‘We zijn niet ziek, het is een aandoening’

De zussen Lotte (20) en Roos (18) Klaver hebben het syndroom van Usher, waardoor ze doof en blind zullen worden. Ze werden twee jaar gevolgd voor de documentaire Voor het donker wordt. ‘Alles wat ik wil doen, doe ik nu.’

In restaurant Eerste Klas in het Amsterdamse Centraal Station is de vrijdagmiddagborrel in volle gang, er wordt luidkeels gelachen, glazen worden geklonken en de witte kaketoe op de bar krijst regelmatig oorverdovend. Misschien toch niet helemaal de juiste plek voor een gesprek met twee zusjes die slecht kunnen horen en zien, maar ze lijken weinig last te hebben van het rumoer.

Lotte en Roos Klaver zijn slechthorend geboren en dragen al hun hele leven een hoorapparaat. Drie jaar geleden werd bekend dat ze het syndroom van Usher hebben, wat betekent dat ze langzaam helemaal doof en blind worden. Hun leven werd twee jaar vastgelegd voor de 3Doc Voor het donker wordt, die vanavond op televisie komt.

Lotte is net een dag terug van een backpackreis van vijf maanden door Zuid-Amerika. “De dag na de uitzending stap ik weer in het vliegtuig. Dat is mijn strategie om alle reacties te vermijden.” Roos is juist benieuwd naar wat mensen van de film zullen vinden.

“Mijn moeder is zich erin gaan verdiepen en met papa is ze naar een gepensioneerde oogarts gegaan. Ze vertelden hem hoe we vaak tegen dingen aan liepen of struikelden, en dat we ons hele leven al last hebben van nachtblindheid en geen hoge tonen horen. Hij kon, zelfs zonder onderzoek, vaststellen dat het om het syndroom van Usher ging.”

“Daarna hebben we ons bloed laten onderzoeken, op de uitslag moesten we vier maanden wachten. Met mijn vriendinnen en Lotte ging ik naar Parijs fietsen om geld op te halen voor onderzoek naar Usher. Op de dag van vertrek kregen we de uitslag.”

Schuldgevoel

Lotte: “We waren heel erg opgelucht dat we eindelijk een antwoord hadden.” Roos: “De fietstocht was vooral een goede afleiding. Ik wist eigenlijk niet goed hoe ik ermee om moest gaan dat we een ziekte hebben waar niks aan te doen is.” Lotte stoot haar zus aan: “Dat moet je niet zeggen. Het is een aandoening, we zijn niet ziek.” Roos: “Mijn beste vriend noemt het altijd ‘banaan’. Hoe gaat het met banaan, vraagt hij dan aan me.”

Voor iedereen in het gezin was het een enorme schok; Lotte en Roos zijn de enigen in de familie met het syndroom. Ze hebben nog een oudere zus, Linde (22), die de stichting Klavertje2 runt en geld ophaalt voor onderzoek naar Usher. Hun ouders scheidden toen de meisjes nog klein waren.

“Papa en mama gaan er totaal anders mee om”, zegt Lotte. “Ze voelen zich allebei schuldig dat zij Usher aan ons hebben doorgegeven. Papa is heel lief, hij doet echt alles voor ons, mama vindt juist dat we zo veel mogelijk dingen alleen moeten doen, nu het nog kan.

Papa mag soms wel wat minder lief zijn en mama wat liever, dan zou het beter in balans zijn.”

Lotte woont al een tijdje op kamers in Amsterdam, Roos woont nog thuis, bij haar moeder in Alkmaar. “Mama motiveert mij om alles te doen wat ik wil doen, om niks uit te stellen en alles uit het leven te halen. Daar ben ik haar dankbaar voor. Ik doe nu dingen die ik anders nooit gedaan had.”

Tijdens het filmen voor de documentaire krijgt Roos te horen dat ze is gezakt voor haar diploma hoger onderwijs. Met hockey is ze dan al een tijdje gestopt. “Het was altijd mijn droom om op olympisch niveau te hockeyen, daar deed ik alles voor. Toen ik hoorde dat ik Usher heb, hoefde het voor mij niet meer.”

“Er is een afscheidswedstrijd voor mij georganiseerd, waarbij hockeyer Robbert Kemperman, van wie ik fan ben, als verrassing kwam coachen. Er was enorm veel publiek en ik scoorde in de allerlaatste seconde, een mooier afscheid had ik mij niet kunnen wensen. Het gaf mij veel troost.”

Dit jaar wil Roos haar diploma wél halen om vervolgens een cursus te volgen tot surfleraar en ski- en snowboardleraar. “Daarna wil ik naar Australië en Nieuw-Zeeland gaan, om net als Lotte te gaan reizen en les te gaan geven.”

Roos is altijd de stoere geweest, zegt Lotte trots. “Ik denk overal eerst drie keer over na, zij doet dingen gewoon. Ik zou nooit durven snowboarden, want we zien weinig diepte, maar Roos gaat gewoon keihard die berg af.” Roos: “Ik ben net terug van een snowboardvakantie, het was geweldig. De sneeuw reflecteert het zonlicht, waardoor ik alles veel beter zag.”

Als de documentaire wordt uitgezonden, zal iedereen in het gezin ergens anders kijken, maar één ding staat vast: Lotte en Roos zien de film samen. Lotte: “Ik durf het niet alleen. Wij tweetjes weten hoe het echt is om Usher te hebben. We kunnen er samen over praten, al hebben we het er liever niet te vaak over.”

Lotte zat op de school voor fotografie toen ze te horen kreeg dat ze blind zou worden. “Ik wilde eigenlijk meteen stoppen met fotograferen, wat heeft het nog voor nut? Toch ben ik blij dat ik de opleiding heb afgerond, als ik wil, kan ik nu naar het hoger beroepsonderwijs. Fotograaf worden wil ik in elk geval niet meer.”

“Na mijn studie moest ik echt weg uit Nederland, ik trok het hier niet meer. Voor ik op reis ging, heb ik mijn relatie van tweeënhalf jaar verbroken. Dat was moeilijk, want mijn vriend steunde mij in alles. Toch wist ik dat ik het reizen alleen moest doen, zonder vriendje thuis. Ik ben naar Zuid-Amerika gegaan, het was heerlijk dat niemand daar wist dat ik Usher heb.

“Soms moest ik iemand op straat om hulp vragen, bijvoorbeeld bij het oversteken in het donker, maar niemand vroeg mij waarom. Het alleen reizen heeft mij veel zelfvertrouwen gegeven.”

Noorderlicht

Een emotioneel moment in de documentaire is wanneer de zussen naar Lapland gaan om het noorderlicht te zien, voor het straks niet meer kan. Op een slee voortgetrokken door honden, rijden ze door het witte landschap, als Lotte in huilen uitbarst. Ze is bang dat ze het licht misschien niet meer kan zien. Lotte: “Ik wilde het noorderlicht altijd al graag zien, maar door Usher lag er opeens een enorme druk op.” Uiteindelijk zien de zussen het magische licht allebei, liggend in de sneeuw.

Dat ze doof worden, daar maken ze zich minder zorgen over dan de naderende blindheid. Lotte:
“We zijn al slechthorend, als het erger wordt, kunnen we altijd nog implantaten krijgen. Maar aan het afnemende zicht is niets te doen, dat is een naar idee.” Als ze uitgaan, gaan ze liever niet naar een donkere kroeg of club. Roos: “Ik herken mensen vaak niet die mij gedag zeggen, of ik struikel over een drempel. Dan denken ze dat ik hartstikke dronken ben.”

In de film gaat Roos naar het ziekenhuis voor een oogonderzoek. De arts laat zien hoe haar zicht in rap tempo achteruitgaat. Lotte wil dit onderzoek ook nog laten uitvoeren. “Waarom?! Je wordt er alleen maar ongelukkig van”, zegt Roos geïrriteerd. “Dat we steeds slechter zien, dat merken we zelf toch zeker ook wel!” Lotte: “Maar Roos, ik wil het wél graag weten.”

Met de documentaire hopen ze meer bekendheid te geven aan het syndroom van Usher, zodat er meer geld kan worden opgehaald voor onderzoek. Vragen over hun toekomst vinden de zussen lastig.

Lotte: “Want daar valt helemaal niks over te zeggen. We worden uiteindelijk doof en blind, maar wanneer, dat weten we nog niet. Het klinkt misschien raar, maar Usher heeft me ook veel gebracht. Ik heb geleerd om hulp te vragen en om in het moment te leven. Alles wat ik wil doen, doe ik nu. Ik haal mijn geluk meer uit kleine dingen, zoals een leuke avond met vrienden.”

Roos: “Ik ben altijd heel positief geweest. Ondanks Usher zijn we ook gewoon normale jonge mensen met vrienden, die doen wat ze leuk vinden. Ik geef niet op, ik ga door met alles, totdat ik echt niets meer kan zien. Maar daar denk ik voorlopig nog liever niet over na.”

SARA LUIJTERS

Bron: De Morgen, Di. 12 Mar. 2019, Pagina 16

Delen
Share on Facebook0Tweet about this on Twitter0Share on Google+0Share on LinkedIn0Email this to someonePrint this page

  1. Ushersyndroom – Nieuw onderzoek: gentherapietesten met extra grote vectoren op mininetvliezen15-12-2021 01:12:32
  2. Sarah’s dochter Mirthe is doofblind en gehandicapt24-11-2021 06:11:20
  3. ‘Yonathan communiceerde meer dan wij doorhadden’19-11-2021 07:11:02
  4. Leven in een stille wereld12-11-2021 07:11:54
  5. ‘Dankzij mijn begeleiders kan ik zelfstandig blijven wonen’06-11-2021 11:11:40
  6. Joyce heeft het Ushersyndroom en wordt langzaam doof en blind: ‘Ik stel niets meer uit omdat ik weet dat ik nu moet genieten’01-11-2021 11:11:56
  7. Hulpmiddelen voor mensen met doofblindheid01-11-2021 06:11:24
  8. Margriet opent Kalorama Centrum voor doofblinden26-10-2021 08:10:56
  9. Prinses Margriet opent nieuwbouw Kalorama Centrum voor doofblinden26-10-2021 04:10:04
  10. Prinses Margriet bezoekt Visio Het Loo Erf op World Sight Day15-10-2021 04:10:35
  11. Prinses Margriet bezoekt expertisecentrum voor slechtzienden15-10-2021 06:10:07
  12. Prinses Margriet opent Kalorama Centrum voor doofblinden door leggen laatste steen07-10-2021 05:10:52
  13. ‘Het moeilijkste was dat Job zelf niet snapte dat hij zou sterven. Daarvoor was zijn begrip te laag’04-10-2021 10:10:30
  14. Margriet opent Kalorama Centrum voor doofblinden30-09-2021 11:09:50
  15. Joyce wordt langzaam doof en blind: ‘Ik dacht dit is een grap’29-09-2021 03:09:02
  16. Joyce wordt langzaam blind en doof: ‘Mijn missie is om te laten zien wat nog wel kan’18-09-2021 05:09:46
  17. Ushersyndroom: wat is het en kun je er iets tegen doen?16-09-2021 08:09:06
  18. Joyce (37) wordt langzamerhand volledig doof en blind03-09-2021 05:09:33
  19. Kamperen in de achtertuin met doofblinde mensen21-08-2021 06:08:52
  20. Kalorama: nieuw Centrum voor doofblinden is klaar, nog vijf bouwjaren en drie nieuwe gebouwen te gaan12-08-2021 07:08:52
  21. “Ons zoontje is doof en wordt blind. Het is iedere keer afscheid nemen van iets.”30-07-2021 05:07:49
  22. ‘s Nachts zwemmen en overdag een dutje21-07-2021 07:07:50
  23. Wil jij ook dat die mooie ontmoetingen bij de Contactgroep Ushersyndroom blijven bestaan?09-07-2021 06:07:26
  24. Bartiméus en Pento combineren expertise en service01-07-2021 07:07:44
  25. Ziezo-online: Oog & Oor – Communicatie! Hoe is dat als je niet goed ziet EN hoort?26-06-2021 11:06:44
  26. Doofblind: ‘Als de wereld niet verder reikt dan je beide armen’25-06-2021 04:06:16
  27. Cliënten breien en haken kunst voor aandacht voor doofblindheid24-06-2021 01:06:59
  28. Bern Dam (53) uit Spanbroek wordt langzaam blind en doof. ’Ik heb lang nodig gehad om te leren loslaten’22-06-2021 01:06:41
  29. Nieuw hulpmiddel helpt mensen met aangeboren doofblindheid communiceren17-06-2021 02:06:28
  30. Webshop “Love Ush” live!15-06-2021 05:06:17
  31. Laagdrempelige gratis e-learning over doofblindheid11-05-2021 06:05:44
  32. Documentaire ‘Onzichtbaar & Onhoorbaar’07-05-2021 03:05:27
  33. Nieuwe e-learning: Als ogen én oren het niet goed doen, wat doe je dan?26-04-2021 07:04:16
  34. DB-connect lanceert laagdrempelige e-learning over doofblindheid22-04-2021 04:04:51
  35. Hoe gaat het met de minigenen USH2C (Ushersyndroom)?22-04-2021 12:04:37
  36. Uit het zicht, een portret over Nikki de Plunder (15) met het syndroom van Usher22-04-2021 12:04:53
  37. Martine (slechtziend en slechthorend) vraagt begrip22-04-2021 05:04:34
  38. Genetische pleister ‘remt’ blindheid in patiënten met Ushersyndroom15-04-2021 05:04:11
  39. Honderdjarige op Bartiméus – Eeuwfeest voor meneer Kraak (doofblind)13-04-2021 05:04:48
  40. Op stap met vlogger Desi: de anderhalve-meter-samenleving met een visuele beperking09-04-2021 06:04:47
  41. Voor de goede verstaander heeft de doofblinde zo veel te vertellen09-04-2021 06:04:42
  42. ‘Met juiste ondersteuning kunnen doofblinden goed communiceren’09-04-2021 06:04:22
  43. Joyce (35) wordt langzaam doof én blind: ‘Drie jaar na de diagnose stortte ik in, ik was op’09-04-2021 06:04:04
  44. Als doofblindenbegeleider ben je echt van betekenis09-04-2021 06:04:46
  45. Joyce wordt langzaam blind én doof: ‘Grootste angst is dat ik mijn kinderen niet meer kan zien’09-04-2021 06:04:29
  46. Joyce wordt doof én blind: ‘Van continu vechten word je alleen maar moe’09-04-2021 06:04:16
  47. Joyce vertelt over het Ushersyndroom, dat haar langzaam blind en doof maakt09-04-2021 05:04:55
  48. Het zoontje van Carolien (42) heeft het Usher-syndroom: ‘Ik heb levenshaast, voor hem’09-04-2021 05:04:40
  49. Eenvoudige aanrakingen geven belangrijke informatie aan doofblinden09-04-2021 05:04:53
  50. Communicatie met doofblinden met een verstandelijke beperking09-04-2021 05:04:06
  51. Hoe kalmeert een ouder een dove en blinde baby?09-04-2021 05:04:53
  52. Doofblinde Ina (76) is bang dat ze door de Floriade haar thuishulp verliest09-04-2021 05:04:39
  53. Communiceren over corona – doofblind en verstandelijk beperkt09-04-2021 05:04:08
  54. Lucas wordt doof én blind | Je Zal Het Maar Hebben09-04-2021 05:04:53
  55. Machteld (43) heeft het Ushersyndroom, waardoor zij langzaam doof en blind wordt09-04-2021 05:04:05
  56. Slechtziende Peter (Ushersyndroom) kan weer (even) autorijden dankzij Over Winnaars09-04-2021 05:04:50
  57. Syndroom van Usher in de 5 uur show09-04-2021 05:04:00
  58. Lotte (30) heeft het Ushersyndroom: ‘Ik wil niet leven alsof ik doodga’09-04-2021 05:04:48
  59. Positieve kracht Peter in Over Winnaars bewonderenswaardig09-04-2021 05:04:28
  60. Geraakt! (over Finn met het Ushersyndroom)09-04-2021 05:04:10
  61. Blind of doof? Maar wat als je beiden wordt?09-04-2021 05:04:55
  62. Genetische pleister ‘remt’ blindheid in patiënten met Usher-syndroom – Leidse ProQR bouwt onderzoek Radboudumc verder uit09-04-2021 05:04:30
  63. Wie heeft het licht uit gedaan?!09-04-2021 05:04:06
  64. Doofblinde Jeff: Ik wil inspireren. Ik zie mezelf niet als iemand met beperkingen09-04-2021 05:04:51
  65. Verhaal over doofblinde Joyce09-04-2021 05:04:32
  66. Nieuwe documentaire getiteld: ‘Stilte in de Nacht’09-04-2021 05:04:18
  67. Naar buiten met doofblindheid09-04-2021 05:04:00
  68. Vierhandengebaren voor doofblinde mensen09-04-2021 05:04:45
  69. Blog over Usher: Hoe kom ik in balans? Moeder zijn en het Ushersyndroom09-04-2021 05:04:32
  70. Als het langzaam stil en donker wordt09-04-2021 05:04:18
  71. Séverine (Ushersyndroom) is slechtziend maar wel goedkijkend!09-04-2021 05:04:03
  72. Kalorama: voor mensen met een specifieke zorgvraag09-04-2021 05:04:47
  73. Mijn leven met Usher is bij Evangelische Gemeente Berea09-04-2021 05:04:53
  74. Ik heb het Ushersyndroom, waardoor ik langzaam blind en doof word09-04-2021 05:04:38
  75. Rob is doof en bijna blind door het syndroom van Usher09-04-2021 05:04:23
  76. Ard van der Linden komt met een eigen orgel-CD ondanks zijn visuele beperking09-04-2021 05:04:03
  77. Joyce de Ruiter wordt doof en blind09-04-2021 05:04:49
  78. “Toen de diagnose kwam: je wordt langzaam blind én doof, wilde ik dat niet geloven”06-04-2021 01:04:32
  79. Doorbraakbehandeling Ushersyndroom: niet langer angstaanjagende zekerheid dat je doof en blind wordt04-04-2021 01:04:51
  80. Sterrenbeeld, met verhaal over fotografe Iris die lijdt aan het syndroom van Usher03-04-2021 07:04:06
  81. ‘We zijn niet ziek, het is een aandoening’21-07-2020 07:07:48
  82. “Stoppen? Ik denk er niet aan”15-12-2019 07:12:58
  83. Blind geboren Anthony wordt nu ook doof: “Zelfs de dokter wist het niet”14-12-2019 08:12:22
  84. Alexandra Adams (25) wil arts worden ondanks dat ze doof en blind is14-10-2019 07:10:59
  85. Bucketlist voordat Lotte en Roos blind en doof zijn | VOOR HET DONKER WORDT19-03-2019 06:03:26
  86. ‘Mensen bekijken me verkeerd. Ze zien vooral wat ik niet kan’01-01-2019 10:01:52
  87. Lotte wordt doof en blind, maar ze redt zich wel: dát geeft haar leven zin05-12-2018 10:12:30
  88. Hoe het Ushersyndroom ertoe leidt dat mensen doof en blind worden27-11-2018 07:11:34
  89. Doofblinde Martine (46) uit Purmerend weet dat de zorg anders kan16-11-2018 07:11:12
  90. De hele dag puzzelen in een steeds kleiner wordende werend12-08-2018 06:08:03
  91. Kindje van Carolien heeft syndroom van Usher27-07-2018 05:07:43
  92. Karen (43) heeft het Ushersyndroom en wordt langzaam blind en doof08-06-2018 04:06:17
  93. De 6-jarige dochter van Sarah is blind en doof: ‘Ze kan ons niets vertellen’20-05-2018 07:05:05
  94. ‘Jackson zorgt ervoor dat we niet triest zijn’19-04-2018 11:04:46
  95. Steeds meer deelnemers en geld voor Run4Usher-team19-11-2017 05:11:35
  96. Voorzitter Stichting voor Doofblinden: ‘Doofblinden zijn pioniers’04-11-2017 09:11:18
  97. Roos (16) en Lotte (19) worden doof én blind en gaan nog één ultieme reis maken01-11-2017 09:11:01
  98. Deze zusjes worden doof én blind16-10-2017 06:10:49
  99. Deze zusjes worden doof én blind15-10-2017 11:10:47
  100. “Ik wil zo normaal mogelijk door het leven gaan”07-10-2017 08:10:09
  101. Vincent Bijlo in Het Uur van de Wolf26-09-2017 08:09:35
  102. 110 doofblinden naar Woerden22-09-2017 01:09:58
  103. Vincent Bijlo voelt geen ‘allesverterende woede’ nu hij doof wordt21-09-2017 01:09:49
  104. Vincent Bijlo hoort steeds slechter. ‘Maar ik hoor alles!’21-09-2017 01:09:20
  105. Studio Brussel: Tinne – Music For Lifte – Usher Awareness Day16-09-2017 09:09:28
  106. Visueel én auditief beperkte mensen regio Zwolle sneller geholpen12-09-2017 09:09:40
  107. Slimme deurbel slaat aan in buitenland07-09-2017 11:09:08
  108. Nadat Ellens dochtertje overleed, wordt nu ook haar zoontje (4) doof en blind30-08-2017 11:08:54
  109. De fotografiestudent die weet dat ze doof en blind wordt14-07-2017 10:07:01
  110. Usher-café03-07-2017 11:07:17
  111. Kinderen met syndroom van Usher zijn geen sukkeltjes24-06-2017 07:06:16
  112. Jackson is doof en zal blind worden19-06-2017 06:06:26
  113. Het verhaal van doofblinde Gerry17-06-2017 02:06:44
  114. Collin Eisema over het syndroom van Usher16-06-2017 11:06:12
  115. Doofblinde Jan (94) uit Tiel krijgt van rechter zijn huishoudelijke hulp terug16-06-2017 03:06:07
  116. Doofblinde Hedda de Roo studeert cum laude af in Leiden en sleept VIVA400-nominatie in wacht16-06-2017 03:06:44
  117. Een leven lang op de bres voor doofblinden16-06-2017 03:06:11
  118. Hedda wordt doofblind: ‘Ik ben dankbaar dat ik mijn zoon nog kan zien’16-06-2017 03:06:32
  119. HvA-studenten winnen 10.000 euro met deurbel voor doofblinden16-06-2017 03:06:30
  120. Landelijk Expertisecentrum doofblindheid gelanceerd16-06-2017 03:06:51
  121. Familie van 94-jarige doofblinde Jan laaiend op gemeente Tiel16-06-2017 03:06:07
  122. Hoe leest doofblinde SWODB vrijwilliger Marloes?16-06-2017 03:06:56
  123. Opening Landelijk Expertisecentrum Doofblindheid16-06-2017 03:06:36
  124. Radeloze familie van doofblinde Jan (94) uit Tiel vraagt rechter om meer huishoudelijke hulp16-06-2017 03:06:13
  125. Studenten HvA ontwerpen deurbel voor doofblinden16-06-2017 03:06:46
  126. Ushersyndroom: Langzaam naar isolatie16-06-2017 03:06:51
  127. Cupcakes ‘doofblinde’ Robèrt van Beckhoven mislukt16-06-2017 03:06:52
  128. Stichting Ushersyndroom krijgt 3300,00 euro16-06-2017 03:06:51
  129. Voor Mekaar over de ziekte van Usher16-06-2017 03:06:05
  130. Pleister remt doof én blindheid bij zeldzaam syndroom van Usher16-06-2017 03:06:47
  131. Duivels dilemma: doof of blind?16-06-2017 03:06:18
  132. Roos (15) wordt doof en blind …16-06-2017 03:06:02
  133. Sarah’s dochter Mirthe is doof en blind geboren16-06-2017 03:06:49
  134. Politie helpt blinde en dove man in Arnhem om elkaar te begrijpen16-06-2017 03:06:03
  135. Dove en bijna blinde Jeff ontroert en inspireert met lied16-06-2017 03:06:07
  136. Voor mekaar: Over de ziekte van Usher16-06-2017 03:06:48
  137. Hello Goodbye met Maartje die het Usher-syndroom heeft16-06-2017 03:06:50
  138. Video: Joyce wordt langzaam blind en doof16-06-2017 03:06:37
  139. Ushermom Carolien: “Het helpt om het op te schrijven”16-06-2017 03:06:37
  140. Doofblindheid vaak verward met een verstandelijke beperking15-06-2017 11:06:30
  141. Dankzij deze taal kunnen mensen die lijden aan doofblindheid met elkaar praten15-06-2017 11:06:58
  142. Doofblinde Japie lanceert juichactie voor voetballers14-06-2017 08:06:38
  143. Doof en langzaam blind worden13-06-2017 09:06:54
  144. Hedda (27) wordt doof en blind12-06-2017 04:06:45
  145. Communicatie aangeboren doofblindheid11-06-2017 07:06:14
  146. Opening Landelijk Expertisecentrum Doofblindheid23-03-2017 10:03:48
  147. Zonder Grenzen – Gerry is slechthorend en slechtziend02-01-2017 06:01:42
  148. Criteria tweezijdig implantaat doofblinden bekend14-12-2016 09:12:29
  149. Genetische therapie Usher-syndroom stap dichterbij06-11-2016 08:11:53
  150. ‘Als Jackson gelukkig wordt, kunnen we het verdriet wel aan’17-10-2016 07:10:56
  151. Brothers: Doofblinde Fisher-tweeling19-07-2016 10:07:58
  152. Brothers: Doofblinde Fischer-tweeling11-07-2016 07:07:47
  153. Zeldzame ziekte treft twee gezinnen: “We hebben sprankeltje hoop”09-06-2016 08:06:05
  154. Chiro bakt 10.000 pannenkoeken voor goed doel06-04-2016 08:04:37
  155. Doofblinden communiceren via handschoen25-02-2016 08:02:12
  156. “Ik ben doof en blind, maar kan ik leren surfen?”03-01-2016 09:01:00
  157. Het syndroom van Usher: Auditieve en visuele beperking19-12-2015 02:12:25
  158. Drukbezochte opening expertisecentrum Het Oog & Oorhuis27-11-2015 05:11:00
  159. ‘Hij vindt het leuk dat ik zo vol in het leven sta’20-11-2015 08:11:10
  160. Zieke Eisema verzamelt geld met Zevenheuvelenloop11-11-2015 08:11:38
  161. 92 procent Nederlanders verkiest doofheid over blindheid08-10-2015 08:10:47
  162. ‘Morgen kan het donker zijn’25-09-2015 06:09:45
  163. Film ‘Onbeperkt’ in première gegaan25-09-2015 06:09:45
  164. Slechtziende loopt Marathon New York25-09-2015 06:09:45
  165. Michel Tielbeke staat op scherp in Londen25-09-2015 06:09:45
  166. Praten met vier handen25-09-2015 06:09:45
  167. Uit het hart: Tinne is slechthorend en lijdt aan tunnelzicht25-09-2015 06:09:45
  168. Tielbeke mist ondanks vele fans finale net25-09-2015 06:09:45
  169. Doofblind en kosten in Nederland …25-09-2015 06:09:45
  170. Ik word langzaam blind25-09-2015 06:09:45
  171. Jaap vraagt aandacht voor syndroom van Usher25-09-2015 06:09:44
  172. Video – De kleine wereld van Machteld Cossee25-09-2015 06:09:44
  173. Totaal isolement dreigt voor de doofblinden25-09-2015 06:09:44
  174. Usher-dossier nu ook in het Nederlands25-09-2015 06:09:44
  175. Doofblinde Lisa cum laude afgestudeerd aan de universiteit25-09-2015 06:09:44
  176. Video – Jaap wil aandacht voor syndroom van Usher25-09-2015 06:09:44
  177. Oogvereniging zet zich in voor meer bekendheid van doofblindheid25-09-2015 06:09:44
  178. Ivonne Bressers over haar Ushersyndroom en haar deelname aan de 7heuvelennacht.25-09-2015 06:09:44
  179. Cum laude voor Hedda (27) die doofblind wordt: ‘Ik ben overdonderd’17-09-2015 10:09:35
  180. Blind én doof, het is de toekomst van Rick17-09-2015 07:09:15
  181. 19/09: Eerste officiële Usherawarenessday14-09-2015 02:09:20
  182. ‘Als ik doof én blind word, wie ben ik dan nog?’14-09-2015 06:09:00
  183. ‘Doofblinden beschouwd als geestelijk gehandicapt’11-09-2015 08:09:30
  184. Aangeboren doofblindheid en communicatie11-09-2015 08:09:40
  185. De puzzelstukjes van een doofblind kind11-09-2015 08:09:24
  186. ‘Wat kun je een doofblinde eigenlijk leren?’11-09-2015 08:09:01
  187. Doofblindenonderwijs bestaat 50 jaar in Nederland11-09-2015 08:09:37
  188. Video: Begeleidersvoorziening Doofblinden11-09-2015 08:09:10
  189. Nieuwe revalidatievorm voor doofblinde cliënten11-09-2015 08:09:49
  190. Van Rijn op bezoek in de wereld van mensen met doofblindheid11-09-2015 08:09:33
  191. Resultaten van een kleine enquête onder doofblinden11-09-2015 08:09:14
  192. Zoetermeers doveninstituut verhuist naar nieuwbouw11-09-2015 08:09:29
  193. Zeldzame foto Helen Keller ontdekt11-09-2015 08:09:17
  194. Standbeeld Helen Keller in Capitool11-09-2015 08:09:06
  195. Helen Keller zonnebrillen11-09-2015 08:09:52
  196. Wat is doofblindheid?11-09-2015 07:09:13
  197. Lormalfabet11-09-2015 07:09:38
  198. Video: Hedda de Roo, doofblind: Onzichtbaar11-09-2015 07:09:15
  199. Oog voor het doofblinde kind11-09-2015 07:09:57
  200. Video: Lorm-alfabet en Haptics signs11-09-2015 07:09:21

Laatst bijgewerkt op 21 juli 2020 – 19:59