksaward23-05-2015 06:05:03
  11. In gesprek met Ctaste18-04-2015 08:04:38
  12. Ctaste in Antwerpen (België): Dineren in het duister10-03-2015 05:03:22
  13. Ctaste: “Een restaurant, stadsrondleidingen en arbeidsbemiddeling”26-02-2015 09:02:25
  14. Donker dineren tijdens Internationale Dag van de Gehandicapten10-12-2014 10:12:51
  15. Hechtel-Eksel – Eten in het donker05-12-2014 10:12:13
  16. Honderd mensen dineren in duisternis04-12-2014 09:12:59
  17. Video: Remco de Vaan gaat eten in het donker (rondjeNL TV73)29-07-2013 11:07:48
  18. Ctaste viert jubileum en Start Foundation schenkt rente terug27-11-2012 05:11:45
  19. Blind dineren bij Het Schild groot succes29-09-2012 04:09:47
  20. Dineren in volstrekte duisternis11-07-2012 03:07:23
  21. CTaste: je vingers aflikken in het pikkedonker31-03-2012 05:03:26
  22. Video: Lunchen in het donker21-03-2012 12:03:17
  23. Eten in het donker erg gewild03-12-2011 07:12:38
  24. Het donker en de anonimiteit maken balorig07-06-2011 04:06:04
  25. Barcelona heeft het eerste “blinden” restaurant van Spanje05-06-2011 01:06:11
  26. Dineren in het donker zorgt voor intieme conversatie05-06-2011 01:06:56
  27. Happen in het duister05-06-2011 01:06:16
  28. Eten in ’t donker05-06-2011 01:06:57
  29. Dineren in het donker – Ctaste (Amsterdam)05-06-2011 01:06:50
  30. Dineren in de duisternis05-06-2011 01:06:50
  31. Twaalf blinden hebben kelnerdiploma op zak05-06-2011 01:06:51
  32. In het donker05-06-2011 12:06:42
  33. Diner in het duister05-06-2011 12:06:43
  34. Fazant centraal, witloof op twee05-06-2011 12:06:03
  35. Aan tafel in het pikkedonker05-06-2011 12:06:16
  36. Niet zien en niet gezien worden05-06-2011 12:06:52
  37. Genieten in het donker05-06-2011 12:06:55
  38. Een culinaire ervaring in het pikdonker05-06-2011 12:06:21
  39. Parijs: Eten in het donker05-06-2011 12:06:42
  40. Geen bal gehakt te zien05-06-2011 11:06:25
  41. Eten in het donker05-06-2011 10:06:36
  42. Blind dates in een pikdonkere bar05-06-2011 10:06:43
  43. Tafelen op de tast05-06-2011 10:06:34
  44. Blinden openen donker restaurant voor zienden05-06-2011 10:06:10
  45. Restaurant voor ziende blinden05-06-2011 10:06:03

Laatst bijgewerkt op 6 september 2015 – 13:20