BE 03/05 – 29/08: Brugge / Leuven – De wereld binnen handbereik: Collectie Spermalie op verplaatsing

De wereld binnen handbereik: Collectie Spermalie op verplaatsing

Tussen mei en augustus 2021 kan het publiek zowel in Brugge als in Leuven kennismaken met het rijke erfgoed van het Spermalie-instituut (nu De Kade vzw).

Het Spermalie-instituut is een begrip in Brugge. Opgericht in 1836 door kanunnik Charles-Louis Carton, speelde het onder meer een belangrijke rol in de ontwikkeling van het onderwijs voor blinde en slechtziende kinderen.

Aandacht gaat in beide tentoonstellingen op de eerste plaats naar de deelcollectie van ruim 300 hulpmiddelen voor mensen met een visuele beperking. Deze bevat bijzondere stukken die de fascinerende geschiedenis van het blindenonderwijs illustreren en in sommige gevallen zelfs letterlijk tastbaar maken. Door De Kade vzw en Erfgoedcel Brugge werden eerder al een inventarisatie- en een waarderingstraject rond deze verzameling op poten gezet.

Met dit nieuwe project gaan we een stapje verder. We vroegen aan Piet Devos en Tonia In den Kleef om als curatoren met ons aan de slag te gaan. Beiden zijn als ervaringsdeskundigen bezig met erfgoed en toegankelijkheid. Tonia en Piet maken uit de collectie hulpmiddelen twee eigenzinnige selecties. Die worden in Brugge (Musea Brugge, Arentshuis) en in Leuven (KADOC) getoond. En dit op zo’n manier dat zowel mensen met als zonder visuele beperking ervan kunnen genieten en leren. Het samen beleven, op een multizintuiglijke manier, staat hierbij voorop. Aan beide presentaties verleende Licht en Liefde ondersteuning.

Brugge (Musea Brugge, Arentshuis, 21 mei tot en met 29 augustus)
In de Brugse presentatie staat emancipatie als thema centraal. Schoolvakken als taal, rekenen, aardrijkskunde … werden gedurende decennia met vallen en opstaan aangepast en onderwezen. Verschillende ‘ambassadeurs’, oud-leerlingen en -docenten, delen via audio of film hun ervaringen hierrond met de bezoekers. Lees- en schrijfmachines, geografische kaarten, opgezette dieren, rekenhulpmiddelen… en last but not least een gigantische wereldbol illustreren hoe dankzij al deze inspanningen ‘de wereld binnen handbereik’ kwam. Geurkunstenaar Peter De Cupere liet zich door de zoektocht naar een gedeeld blindenschrift inspireren om samen met mensen met een visuele beperking een geuralfabet te ontwikkelen. Hiermee spelen we in op de Triënnale voor hedendaagse kunst in Brugge die ook in mei van start gaat.

Praktisch:
Arentshuis, Dijver 16
Open: elke dag van 9u30 tot 17u behalve op maandag
Tickets: 7/6 euro (red) (inclusief permanente collectie)
Gratis voor inwoners van Brugge
Reserveren aanbevolen (ook bij gratis toegang): http://www.museabrugge.be/tickets

Leuven (KADOC, 3 mei tot en met 29 augustus)
Het educatieve materiaal uit het Spermalie-instituut en de verhalen van de ‘ambassadeurs’ maken ook de overstap naar KADOC in Leuven. In dialoog met historische foto’s en filmfragmenten belichten ze aspecten uit de geschiedenis van het onderwijs voor slechtziende en blinde kinderen. Er wordt ook stilgestaan bij de rol van priesters en religieuzen in de uitbouw van dat onderwijs en bij de organisatie Licht en Liefde. Met de historische speelfilm Katutu wordt bovendien de sprong gemaakt naar de koloniale periode in Congo. Die film krijgt ook een plaats op het DisABILITY Filmfestival (3-8 mei).
Het totaalproject zet sterk in op publiekswerking: naast filmvertoningen zijn er ook lezingen en rondleidingen voor een divers publiek.
Praktisch:
KADOC-KU Leuven, Vlamingenstraat 39

Open: maandag tot vrijdag: 9 tot 17 uur
zondag: 13 tot 17 uur

Gratis toegang

http://www.kadoc.kuleuven.be

BE: De wereld binnen handbereik

Begin mei opende in KADOC-KULeuven het eerste luik van een dubbeltentoonstelling rond een selectie historische hulpmiddelen uit het blindenonderwijs. Vanaf einde deze week kan in het Arentshuis in Brugge ook het tweede luik bezocht worden.

Kanunnik Charles-Louis Carton (1802-1863) was al op jonge leeftijd gefascineerd door de opvoeding van blinde en dove kinderen. In 1836 stichtte hij, op verzoek van de bisschop, in Brugge de Congregatie van de Zusters van de Kindsheid van Maria ter Spermalie, met de bijzondere opdracht blinde en dove kinderen te onderwijzen. Het Spermalie-instituut werd al snel een begrip, in Brugge en ver daarbuiten. Het speelde vooral een belangrijke rol in de ontwikkeling, ook internationaal, van het onderwijs voor blinde en slechtziende kinderen. Carton had contacten met de grote namen uit zijn werkveld, zoals Louis Braille, de grondlegger van het brailleschrift. De Bruggeling ondernam studiereizen naar Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, met als doel impulsen te geven aan het startende blindenonderwijs in ons land. Carton verzamelde niet alleen nieuwe inzichten en methodes, maar ook hulpmiddelen voor mensen met een visuele beperking en diverse blindenschriften. In die collectie bevinden zich onder andere verschillende systemen om te leren rekenen, lezen en schrijven (brailleschrijfmachines en schrijfplankjes), brillen, loepen, wereldbollen in reliëf, maquettes, miniatuurvoorwerpen en opgezette dieren. De verzameling groeide aan, mede dankzij de productie in eigen huis, en ze kreeg een plaats in het “schoolmuseum” in het Brugse Spermalie-instituut. De collectie illustreert de geschiedenis van deze hulpmiddelen vanaf de stichting van Spermalie in 1836 tot midden de jaren ’80.

Bijzonder curatoren-duo

Het Spermalie-instituut heet vandaag vzw De Kade en het schoolmuseum bestaat niet meer, maar het materiaal is goed bewaard gebleven. Erfgoedcel Brugge heeft de collectie geregistreerd en digitaal ontsloten op haar website. Een selectie is nu te zien op de dubbeltentoonstelling “De wereld binnen handbereik”. De ene vindt plaats in de Koortskapel van KADOC in Leuven, de andere in het Arentshuis in Brugge. Uit de meer dan driehonderd educatieve hulpmiddelen maakten curatoren Tonia In den Kleef en Piet Devos hun keuze. Beiden zijn bijzondere ervaringsdeskundigen. Tonia In den Kleef ging als slechtziend meisje mee naar tentoonstellingen van moderne kunst. Wat ze niet kon zien, fantaseerde ze er bij. Sinds ze blind is, is ze nog intensiever met kunst bezig. Via de vereniging Kunst zonder Zien ijvert ze voor toegankelijke tentoonstellingen voor mensen met een visuele beperking. Dr. Piet Devos is schrijver, vertaler en literatuurwetenschapper. Blind geworden op zijn vijfde, interesseert hij zich voor de cultuurgeschiedenis van de zintuigen. Devos heeft heel wat ervaring met het inclusiever maken van tentoonstellingen en andere kunstevenementen door middel van een multi-zintuiglijke aanpak.

Unieke ervaring

De geselecteerde objecten zijn vergezeld van audiogetuigenissen waarin oud-leerlingen en -docenten van het Spermalie-instituut vertellen welke betekenis een bepaald hulpmiddel voor hen had en heeft, hoe het hun wereld openbrak of hoe het richting gaf aan hun leven. Het zijn stuk voor stuk verhalen van de mensen achter de objecten en hoe onderwijs bijdroeg aan hun emancipatie. Speciaal voor de expo ontwikkelde geurkunstenaar Peter De Cupere, samen met mensen met een visuele beperking, een geuralfabet. “De wereld binnen handbereik” is zowel qua inhoud als qua uitwerking helemaal op maat van blinden en slechtzienden. Deze keer zijn het de zienden die zich moeten aanpassen om de expo te kunnen zien door de ogen van niet- of slechtziende mensen. Een unieke ervaring. MMMV

Dubbeltentoonstelling “De wereld binnen handbereik”, nog t.e.m. 29 augustus 2021, Arentshuis Brugge en KADOC-KULeuven, http://www.museabrugge.be en http://www.kadoc.kuleuven.be

Bron: 20-05-2021 ‘T Pallieterke – Pagina 14

Blindenonderwijs tastbaar gemaakt

Brugge – Tot eind augustus kan je in het Arentshuis in Brugge terecht voor de tentoonstelling over de fascinerende geschiedenis van het blindenonderwijs. Er zijn meer dan 300 hulpmiddelen tentoongesteld voor mensen met een visuele beperking. Ze bevat bijzondere stukken die de geschiedenis illustreren en tastbaar maken. Het is een dubbele tentoonstelling die zowel in Brugge (Arentshuis) als Leuven (Kadoc) loopt.

Michel Vanneuville

Bron: https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20210524_93780576

Een geurenalfabet voor blinden en slechtzienden

BRUGGE – Het Spermalie-instituut, nu De Kade, bekleedt een cruciale rol in het onderwijs van blinden en slechtzienden in Vlaanderen. Enkele specifieke hulpmiddelen die hierbij werden aangewend, worden tot eind augustus in het Arentshuis tentoongesteld.

Het is een tweevoudige tentoonstelling. Het educatieve materiaal uit het Spermalie-archief wordt tentoongesteld in Kadoc in Leuven, terwijl in het Arentshuis in Brugge de klemtoon op emancipatie ligt. Dit luik besteedt aandacht aan het onderricht van schoolvakken zoals taal, rekenen en aardrijkskunde. Deze werden decennialang met vallen en opstaan aangepast en onderwezen. Via audio of film delen oud-leerlingen en -docenten hun ervaringen met de bezoekers. Er wordt ook heel wat lesmateriaal geëxposeerd. Een blikvanger is een enorme wereldbol. Die toont hoe de wereld binnen handbereik van de blinde of slechtziende kwam.

Speciale aandacht is er voor de zoektocht naar een blindenschrift en de rol die kanunnik Charles Louis Carton, stichter van het Spermalie-instituut, hierbij speelde. Een van zijn grootste uitdagingen was een manier vinden om blinde kinderen te leren lezen en schrijven.

Puntjes en geuren

Van zijn talrijke buitenlandse reizen bracht hij allerlei blindenschriften mee. In Frankrijk maakte hij kennis met Louis Braille, een blinde jongeman die het brailleschrift ontwikkelde, een schrift dat slechts uit zes puntjes bestaat. Een simpel prikbord en een priknaald volstaan om het te ‘schrijven’. Op de expo zijn verscheidene oude voorbeelden van zulke prikbordjes te zien.

Een eigenaardigheid op de tentoonstelling is het ‘Olfabet’. De 19de-eeuwse zoektocht naar een blindenschrift inspireerde kunstenaar Peter de Cupere om een zinnenprikkelende installatie te maken. Hij ontwikkelde een geurenalfabet: het Olfabet. Op vraag van De Cupere kozen zeven mensen met een visuele handicap uit een vijftigtal geuren, een geur die past bij elke letter van het alfabet. Met dit geurenalfabet speelt de expo in op de Triënnale voor hedendaagse kunst. (CW)

‘De wereld binnen handbereik’, tot 29 augustus in het Arentshuis, Dijver 16, Brugge. Open van dinsdag tot zondag van 9.30 tot 17 uur. Reserveren wordt aanbevolen. Info: http://www.museabrugge.be.

Bron: 28-05-2021 Krant van West-Vlaanderen – Pagina 58

Delen
Share on Facebook0Tweet about this on Twitter0Share on Google+0Share on LinkedIn0Email this to someonePrint this page

  1. BE 14-30/06/21: Actie bij Sensotec – Draagbare Daisylezers met korting17-06-2021 06:06:59
  2. 05/07: Oprichting officiële patiëntengroep Hoge Myopie Oogvereniging – Live Event17-06-2021 05:06:54
  3. BE 08-09/10/21: Leuven – Tweedaags inclusiecongres Ik ♥ inclusie16-06-2021 11:06:51
  4. BE 02/09/21: Brussel – ‘no mirror’ make-up workshop16-06-2021 11:06:01
  5. 15/06 – 10/07/21: ZieZo-online 2021 – Livestreams terugkijken14-06-2021 05:06:33
  6. BE 09/07/21: Gent – JOVO – BBQ voor jongvolwassenen met visuele beperking11-06-2021 02:06:42
  7. BE 30/08 – 03/09/21: Hofstade – Avonturensportkamp voor blinden en slechtzienden en hun omgeving10-06-2021 09:06:18
  8. BE 14-20/10/21: BrailleTech – Technische hulpmiddelenbeurs10-06-2021 06:06:20
  9. BE 25/06/21: Mechelen – Optelec demonstratiedag08-06-2021 11:06:10
  10. 21/06/21: Tech Talks – Lezen met een visuele beperking08-06-2021 05:06:00
  11. BE 26/06/21: Pelt – Sportdag voor blinden en slechtzienden in Dommelhof04-06-2021 03:06:03
  12. 05/07/21: Online bijeenkomst over (hoge) myopie (bijziendheid)03-06-2021 12:06:31
  13. BE 13 en 20/06/21: Antwerpen – Voorstelling met audiodescriptie in het Toneelhuis27-05-2021 12:05:20
  14. BE 23/06/21: Focusgroepen GO4Divercity – Tewerkstelling voor personen met een handicap26-05-2021 06:05:36
  15. BE 29/05 – 05/06/21: Brussels Art Nouveau & Art Deco (BANAD) Festival21-05-2021 02:05:25
  16. Songfestival met live audiodescriptie!13-05-2021 06:05:32
  17. 12/06: ZieZo-beurs voor blinden en slechtzienden online05-05-2021 12:05:55
  18. BE 30/08 – 03/09/21: Hofstade – Avonturensportkamp voor mensen met een visuele (en auditieve) beperking27-04-2021 03:04:08
  19. TV-tip 30/04: Beleef het unieke teletheater ‘Bovary’ met audiodescriptie op VRTNU26-04-2021 03:04:36
  20. Komt het Zien! THUIS – Theatervoorstellingen met audiodescriptie22-04-2021 06:04:48
  21. BE 03/05 – 29/08: Brugge / Leuven – De wereld binnen handbereik: Collectie Spermalie op verplaatsing11-04-2021 05:04:54
  22. BE 13/11/21: Zerkegem – Ribbeneetfestijn tvv blinde boogschutter Ruben03-03-2020 10:03:48
  23. BE: Agenda België met activiteiten rond blinden en slechtzienden28-10-2019 07:10:06
  24. BE: Antwerpen – Bezoek aan DIVA. Antwerp Home of Diamonds exclusief voor blinden en slechtzienden13-08-2019 06:08:28
  25. Plastic schroefdopjesactie tvv het Belgisch Centrum voor Geleidehonden vzw18-03-2013 01:03:09
  26. Activiteiten Vereniging van Blinden en Slechtzienden (VeBeS)26-10-2012 07:10:02

Laatst bijgewerkt op 1 juni 2021 – 17:09