Eten in het donker

Bron: De Financieel Economische Tijd
28 december 2002

Bij de buren valt met veel gegiechel een glas aan diggelen, bij tafel vier wil  iemand graag ‘zum Klo’.  ‘Sofort’, roept de ober terug.  ‘Meteen.’   En hij begint een schuifeltocht langs stoelen met ter hoogte van tafel twee een  valpartij en een stevige vloek.  Op het podium wordt de ‘Abendempfindung’  van Mozart kortstondig onderbroken.  Welkom in het Berlijnse restaurant ‘Abendmahl’,  waar u één keer in de maand leert te eten in het donker.

Het is pikdonker en we eten iets dat het midden houdt tussen avocado en pompoen.   Met de linkerhand angstvallig het bord vastgrijpend, proberen we de  mousseachtige substantie op de lepels en in de mond te schuiven.  Na drie  pogingen die in de schoot belanden, lukt dat heel aardig.  Bij het schenken  van wijn houden we onze duimen maar in het glas om te weten wanneer we moeten  stoppen.  Het went snel, die totale duisternis.

Udo Einenkel houdt al jaren vooral van de donkere kanten van het leven.  In  1998 baarde de voormalige drummer die volledig in de ban van de kookkunst  raakte, veel opzien met toetjes die geïnspireerd waren door zijn lange  wandelingen met zijn hond over de grote Berlijnse kerkhoven.  Dat  resulteerde in grafstenen van mascarpone met bloeddruppels van chocolade of  complete mausolea van bekende Berlijnse families in meloenijs met een fijn  roomsausje, en dat alles zoals altijd gemaakt van de puurste ingrediënten zonder  artificiële toevoegingen.  Want Udo Einenkel kookt uitsluitend vegetarisch  en volgens de hoogste graad van zuiverheid.  Zijn restaurant Abendmahl  staat er in heel Berlijn om bekend.  Wim Wenders, die in de jaren tachtig  in de alternatieve ‘Szene’ van de Berlijnse wijk Kreuzberg neerstreek, is een  regelmatige bezoeker.  Net voor zijn dood in 1995 kwam ook de  toneelschrijver en regisseur Heiner Müller vaak langs.  Maar meer nog om  zijn ‘track record’ als alternatieve kok, heeft Udo Einenkel bekendheid  verworven met de buitenissige presentaties van zijn gerechten.

Hip

Een deel van de inventiviteit lijkt uit nood geboren.  Want na de val van  de Muur werd Einenkel geconfronteerd met het weglekken van bezoekers naar wijken  die 40 jaar verborgen hadden gelegen in het oosten van de stad, die veel  goedkoper waren dan Kreuzberg en met hun vervallen façades voor veel kunstenaars  een aantrekkelijker decor vormden.  Vooral de wijk Prenzlauer Berg werkte  als een magneet op de Berlijnse avant-garde.

Om het publiek weer naar Kreuzberg te krijgen, begon Einenkel halverwege de  jaren negentig de aandacht te trekken met bijzondere gerechten en  gebeurtenissen.  Hij bedacht onder meer de ‘dodelijke desserts’ en hij kwam  met het niet bijster originele concept van ‘eventdiners’: avondvullende  ‘happenings’ voor een vast bedrag met naast een meergangendiner een serie  onderhoudende acts.

Het andere grote succesnummer van de afgelopen jaren bleek ‘Blind Date’, een  avond eten in het pikdonker zonder te weten wat er precies wordt voorgeschoteld.   Voor 35 euro (drank niet inbegrepen) zijn gasten een hele avond onder de pannen.   Het begint allemaal nog heel gezellig in het licht.  Je wordt naar een  tafel gebracht, bestelt te drinken en krijgt een uur de tijd om te wennen aan de  vele beeltenissen van Jezus Christus die de muren sieren.  Er hangt een  beetje nerveuze stemming, te vergelijken met de spanning in een vliegtuig dat  gaat opstijgen.  Dan floept het licht uit en is het werkelijk aardedonker.   Een vriendelijke stem vraagt de glazen van tafel te halen om plaats te maken  voor het eten.  Dan volgt er een hele tijd niets.  Een paar dozijn  ogen proberen een glimpje licht in de duisternis te ontwaren, een herkenbare  figuur te onderscheiden om houvast te krijgen, maar het blijft zo donker als de  nacht.  Alleen door het geschuifel van de kelners langs de tafels en het  gegiechel van nerveuze gasten, is een ‘plaatsbepaling’ mogelijk.  Zodra het  eten op tafel komt, is het verloren gevoel vrijwel verdwenen.

Van blinden weet Einenkel dat elke handeling in het aardedonker de volledige  concentratie verlangt.  Dat klopt aardig.  Het zoeken naar een mes  blijkt een helse klus, het eten op een vork schuiven bijna ondoenlijk, laat  staan de vork met succes naar de mond brengen.  Toch lukt het allemaal, bij  iedereen, en daarmee verdwijnt ook de spanning in de eetzaal.  De ophef die  ontstaat als een kelner een val maakt (kleine rode lichtjes aan de tafelpoten  moeten de bediening de weg wijzen) is van korte duur en leidt eerder tot  opluchting dan tot verstrakking.

Na een paar uur floept het licht weer aan en krijgt iedereen een menu uitgereikt  met daarop de eerder verorberde gerechten.  ‘Aha’, roept iedereen bijna in  koor.  Die knisperige dingen met die curieuze smaak waren ‘Sesam-krokantchips’  en helemaal niet de stukjes gebakken brood met Italiaanse kruiden die er hier en  daar van gemaakt waren (het gezelschap bij de deur had een Sri Lankaanse  oorsprong aan de krakende ‘chips’ gegeven).  En die zachte blokjes waren  inderdaad tofu, zoals iedereen al vermoedde.

Unsicht

Na een aarzelend begin is Einenkels opzet aangeslagen en elke ‘Blind Date’ snel  volgeboekt.  Hij heeft de verleiding weerstaan van het eten in de  duisternis zijn belangrijkste bron van inkomsten te maken en de ‘blind dates’  beperkt tot een keer per maand.  De overige dagen is Abendmahl een ‘gewoon’  restaurant, dat omwille zijn bijzondere vegetarische gerechten vrijwel elke  avond vol zit.  De ‘events’ zijn daarvoor niet meer dan een hulpmiddel, een  publiciteitsstunt, dat de aandacht op het eten moet vestigen.

Hoe anders gaat het in de Unsicht Bar, een pas geopend restaurant in de buurt  van de toeristische Hackescher Markt, dat eten in het donker tot zijn kenmerk  heeft gemaakt.  In de Unsicht Bar wordt de bezoeker meteen het donker in  geleid en zo blijft het tot de rekening moet worden betaald.  Ook bij de  Unsicht Bar worden op een onzichtbaar podium onzichtbare acts opgevoerd.   Het eten is er ‘gewoner’: gegratineerde aardappeltjes, een groentencompote, drie  kleine stukjes cordon bleu.  Tussen de acts door komt er uit het plafond  muzak.  Het bijzondere aan de Unsicht Bar zijn de 22 blinden die het  restaurant bedrijven en er een inkomen mee vergaren.  ‘Het was ook precies  de bedoeling’, zegt de uitbater van het restaurant, Manfred Scharbach, ‘dat door  dit project blinden zelfstandiger zouden kunnen worden.’  Het idee stamt  uit Zürich en vond navolging in Keulen.  Daar was het zo succesvol dat het  ook naar Berlijn werd overgeheveld, mede geïnspireerd door het succes van de  ‘Blind Dates’ in Abendmahl.

Alsof één volledig blindenrestaurant nog niet genoeg was, opende in mei in een  voormalige broodfabriek in Prenzlauer Berg het ‘Dunkelrestaurant’ Nocti Vagus  zijn deuren.  Ook daar weer muziek in het donker en af en toe een hoorspel  met bijzonder eten en, geheel naar de ‘tijdgeest’, lounge-faciliteiten voor de  drukke yuppen.  De kelners zijn door experts van het Berlijnse ‘Blindenverein’  opgeleid om in het donker te ‘zien’.  In Nocti Vagus wordt veel aandacht  besteed aan het ‘gevoel van veiligheid’ voor elke gast: een kelner is steeds in  de buurt, onder de tafel zit een ‘noodknop’.  En als het echt moet, floept  het licht aan om iedereen gerust te stellen.  Want het blijft voor veel  Duitsers vooral een groot risico, dat eten in het donker.  En van risico’s  houden de Duitsers helemaal niet.

Abendmahl, Muskauer Strasse 9, 10997 Berlin – Kreuzberg, tel.:  0049-30/612.51.70, website: http://www.abendmahl-berlin.de

Eerstvolgende blind dates: 6 november 2002, 11 december 2002 en 8 januari 2003.   Reserveren is noodzakelijk.Nocti Vagus, Saarbrücker Strasse 36 – 38, 10405  Berlin – Prenzlauer Berg, tel.: 0049-30/747.49.123, website:http://www.noctivagus.de

Eventdiners: dinsdag en donderdag vanaf 18 uur, vrijdag en zaterdag vanaf 19  uur.  Reserveren aangeraden.  Unsicht bar, Gormannstrasse 14, 10119  Berlin – Mitte, tel.: 0049-30/243.42.500, website:http://www.unsicht-bar-berlin.de

Zeger LUYENDIJK

Delen
Share on Facebook0Tweet about this on Twitter0Share on Google+0Share on LinkedIn0Email this to someonePrint this page

  1. Blinden belevingsdiner: ‘Ik zie het allemaal niet meer zitten’04-10-2017 09:10:28
  2. ‘Het gaat om een grotere bewustwording van toegankelijkheid’02-10-2017 08:10:55
  3. Hartje Breda: Dineren in het donker18-06-2017 02:06:40
  4. Nog geen bord gevallen bij Zwart18-11-2016 10:11:59
  5. Hechtel-Eksel – Tweede editie ‘Dineren in het donker’06-12-2015 09:12:58
  6. Ctaste: Dineren in het donker16-07-2015 09:07:16
  7. Ctaste wint publieksaward23-05-2015 06:05:03
  8. In gesprek met Ctaste18-04-2015 08:04:38
  9. Ctaste in Antwerpen (België): Dineren in het duister10-03-2015 05:03:22
  10. Ctaste: “Een restaurant, stadsrondleidingen en arbeidsbemiddeling”26-02-2015 09:02:25
  11. Donker dineren tijdens Internationale Dag van de Gehandicapten10-12-2014 10:12:51
  12. Hechtel-Eksel – Eten in het donker05-12-2014 10:12:13
  13. Honderd mensen dineren in duisternis04-12-2014 09:12:59
  14. Video: Remco de Vaan gaat eten in het donker (rondjeNL TV73)29-07-2013 11:07:48
  15. Ctaste viert jubileum en Start Foundation schenkt rente terug27-11-2012 05:11:45
  16. Blind dineren bij Het Schild groot succes29-09-2012 04:09:47
  17. Dineren in volstrekte duisternis11-07-2012 03:07:23
  18. CTaste: je vingers aflikken in het pikkedonker31-03-2012 05:03:26
  19. Video: Lunchen in het donker21-03-2012 12:03:17
  20. Eten in het donker erg gewild03-12-2011 07:12:38
  21. Het donker en de anonimiteit maken balorig07-06-2011 04:06:04
  22. Barcelona heeft het eerste “blinden” restaurant van Spanje05-06-2011 01:06:11
  23. Dineren in het donker zorgt voor intieme conversatie05-06-2011 01:06:56
  24. Happen in het duister05-06-2011 01:06:16
  25. Eten in ’t donker05-06-2011 01:06:57
  26. Dineren in het donker – Ctaste (Amsterdam)05-06-2011 01:06:50
  27. Dineren in de duisternis05-06-2011 01:06:50
  28. Twaalf blinden hebben kelnerdiploma op zak05-06-2011 01:06:51
  29. In het donker05-06-2011 12:06:42
  30. Diner in het duister05-06-2011 12:06:43
  31. Fazant centraal, witloof op twee05-06-2011 12:06:03
  32. Aan tafel in het pikkedonker05-06-2011 12:06:16
  33. Niet zien en niet gezien worden05-06-2011 12:06:52
  34. Genieten in het donker05-06-2011 12:06:55
  35. Een culinaire ervaring in het pikdonker05-06-2011 12:06:21
  36. Parijs: Eten in het donker05-06-2011 12:06:42
  37. Geen bal gehakt te zien05-06-2011 11:06:25
  38. Eten in het donker05-06-2011 10:06:36
  39. Blind dates in een pikdonkere bar05-06-2011 10:06:43
  40. Tafelen op de tast05-06-2011 10:06:34
  41. Blinden openen donker restaurant voor zienden05-06-2011 10:06:10
  42. Restaurant voor ziende blinden05-06-2011 10:06:03

Laatst bijgewerkt op 14 maart 2014 – 10:55