Bron: Vrije vertaling door Ineke
Jonker-Timmerman, van het artikel van Tom Brown, verschenen in "Umschau des
Europäischen Blindenwesens"
nr. 2, 1981
Wanneer men in het algemeen over reliëfschrift voor blinden spreekt, dan bedoelt
men braille; er is echter in Groot-Brittannië al 134 jaar nog een tweede,
makkelijker te leren systeem voor blinden, die de moeilijkheden van braille niet
onder de knie kunnen krijgen. In 1847 uitgevonden door William Moon,
onderwijzer bij blinde kinderen en zelf blind, heeft het Moon-schrift zich als
reliëfschrift gehandhaafd en is er tot op de dag van vandaag veel belangstelling
voor.
Moon had onderkend dat slechts weinig blinden in staat waren, de eertijds in
gebruik zijnde reliëfschriften te leren. Reden waarom hij besloot een
eigen systeem te ontwikkelen. Het is gebaseerd op Latijnse letters waarvan
hij de vorm vereenvoudigde. Het alfabet bestaat uit 14 tekens, waarvan de
betekenis blijkt uit de manier waarop ze zijn gebruikt. Samentrekkingen
werden tot een minimum beperkt. Twee woordtekens, 4 samentrekkingen en 7
interpunctietekens maakten het systeem compleet. Alle Moon-boeken werden
tot 1937 in deze graad gedrukt tot, op verzoek, Moon graad 2 werd ingevoerd om
sneller lezen te vergemakkelijken.
Voor graad 2 werden 3 nieuwe tekens en 4 samentrekkingen toegevoegd. Bij
het systeem horen nog 24 woordtekens en 12 afkortingen. Momenteel wordt
80% van de Moon-literatuur gedrukt in graad 2.
William Moon was een diepgelovig man en zag als zijn levensdoel de Bijbel
toegankelijk te maken, ook voor eenvoudige en minder ontwikkelde blinden.
Om deze reden maakte hij zijn systemen zo duidelijk en begrijpelijk mogelijk.
Dit verklaart ook waarom zijn werk tot op de dag van vandaag in gebruik is
gebleven, ondanks alle technische verworvenheden die in deze tijd de blinden ter
beschikking staan. Door zijn duidelijke en forse tekens kan het
Moon-schrift door blinden van alle leeftijden worden geleerd; talrijke lezers
zijn tachtig, negentig of zelfs honderd jaar. Het is bijzonder geschikt om
de op latere leeftijd blind geworden mensen met de kunst van het lezen met de
vingers vertrouwd te maken. Veel lezers heeft Moon zelfbewustzijn en
gevoel van succes gegeven en hen daardoor aangemoedigd, zich het moeilijke
braille eigen te maken.
Tegenwoordig zijn er in Groot-Brittannië tussen de 1500 en 2000 lezers van het
Moon-schrift; het wordt eveneens onderwezen in Australië, Zimbabwe en
Zuid-Afrika. Een aanzienlijk deel van de huidige lezers van het
Moon-schrift leidt aan toenemende doofheid en kan daarom geen gebruik maken van
radio noch gesproken boek. Onder de niet dove blinden zijn evenwel velen,
die een beroep hebben waardoor hun handen niet meer de tastgevoeligheid hebben
om braille te leren en die toch iets stimulerenders zoeken, dan het passief
luisteren naar gesproken boeken of radio.
Omdat voor de productie van het Moon-schrift meer tijd nodig is dan voor
braille, is de literatuurcollectie ook kleiner, al is er door de jaren een
aanzienlijk aantal Moon-boeken uitgegeven dat door de nationale bibliotheek kan
worden uitgeleend.
De Moon-literatuur bij het RNIB - Royal National Institute for the Blind (kon. nat. instituut voor blinden) - dient ter informatie, ontspanning en
godsdienstige vorming.
Omdat er geen tekens zijn voor technische of wiskundige symbolen, is Moon niet
geschikt voor opleidingsdoeleinden en ook niet aan te bevelen voor onderwijs aan
kinderen. De blinde kan het ook niet thuis gebruiken, hoewel er al
herhaaldelijk pogingen zijn geweest voor het fabriceren van een
Moon-schrijfmachine.
Wij streven ernaar, in ons moderne bedrijf in Reigate, jaarlijks 24 romans en
studieboeken en 50 korte verhalen te produceren. Een roman met een
gemiddeld aantal pagina's van 250 tot 300 heeft naar schatting 6 banden in Moon.
Daarnaast geven wij wekelijks een samenvatting van de nieuwsberichten in 2000
woorden uit voor 500 lezers. Een maandblad met actuele informatie
verschijnt in graad 1 voor beginnende lezers, een vergelijkbare publicatie is er
ook in graad 2. Een maandblad voor de vrouw en een godsdiensttijdschrift
worden ook gepubliceerd. Een tijdschrift voor blinde tuinierders zal vanaf
1981 vier keer per jaar verschijnen. Kookboeken en breiboeken worden
eveneens uitgegeven. De complete Bijbel in 79 banden is beschikbaar.
Om het lezen van het Moon-schrift te bevorderen, stelt het RNIB alle boeken en
tijdschriften in Moon gratis ter beschikking. Voor speelkaarten en
felicitatiekaarten wordt een klein bedrag gerekend.
Home
