Opgelet: Als je op een e-mailadres klikt, moet je ipv het _-teken, een @-teken plaatsen. Dit is zo gedaan om spam voor de e-mailgeadresseerden te voorkomen.
Bron: Nele Decroock
Gelieve deze bronvermelding op te nemen indien u een stuk hiervan wenst te
gebruiken.
Het brailleschrift is opgebouwd uit brailletekens. Die brailletekens, die
elk gevormd worden door zes punten, in twee kolommen van drie, worden
braillecellen genoemd en kunnen door het gevoelige gedeelte van de vinger worden
aangevoeld. Je kunt gemakkelijk een rechthoekje tekenen door alle punten.
Elk punt kan benoemd worden met een cijfer. Hierbij is cel 1 de cel links
boven, cel 2 de cel links midden, cel 3 de cel links onder, cel 4 de cel rechts
boven, cel 5 de cel rechts midden en cel 6 de cel rechts onder. Elke
letter of teken bestaat uit één of meerdere van deze zes punten. Door dit
systeem van zes punten kunnen 26 = 64 tekens gevormd worden, de spatie
meegerekend. Die punten steken uit het papier zodat ze door het gevoelige
gedeelte van de vinger worden aangevoeld. Het brailleschrift is leesbaar
met de vingertoppen.
Het brailleteken neemt meer plaats in dan een normaal karakter in zwartdruk en
er kunnen bijgevolg minder tekens op een blad. Concreet kunnen er in
zwartdruk gemiddeld 70 tekens per regel en 35 regels per blad gedrukt worden,
zodat er ongeveer 2450 tekens op een A4-formaat kunnen staan.
In braille ligt dat aantal een héél stuk lager. Er kunnen gemiddeld 30
tekens per regel en 29 regels per blad met als gevolg dat er maar 840 tekens per
blad gedrukt kunnen worden. Indien we dit met elkaar vergelijken komen we
tot de constatatie dat dezelfde hoeveelheid tekst in zwartdruk de plaats inneemt
van ongeveer drie braillepagina's. Daarbij moet men rekening houden dat
braille in reliëf is en dus ook voor een grotere ophoping zorgt. De boeken
zijn door al deze omstandigheden dus ook veel dikker.
Door veelvuldig gebruik van de braillepagina's is er een verlies in hardheid
zodat de herkenbaarheid van de tekens stelselmatig vermindert (door de wrijving
van vingers en zweet). Maar dit hangt ook af van productiesysteem tot
productiesysteem. Bij een brailleschrijfmachine zullen de punten sneller
wegslijten dan bij een brailledrukker. 123456 puntjes
Een gemiddelde ziende lezer leest 250 à 300 woorden per minuut terwijl een
braillelezer amper 150 woorden "leest" per minuut. Maar dit nadeel levert
niet echt een gevaar op voor de populariteit van het brailleschrift omdat geen
enkel blindenschrift vlot leesbaar kan zijn. De leestekens moeten nog
altijd aangevoeld worden.
Brailleschrift is zeer goed aangepast aan het gevoel van de blinden en bezit ook
een logische en systematische opstelling waardoor het snel en gemakkelijk
aangeleerd kan worden voor ziende en niet ziende mensen. Een ander groot
voordeel is dat er een universele aanvaarding is van alle blinden- en
wereldorganisaties. Zodat dit schrift universeel is en voor alle blinden
verstaanbaar is.
Het alfabet in braille is opgebouwd uit groepen van 10 cellen, die veel met
elkaar gemeen hebben. Groep 1 stelt de basis van het braillestelsel voor,
alle andere groepen zijn afgeleid van groep 1, waardoor ze terecht de
moederregels genoemd wordt. Groep 1 stelt de 10 eerste letters uit het
alfabet voor (a tot en met j) en de cijfers. De letters en cijfers worden
uit elkaar gehouden door het cijferteken. Deze groep wordt gevormd door de
bovenste 4 punten; 1, 2, 4 en 5. We moeten hierbij wel opmerken dat alle
brailletekens onderkast letters zijn.
Groep 3 bestaat uit groep 1 en de punten 3 en 6, de brailletekens u tot en met
z, plus enkele speciale tekens. De letter "w" staat niet in deze groep,
omdat men in het Frans geen "w" heeft.
Naast het zespuntensysteem is er nog een tweede systeem beschikbaar, namelijk
het achtpuntensysteem. Bij dit achtpuntensysteem komen onder de cellen 3
en 6 nog twee cellen namelijk cel 7 (onder cel 3) en cel 8 (onder cel 6).
Dit achtpuntensysteem is ontwikkeld voor de computer. Hierbij hoeven geen
speciale tekens gebruikt te worden zoals een hoofdletterteken, cijferteken, enz.
Dit schrift wordt op de brailleleesregel gebruikt, het apparaat zet de tekst op
de monitor om in braille. Omdat sommige tekens in braille veel ruimte
innemen is het achtpuntensysteem ontwikkeld. Het zorgt ervoor dat een
braillezin korter wordt, bijvoorbeeld bij een hoofdletter a, Groep 3 Groep 4
Groep 5 Groep 6 Groep 7 die normaal in braille 2 cellen beslaat (namelijk bij
cel 1 punten 4 en 6 en bij cel 2 punt 1), bestaat nu slecht uit 1 teken,
(namelijk cel 1 en cel 7). Met deze punten zijn 28 = 256 combinaties
mogelijk. Puntje 7 en punt 8 worden gebruikt: Positie van de cursor,
aanduiding geselecteerde tekst in tekstverwerker, aanduiding van focus in menu,
aanduiding actieve knop, aanduiding aankruisvakje, aanduiding keuzerondje, om
aan te geven of het een hoofdletter, kleine letter of cijfer is, maar hiervoor
is geen standaard ontwikkeld.
Er bestaat 1ste graadsbraille, 2de graadsbraille en 3de graadsbraille.
1ste graadsbraille is heel makkelijk omdat er voor elke letter een apart teken
is in braille. Dan is er ook nog 2de graadsbraille. Daar maak je
gebruik van afkortingen, bij 3de graadsbraille zijn er nog meer afkortingen.
Een commissie van het Nationaal Comité van het Belgisch Blindenwezen en iemand
van het CO (oorspronkelijk van de Vereniging het Nederlandse Blindenwezen)
hebben een kortschriftsysteem ontworpen voor het Nederlandse taalgebied
(Nederland en Vlaanderen). Het systeem omvat 3 'graden' van verkorting:
1. een zeer beperkt stelsel, (graad 1, Nkg1)
2. een eenvoudig stelsel, (graad 2, Nkg2)
3. een uitgebreid stelsel, (graad 3, Nkg3)
Het basisbrailleschrift wordt ook wel graad 0 genoemd (Nkg0). Nkg0 is het
makkelijkste en Nkg3 het moeilijkst. Nkg0 is dus het gewone brailleschrift
zonder kortschrifttekens. Het braillekortschrift wordt tegenwoordig bijna
niet meer gebruikt. Het wordt alleen nog gebruikt door oude mensen die het
vroeger hebben geleerd. Het wordt namelijk niet meer aangeleerd bij het
leren van braille. Dit komt omdat veel brailleleerlingen op de computer
werken, en je daar geen tekens samen kan trekken tot één teken. Sommige
mensen ontwikkelen daarom gewoon hun eigen kortschrift. Hieronder volgt
een beschrijving per graad.
Dit is dus het gewone brailleschrift. Dit is dus zonder kortschrifttekens.
Deze graad wordt tegenwoordig aan de brailleleerlingen onderwezen. Dit
komt omdat er met een computer geen samentrekkingen gemaakt kunnen worden.
Voor de combinatie -sch-punten 1, 5 en 6 u-accent circonflexe
Voor de combinatie -ch-punten 1, 4, 5 en 6 o-accent circonflexe
Voor de combinatie -oe-punten 2, 4 en 6 o-trema
Voor de combinatie -ij-punten 1, 3, 4, 5 en 6 ypsilon
In de loop der jaren zijn in Nederland en Vlaanderen vier 'kortschrifttekens'
ingeburgerd geraakt. Deze combinaties worden dus samengetrokken in één
teken. Verder is het brailleschrift normaal. Deze graad werd vroeger
veel gebruikt in brailleboeken. Het spaarde namelijk papier.
De verkortingsgraad 2 omvat Graad 1 (en dus Graad 0) met alle daarbij horende
regels. Er worden 47 woordverkortingen toegevoegd. Er zijn ook nog
vier woorden die met twee tekens worden weergegeven.
Voor het woord "hebben" 2 keer punten 1 en 2 bb
Voor het woord "hadden" 2 keer punten 1, 4 en 5 dd
Voor het woord "zullen" 2 keer punten 1, 2 en 3 ll
Voor het woord "kunnen" 2 keer punten 1, 3, 4 en 5 nn
Er komen ook twee kortschrifttekens bij.
Voor de combinatie -ee-punten 1, 2 en 6 e-accent circonflexe
Voor de combinatie -ie-punten 1, 4 en 6 i-accent circonflexe
De verkortingsgraad 3 omvat graad 2 (en dus graad 1 en 0) met alle daarbij
behorende regels. Aan graad 2 worden 75 woordverkortingen toegevoegd.
Voor het woord "al" punt 1 a
Voor het woord "bij" punten 1 en 2 b
Voor het woord "om" punten 1 en 4 c
Voor het woord "men" punten 1 en 5 e
Voor het woord "of" punten 1, 2 en 4 f
Voor het woord "geen" punten 1, 2, 4 en 5 g
Voor het woord "het" punten 1, 2 en 5 h
Voor het woord "je" punten 2, 4 en 5 j
Voor het woord "ook" punten 1 en 3 k
Voor het woord "als" punten 1, 2 en 3 l
Voor het woord "me" punten 1, 3 en 4 m
Voor het woord "niet" punten 1, 3, 4 en 5 n
Voor het woord "zo" punten 1, 3 en 5 o
Voor het woord "op" punten 1, 2, 3 en 4 p
Voor het woord "te" punten 1, 2, 3, 4 en 5 q
Voor het woord "voor" punten 1, 2, 3 en 5 r
Voor het woord "is" punten 2, 3 en 4 s
Voor het woord "met" punten 2, 3, 4 en 5 t
Voor het woord "van" punten 1, 2, 3 en 6 v
Voor het woord "maar" punten 1, 3, 4 en 6 x
Voor het woord "zijn" punten 1, 3, 4, 5 en 6 y
Voor het woord "ze" punten 1, 3, 5 en 6 z
Voor het woord "ge" punten 1, 2, 3, 4 en 6 c-cedille
Voor het woord "der" punten 1, 2, 3, 4, 5 en 6 e-accent aigu
Voor het woord "dan" punten 1, 2, 3, 5 en 6 a-accent grave
Voor het woord "de" punten 2, 3, 4 en 6 e-accent grave
Voor het woord "steeds" punten 2, 3, 4, 5 en 6 u-accent grave
Voor het woord "daar" punten 1 en 6 a-accent circonflexe
Voor het woord "heeft" punten 1, 2 en 6 e-accent circonflexe
Voor het woord "die" punten 1, 4 en 6 i-accent circonflexe
Voor het woord "door" punten 1, 4, 5 en 6 o-accent circonflexe
Voor het woord "een" punten 1, 5 en 6 u-accent circonflexe
Voor het woord "en" punten 1, 2, 4 en 6 e-trema
Voor het woord "er" punten 1, 2, 4, 5 en 6 i-trema
Voor het woord "ten" punten 1, 2, 5 en 6 u-trema, breukstreep
Voor het woord "toen" punten 2, 4 en 6 o-trema
Voor het woord "we" punten 2, 4, 5 en 6 w
Voor het woord "in" punten 3 en 5 sterretje, herhalingsteken
Voor het woord "wel" punten 3 en 4 schuine streep in tekst
Voor het woord "ver" punten 3, 4 en 5 a-trema, versregelteken
Voor het woord "onder" punten 3, 4, 6 paragraafteken
Voor het woord "hier" punten 3, 4, 5 en 6 cijferteken
Home
