De puzzelstukjes van een doofblind kind

Communiceren met kinderen die leven in een geluidloze en troebele wereld. Dat is de uitdaging die de leerkrachten van Kentalis dagelijks vol overgave op zich nemen. ‘Zóó mooi, je bouwt samen een eigen taal op’, zegt Damie van Vianen.

Handen in de zorg zijn onmisbaar. Er moe­ten meer handen aan het bed, klinkt het al jaren. Want handen kunnen masseren, opereren, verzorgen, troosten, ondersteu­nen.

De handen van Damie van Vianen com­municeren vooral. Voor hem zijn het on­misbare instrumenten om contact te ma­ken met de leerlingen in zijn klas. Zijn klas, dat zijn doofblinde kinderen. Damie is leerkracht op de Rafaëlschool in Sint-Michielsgestel, onderdeel van de Koninklijke Kentalis.

Doofblind. Dat schrijf je als één woord, benadrukken ze bij Kentalis. Want doof­blinde kinderen vragen compleet andere zorg dan kinderen die doof óf blind zijn.

De Rafaëlschool ligt verscholen achter het monumentale Kentalis-hoofdgebouw, waar nog te lezen valt dat het vroeger Insti­tuut voor Doven en Slechthorenden was. Achter die ruim honderd jaar oude bruine bakstenen muren aan de Gestelse Theere­straat begint een andere wereld. En ook weer niet. Net als overal lopen en spelen de kinderen hier gewoon, maken ze lol of soms ruzie. En na school wachten er ook enkelen op de bus die hen naar huis brengt. Alleen hebben deze kinderen een handicap: ze horen niet of slecht, of ze zijn dus doofblind.

Wie voor het eerst binnentreedt in deze wereld van doofblinden verwacht een overweldigende stilte. “Dat heb ik vaker gehoord”, zegt Damie van Vianen, “het is een hardnekkig misverstand. Het is hier gezond rumoerig. Doofblinde kinderen zijn meestal niet totaal doof of blind. Van de zintuigen is vaak nog een restfunctie aanwezig. En die restfunctie, daar leren wij ze optimaal gebruik van maken.”

Damie van Vianen is een van de twintig leerkrachten die de Rafaëlschool telt, en een van de drie mannen. Zijn klas telt drie van de in totaal 43 leerlingen: Marco (15), Tieme (9) en Acelya (12). Welke leerlingen het beste bij elkaar kunnen worden ge­plaatst, dat is een hele puzzel. Op Rafaël kijken ze niet naar het IQ, maar naar de mogelijkheden die een kind heeft om zich te ontwikkelen. Onder meer op die basis worden klassen samengesteld.

Damie is vergroeid met dit speciale onderwijs. Na de middelbare school in Zaltbom­mel wilde hij het liefst docent geschiede­nis of Engels worden. Maar voor die studie werd hij uitgeloot en hij besloot om de Pedagogische Academie te gaan volgen, in Den Bosch. Eén van zijn stages bracht hem op een school van het toenmalige Doveninstituut, waar hij in contact kwam met doofblinde kinderen. Fascinerend vond hij het, en zelfs een beetje eng, om­dat hij niet wist wat hem te wachten stond. Er waren in die tijd weinig banen te vergeven in het onderwijs, en Damie kreeg de kans als vervanger te beginnen op het Doveninstituut. En hij bleef.

Volgend jaar viert hij zijn 25-jarig jubileum bij het huidige Kentalis. Nu vraagt hij zich af of hij nog wel voor de klas op een gewo­ne basisschool zou kúnnen staan. Of wíllen.

Zijn leerlingen, Marco, Tieme en Acelya, hebben in het kleine klaslokaal ieder hun vaste plek. Voor kinderen in het algemeen is zekerheid van groot belang, maar voor deze speciale kinderen helemáál. Hun hele dag is daarom bijna van minuut tot mi­nuut, of toch zeker van kwartier tot kwartier, ingericht. Vanaf het moment dat ze binnen komen, is er een vast ritme: de mo­menten om naar de wc te gaan, tijdstippen voor logopedie of fysiotherapie, en een vas­te activiteit als ze daar van terugkomen. El­ke verandering geeft onrust.

Damie heeft om die reden de komst van de verslaggever aangekondigd. Bij Tieme en Acelya heeft dit tot gevolg dat ze niet echt koud of warm worden van de aanwe­zigheid van de gast. Maar Marco wordt er onrustig van, of beter, het wekt zijn nieuwsgierigheid. Want hoewel hij alleen dag- en nachtlicht kan onderschei den, heeft hij heel goed in de gaten dat er een vreemde in het klaslokaal is. Zijn andere zintuigen compenseren behoorlijk wat hij mist. Het kost Damie moeite om het dag­programma met Marco af te werken met de verslaggever in de klas.

Van lesgeven in de letterlijke zin van het woord is in deze klas geen sprake. Wat de kinderen dan wél leren? De wereld ontdek­ken! Want net als op een gewone basis­school is het klaslokaal voor Kentalis het vertrekpunt van een ontdekkingsreis. Hoe ver die gaat en wat er ontdekt wordt, dat is bij elk kind anders. Hier gelden geen schoolbrede leermodellen, maar individue­le ontwikkelingsplannen. Marco, Tieme en Acelya, elk van hen volgt met Damie een ander programma.

Eén leerkracht op drie kinderen lijkt een luxe, maar dat is het niet. Damie heeft zijn handen vol aan het klasje. Letterlijk. Geen aanwijsstok, geen krijtje, geen digibord. Handen, dat zijn de cruciale hulpmiddelen van Damie. Zijn handen en zijn stem. Met zijn handen zoekt hij contact, maakt hij duidelijk dat hij aandacht wil. Dat gebeurt vaak door vastpakken, of trommelen op de tafel zodat trillingen voelbaar zijn voor de kinderen. Deze ‘tactiele communicatie’ gebruikt hij vooral bij Marco. Ze praten via de vierhandgebaren-methode, waarbij Marco zijn linkerhand op de rechterhand van Damie legt en andersom. De methode gebruikt dezelfde symbolen als gebarentaal, maar dan licht aangepast. Bovendien gebruikt Damie enkele kernwoorden.

“Verhalend communiceren is wat ik dan doe. Op basis van wederzijdsheid met de kinderen. En bij alles wat we doen laten we sporen in ons geheugen na. Vanuit die sporen kun je in gesprek gaan. Krijg je interactie. Zo ben je verhalend bezig. En al­les wat je doet, hoe klein ook, daar kun je later weer op terugkomen. Door het te herhalen voeg je iets toe voor Marco. Die kleine spoortjes moet je als leerkracht zien. Dat lijkt heel klein, maar het is zóó mooi. Je bouwt met iemand een taal op, een taal die je samen beleeft. Samen ga je op avontuur. En deze manier van werken kan leiden tot bij voorbeeld een grotere gebarenwoordenschat voor het kind. Dat is niet het doel, maar wel de prettige opbrengst. Ontwikkelen in communicatie, daar zijn we goed in. Communicatie hier is allesomvattend.”

Communiceren met deze kinderen vergt dus veel geduld. Marco draagt een oogkap­je omdat hij pas is geopereerd aan een oog. Is zo’n operatie voor een ziend en horend kind al ingrijpend, leg maar eens uit aan een doofblind kind wat er is gebeurd. Toch probeert Damie dat. Steeds opnieuw. Met kleine woorden. Met zijn handen, die de handen van Marco leiden; naar het oog­kapje, naar het oog van Damie.

Als Marco en Damie zo praten, kruipen ze heel dicht tegen elkaar aan. Het is een heel lichamelijke manier van contact maken, dat kan niet anders.

Je ziet Marco denken, veel denken. Hij legt zijn handen dan plat op zijn benen. En Damie wacht. “De verwerkingstijd is lang”, zegt hij. “Dat de informatie lang­zaam wordt verwerkt, daar moet je als leerkracht oog voor hebben. Wat heeft het kind nodig, wat kan hij op dit moment aan? Je kunt een gesprek, want dat hebben we, om zeep helpen door te snel te willen interveniëren. Soms moet ik zelf op mijn handen gaan zitten om niet te snel in te grijpen. Geduld is werkelijk een schone zaak. Maar juist door het herhalen van dingen kunnen ze die herbeleven. En door die herbeleving wordt hun wereld een beetje groter. Daar gaat het hier om, en dat is best een moeilijke opgave.”

Marco maakt sinds drie jaar een enorme ontwikkeling door, vindt Damie. Daarvoor was het een lange zoektocht naar de juiste aanpak. “Je moet geluk hebben, dat je de stukjes van de grote puzzel die deze kinde­ren zijn, snel weet te vinden. Maar dat lukt gewoon niet altijd. Daarom is observeren zo belangrijk, heel goed naar de kinderen kijken. Van daaruit kunnen we pas hande­len.”

“De uitdaging van mijn werk? Dat is die stapjes maken, net als bij Marco. Zo’n Mar­co die ineens beseft: hé, ik heb ook in­vloed op de wereld om me heen. Als ik eens koppig zou zijn, wat levert mij dat op? En bij wie kan ik het meeste bereiken? Dat is de groei van zo’n jongen. Dat we hem kunnen leren niet in een isolement te raken.” Of hij het werk zwaar vindt? “Je bouwt een intensieve band op met de kin­deren. Ze hebben vaak lichamelijke klach­ten, worden sneller ziek. Maar ik kan me er goed voor afsluiten zodra ik de deur ach­ter me dicht doe. Het werk heeft me wel veranderd – die wederkerigheid met de kin­deren, dat respectvol met elkaar omgaan… Ik ben milder geworden, denk ik. Ik vind het nog steeds heel leuk en ik denk dat ik er best goed in ben. Goed doen tussen de vier muren van dit lokaal, daar kom ik toch elke dag weer met plezier voor hier.”

Paul ROOVERS

Bron: ED.nl, 2 juni 2012

Delen
Share on Facebook0Tweet about this on Twitter0Share on Google+0Share on LinkedIn0Email this to someonePrint this page

  1. Ushersyndroom – Nieuw onderzoek: gentherapietesten met extra grote vectoren op mininetvliezen15-12-2021 01:12:32
  2. Sarah’s dochter Mirthe is doofblind en gehandicapt24-11-2021 06:11:20
  3. ‘Yonathan communiceerde meer dan wij doorhadden’19-11-2021 07:11:02
  4. Leven in een stille wereld12-11-2021 07:11:54
  5. ‘Dankzij mijn begeleiders kan ik zelfstandig blijven wonen’06-11-2021 11:11:40
  6. Joyce heeft het Ushersyndroom en wordt langzaam doof en blind: ‘Ik stel niets meer uit omdat ik weet dat ik nu moet genieten’01-11-2021 11:11:56
  7. Hulpmiddelen voor mensen met doofblindheid01-11-2021 06:11:24
  8. Margriet opent Kalorama Centrum voor doofblinden26-10-2021 08:10:56
  9. Prinses Margriet opent nieuwbouw Kalorama Centrum voor doofblinden26-10-2021 04:10:04
  10. Prinses Margriet bezoekt Visio Het Loo Erf op World Sight Day15-10-2021 04:10:35
  11. Prinses Margriet bezoekt expertisecentrum voor slechtzienden15-10-2021 06:10:07
  12. Prinses Margriet opent Kalorama Centrum voor doofblinden door leggen laatste steen07-10-2021 05:10:52
  13. ‘Het moeilijkste was dat Job zelf niet snapte dat hij zou sterven. Daarvoor was zijn begrip te laag’04-10-2021 10:10:30
  14. Margriet opent Kalorama Centrum voor doofblinden30-09-2021 11:09:50
  15. Joyce wordt langzaam doof en blind: ‘Ik dacht dit is een grap’29-09-2021 03:09:02
  16. Joyce wordt langzaam blind en doof: ‘Mijn missie is om te laten zien wat nog wel kan’18-09-2021 05:09:46
  17. Ushersyndroom: wat is het en kun je er iets tegen doen?16-09-2021 08:09:06
  18. Joyce (37) wordt langzamerhand volledig doof en blind03-09-2021 05:09:33
  19. Kamperen in de achtertuin met doofblinde mensen21-08-2021 06:08:52
  20. Kalorama: nieuw Centrum voor doofblinden is klaar, nog vijf bouwjaren en drie nieuwe gebouwen te gaan12-08-2021 07:08:52
  21. “Ons zoontje is doof en wordt blind. Het is iedere keer afscheid nemen van iets.”30-07-2021 05:07:49
  22. ‘s Nachts zwemmen en overdag een dutje21-07-2021 07:07:50
  23. Wildbreien voor doofblindheid15-07-2021 05:07:02
  24. Wil jij ook dat die mooie ontmoetingen bij de Contactgroep Ushersyndroom blijven bestaan?09-07-2021 06:07:26
  25. Bartiméus en Pento combineren expertise en service01-07-2021 07:07:44
  26. Ziezo-online: Oog & Oor – Communicatie! Hoe is dat als je niet goed ziet EN hoort?26-06-2021 11:06:44
  27. Doofblind: ‘Als de wereld niet verder reikt dan je beide armen’25-06-2021 04:06:16
  28. Cliënten breien en haken kunst voor aandacht voor doofblindheid24-06-2021 01:06:59
  29. Bern Dam (53) uit Spanbroek wordt langzaam blind en doof. ’Ik heb lang nodig gehad om te leren loslaten’22-06-2021 01:06:41
  30. Nieuw hulpmiddel helpt mensen met aangeboren doofblindheid communiceren17-06-2021 02:06:28
  31. Webshop “Love Ush” live!15-06-2021 05:06:17
  32. Nieuwe e-learning: Als ogen én oren het niet goed doen, wat doe je dan?26-05-2021 06:05:40
  33. Laagdrempelige gratis e-learning over doofblindheid11-05-2021 06:05:44
  34. Documentaire ‘Onzichtbaar & Onhoorbaar’07-05-2021 03:05:27
  35. Nieuwe e-learning: Als ogen én oren het niet goed doen, wat doe je dan?26-04-2021 07:04:16
  36. DB-connect lanceert laagdrempelige e-learning over doofblindheid22-04-2021 04:04:51
  37. Hoe gaat het met de minigenen USH2C (Ushersyndroom)?22-04-2021 12:04:37
  38. Uit het zicht, een portret over Nikki de Plunder (15) met het syndroom van Usher22-04-2021 12:04:53
  39. Martine (slechtziend en slechthorend) vraagt begrip22-04-2021 05:04:34
  40. Genetische pleister ‘remt’ blindheid in patiënten met Ushersyndroom15-04-2021 05:04:11
  41. Honderdjarige op Bartiméus – Eeuwfeest voor meneer Kraak (doofblind)13-04-2021 05:04:48
  42. Resultaten onderzoek Ieder(in) gevolgen coronacrisis09-04-2021 06:04:27
  43. Op stap met vlogger Desi: de anderhalve-meter-samenleving met een visuele beperking09-04-2021 06:04:47
  44. Voor de goede verstaander heeft de doofblinde zo veel te vertellen09-04-2021 06:04:42
  45. ‘Met juiste ondersteuning kunnen doofblinden goed communiceren’09-04-2021 06:04:22
  46. Joyce (35) wordt langzaam doof én blind: ‘Drie jaar na de diagnose stortte ik in, ik was op’09-04-2021 06:04:04
  47. Als doofblindenbegeleider ben je echt van betekenis09-04-2021 06:04:46
  48. Joyce wordt langzaam blind én doof: ‘Grootste angst is dat ik mijn kinderen niet meer kan zien’09-04-2021 06:04:29
  49. Joyce wordt doof én blind: ‘Van continu vechten word je alleen maar moe’09-04-2021 06:04:16
  50. Joyce vertelt over het Ushersyndroom, dat haar langzaam blind en doof maakt09-04-2021 05:04:55
  51. Het zoontje van Carolien (42) heeft het Usher-syndroom: ‘Ik heb levenshaast, voor hem’09-04-2021 05:04:40
  52. Eenvoudige aanrakingen geven belangrijke informatie aan doofblinden09-04-2021 05:04:53
  53. Communicatie met doofblinden met een verstandelijke beperking09-04-2021 05:04:06
  54. Hoe kalmeert een ouder een dove en blinde baby?09-04-2021 05:04:53
  55. Doofblinde Ina (76) is bang dat ze door de Floriade haar thuishulp verliest09-04-2021 05:04:39
  56. Communiceren over corona – doofblind en verstandelijk beperkt09-04-2021 05:04:08
  57. Lucas wordt doof én blind | Je Zal Het Maar Hebben09-04-2021 05:04:53
  58. Machteld (43) heeft het Ushersyndroom, waardoor zij langzaam doof en blind wordt09-04-2021 05:04:05
  59. Slechtziende Peter (Ushersyndroom) kan weer (even) autorijden dankzij Over Winnaars09-04-2021 05:04:50
  60. Syndroom van Usher in de 5 uur show09-04-2021 05:04:00
  61. Lotte (30) heeft het Ushersyndroom: ‘Ik wil niet leven alsof ik doodga’09-04-2021 05:04:48
  62. Positieve kracht Peter in Over Winnaars bewonderenswaardig09-04-2021 05:04:28
  63. Geraakt! (over Finn met het Ushersyndroom)09-04-2021 05:04:10
  64. Blind of doof? Maar wat als je beiden wordt?09-04-2021 05:04:55
  65. Genetische pleister ‘remt’ blindheid in patiënten met Usher-syndroom – Leidse ProQR bouwt onderzoek Radboudumc verder uit09-04-2021 05:04:30
  66. Wie heeft het licht uit gedaan?!09-04-2021 05:04:06
  67. Doofblinde Jeff: Ik wil inspireren. Ik zie mezelf niet als iemand met beperkingen09-04-2021 05:04:51
  68. Verhaal over doofblinde Joyce09-04-2021 05:04:32
  69. Nieuwe documentaire getiteld: ‘Stilte in de Nacht’09-04-2021 05:04:18
  70. Naar buiten met doofblindheid09-04-2021 05:04:00
  71. Vierhandengebaren voor doofblinde mensen09-04-2021 05:04:45
  72. Blog over Usher: Hoe kom ik in balans? Moeder zijn en het Ushersyndroom09-04-2021 05:04:32
  73. Als het langzaam stil en donker wordt09-04-2021 05:04:18
  74. Séverine (Ushersyndroom) is slechtziend maar wel goedkijkend!09-04-2021 05:04:03
  75. Kalorama: voor mensen met een specifieke zorgvraag09-04-2021 05:04:47
  76. Mijn leven met Usher is bij Evangelische Gemeente Berea09-04-2021 05:04:53
  77. Ik heb het Ushersyndroom, waardoor ik langzaam blind en doof word09-04-2021 05:04:38
  78. Rob is doof en bijna blind door het syndroom van Usher09-04-2021 05:04:23
  79. Ard van der Linden komt met een eigen orgel-CD ondanks zijn visuele beperking09-04-2021 05:04:03
  80. Joyce de Ruiter wordt doof en blind09-04-2021 05:04:49
  81. “Toen de diagnose kwam: je wordt langzaam blind én doof, wilde ik dat niet geloven”06-04-2021 01:04:32
  82. Doorbraakbehandeling Ushersyndroom: niet langer angstaanjagende zekerheid dat je doof en blind wordt04-04-2021 01:04:51
  83. Sterrenbeeld, met verhaal over fotografe Iris die lijdt aan het syndroom van Usher03-04-2021 07:04:06
  84. ‘We zijn niet ziek, het is een aandoening’21-07-2020 07:07:48
  85. “Stoppen? Ik denk er niet aan”15-12-2019 07:12:58
  86. Blind geboren Anthony wordt nu ook doof: “Zelfs de dokter wist het niet”14-12-2019 08:12:22
  87. Alexandra Adams (25) wil arts worden ondanks dat ze doof en blind is14-10-2019 07:10:59
  88. Bucketlist voordat Lotte en Roos blind en doof zijn | VOOR HET DONKER WORDT19-03-2019 06:03:26
  89. ‘Mensen bekijken me verkeerd. Ze zien vooral wat ik niet kan’01-01-2019 10:01:52
  90. Lotte wordt doof en blind, maar ze redt zich wel: dát geeft haar leven zin05-12-2018 10:12:30
  91. Hoe het Ushersyndroom ertoe leidt dat mensen doof en blind worden27-11-2018 07:11:34
  92. Doofblinde Martine (46) uit Purmerend weet dat de zorg anders kan16-11-2018 07:11:12
  93. De hele dag puzzelen in een steeds kleiner wordende werend12-08-2018 06:08:03
  94. Kindje van Carolien heeft syndroom van Usher27-07-2018 05:07:43
  95. Karen (43) heeft het Ushersyndroom en wordt langzaam blind en doof08-06-2018 04:06:17
  96. De 6-jarige dochter van Sarah is blind en doof: ‘Ze kan ons niets vertellen’20-05-2018 07:05:05
  97. ‘Jackson zorgt ervoor dat we niet triest zijn’19-04-2018 11:04:46
  98. Steeds meer deelnemers en geld voor Run4Usher-team19-11-2017 05:11:35
  99. Voorzitter Stichting voor Doofblinden: ‘Doofblinden zijn pioniers’04-11-2017 09:11:18
  100. Roos (16) en Lotte (19) worden doof én blind en gaan nog één ultieme reis maken01-11-2017 09:11:01
  101. Deze zusjes worden doof én blind16-10-2017 06:10:49
  102. Deze zusjes worden doof én blind15-10-2017 11:10:47
  103. “Ik wil zo normaal mogelijk door het leven gaan”07-10-2017 08:10:09
  104. Vincent Bijlo in Het Uur van de Wolf26-09-2017 08:09:35
  105. 110 doofblinden naar Woerden22-09-2017 01:09:58
  106. Vincent Bijlo voelt geen ‘allesverterende woede’ nu hij doof wordt21-09-2017 01:09:49
  107. Vincent Bijlo hoort steeds slechter. ‘Maar ik hoor alles!’21-09-2017 01:09:20
  108. Studio Brussel: Tinne – Music For Lifte – Usher Awareness Day16-09-2017 09:09:28
  109. Visueel én auditief beperkte mensen regio Zwolle sneller geholpen12-09-2017 09:09:40
  110. Slimme deurbel slaat aan in buitenland07-09-2017 11:09:08
  111. Nadat Ellens dochtertje overleed, wordt nu ook haar zoontje (4) doof en blind30-08-2017 11:08:54
  112. De fotografiestudent die weet dat ze doof en blind wordt14-07-2017 10:07:01
  113. Usher-café03-07-2017 11:07:17
  114. Kinderen met syndroom van Usher zijn geen sukkeltjes24-06-2017 07:06:16
  115. Jackson is doof en zal blind worden19-06-2017 06:06:26
  116. Het verhaal van doofblinde Gerry17-06-2017 02:06:44
  117. Collin Eisema over het syndroom van Usher16-06-2017 11:06:12
  118. Doofblinde Jan (94) uit Tiel krijgt van rechter zijn huishoudelijke hulp terug16-06-2017 03:06:07
  119. Doofblinde Hedda de Roo studeert cum laude af in Leiden en sleept VIVA400-nominatie in wacht16-06-2017 03:06:44
  120. Een leven lang op de bres voor doofblinden16-06-2017 03:06:11
  121. Hedda wordt doofblind: ‘Ik ben dankbaar dat ik mijn zoon nog kan zien’16-06-2017 03:06:32
  122. HvA-studenten winnen 10.000 euro met deurbel voor doofblinden16-06-2017 03:06:30
  123. Landelijk Expertisecentrum doofblindheid gelanceerd16-06-2017 03:06:51
  124. Familie van 94-jarige doofblinde Jan laaiend op gemeente Tiel16-06-2017 03:06:07
  125. Hoe leest doofblinde SWODB vrijwilliger Marloes?16-06-2017 03:06:56
  126. Opening Landelijk Expertisecentrum Doofblindheid16-06-2017 03:06:36
  127. Radeloze familie van doofblinde Jan (94) uit Tiel vraagt rechter om meer huishoudelijke hulp16-06-2017 03:06:13
  128. Studenten HvA ontwerpen deurbel voor doofblinden16-06-2017 03:06:46
  129. Ushersyndroom: Langzaam naar isolatie16-06-2017 03:06:51
  130. Cupcakes ‘doofblinde’ Robèrt van Beckhoven mislukt16-06-2017 03:06:52
  131. Stichting Ushersyndroom krijgt 3300,00 euro16-06-2017 03:06:51
  132. Voor Mekaar over de ziekte van Usher16-06-2017 03:06:05
  133. Pleister remt doof én blindheid bij zeldzaam syndroom van Usher16-06-2017 03:06:47
  134. Duivels dilemma: doof of blind?16-06-2017 03:06:18
  135. Roos (15) wordt doof en blind …16-06-2017 03:06:02
  136. Sarah’s dochter Mirthe is doof en blind geboren16-06-2017 03:06:49
  137. Politie helpt blinde en dove man in Arnhem om elkaar te begrijpen16-06-2017 03:06:03
  138. Dove en bijna blinde Jeff ontroert en inspireert met lied16-06-2017 03:06:07
  139. Voor mekaar: Over de ziekte van Usher16-06-2017 03:06:48
  140. Hello Goodbye met Maartje die het Usher-syndroom heeft16-06-2017 03:06:50
  141. Video: Joyce wordt langzaam blind en doof16-06-2017 03:06:37
  142. Ushermom Carolien: “Het helpt om het op te schrijven”16-06-2017 03:06:37
  143. Doofblindheid vaak verward met een verstandelijke beperking15-06-2017 11:06:30
  144. Dankzij deze taal kunnen mensen die lijden aan doofblindheid met elkaar praten15-06-2017 11:06:58
  145. Doofblinde Japie lanceert juichactie voor voetballers14-06-2017 08:06:38
  146. Doof en langzaam blind worden13-06-2017 09:06:54
  147. Hedda (27) wordt doof en blind12-06-2017 04:06:45
  148. Communicatie aangeboren doofblindheid11-06-2017 07:06:14
  149. Opening Landelijk Expertisecentrum Doofblindheid23-03-2017 10:03:48
  150. Zonder Grenzen – Gerry is slechthorend en slechtziend02-01-2017 06:01:42
  151. Criteria tweezijdig implantaat doofblinden bekend14-12-2016 09:12:29
  152. Genetische therapie Usher-syndroom stap dichterbij06-11-2016 08:11:53
  153. ‘Als Jackson gelukkig wordt, kunnen we het verdriet wel aan’17-10-2016 07:10:56
  154. Brothers: Doofblinde Fisher-tweeling19-07-2016 10:07:58
  155. Brothers: Doofblinde Fischer-tweeling11-07-2016 07:07:47
  156. Zeldzame ziekte treft twee gezinnen: “We hebben sprankeltje hoop”09-06-2016 08:06:05
  157. Chiro bakt 10.000 pannenkoeken voor goed doel06-04-2016 08:04:37
  158. Doofblinden communiceren via handschoen25-02-2016 08:02:12
  159. “Ik ben doof en blind, maar kan ik leren surfen?”03-01-2016 09:01:00
  160. Het syndroom van Usher: Auditieve en visuele beperking19-12-2015 02:12:25
  161. Drukbezochte opening expertisecentrum Het Oog & Oorhuis27-11-2015 05:11:00
  162. ‘Hij vindt het leuk dat ik zo vol in het leven sta’20-11-2015 08:11:10
  163. Zieke Eisema verzamelt geld met Zevenheuvelenloop11-11-2015 08:11:38
  164. 92 procent Nederlanders verkiest doofheid over blindheid08-10-2015 08:10:47
  165. Film ‘Onbeperkt’ in première gegaan25-09-2015 06:09:45
  166. Slechtziende loopt Marathon New York25-09-2015 06:09:45
  167. Michel Tielbeke staat op scherp in Londen25-09-2015 06:09:45
  168. Praten met vier handen25-09-2015 06:09:45
  169. Uit het hart: Tinne is slechthorend en lijdt aan tunnelzicht25-09-2015 06:09:45
  170. Tielbeke mist ondanks vele fans finale net25-09-2015 06:09:45
  171. Doofblind en kosten in Nederland …25-09-2015 06:09:45
  172. Ik word langzaam blind25-09-2015 06:09:45
  173. ‘Morgen kan het donker zijn’25-09-2015 06:09:45
  174. Jaap vraagt aandacht voor syndroom van Usher25-09-2015 06:09:44
  175. Video – De kleine wereld van Machteld Cossee25-09-2015 06:09:44
  176. Totaal isolement dreigt voor de doofblinden25-09-2015 06:09:44
  177. Usher-dossier nu ook in het Nederlands25-09-2015 06:09:44
  178. Doofblinde Lisa cum laude afgestudeerd aan de universiteit25-09-2015 06:09:44
  179. Video – Jaap wil aandacht voor syndroom van Usher25-09-2015 06:09:44
  180. Oogvereniging zet zich in voor meer bekendheid van doofblindheid25-09-2015 06:09:44
  181. Ivonne Bressers over haar Ushersyndroom en haar deelname aan de 7heuvelennacht.25-09-2015 06:09:44
  182. Cum laude voor Hedda (27) die doofblind wordt: ‘Ik ben overdonderd’17-09-2015 10:09:35
  183. Blind én doof, het is de toekomst van Rick17-09-2015 07:09:15
  184. 19/09: Eerste officiële Usherawarenessday14-09-2015 02:09:20
  185. ‘Als ik doof én blind word, wie ben ik dan nog?’14-09-2015 06:09:00
  186. ‘Doofblinden beschouwd als geestelijk gehandicapt’11-09-2015 08:09:30
  187. Aangeboren doofblindheid en communicatie11-09-2015 08:09:40
  188. De puzzelstukjes van een doofblind kind11-09-2015 08:09:24
  189. ‘Wat kun je een doofblinde eigenlijk leren?’11-09-2015 08:09:01
  190. Doofblindenonderwijs bestaat 50 jaar in Nederland11-09-2015 08:09:37
  191. Video: Begeleidersvoorziening Doofblinden11-09-2015 08:09:10
  192. Nieuwe revalidatievorm voor doofblinde cliënten11-09-2015 08:09:49
  193. Van Rijn op bezoek in de wereld van mensen met doofblindheid11-09-2015 08:09:33
  194. Resultaten van een kleine enquête onder doofblinden11-09-2015 08:09:14
  195. Zoetermeers doveninstituut verhuist naar nieuwbouw11-09-2015 08:09:29
  196. Zeldzame foto Helen Keller ontdekt11-09-2015 08:09:17
  197. Standbeeld Helen Keller in Capitool11-09-2015 08:09:06
  198. Helen Keller zonnebrillen11-09-2015 08:09:52
  199. Wat is doofblindheid?11-09-2015 07:09:13
  200. Lormalfabet11-09-2015 07:09:38

Laatst bijgewerkt op 11 september 2015 – 08:12